معصومه رشیدی (فردارسانه) – حساب اینستاگرام پرویز پرستویی، بازیگر سینما، با نام کاربری parvizparastouei و نماد تایید (تیک آبی)، یکی از تریبون‌های قدرتمند فرهنگی و اجتماعی و فراتر از یک حساب شخصی است. این حساب از فوریه ۲۰۱۵، یعنی پیش از فراگیرشدن موج حضور سلبریتی‌ها در اینستاگرم، فعالیت خود را آغاز کرده و اکنون با ۷.۲ میلیون دنبال‌کننده، ۹۸۷ دنبال‌شونده (تا زمان انتشار این گزارش) و ۶۰۰۰ پست (تا زمان انتشار این گزارش)، جایگاهی متمایز در میان صفحات هنرمندان دارد. واژه «Art» تنها کلمه‌ در شرح حال این صفحه است که بر هویت هنری و پرهیز از معرفی‌های شعارگونه تاکید می‌کند. تعداد دنبال‌شوندگان نیز این تصور را تقویت می‌کند. او برخلاف بسیاری از سلبریتی‌ها «تک‌گو» و منفعل نیست؛ بلکه رصدکننده‌ای فعال در اکوسیستم اینستاگرام است که بخشی از سوژه‌ها، دغدغه‌های محتوایی خود را از همین پلتفرم دریافت و منتشر می‌کند. از منظر آماری اگرچه میانگین ۲۴ هزار و ۲۳۲ لایک در ۱۵ پست اخیر به نسبت تعداد دنبال‌کننده‌ها، متوسط به نظر می‌رسد؛ اما نقطه قوت این حساب، نرخ اشتراک‌گذاری است که با میانگین دو هزار و ۴۷۷ فوروارد برای هر پست و عدد ۲۲ هزار و ۶۰۰ برای پست انتقادی ـ اجتماعی «حذف درس حسنک کجایی»، نشان می‌دهد محتوای این صفحه فراتر از سرگرمی است و مخاطبان از این محتواها برای اظهارات انتقادی و بازتاب اعتراض‌های مدنی استفاده می‌کنند. تحلیل محتوای پست‌ها دو وجه اصلی دارد: از یک سو پرستویی در قامت سفیر تبلیغاتی سریال هزار و یک شب (با بازی خودش) و پلتفرم فیلیمو ظاهر می‌شود که جنبه تجاری صفحه‌اش را تامین می‌کند؛ و از سوی دیگر با نمایش فعالیت‌های بشردوستانه و مکرر در خصوص موسسه خیریه «حامی قلب‌های کوچک» و انتقادات اجتماعی (وضعیت پاکبان و سرنوشت استاد بهرام بیضایی)، نقش یک منتقد دلسوز را ایفا می‌کند که محور ثابت بیشتر پیام‌های او همبستگی با اقشار آسیب‌پذیر است. این رویکرد انتقادی، شاید نوعی مدیریت هوشمندانه باشد. پرویز پرستویی که در حافظۀ تاریخی مخاطبان با سینمای دفاع مقدس و چهره‌ای همسو با چارچوب‌های رسمی شناخته می‌شود، اکنون با تغییر مواضع و هم‌صدایی با رنج‌ها و دغدغه‌های مردم، پایگاه خود را بازسازی می‌کند تا بتواند جایگاهش را به‌عنوان «هنرمندی مردمی» تثبیت کند. در مجموع، صفحه پرویز پرستویی تلاشی برای ایجاد توازن میان شهرت هنری و مسئولیت اجتماعی است که با انتشار محتوای ویروسی، در حال بازتعریف نقش خود از یک هنرمند رسمی به یک فعال اجتماعی منتقد است و از قدرت رسانه‌ای خود برای پیگیری مطالبات عمومی استفاده می‌کند. #پرویز_پرستویی 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

سواد بصری در قاب دیپلماسی 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

مریم سلیمی/ مدرس سواد بصری (فردارسانه) – صفحه اول روزنامه‌های امروز، دیدار اخیر عباس عراقچی و هاکان فیدان را با عکس‌ها و تیترهایی متفاوت پوشش داده‌اند؛ تفاوت‌هایی که از منظر «سواد بصری» و «نشانه‌شناسی قدرت» در زبان دیپلماسی، معنا و اهمیت ویژه‌ای دارند. در برخی تصاویر، دو وزیر خارجه ایران و ترکیه، در موقعیت بصری هم‌سطح و هم‌تراز قرار گرفته‌اند (روزنامه‌های سیاست روز، امین، روزگار). اما در تعدادی دیگر، عراقچی در جایگاهی برتر دیده می‌شود: یا در ارتفاع بالاتر ایستاده است (خراسان) یا یک گام جلوتر حرکت می‌کند (روزنامه‌های آرمان ملی، دنیای اقتصاد). با این حال در عکس‌هایی که روزنامه‌های سازندگی، جمهور و خریدار منتشر کرده‌اند، حتی در حالت هم‌ترازی، زبان بدن نوعی برتری را به فیدان می‌دهد؛ جایی که دست عراقچی به‌سوی او دراز شده، اما فیدان دست‌هایش را در حریم بدنی خود حفظ کرده است. در برخی مطبوعات، فیدان جلوتر از عراقچی در حال حرکت دیده می‌شود که می‌تواند ناخودآگاه حسی از «دنباله‌روی» را به ذهن متبادر کند.(حتی اگر هدف این نباشد). از منظر صفحه‌آرایی، جهت حرکت سوژه‌ها و حرکت به سمت بیرونِ کادر- به‌ویژه وقتی به لبه صفحه نزدیک می‌شوند- حامل معانی متعدد و گاه متضاد است. برای نمونه، اگر تصویر یک مدیر در حال حرکت به سمت بیرون کادر باشد، می‌تواند نشانه‌ای از عزل، استعفا، استیضاح، اخراج، پایان دوره یا کنار رفتن باشد. اما در موضوعی مانند سفر اخیر با سطح حساسیت بالا، همین جهت حرکت می‌تواند معنایی کاملاً متفاوت ایجاد کند: عبور از شرایط معمول، حرکتی خارج از چارچوب، حرکت به‌سوی مرحله‌ای تازه یا ورود به دوره‌ای جدید و … . هر موضوعی باید با توجه به بافت و بستر خود و از زاویه سواد بصری تحلیل شود؛ همان‌طور که از منظر سواد رسانه‌ای و با در نظر گرفتن گرایش‌های سیاسی و رویکردهای خاص رسانه‌ها، عمق تحلیل افزایش می‌یابد. در شرایط حساس و خاص، تهیه و انتخاب هر تصویری با همه ملاحظات مربوطه اعم از زاویه دید، جهت حرکت و حتی جای‌گیری سوژه در کادر، نکات پنهان در زمینه، رنگ غالب، سایه‌ها، انعکاس‌ها، نمادها و نشانه‌ها، زبان بدن سوژه‌ها و …، نیازمند دقت فراوان است؛ چراکه هر یک، معنا و روایتی خاص می‌آفرینند. آنچه ذکر شد، توجه‌دهی به این مهم را مورد هدف قرار دارد. عاری از نگاه نقدآمیز، ارتقای سواد بصریِ فعالان رسانه‌ای و مخاطبان آنها، می‌تواند به حرفه‌ای‌گرایی بیشتر رسانه ها بیانجامد. #روزنامه #سواد_بصری #سواد_رسانه #عکس 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

🔸طبق معمول هفت صبح فردارسانه - روزنامه #هفت_صبح تنها روزنامه‌ عمومی چاپ تهران است که خبر دیدار دیروز رهبر نظام با هزاران نفر از بانوان و دختران کشور را در شماره امروز خود کار نکرده است. منتشر نشدن برخی برنامه‌های رهبر نظام در روزنامه هفت صبح پیشینه دارد. خبرنگار فردارسانه یک ماه پیش در تماس تلفنی با امیر تاجیک، مدیر مسئول روزنامه هفت صبح، پرسیده بود که چرا خبر دیدار رهبر با دانش‌آموزان و دانشجویان به مناسبت روز دانش آموز (۱۳ آبان) در این روزنامه کار نشده است. آقای تاجیک پاسخ داده بود: شیوه‌نامه‌ای در خصوص این موضوع وجود ندارد. اولویت ما سایت است و با تفصیل و جزئیات خبر این دیدار را در سایت آورده‌ایم. فردارسانه این گفت‌وگوی کوتاه را در قالب مصاحبه منتشر نکرد. با وجود این، خبر دیدار دیروز رهبر نظام با بانوان در سایت هفت صبح نیز مشاهده نمی‌شود. #روزنامه #رهبر #خامنه_ای 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

🔸 تیترهایی که تصویرند 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

🖌مریم سلیمی/مدرس دانشگاه فردارسانه – تیترهای آوانگارد، یا همان تیترهای هیجانی و مینیمال، از جمله تیترهای اثرگذارند که با حداقل واژگان، بیشترین تاثیر را بر مخاطب می‌گذارند. این تیترها، زمانی کارکرد دارند که زمینه‌ لازم برای درک مشترک فراهم باشد و مخاطب با یک نگاه پیام را دریافت کند. تیترهای آوانگارد می‌توانند تک‌کلمه‌ای، عددی، معادله‌گونه، پرسشی، همراه با علایم و نشانه‌ها و حتی شکلک باشند. وقتی این تیترها به عدد تبدیل می‌شوند، با «تیتر عددی» روبه‌رو هستیم؛ اعدادی که به‌دلیل ساختار ساده و قابل‌فهم‌شان سریع در ذهن ثبت می‌شوند. از بُعد بصری، وقتی فونت آنها بزرگ‌تر شود، ابعادی تصویری به خود می‌گیرند. در روزنامه‌های امروز، پنج شنبه ۱۳ آذر، نمونه‌هایی از این تیترها به چشم می‌خورد که به آنها اشاره می‌شود. دیروز مجلس با کاهش سقف مجازات کیفری سکه از ۱۱۰ به ۱۴ سکه موافقت کرد؛ روزنامه‌ سازندگی در همین ارتباط از عدد ۱۴ به‌عنوان تیتر اول خود بهره گرفت و آن را با فونت بزرگ بر صفحه‌ اول خود نشاند و در اصطلاح «سطح انتشار» بیشتری به این سوژه اختصاص داد (به‌معنی مهم بودن موضوع). انتخاب رنگ سیاه برای این عدد نیز رویکرد انتقادی روزنامه را حتی پیش از مواجهه با متن، برجسته می‌کرد. پیش‌تر نیز سازندگی در ماجرای برابری دلار با عدد ۸۵ (هزار تومان)، و روزنامه‌ هفت صبح در روایت پرونده‌ای حساس با عدد ۴۷۷، از تیترهای عددی استفاده کرده بودند. در موضوع مهریه، روزنامه‌ شهر مردم با تیتر «۱۴ – هیچ به نفع مردان» و انتخاب «۱۴–هیچ» به رنگ قرمز، به‌همراه ذکر واکنش نماینده مجلس هنگام تصویب (ای جونم!) در کادری طوسی–قرمز، وجهی اقناعی، احساسی و تاییدی به تیتر افزود. در دیگر روزنامه‌ها پرداختن به این موضوع جسته‌وگریخته و به شکل معمول بود و در مطبوعات اقتصادی نیز توجه بصری چندانی مشاهده نشد. بر این اساس، استفاده از یک عدد واحد در تیتر، به‌ویژه در خبرهای مهم و ذهن‌آشنا، تاکتیکی قدیمی اما همچنان اثرگذار است که باید دقیق و هوشمندانه انتخاب شود. «عددبازی» شمشیری دولبه است؛ اگر هوشمندانه به‌کار رود توجه را جلب می‌کند، اما افراط در آن می‌تواند تیتر را به کلیشه‌ای بی‌اثر بدل کرده و برای مخاطب خستگی بصری و حتی ابهام ایجاد کند. تاریخ مطبوعات جهان و ایران نمونه‌های بسیاری از تیترهای آوانگارد و عددی سراغ دارد که گاه اثر خود را با استفاده از فضای منفی یا سفید تشدید کرده‌اند؛ مانند روزنامه‌ وطن امروز در تاریخ ۴ آذر ۱۳۹۳. در روزگار انبوه اطلاعات و کاهش دامنه توجه مخاطب، گاه یک «عدد» با فونت بزرگ و بصری‌گون در جایگاه تیتر (به شرط رعایت الزامات) می‌تواند بیش از هزار کلمه، به‌ویژه در صفحه‌ای شلوغ، فریاد بزند. اینکه تیترهای عددی مورد بحث چقدر در خدمت موضوع مذکور بوده و‌ به انتقال پیام اصلی کمک کرده‌اند – عاری از بحث سوگیری‌های احتمالی – نیاز به نقد و تحلیلی مستقل دارند. #تیتر_آوانگارد #تیتر_عددی 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson

🔸پیش‌بینی درباره روزنامه‌نگاری در سال ۲۰۲۶ فردارسانه – یک استاد رسانه در امریکا پیش‌بینی کرد که خبرنگاران در سال ۲۰۲۶ فقط پنج عنصر خبری و نقل‌قول‌های خبر را به هوش مصنوعی می‌دهند و نگارش خبر به صورت خودکار انجام خواهد شد. دنیل تریلی (Daniel Trielli) استادیار رسانه و دموکراسی در دانشکده روزنامه‌نگاری دانشگاه مریلند امریکا، در وب سایت niemanlab.org نوشت: در سال ۲۰۲۶، نوع جدیدی از روزنامه‌نگاری ظهور خواهد کرد؛ روزنامه‌نگاری‌ای که به طور خاص برای برنامه‌های ماشینی که زبان و اطلاعات را سامان می‌دهند، طراحی شده است. این نوع روزنامه‌نگاری دیگر مخاطبش انسان‌ها نیستند، بلکه چت‌بات‌ها و سامانه‌های هوش مصنوعیِ جمع‌آوری‌کننده و خلاصه‌کننده اطلاعات هستند. روزنامه‌نگاری‌ای برای «وب عامل‌محور»: وبی که پر از عامل‌های خودکار است که به ما خدمت می‌کنند؛ اطلاعات را جستجو می‌کنند، داده‌های ما را به اشتراک می‌گذارند، قرار ملاقات‌های ما را تنظیم می‌کنند و به ایمیل‌های ما پاسخ می‌دهند. روزنامه‌نگاری عامل‌محور همین است. او افزود: روزنامه‌نگاری عامل‌محور از قالب سنتی مقاله‌های روزنامه‌ای جدا خواهد شد. سامانه‌های هوش مصنوعی به لید، پاراگراف‌های مقدمه و روایت متوالی نیاز ندارند؛ آن‌ها محتوایی می‌خواهند که مرتبط با نیازهای کاربر، جدید و قابل پردازش توسط ماشین باشد. نقش خبرنگار در روزنامه‌نگاری عامل‌محور، افزودن اطلاعات رویداد شامل پنج سوال کلیدی (چه کسی، چه چیزی، کجا، کی، چرا)، نقل‌قول‌ها، زمینه و لینک‌های چندرسانه‌ای است. نیازی نیست فرآیند نگارش توسط سازمان خبری انجام شود. این کار در مقصد یعنی همان جایی که کاربر نهایی محتوا را دریافت می‌کند، به طور خودکار انجام می‌گیرد؛ یعنی بر اساس قالبی که ماشین کاربر قادر به استخراج آن باشد ترکیب می‌شود. در این نوع روزنامه‌نگاری، سردبیران بیشتر بر دقت و قابلیت خوانش ماشینیِ اطلاعاتی که خبرنگار ارائه می‌کند تمرکز دارند. نقش ویراستاری تکمیلی که اکنون تا حدی به سامانه‌های کمک‌ماشینی سپرده شده است حتی بیشتر کمرنگ می‌شود. #روزنامه‌_نگاری #خبرنویسی #هوش_مصنوعی #رسانه 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson 🆔 eitaa.com/medialesson

🔸بدسلیقگی فردارسانه - روزنامه #رسالت پنجشنبه‌ها منتشر نمی‌شود که مربوط به سیاست کاری این روزنامه است اما آیا دلیلی دارد که یک خبر تاریخ گذشته و اصطلاحا سوخته را به عنوان تیتر یک در شماره روز شنبه خود منتشر کند؟ خبر دیدار بانوان و دختران کشور با رهبر نظام که چهارشنبه هفته گذشته برگزار شد در روزنامه‌های روز پنجشنبه بازتاب داشت اما اینکه روزنامه رسالت این رویداد را پس از سه روز از گذشت آن به عنوان خبر و تیتر یک کار می‌کند عجیب است. با وجود تاخیر سه روزه، این خبر باید در صفحه یک روزنامه و به دلیل جایگاه رهبر در یکی از دو سوی لوگوی روزنامه با تیتر و عکس کوچک کار می‌شد و یا اصلا کار نمی‌شد و فقط در سایت روزنامه رسالت منتشر می‌شد. #روزنامه #تیتر #رهبر #خامنه‌ای #خامنه_ای 💻 www.fardaresaneh.ir 🆔 t.me/medialesson 🆔 eitaa.com/medialesson