مطرود🇮🇷
📚✍📚✍📚✍📚✍ @AsnadolMasaeb
در حال حاضر، آقای رحیم قاسمی تحقیقاتشون رو دربارهٔ حضرت رقیه بنت الحسین چاپ نکردهن و به نظر میاد آخرین کتاب مهم در نقد انتساب دختری با این نام به امام حسین، کتاب «زینب و رقیة في الشام» از مرحوم سیدچعفر مرتضی عاملی هست، که البته به زبان عربیه و طبعاً مخاطب فارسیزبانِ ناآشنا به زبان عربی، نمیتونه با این کتاب به نحو مستقیم ارتباط بگیره.
امیدواریم در آینده، کتاب سیدجعفر مرتضی به فارسی ترجمه بشه؛ امّا چند وقت پیش دیدم که رسالهای توی ۱۹۷ صفحه با عنوان «تحقیقی پیرامون حضرت رقیه» توی فضای مجازی پخش شده. محتوای کتاب نقد و بررسی ۳۶ دلیل بر وجود دختری به نام رقیه بر امام حسین هست.
متأسفانه اسم نویسندهٔ این فایل PDF معلوم نیست؛ امّا تتبّع جالبی داشته، هرچند روش برخوردشون با بعضی از ادله، با نوشتههای امروز کانال حقیر، تفاوت داره (مثل نقل طبری در کتاب کامل بهائی)؛ امّا اطلاعات جالبی هم داره.
عجب مدار که شب تا به صبح بیدارم
عجب بُوَد که درآید به چشم عاشق خواب
#وحدت_کرمانشاهی
🔹با سپاس از آقای #فرهاد_قربان_زاده، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دکتر #کتایون_مزداپور
#واژه_شناسی
#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی
@cheshmocheragh
مطرود🇮🇷
🔹با سپاس از آقای #فرهاد_قربان_زاده، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی دکتر #کتایون_مزداپور #واژه_شن
کانال بالا، دربارهٔ نگارش و زبان فارسی هست و مفید به نظر میاد.
8.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📺 فارسی را پاس بداریم
🔴 اوکی!
#تکه_فیلم
#شبکه_یک (۴ آبان ۱۳۹۹)
#خودمان_زبان_داریم
#گروه_واژه_گزینی_فرهنگستان_زبان_و_ادب_فارسی
@cheshmocheragh
چند سالی هست که داره تلاش میشه تا تاریخ هفتم صفر، به عنوان تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) یا حدّاقلّ یکی از روایتهای شهادت جا بیفته، در حالی که پیش از این، حتّی توی کتابها و منابع که نگاه کنین، میبینین که خیلی قاطعانه، نظریّۀ مشهور دربارۀ هفتم صفر رو این گفتهن که سالگرد ولادت امام کاظم(ع) هست.
در تقویم فعلی، تاریخ هفتم صفر رو تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) به روایتی گفتهن و تاریخ ولادت امام کاظم(ع) رو هم ۲۰ ذی الحجّه؛ در حالی که هر دو طرف درست نیست. نظریّۀ درست که در خلال بحث آینده گفته میشه، اینه که تاریخ هفتم صفر، تاریخ ولادت امام کاظم(ع) هست و تاریخ شهادت امام حسن مجبتی(ع) هم ۲۸ صفر.
برای شهادت امام حسن مجتبی(ع) در تاریخ هفتم صفر، دو دلیل عمده دیده شده:
۱. متنی الحاق شده به کتاب «تثبیت الإمامة» از علمای زیدیمذهب
۲. متنی در کتاب «الدروس الشرعیّة في فقه الإمامیّة» و «المزار» از شهید اوّل، یکی از فقیهان عالیقدر شیعه (۷۳۴-۷۸۶ ق)
دلیل اوّل: متنی الحاقشده به کتاب «تثبیت الإمامة» از علمای زیدیمذهب
به طور خلاصه، میشه دربارۀ کتاب «تثبیت الإمامة» چنین گفت:
این کتاب، نوشتۀ «قاسم بن ابراهیم رسّی» هست (۱۶۹-۲۴۶ ق)، از سادات حسنی. این کتاب، چند سال پیش با تقیق صالح وردانی مصری در بیروت چاپ شد. موضوعش هم امامت و برتری امیر المؤمنین(ع) بر دیگرانه.
در پایان این کتاب، رسالهای چاپ شده به اسم «موجز تواریخ الأئمّة الإثني عشر»، که در اون، شناسنامهای از امامان دوازدهگانۀ شیعه(ع) چاپ شده.
در این شناسنامه، دربارۀ تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) گفته شده:
تُوُفِّيَ فيالسابِعِ مِن شَهرِ صَفَرِ سَنَةَ ۵۰ ق.
دربارۀ استناد به این دلیل، به طور مختصر کلماتی رو مینویسم و بعد از اون، نوشتههایی رو از دیگران میفرستم:
۱. رسالۀ «موجز تواریخ الأئمّة الإثني عشر» نمیتونه از خودِ قاسم رسّی باشه؛ چون در پایان این رساله، حتّی تاریخ شهادت امام هادی(ع) در سال ۲۵۴ ق و ولادت امام زمان(عج) در سال ۲۵۵ ق و شهادت امام حسن عسکری(ع) در سال ۲۶۰ ق هم نوشته شده؛ در حالی که مرگ قاسم رسّی در سال ۲۴۶ بوده و اون در هنگام شهادت امام هادی(ع) و تاریخهای بعدی، در قیدِ حیات نبوده! علاوه بر اینکه در اصلِ انتسابِ خودِ کتاب «تثبیت الإمامة» به قاسم رسّی هم مقداری شک و تردید وجود داره که مفصَّلش رو توی مقالههایی که میفرستم، میتونین مشاهده کنین.
۲. قاسم رسّی از زیدیّه بوده و در میان آثارش، کتاب در ردّ شیعۀ دوازده امامی هم دیده میشه. در نتیجه، کمی محلّ تعجّبه که قاسم رسّی به عنوان یه عالِم زیدی، برای امامان دوازدهگانۀ شیعه(ع) از تعبیر «الأئمّة الإثني عشر» استفاده کنه. البته، شاید بشه با توجیهاتی این اشکال رو دفع کرد؛ امّا اشکال اصلی، همون اشکال نخسته، که باعث میشه باور کنیم این رساله، از خودِ قاسم رسّی نیست و نمیشه اون رو به قاسم رسّی نسبت داد.
بعد از پایان یادداشتها، مقالهها و یادداشتهایی رو از دیگران میفرستم که مسئلۀ قاسم رسّی رو خیلی بیشتر بررسی کردهن.
دلیل دوم: متنی در کتابهای «الدروس الشرعیّة في فقه الإمامیّة» و «المزار» از شهید اوّل، یکی از فقیهان عالیقدر شیعه (۷۳۴-۷۸۶ ق)
محمّد بن مکّی عامِلی، مشهور به شهید اوّل، از فقهای بزرگ شیعه در قرن هشتم قمری به شمار میاد. شرح یکی از کتابهای فقهی این شهید بزرگوار (اللمعة الدمشقیّة) از کتابهای درسی حوزه بوده و هست. این پیام مختصر، برای مدح شخصیّت این فقیه بزرگ، کوتاهه. علاقهمندان میتونن برای آشنایی بیشتر با شخصیّت این فقیه بزرگ، به این لینک مراجعه کنن:
https://B2n.ir/pm3145
در دو موضع از کتابهای شهید اوّل، دیده میشه که ایشون، تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) رو هفتم صفر ذکر کرده:
۱. الدروس الشرعیّة في فقه الإمامیّة (موسوعة الشهید الأوّل، ج ۱۹، ص ۴۲۱: کتاب المزار)
در این بخش، ایشون بعد از بیان استحباب زیارت امامان دوازهگانه، نام دوازده امام(ع) رو ذکر میکنه و دربارۀ هر کدوم، شناسنامۀ کوتاهی رو مینویسه. دربارۀ امام حسن مجتبی(ع) مینویسن:
«الثاني: الإمام الزکيّ أبو محمّد الحسن بن عليّ، سیّد شباب أهل الجنّة ... و قبض بها مسموماً یوم الخمیس، سابع صفر سنة تسع و أربعین، أو سنة خمسین ...»
دوم: امام زکی، ابو محمّد، حسن بن علی، آقای جوان اهل بهشت ... و با مسمومیّت در روز پنجشنبه، هفتم سال ۴۹ یا سال ۵۰ ق از دنیا رفت.
بنا بر این متن، ایشون شهادت امام حسن مجتبی(ع) رو بر اثر مسمومیّت در تاریخ پنجشنبه هفتم صفر سال ۴۹ یا ۵۰ ق میدونن.
۲. کتاب المزار (موسوعة الشهید الأوّل، ج ۱۹، ص ۲۸)
در این کتاب هم همون متنی که در کتاب «الدروس الشرعیة» وجود داره، دیده میشه:
«و قبض بها مسموماً یوم الخمیس، سابع صفر سنة تسع و أربعین، أو سنة خمسین من الهجرة»
و بنا بر این متن هم شهادت امام حسن مجتبی(ع) بر اثر مسمومیّت در تاریخ پنجشنبه، هفتم صفر سال ۴۹ یا ۵۰ ق بوده.
دربارۀ استناد به این دو بخش از کلام شهید اوّل، تأمّلاتی وجود داره:
۱. قول شهید اوّل در این متن، کاملاً تک و تنهاست؛ یعنی تا قبل از این دو کتاب، در هیچ کتاب دیگهای، دیده نمیشه که شهادت امام حسن مجتبی(ع) در هفتم صفر ذکر شده باشه. بعضی از منابع تاریخی، تنها به ذکر ماه شهادت بسنده کردهن (صفر)؛ امّا تعداد بسیار زیادی هم روز شهادت رو یا آخر ماه صفر ذکر کردهن یا ۲۸ صفر.
به عنوان نمونه:
شیخ کلینی در کتاب «الکافي» (چاپ دارالحدیث، ج ۲، ص ۴۹۹: باب مولد الحسن بن علي صلوات الله علیهما):
و مَضىٰ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي شَهْرِ صَفَرٍ فِي آخِرِهِ مِنْ سَنَةِ تِسْعٍ و أَرْبَعِينَ
و در آخِرِ ماه صفر در سال ۴۹ ق از دنیا رفت.
و بعضی از عبارتهای دیگه، که برای اختصار، از ذکرِ عین اونها پرهیز میشه.
در نتیجه، این عبارت، کمی محلّ شک و تردیده.
۲. در خودِ هر دو کتاب، یک مطلب عجیب دیده میشه: اگه به مدخلِ امام کاظم(ع) مراجعه بشه، دیده میشه که در متن هر دو کتاب، ولادت امام کاظم(ع) هم هفتم صفر ذکر شده!
الف. الدروس الشرعیّة في فقه الإمامیّة (موسوعة الشهید الأوّل، ج ۹، ص ۴۲۷):
السابع: الإمام الکاظم أبو الحسن، و أبو إبراهیم ... ولد بالأبواء -بین مکّة و المدینة- سنة ثمانٍ و عشرین و مائة- و قیل: سنة تسع و عشرین و مائة- یوم الأحد سابع صفر.
هفتم: امام کاظم، ابو الحسن، ابو ابراهیم ... در اَبواء (میان مکه و مدینه) به دنیا آمد، به تاریخ سال ۱۲۸ -و گفته شده: ۱۲۹-، روز یکشنبه، هفتم صفر.
ب. المزار (موسوعة الشهید الأوّل، ج ۱۹، ص ۳۳)
السابع: الإمام الکاظم ... ولد بالأبواء -بین مکة و مدینة- سنة ثمان و عشرین و مائة -و قیل: سنة تسع و عشرین و مائة- یوم الأحد سابع صفر.
این متن هم مثل همون متن کتاب «الدروس الشرعیة» هست.
کمی بعید به نظر میرسه که هفتم صفر از نظر شهید اوّل، هم تاریخ شهادت باشه و هم تاریخ ولادت. ممکنه کسی بگه که چنین چیزی بعید نیست؛ امّا با نکتهای که ذکر میشه، معلوم میشه که اتّفاقاً بهتر اینه که بگیم شهید اوّل چنین فکر نمیکرده.
۳. به نظر میاد صحیح اینه که گفته بشه در یکی از این دو بخش، خللی پیش اومده. در گذشته، به عوامل مختلف، در هنگام نسخهبرداریها، اشکالاتی در متن پیش میومده. به اشکالات و خطاهایی که پیش میومده، تصحیف گفته میشه؛ مثل اینکه «عن» به «بن» تبدیل بشه یا برعکس. یا «تسعین» به «سبعین» تبدیل بشه یا برعکس. منشأهای مختلفی برای این مسئله وجود داره که برای مطالعه دربارهش، میشه به منابع مرتبط مراجعه کرد (التصحیف في متن الحدیث، حیدر المسجدي، چاپ دارالحدیث، الفصل الثالث: مناشئ التصحیف).
به نظر میرسه به جهت تشابه میان «سابع» و «سلخ»، در متن کتابهای شهید اوّل، هنگام نسخهبرداری، تصیحفی پیش اومده؛ یعنی در متن شهادت امام حسن مجتبی(ع)، شهید اوّل از عبارت «سَلخِ صَفَر» استفاده کرده و نسخهبردارها (احتمالاً) به جهت نامأنوس بودن با کلمۀ «سَلخ»، تصوّر کردهن که اشتباهی پیش اومده و اون رو به «سابع» تغییر دادن؛ و تصحیف کلمۀ «نامأنوس» به «مأنوس» بسیار پیش میاد.
کلمۀ «سَلخ» به معنای «آخر» هست و در منابع تاریخی (شاید بشه گفت: بیشتر منابع اهل تسنّن) کاربرد داره.
دربارۀ منابع لغوی، دربارهش اینطور گفته شده:
و جِئتُك في سَلخِ شَهرِ رَمَضانَ وَ غَیرِهِ مِنَ الشُهورِ؛ أَي: في آخِرِ لَیلَةٍ مِنهُ (جمهرة اللغة، ج ۱، ص ۵۹۸)
و در سَلخِ ماه رمضان یا ماهی دیگر به سوی تو آمدم؛ یعنی در شبِ آخرِ ماه، پیش تو آمدم.
برای مطالعۀ بیشتر: فرهنگ کنز اللغات، ج ۲، ص ۷۳۹؛ تاج العروس من جواهر القاموس، ج ۴، ص ۲۷۸؛ القاموس المحیط، ج ۱، ص ۳۶؛ الطراز الأوّل، ج ۵، ص ۱۳۱.
با جستوجویی در منابع تاریخی، دیده میشه که استفاده از این واژه، متداول هست، هرچند، این تداول، به نظر میاد بیشتر توی منابع اهل تسنّن هست، نه منابع شیعه؛ امّا معنایی که میده، همون «آخر شهر» هست، مثل عبارت شیخ کلینی در کتاب «الکافي» که دربارۀ تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع)، از عبارت «فِي شَهْرِ صَفَرٍ فِي آخِرِهِ» استفاده کرده. شاید چون شهید اوّل با منابع اهل تسنّن و کتابهاشون آشنایی داشته، از این عبارت استفاده کرده و ناسخها (که لابد شیعه بودهن) به جهت آشنا نبودن با چنین کلمهای، اون رو به «سابع» تغییر دادن.
در نتیجه، عبارت شهید اوّل دربارۀ تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع)، «سَلخِ صَفَر» هست، نه «سابع صفر»؛ و نمیشه به این عبارت برای اثبات شهادت امام حسن مجتبی(ع) در تاریخ هفتم صفر استناد کرد، بلکه حتّی نمیشه با استناد به کتابهای شهید اوّل گفت که «به روایتی، هفتم صفر تاریخ شهادت امام حسن(ع) هست»، چنان که در تقویم رسمی، گفته شده «به روایتی».
ممکنه کسی بپرسه چرا عبارت «سابع صفر» دربارۀ تولّد امام کاظم(ع) رو تصحیفشدۀ «سَلخِ صَفَر» نمیدونین؟
در پاسخ میشه گفت:
اوّلاً: بر فرض که چنین باشه، آیا افرادی که اصرار دارن تاریخ هفتم صفر، تاریخ ولادت امام کاظم(ع) نیست و نباید جشن گرفت و شادی کرد و اموری از این قبیل، حاضر هستن تاریخ پایان صفر رو به عنوان تاریخ ولادت و روز شادی به شمار بیارن؟ البته، این نکتۀ خاصّی نیست و اشکال اصلی، در نکتۀ بعدی هست.
ثانیاً: چنین احتمالی، واقعاً بعیده. دربارۀ تاریخ ولادت امام کاظم(ع)، گزارش غالب و مشهور و صحیح، ماه صفر هست؛ امّا کسانی که ماه صفر رو ذکر کردهن و روز رو هم تعیین کردهن، همه در این متفّق القول هستن که روز ولادت، هفتم صفر بوده و در هیچ یک از منابع، قبل و بعد از شهید اوّل، دیده نشده که پایان ماه صفر، ولادت امام کاظم(ع) باشه. بنابراین، چنین احتمالی، چندان پذیرفتنی نیست؛ در حالی که اگه بگیم عبارت «سابع صفر» به عنوان تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) از «سلخ صفر» تصحیف شده، قول شهید اوّل هماهنگ با باقی منابعی میشه که شهادت امام حسن مجتبی(ع) رو در تاریخ «آخِرِ صفر» دونستهن، مثل کلینی در کتاب «الکافي»؛ چون همون طور که پیش از این گفته شده، واژۀ «سَلخ» به معنای «آخِر» هست.
در پایان، تشکّر میکنم از آقای رحیم قاسمی که با دقّت نظر، متوجّه نکتۀ تصحیف «سَلخ» به «سابع» شدهن:
https://t.me/bazmeghodsian2/7511
نتیجۀ به دست آمده تا به حال، اینه که تاریخ هفتم صفر به عنوان تاریخ شهادت امام حسن مجتبی(ع) صحیح نیست، بلکه حتّی از نظر فنّی، چندان صحیح به نظر نمیرسه که دربارهش گفته بشه «به روایتی».
در مقابل، ادلّۀ متعدّد و محکم و متقنی بر این وجود داره که تاریخ هفتم صفر، سالروز ولادت امام کاظم(ع) هست. در سالهای اخیر، تلاشهای بسیاری شده که روز هفتم صفر، به عنوان تاریخ شهادت جا بیفته، نه تاریخ ولادت؛ و این چنین بود که روز شادی اهل بیت، به روز عزا تبدیل شد.
به هر حال انگیزههایی در این میان بوده. یکی از حرفهایی که گفته شده، این بوده که بعضیها علاقهمند هستن به اینکه مراسمی جداگانه برای ایشون گرفته بشه، در حالی که توی آخر صفر، شهادت امام حسن مجتبی(ع) و وفات پیامبر اکرم(ص)، در یه روزه (۲۸ صفر) و این چنین، شهادت امام حسن مجتبی(ع) تحت الشعاع رحلت پیامبر قرار میگیره.
در پاسخ، باید گفت که این انگیزه و علاقه، به خودیِ خود، امر نیک و پسندیدهای هست؛ به هر حال، امام حسن مجتبی(ع) مظلومیّت خاصّی داره که مجالِ باز کردنش در اینجا نیست؛ امّا:
۱. از نظر تاریخی، تاریخ رحلت پیامبر(ص) هم محلّ بحث هست و به نظر میاد تاریخی که از نظر مدارک تاریخی قویتره، دوم ربیع الأوّل هست، نه ۲۸ صفر. باز کردن این بحث، یادداشتهایی مختصّ به خودش نیاز داره. به هر حال، این میتونه محلّ بحث باشه. چه این رو پذیریم که تاریخ وفات ۲۸ صفر هست یا ۲ ربیع الأوّل، نکتۀ دومی هم وجود داره.
۲. چرا باید روز جداگانۀ عزا برای امام حسن مجتبی(ع)، در تاریخ ولادت امام کاظم(ع) برگزار بشه؟! آیا نمیشه روز دیگهای گذاشت، آیا نمیشه مثلاً ۲۶ یا ۲۷ صفر مراسم عزا برای امام حسن مجتبی(ع) برقرار کرد؟ چرا هفتم صفر؟ هفتم صفر چه خصوصیّتی داره؟ روز هفتم صفر، روز ولادت امام کاظم(ع) هست و روز شادی اهل بیت؛ چرا باید مراسم عزا رو توی اون روز قرار داد؟ سؤال بزرگی که ذهن رو میتونه مشغول کنه.
در هر صورت، کلام زیاده. إنشاءالله در ادامه، پیامهای مرتبط با این موضوع رو از بعضی کانالها میفرستم.