🔸روزنامه‌نگاری را سواد رسانه‌ای تعریف می‌کند نه هوش مصنوعی 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

نوشته: ژوی زجمی منبع: ‌www.euractiv.com فردارسانه - به نظر می‌رسد دانشجویان رشته روزنامه‌نگاری برای کار در تحریریه‌های مجهز به هوش مصنوعی آمادگی لازم را ندارند. پژوهشی تازه از محققان اسپانیایی این تناقض را روشن می‌کند. نویسندگان این تحقیق بررسی کرده‌اند که دانشجویان ارتباطات و روزنامه‌نگاری چگونه در تحصیل و تجربه‌های حرفه‌ای اولیه خود با ابزارهای هوش مصنوعی تعامل دارند، و ترکیبی از اشتیاق و نگرانی را در رفتار آنان آشکار کرده‌اند. دانشجویان به توانایی هوش مصنوعی در افزایش بهره‌وری، پشتیبانی از خلاقیت و کمک به تولید محتوا اذعان دارند، اما در عین حال نسبت به مسائلی چون اعتبار، اخلاق، مالکیت فکری و خطر وابستگی بیش از حد به خروجی ماشین نگرانی‌هایی ابراز می‌کنند. بسیاری از آنان از دشواری در استفاده مؤثر از این سامانه‌ها سخن گفته‌اند؛ از طراحی دستور و درخواست (پرومپت) گرفته تا درک ظرافت‌های متون تولیدشده توسط هوش مصنوعی. مطالعه مذکور تأکید می‌کند که قابلیت استفاده، فراتر از دسترسی فنی است؛ بلکه شامل درک چگونگی ادغام هوش مصنوعی در فرایندهای کاری، میزان قابلیت پیش‌بینی و کنترل آن، و نیز سطح اعتماد کاربران به نتایجش می‌شود. برخی از دانشجویان حتی نگرانند که اتکای مداوم به ابزارهای مولد، اصالت یا هویت حرفه‌ای را تضعیف کند؛ به‌ویژه در زمانی که تولید محتوا به‌شدت خودکار شده است. نویسندگان تحقیق بر این باورند که آموزش روزنامه‌نگاری باید از صرف آموزش ابزارهای دیجیتال فراتر رود و به پرورش «سواد هوش مصنوعی» بپردازد؛ یعنی توانایی استفاده انتقادی و مسئولانه از فناوری‌های مولد. سواد هوش مصنوعی یعنی دانستن این‌که چه زمانی و چگونه از هوش مصنوعی بهره بگیریم، چطور خروجی آن را ارزیابی کنیم، و چگونه نظارت انسانی و قضاوت اخلاقی را در فرایند خلاقیت حفظ نماییم. بدون این مهارت‌ها، روزنامه‌نگاران آینده ممکن است کاربران ماهری باشند، اما ویراستاران ضعیفی برای اطلاعات تولیدشده توسط ماشین‌ها خواهند بود. متن کامل این گزارش را می‌توانید در نشانی زیر بخوانید. 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

🔸خداحافظی یک افخم از تلویزیون ایران 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

سعید درویشی (فردارسانه) – امشب بهروز افخمی پس از بیش از صد اجرا، از برنامه «هفت» خداحافظی کرد تا یک مجری باسواد و این‌کاره از تلویزیون کوچ کند. گرچه خودش گفت که «با هفت خداحافظی نمی‌کنم و گاهی می‌آیم و از پشت دوربین به دوستان تقلب می‌رسانم»، اما این جملات بیشتر شبیه یک تعارف بود و در واقعیت جای خالی او را پُر نخواهد کرد. در روزهایی که تلویزیون کشور از اجرای برخی مجریان بی‌تجربه ضرر می‌کند، کنار کشیدن آقای افخمی از اجرا در تلویزیون یک خسران برای این رسانه سرد به قول مارشال مک لوهان است زیرا یک مجری استخوان خُرد کرده و سرد و گرم چشیده از تلویزیون کم شده است که وقتی با متانت و پختگی از میهمان برنامه سوال می‌پرسید آرامش را به بیننده منتقل می‌کرد. پیش از انقلاب سال ۵۷، اگر سینما آلوده بود در عوض تلویزیون سالم بود. مجریان رادیو-تلویزیون ملی برای داشتن تریبون و ظاهر شدن جلوی دوربین باید از هفت‌خوان سخت‌گیری‌ها می‌گذشتند و نتیجه آن کسی مانند منوچهر نوذری می‌شد که هم صدا و جذبه مردانه داشت، هم خوش قیافه بود، هم اطلاعات عمومی و هم ادب داشت. جالب این است که مدیران صداوسیمای جمهوری اسلامی هم می‌گویند که جوانان برای وارد شدن به رادیو و تلویزیون آزمون‌های سخت و دوره‌های مختلفی را می‌گذرانند تا بتوانند مجری شوند. اما آنچه در اجرا می‌بینیم جوانانی ناپخته، بی‌صبر و حوصله، فاقد بینش و جهان‌بینی  هستند که فقط از روی علاقه وارد تلویزیون شده‌اند و ترجیح می‌دهند بیشتر از میهمان برنامه صحبت کنند، بدون عذرخواهی وسط حرف‌های او بپرند و به جای مطالعه و یادگرفتن، به فکر تسویه حساب کلامی با منتقدان خود باشند. این نوع مجری‌گری که امروز در تلویزیون از برخی جوانان می‌بینیم علاوه بر اینکه تناسبی با شعارهای نظام در خصوص ترویج فرهنگ اسلامی ندارد بلکه مروج فرهنگ گستاخی و پرخاشگری نیز است. روش اجرای برخی مجریان امروز در صداوسیما بیشتر شبیه مجریان بی‌اعصاب و بددهن در شبکه‌های فارسی‌زبان ماهواره است که مشخص است تنها به دلیل پُررویی مجری شده‌اند در حالی که بهروز افخمی این گونه نبود. او یک مجری شیر پاک خورده و مانند نام خانوادگی‌اش بزرگوار و متعلق به نسلی بود که هیچ وقت جلوی بزرگتر پای خود را دراز  نمی‌کرد و با همین ادب و تربیت پرورش یافت و در کسب و کار خود دارای عزت شد. 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson #بهروز_افخمی #برنامه_هفت

🔸روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات برای جرائم علیه خبرنگاران گرامی داشته شد 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

فردارسانه – «خشونت جنسیتی مبتنی بر هوش مصنوعی علیه خبرنگاران زن» موضوع «روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات برای جرائم علیه خبرنگاران» بود. امروز «روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات برای جرائم علیه خبرنگاران» بود. در دوم نوامبر (۱۱ آبان)، یونسکو، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات برای جرائم علیه خبرنگاران را گرامی می‌دارد؛ روزی که پس از کشته شدن دو خبرنگار فرانسوی در کشور مالی در سال ۲۰۱۳ تعیین شد. پیتر واندرمرش، روزنامه‌نگار بلژیکی که سابقه سردبیری در چند روزنامه در هلند، ایرلند شمالی و بلژیک را دارد، در euractiv.com نوشت: امسال موضوع روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات برای جرائم علیه خبرنگاران، «گفت‌وگو درباره خشونت جنسیتی مبتنی بر هوش مصنوعی علیه خبرنگاران زن»، نشان می‌دهد چگونه فناوری‌های نو، خطرات قدیمی را تشدید کرده‌اند. هوش مصنوعی اکنون به انتشار اطلاعات نادرست، تولید تصاویر و ویدئوهای جعل عمیق و آزار هدفمند دامن می‌زند و سوءاستفاده دیجیتال را به اندازه حملات فیزیکی سابق، برای آزادی مطبوعات زیان‌بار کرده است. پژوهش‌های یونسکو نشان می‌دهد که ۷۳ درصد از خبرنگاران زن با تهدیدهای آنلاین مواجه‌اند و از هر چهار نفر، یک نفر نیز در دنیای واقعی هدف قرار می‌گیرد. در زیمبابوه، ۶۳ درصد از خبرنگاران زن قربانی خشونت جنسیتی تسهیل‌شده با فناوری بوده‌اند؛ در اوکراین این رقم به ۸۱ درصد می‌رسد. مصونیت از مجازات که زمانی محدود به دادگاه‌هایی بود که هرگز تشکیل نمی‌شدند، اکنون در فضاهای دیجیتالی که توسط الگوریتم‌های مبهم و سازوکارهای پاسخگویی ضعیف اداره می‌شوند، رونق گرفته است.اروپا دوست دارد خود را مدافع آزادی مطبوعات بداند، اما این قاره نیز روی تاریکی دارد. او همچنین در این مقاله نوشت: قتل دافنه کاروآنا گالیتسیا در مالت، یان کوچیاک در اسلواکی، جیورگوس کارایواز در یونان و پیتر دِ فریس در هلند نشان می‌دهد که حتی در اتحادیه اروپا نیز گفتن حقیقت به صاحبان قدرت می‌تواند به بهای جان تمام شود. آزار و اذیت آنلاین – به‌ویژه علیه زنان – نیز در سراسر قاره در حال افزایش است و اغلب به‌صورت سیاسی، سازماندهی شده و با سکوت مقامات نادیده گرفته می‌شود. با این حال، اتحادیه اروپا گام‌هایی در مسیر درست برداشته است. قانون آزادی رسانه‌های اروپا، قانون خدمات دیجیتال و دستورالعمل ضد SLAPP از جمله اقدامات مثبت محسوب می‌شوند. اما بیانیه‌ها بدون اجرا ارزش چندانی ندارند. اتحادیه نمی‌تواند در مورد حقوق بشر برای دیگران سخنرانی کند در حالی که در حفاظت از کسانی که فساد را در داخل خود افشا می‌کنند، کوتاهی می‌ورزد. دبیر کل سازمان ملل متحد نیز با صدور فراخوانی به مناسبت این روز، هشدار داد که تهدیدات علیه آزادی رسانه در سراسر جهان در حال افزایش است – از آزار و اذیت دیجیتال تا خشونت‌های مرگبار. مرکز خبرنگاران افغانستان (AFJC) نیز روز یکشنبه با هشدار نسبت به جدی شدن فرهنگ مصونیت از مجازات برای جرائم علیه خبرنگاران، اعلام کرد که در دو دهه گذشته حداقل ۱۳۰ خبرنگار در افغانستان کشته شده‌اند، اما ۹۰ درصد از این پرونده‌ها هنوز بررسی نشده است. عکس: kabulnow.com #خبرنگاران_زن #هوش_مصنوعی 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

🔸صفحه اینستاگرام خانم سخنگو یا تابلوی اعلانات دولت؟ 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

معصومه رشیدی (فردارسانه) – صفحه اینستاگرام خانم فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت وفاق، با نام کاربری fatemeh.mohajerani_ir ، یکی از بسترهای رسمی و معتبر در حوزه اطلاع‌رسانی دولت محسوب می‌شود. این صفحه با ۱۴ هزار و ۱۰۰ دنبال‌کننده (فالوئر)، ۷۴ دنبال‌شونده (فالوئینگ) و ۳۴۵ پست، از نظر ساختار ظاهری و محتوایی، هویتی کاملا سازمانی و نهادی دارد. بیوگرافی کوتاه و رسمی با عناوین «خانم سخنگو» و «سخنگوی دولت جمهوری اسلامی ایران»، همراه با لینک مستقیم به پایگاه اطلاع‌رسانی دولت (dolat.ir)، بر رویکرد نهادی و غیرشخصی صفحه، به عنوان تریبون رسمی دولت، تاکید دارد. محور اصلی پست‌ها و ریلزها، بیشتر به گزارش‌های تصویریِ بازدیدها و فعالیت‌ها، نشست‌های خبری، دیدارهای رسمی، حضور در مراسم‌ها و سازمان‌ها، انعکاس مصوبات دولت و اظهارات خانم مهاجرانی اختصاص دارد. لحن و ساختار نوشتاری کپشن‌ها کاملاً رسمی و در قالبی خبری تنظیم شده‌اند و همین امر باعث شده این صفحه کمتر نقش یک رسانه اجتماعی و بیشتر کارکرد «تابلوی اعلانات» داشته باشد؛ درحالیکه ماموریت فرد سخنگو باید علاوه بر انتقال مواضع رسمی، پل ارتباطی بین دولت و افکار عمومی باشد. از منظر کمّی و با تحلیل حدود ۶۰ پست از صفحه خانم مهاجرانی، تعداد لایک‌ها بین ۶۰ تا ۲۰۹۰ و تعداد نظرات (کامنت‌ها) از صفر تا ۲۱۵ نوسان دارد. این میزان تعامل با وجود تعداد قابل‌توجه دنبال‌کنندگان صفحه، نشان‌دهنده مشارکت پایین و کم‌توجهی کاربران نسبت به محتواهای منتشرشده است. پراکندگی زیاد تعداد لایک‌ها و کامنت‌ها نیز می‌تواند به میزان جذابیت و ارتباط محتوا با نیازها و علایق کاربران و یا به نوع پیام، زمان انتشار، شیوه روایت و یا حتی طراحی بصری متفاوت، مربوط باشد. نظرات پست‌ها عمدتاً از جنس حمایت، پرسش، تحلیل، انتقاد و مطالبه‌ هستند؛ اما نکته کلیدی، فقدان پاسخ‌گویی و یا مدیریت بحث از سوی مدیر صفحه است که نشان می‌دهد شاخص «ارتباط دوسویه» در این صفحه فعال نیست. این رویکرد ارتباطی در بستر شبکه‌ای چون اینستاگرام که مبتنی بر گفت‌و‌گو و مشارکت است، ویژگی مطلوبی نیست و می‌تواند ظرفیت اعتمادسازی و افزایش وفاداری مخاطبان را کاهش می‌دهد. حساب خانم مهاجرانی نمونه‌ای شاخص از رسانه‌سازی در شبکه‌های اجتماعی است که سعی می‌کند به دور از روایت‌سازی، درگیرسازی مخاطب و میانجی‌گری، تنها منعکس‌کننده صدای رسمی باشد. بازنگری در استراتژی ارتباطی، توجه بیشتر به مطالبات و پرسش‌های مردمی و عبور از مدل تک‌سویه اطلاع‌رسانی به مدل تعاملی، آن را به رسانه‌ای کارآمد در زیست دیجیتال امروز تبدیل می‌کند. #فاطمه_مهاجرانی #سخنگوی_دولت 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 @medialesson

🔸نقد صفحه اینستاگرام قالیباف: تریبونی برای نمایش چهره‌ای متعادل 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

معصومه رشیدی (فردارسانه) – صفحه اینستاگرام محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با نام کاربری ghalibaf.ir، با ۲۹۴ پُست (تا زمان انتشار این گزارش)، بیش از ۴۴ هزار دنبال‌کننده و سه دنبال‌شونده، یکی از فعال‌ترین صفحات سیاستمداران ارشد ایران در اینستاگرام است که با درج عبارت «پایگاه رسمی اطلاع‌رسانی» هویت سازمانی و وابستگی به نهاد رسمی ریاست مجلس را برجسته می‌کند. فعالیت این حساب از فوریه سال ۲۰۱۶ آغاز شده و تا امروز ۱۰ بار نام کاربری خود را تغییر داده است که نشان‌دهندۀ سابقه طولانی فعالیت و احتمالا بازسازی تدریجی چهره رسانه‌ای در مقاطع مختلف است. از منظر آماری، میانگین بازدید هر ریلز حدود ۳۰ هزار بار است، اما نرخ تعامل، نامتوازن و مبتنی بر «واکنش» ارزیابی می‌شود. نوسان پایین لایک‌ها (بین ۲۴۰ تا ۱۰۷۱) در برابر تعداد بالای کامنت‌ها (از ۳۷۳ تا بیش از ۵۰۰۰) به‌وضوح از حضور پررنگ کاربران و تنوع دیدگاه‌ها در بحث‌های سیاسی و اجتماعی، به ویژه درباره موضوعاتی مانند اصلاح قانون مهریه حکایت دارد. تحلیل محتوای ۱۰ پست اخیر، لحن کلی صفحه را آرام، فراجناحی و مبتنی بر «مسئولیت‌پذیری در مقام مدیریت کلان کشور» توصیف می‌کند. محتوای این پست‌ها، دو محور اصلی دارند: نخست، تاکید بر نظارت دلسوزانه و همکاری مجلس و دولت در چارچوب برنامه هفتم توسعه؛ و دوم، انعکاس روابط بین‌المللی، دیپلماسی منطقه‌ای و همبستگی اسلامی. در محور نخست، عباراتی مانند «همدل‌اند و برای بهبود عملکردها تلاش می‌کنند»، نقش مهمی در کاهش فاصله سنتی میان دو قوه و ارائه تصویری همسو ایفا می‌کنند. در لایه پنهان‌تر محتوا، تکرار واژه‌هایی چون «همدلی»، «همکاری» و «میثاق مشترک مردم و مسئولان» چهره‌ای فراجناحی و همسو با منافع ملی در برابر فضای سیاسی دوقطبی ترسیم می‌کند. این تغییر لحن نسبت به گذشته و به ویژه دهۀ ۹۰ (که بیشتر رنگ و بوی رقابتی ـ انتخاباتی داشت)، نشانه‌ بازنگری راهبردی و تلاش برای معرفی خود به عنوان مدیری وحدت‌گرا است. پست درباره دیوارنگاره میدان ولی‌عصر با شعار «مثل آینده تصمیم بگیرید» مصداق بارز همین چرخش گفتمانی است. این پست در کنار پست‌های اقتصادی و مواضع درباره «اسنپ‌بک» و «اصلاحات انرژی»، تلاش دارد مجلس را به‌عنوان نهادی فعال در دیپلماسی و پاسخگو در مدیریت کلان نشان دهد و همزمان، تصویر فراجناحی او را تقویت کند. در مجموع، صفحه اینستاگرام محمدباقر قالیباف تریبونی منسجم برای نمایش چهره‌ای متعادل، منظم و در حال بازسازی اعتماد عمومی است؛ روایتی میان عقلانیت اجرایی و اقتدار سیاسی که با زبان فراجناحی ارائه می‌شود. #قالیباف #اینستاگرام 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/fardaresaneh

🔶️ ملکیان: دوره دانشجویی بهترین فرصت برای کتاب خواندن است 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

بنت الهدی قدسیان سرشت (فردارسانه) – بیست و چهارم آبان در تقویم کشورمان روز کتاب و کتاب‌خوانی است. به این مناسبت، دکتر نازنین ملکیان، دانشیار و مدیر گروه دانشی علوم ارتباطات و رسانه در واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی پاسخگوی فردارسانه درباره کیفیت کتاب‌های حوزه ارتباطات بود. کیفیت کتاب‌های رشته علوم ارتباطات اجتماعی از نظر ترجمه یا تالیف چگونه است؟ در حال حاضر ما کتاب‌های خوبی داریم. پژوهشگران و اساتید مطرح، بر اساس سال‌ها تحقیق و پژوهش آمده‌اند و کارهایشان را منتشر کرده‌اند. نمی‌توانیم منکر شویم که اساتید بسیار بزرگ و مطرحی حتی در سطح جهانی داریم و در دانشگاه‌های مختلف کار می‌کنند. ما می‌توانیم این را در نظر بگیریم که در حوزه علوم ارتباطات مطالب سرفصل‌ها و عناوینی که در کتاب‌ها تالیف و چاپ می‌شود با سرفصل‌های روز دنیا برابری می‌کند. زمانی که منابع و مقالات را تطبیق می‌دهم می‌بینم که ما چیزی نسبت به سرفصل‌های روز دنیا کم نداریم و باید فرصت فراهم شود و خوانده شود؛ زمانی که به حوزه دانشجویی ورود می‌کنیم یک مقدار ضعیف می‌شود و دانشجویان باید بیشتر وقت بگذارند و مطالعه کنند. کتاب‌های ترجمه‌ای بهتر است یا تالیفی؟ به طور کلی در برخی از سرفصل‌ها و منابع مسلماً نیاز داریم با علوم، دیدگاه‌ها و نگاه‌های کلی در دنیا آشنا شویم. بنابراین ترجمه لازم است. نمی‌توانیم از ترجمه چشم‌پوشی کنیم. به خاطر اینکه تحولات فناوری و ایده‌ها با سرعت دارد اتفاق می‌افتد، لازم است برای آشنایی با دیدگاه‌ها و روندها و فرایندهای علم در دنیا مسلما ترجمه کنیم و آشنا شویم با ایده‌های دیگران؛ ولی خودمان هم می‌توانیم آن ایده‌ها را بومی‌سازی کنیم و در حوزه‌های مختلف بر اساس شرایط اقتصادی، فناورانه، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بر اساس نیازهای خودمان از توانمندی اندیشمندان خودمان استفاده کنیم، تالیف هم داشته باشیم. بنابراین ما در مقطعی هستیم که هر دو حوزه را به‌طور ویژه لازم داریم. شما در تدریس خودتان، به دانشجویان کتاب توصیه می‌کنید یا جزوه؟ اگر به خود من باشد من همیشه کتاب معرفی می‌کنم، هیچ وقت جزوه نمی‌دهم و کتاب معرفی می‌کنم؛ چون معتقدم دانشجو اگر در طول ترم فرصت نکند که همه کتاب‌ها را مطالعه کند و همه سرفصل‌های کتاب را بخواند، حداقل بعد از ترم و در اوقات فراغت امیدوارم این فرصت برایش پیش بیاید. بنابراین به نظر می‌رسد دوره دانشجویی بهترین فرصت است که دانشجویان بتوانند کتاب بخوانند. #روز_کتاب_و_کتابخوانی #ارتباطات #دانشجو #رسانه 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson