⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️ بسم الله الرحمن الرحیم "الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙيَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ" روح مطهر فقیه اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) ومرجع عالی‌قدر جهان تشیّع، آیت الله العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) به لقاء الله پیوست. عمر بابرکت و زندگی پرافتخار آن مرجع عالیقدر، مشحون از ژرف اندیشی و مجاهدت علمی مستمر و تلاش مخلصانه در حفظ و اعتلای فقاهت اصیل و نشر معارف اسلام و پاسداشت از کیان تشیّع و خیرخواهی و دلسوزی برای مردم بود. ضمن عرض تسلیت این ضایعه جانگداز به پیشگاه مقدس صاحب الأمر حضرت بقية الله الاعظم، عجل الله تعالی فرجه الشریف،و حوزه های مبارکه علمیه و مردم شریف ایران و علاقه‌مندان مرجعیت در همه نقاط جهان، به اطلاع می‌رساند مراسم تشییع و تدفین پیکر مطهر ایشان، متعاقبا اعلام خواهد گردید. دفتر آیت الله العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) @zanjani_net

بازگشت به متن و تاریخ؛ درآمدی بر مکتب فقهی آیت‌الله شبیری زنجانی در دو دهه اخیر، فضای علمی حوزه‌های علمیه، به‌ویژه حوزه قم، شاهد نوعی بازنگری آرام اما عمیق در شیوه‌های استنباط احکام بوده است. در کانون این دگرگونی، الگوی فقاهت آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی قرار دارد؛ روشی که امروزه نزد بخش قابل‌توجهی از فضلای جوان و پژوهشگران حوزه، به الگویی مطلوب و راهگشا تبدیل شده است. برای شناخت جایگاه این مکتب، باید آن را در بستر تحولات دو سده اخیر فقه شیعه بررسی کرد. از زمان شیخ انصاری و در ادامه با آرای آخوند خراسانی و میرزای نائینی، دانش «اصول فقه» سیطره چشمگیری بر فقه شیعه پیدا کرد. شاگردان برجسته این مکتب در نجف—از جمله آیت‌الله خویی، سید محمود شاهرودی، شیخ حسین حلی و سید محسن حکیم—روشی را تثبیت کردند که در آن، استنباط احکام تا حد زیادی بر پایه‌ قواعد انتزاعی و پیشینیِ اصولی بنا می‌شد. در این نگرش، گاه پیش از ورود تفصیلی به روایات، «اصل عملی» یا قاعده اصولی حاکم بر مسئله مشخص می‌شد. مباحثی مانند منجّزیت علم اجمالی، جریان استصحاب در شبهات حکمیه و قواعد نظریِ تعارض روایات، ساختار اصلی استنباط را هدایت می‌کردند. این رویکرد فقه را تا اندازه‌ای از بافت تاریخی متون جدا می‌کرد و تابع قواعد شبه‌منطقی می‌ساخت. در نقطه مقابل، روش فقهی آیت‌الله شبیری زنجانی نوعی بازگشت به ادله نقلی و فهم تاریخی فقاهت و شریعت است. این شیوه، پیوند وثیقی با سنت قدما، مکتب فقهیِ محقق اردبیلی و آموزه‌های آیت‌الله بروجردی دارد. در این مکتب، فقیه پیش از تکیه بر قواعد اصولی، ادله روایی و پیشینه فتوایی مسئله را به‌دقت می‌کاود. ویژگی‌های بارز این اسلوب فقهی را می‌توان در چند محور خلاصه کرد: ۱. ردیابی تاریخی فتاوا و نقد اجماع‌ها: آیت‌الله شبیری اقوال فقیهان را با رویکردی تاریخی و به ترتیب زمانی از متقدمین تا متأخرین پیگیری می‌کند. بررسی فتاوای فقیهان از ماقبل شیخ طوسی تا معاصرین نزد ایشان نقشی کلیدی داشت. این روش نشان می‌دهد که بسیاری از دعاوی اجماع یا شهرت، حقیقت پیوسته نداشته‌اند؛ بلکه گاه صرفاً عدم ثبت مخالفت بوده‌اند یا مخالفت‌های کهن از چشم متأخرین پنهان مانده است. ۲. متن‌محوری و فهم عرفی روایات: در این اسلوب، ادله نقلی اصالت بنیادین دارند. حل تعارض میان روایات به‌جای اعمال فرمول‌های انتزاعی اصولی، بر اساس «جمع عرفی» و درک زبانیِ رایج در عصر معصومان انجام می‌پذیرد. ایشان فقه را مبتنی بر دلایل روشن و منصوص می‌دانست و تا حد ممکن از به کار بردن و بسط دادن قواعد انتزاعی پرهیز می‌کرذ. ۳. تمایز با مکتب آیت‌الله بروجردی: هرچند روش آیت‌الله شبیری در توجه به تاریخ متقدم فقه بسیار به آیت‌الله بروجردی شباهت دارد، اما تمایزی مهم میان آنها به چشم می‌خورد. در مکتب آیت‌الله بروجردی، شناخت فقه اهل‌سنت و فضای حاکم بر عصر صدور روایات نقشی اساسی در تفسیر کلام ائمه داشت؛ زیرا روایات شیعه اغلب ناظر به فتاوای عامه شمرده می‌شدند. با این حال، در روش آیت‌الله شبیری، توجه به فقه عامه کم‌رنگ‌تر است و تکیه اصلی بر شناخت درونیِ رجال، راویان و تبار تاریخی اقوال امامیه قرار دارد. امروزه گرایش نسل جوان حوزه به روش آیت‌الله شبیری رویدادی قابل تأمل است. بسیاری از این طلاب و فضلا، آموزش‌یافته اساتیدی هستند که خود در مدار مکتب اصولی نجف و آراء نائینی، خویی و شهید صدر بالیده‌اند. با این وجود، نسل جدید حوزه با مشاهده جامعیت، تتبع تاریخی، دقت کم‌نظیر در شناخت اسناد روایی و ملموس بودن این روش در حل مسائل، به پرچم‌داری آیت‌الله شبیری زنجانی روی آورده است. این اقبال را می‌توان نشانه‌ای از عطش پژوهشگران معاصر حوزه برای رهایی از پیچیدگی‌های انتزاعی و روی‌آوردن به فقهی عینی، تاریخی و متن‌محور دانست. 🔻🔻🔻 @mobahesat

مصلح اجتماعی 🖌حمیدرضا بهروزی‌زاد، عضو هیئت علمی دانشگاه عمران و توسعه همدان در ایام منسوب به ارتحال پناهگاه شهر فقه و فقاهت، حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها، شاهد مصیبت عظمای دیگری بودیم و آن، ارتحال یکی از استوانه‌های علمی فقه و فقاهت و رجال شیعه بود که قلوب محبان اهل‌بیت را داغدار کرده و عالمان شیعه را به فکر فرو برده است که چگونه بتوانند از لحاظ علمی این ثلمه بزرگ را جبران کنند. مقام علمی و فقاهتی ایشان بر هیچ اهل علمی پوشیده نیست؛ اما این نوشته در پی پرداختن به آن ساحت نیست؛ عرصه‌ای که نه در توان نگارنده است و نه جایگاه قلم زدن یک فقه‌آموز. بی‌تردید اهل علم درباره ابعاد علمی و فقهی آن مرحوم خواهند نوشت. آنچه این نوشتار در پی برجسته کردن آن است، جنبه‌ای از زندگی این مرد فقاهت است که به نظر می‌رسد کمتر مورد توجه قرار گرفته و گاه حتی با عینک سیاسی به آن نگریسته شده است. من آیت‌الله شبیری زنجانی را فقیهی مصلح می‌شناسم. کسی که هرگز در پی بهره‌برداری سیاسی از جایگاه خود نبود؛ چنان‌که اساساً شهرت‌گریز بود و سال‌ها از پذیرش بار سنگین مرجعیت پرهیز داشت. ایشان حضور در میان مردم را برای خود یک تکلیف می‌دانستند. سال‌هایی که به امامت این استوانه فقاهت نماز گزاردیم، از خاطرات شیرین زندگی ما خواهد بود. خود شاهد بودم که چگونه در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها و نیز در مدرسه مبارکه فیضیه، با سعه صدر به مسئولیت اجتماعی خویش عمل می‌کردند. آنچه بیش از هر چیز مرا به این برداشت رسانده است، نقش ایشان در کاهش شکاف‌های درون‌شیعی است. اگر استاد ایشان، آیت‌الله العظمی بروجردی، در تقریب مذاهب اسلامی تحولی بزرگ پدید آورد، آیت‌الله شبیری زنجانی نیز در تقریب میان جریان‌های مختلف شیعه نقشی اثرگذار ایفا کرد. بنده در شهری رشد کرده‌ام که نزاع‌های درون جهان تشیع را با گوشت و پوست خود لمس کرده‌ام. در دهه شصت و هفتاد، بخشی از فضای آذربایجان تحت تأثیر اختلاف میان هواداران انقلاب و طرفداران خلق مسلمان بود. این وضعیت همواره برایم این پرسش را ایجاد می‌کرد که چگونه مؤمنان و صالحان جامعه چنین در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند. در چنین فضایی، هنر آیت‌الله شبیری زنجانی آن بود که بدون ایجاد حاشیه برای نظام و بدون وابستگی به هیچ جریان سیاسی، مرجع اعتماد طیف‌های گوناگون باقی ماند. ایشان می‌کوشیدند براساس مبنای دفاع از نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، ارتباط میان منتقدان و حاکمیت به گسست کامل نینجامد و راه گفت‌وگو و تعامل همچنان باز بماند. به گمان من، این نقش اصلاحی خدمت بزرگی هم به تشیع و هم به نظام جمهوری اسلامی بود. از این رو، کسانی که امروز به بهانه تجلیل از این شخصیت برجسته در پی بهره‌برداری سیاسی هستند، باید توجه داشته باشند که چنین رویکردی با سیره خود ایشان سازگار نیست. آیت‌الله شبیری زنجانی نه تنها به دنبال برجسته کردن اختلافات نبودند، بلکه حتی در مواردی که مستقیماً مورد خطاب قرار می‌گرفتند، سکوت و خویشتنداری را بر ورود به منازعات ترجیح می‌دادند تا استقلال و جایگاه اصلاح‌گرانه خود را حفظ کنند. بر همین اساس، نباید با استناد به برخی خاطرات یا نقل‌قول‌ها، چهره این عالم برجسته را در چارچوب رقابت‌های سیاسی بازتعریف کرد. یکی از مهم‌ترین رسالت‌های ایشان تلاش برای ایجاد همدلی میان جریان‌های مختلف شیعه بود؛ امری که می‌تواند از مؤثرترین پشتوانه‌های اجتماعی برای حکومت اسلامی به شمار آید. به نظر می‌رسد ادامه این روش، امروز نیز ضرورتی جدی برای جامعه ما باشد. جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به چهره‌هایی نیاز دارد که بتوانند از دامنه اختلافات بکاهند و بر مشترکات بیفزایند؛ چراکه حفظ انسجام اجتماعی و ملی، از مهم‌ترین وظایف دینی و ملی هر ایرانی است. در پایان، شاید بهترین تعبیر درباره زندگی این فقیه وارسته همان عبارت مشهور باشد: «عاش سعیداً و مات سعیداً». https://mobahesat.ir/24595 🔻🔻🔻 @mobahesat

مجموعه گران‌سنگ 《جرعه‌ای از دریا》 چگونه شکل گرفت؟ 🔻🔻🔻 @mobahesat

بازنشر خاطرات آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی از اولین سفرشان به عتبات منتشر شده در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۳ سایت مباحثات عصر روز یکشنبه (۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳) آیت‌ﷲ سید محمدباقر خوانساری (تولیت مدرسه علمیه آیت‌ﷲ خوانساری) با حضور در دفتر حضرت آیت‌ﷲ‌العظمی شبیری زنجانی با ایشان دیدار کردند. پس از این دیدار آیت‌ﷲ شبیری زنجانی در جمع تعدادی از روحانیون و فضلاء حوزه قم، خاطرات خود را از اولین سفرشان به عتبات عالیات به همراه آیت‌ﷲ سید محمدباقر خوانساری بیان نمودند: «سفر اولی که من مشرف شدم عتبات با ایشان همسفر و هم‌صندلی توی ماشین بودیم. ایشان یک چیزی از این سفر یادشان بود که من با این خصوصیت یادم نبود. ما در این سفر که می‌خواستیم به عتبات برویم، گذرنامه آن سال نمی‌دادند و ممنوع بود، مگر این که نخست‌وزیر خودش دستور دهد. آن وقت هم نخست وزیر زاهدی بود و ما هر چه این طرف و آن طرف زدیم تا گذرنامه بگیرم نشد، چون منحصر بود فقط باید با امضاء نخست‌وزیر باشد که این هم مقدور نبود. مرحوم حاج میرفخرالدین جزایری گفت: نامه‌ای بنویسید تا کارتان را درست کنم. ما هم نامه‌ای نوشتیم و بعد با هم رفتیم منزل آقای بنی صدر و ایشان مطلب را گفت و قرار شد دو یا سه روز دیگر امضاء زاهدی را بگیرد. آقای بنی صدر هفته‌ای یک روز ملاقات با زاهدی داشت برای گرفتاری اشخاصی امثال ما که کارشان متوقف به امضاء نخست‌وزیر بود که او هم امضاء می‌کرد. خلاصه با این زحمت ما گذرنامه گرفتیم که چند ماه طول کشید. قرار شد برویم که یکی از بچه‌های ما کوچک بود، یک سالش بود که مریض شد و خانواده مجبور بود بماند و من والده را به اسم خانواده همراه خود بردم. آنجا در مرز مأمور می‌خواست مشخصات را با افراد تطبیق کند که ایشان (آیت‌ﷲ سید محمدباقر خوانساری) می‌گفت: یکی چراغ را گرفت روی چشم فردی که می‌خواست مشخصات را تطبیق کند و او چشم‌هایش ندید و کور شد و والده را پذیرفت و هیچ متوجه نبود، چون نمی‌توانست تطبیق کند. ایشان این مطلب را یادشان بود که من یادم رفته بود.» لازم به ذکر است که آیت‌ﷲ سید محمدباقر خوانساری فرزند مرحوم آیت‌ﷲ سید محمدتقی خوانساری است. در سال ۱۳۲۳ در اثر خشک‌سالی و بی‌آبی در قم مرحوم آیت‌ﷲ سید محمدتقی خوانساری به همراه هزاران نفر از مردم قم نماز استسقاء و طلب باران برپا نمود که بعد از نماز بارانی بی‌سابقه در شهر قم بارید به حدی که رودخانه قم لب به لب پر از آب شد. https://mobahesat.ir/3026 🔻🔻🔻 @mobahesat

ما و عربستان؛ حکایت گوشت و استخوان حضور تعدادی از مسئولان کشور در مراسم بزرگداشت روز ملی عربستان سعودی، واکنش‌های متعددی را در فضای مجازی برانگیخت. این واکنش‌ها با توجه به حضور دو شخصیت حوزوی، آقایان شهریاری دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مبلغی، از چهره‌های شناخته‌شده عرصه تقریب و نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی اسلامی، رنگ و بوی حوزوی نیز به خود گرفت. تعامل و ارتباط میان کشورهای همسایه، یک اصل پذیرفته‌شده در روابط بین‌الملل است. در عین حال، همجواری جغرافیایی و اشتراک در حوزه‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی، به‌طور طبیعی زمینه‌ساز رقابت‌ها، اختلافات و گاه تنش‌های جدی نیز می‌شود. روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی نیز در دهه‌های گذشته از همین قاعده پیروی کرده و فراز و فرودهای متعددی را تجربه کرده است. دو کشور به دلایل مختلف مذهبی، سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی در مقاطع گوناگون با چالش‌های جدی مواجه بوده‌اند؛ چالش‌هایی که در برخی دوره‌ها حتی به قطع کامل روابط دیپلماتیک نیز انجامیده است. حادثه تلخ کشتار حجاج ایرانی در سال ۱۳۶۶ و مواضع قاطع امام خمینی(ره) در قبال آن، یکی از مهم‌ترین نقاط تنش در روابط دو کشور بود که به قطع روابط سیاسی انجامید. با این حال، پس از چند سال و با در نظر گرفتن مصالح و ضرورت‌های منطقه‌ای، روابط دو کشور مجدداً از سر گرفته شد. حادثه جان‌باختن شمار زیادی از حجاج در فاجعه منا، حمله به سفارت عربستان در تهران و قطع مجدد روابط سیاسی نیز از دیگر رخدادهای مهم در تاریخ معاصر روابط دو کشور به شمار می‌آید. افزون بر این، اختلافات جدی تهران و ریاض در برخی پرونده‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در سال‌های ظهور و گسترش جریان‌های تکفیری و تروریستی داعش در منطقه، از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی میان دو کشور بوده است. با وجود همه این اختلافات و تلخی‌ها، واقعیت آن است که روابط میان دولت‌ها صرفاً بر پایه احساسات، خاطرات تاریخی یا رخدادهای مقطعی تنظیم نمی‌شود، بلکه منافع ملی، مصالح راهبردی و ضرورت‌های منطقه‌ای نقش تعیین‌کننده‌ای در آن دارند. از همین رو، در سال‌های اخیر شاهد بازسازی تدریجی روابط و گشایش فصل جدیدی از مناسبات میان تهران و ریاض بوده‌ایم؛ روندی که با حمایت و تأیید عالی‌ترین سطوح حاکمیتی دو کشور دنبال شده است. تا جایی که رهبر معظم انقلاب در سال ۱۴۰۴ وزیر دفاع جوان عربستان را به عنوان حامل پیام پادشاه سعودی به حضور پذیرفتند. اقدامی که از نظر قواعد دیپلماتیک امری جالب توجه بود. این وضعیت البته منحصر به روابط ایران و عربستان نیست. جمهوری اسلامی ایران در مقاطع مختلف با برخی دیگر از همسایگان خود نیز اختلافات امنیتی و سیاسی جدی داشته است. فعالیت گروه‌های تروریستی و تجزیه‌طلب در مناطق مرزی شرقی، حضور و استقرار برخی از این گروه‌ها در کشورهای همسایه غربی و بروز تنش‌های امنیتی ناشی از آن، بخشی از واقعیت روابط منطقه‌ای در دهه‌های گذشته بوده است. با این همه، هیچ‌یک از این مسائل مانع از استمرار اصل روابط سیاسی و دیپلماتیک میان کشورها نشده است. از این رو، حفظ و توسعه روابط دیپلماتیک با کشورهای همسایه، حتی در شرایط وجود اختلافات جدی، نه نشانه چشم‌پوشی از حقوق ملی است و نه به معنای فراموش کردن گذشته؛ بلکه بخشی از منطق عقلانی سیاست خارجی و تأمین منافع بلندمدت کشورها به شمار می‌رود. اما در کنار اصل برقراری و حفظ روابط، یک ضلع مهم دیگر نیز وجود دارد و آن، «مدیریت روابط» است. صرف داشتن رابطه با یک کشور، به‌خودی‌خود هدف نیست؛ مهم آن است که این روابط به شکلی سازنده، هدفمند و در جهت تأمین منافع ملی مدیریت شود. روابط ایران و عربستان نیز نباید صرفاً تابع فراز و فرودهای مقطعی یا رفتارهای طرف مقابل باشد، بلکه لازم است الگوی کنشی و چارچوب مشخصی برای آن تعریف شود تا این فراز و نشیب‌ها تا حد امکان هدایت‌شده و قابل مدیریت باشد. باید از موضع قدرت و با ادبیاتی روشن، خطوط قرمز و رفتارهایی را که می‌تواند روابط را دچار چالش کند، برای طرف مقابل تبیین کرد و در عین حال، از ظرفیت‌های موجود در روابط برای تأمین منافع کشور استفاده مطلوب را داشت. البته همه آنچه گفته شد، هرگز به معنای نادیده گرفتن حقوق ملت ایران یا کاهش حساسیت نسبت به امنیت ملی نیست. جمهوری اسلامی ایران همان‌گونه که در عمل نیز نشان داده است، در دفاع از تمامیت ارضی، امنیت ملی و منافع راهبردی کشور با قاطعیت عمل کرده و در برابر هرگونه تهدید یا تعرض، بدون توجه به هویت و موقعیت طرف مقابل، از حقوق ملت ایران دفاع خواهد کرد. حفظ روابط دیپلماتیک و دفاع مقتدرانه از منافع ملی، نه دو رویکرد متعارض، بلکه دو ضلع مکمل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران هستند. 🔻🔻🔻 @mobahesat

✨ آیین رونمایی از اثر ارزشمند «فقیهی از کربلا» 📖 واکاوی اندیشه‌های سیاسی مرجع عالی‌قدر، حضرت آیت‌الله العظمی سید محمدتقی مدرسی 🗓 زمان: پنج‌شنبه ۹ مهر ۱۴۰۵ 🕙 ساعت ۱۰ صبح 📍 مکان: قم، خیابان معلم، سالن همایش‌های پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 🤝 منتظر حضور گرم شما، فرهیختگان و علاقه‌مندان به حوزه اندیشه سیاسی اسلام هستیم. 🔻🔻🔻 @mobahesat

📺 سؤال‌های شما قرار است به مسئولان حوزه برسد! «حوزه پاسخگو» آغاز به کار کرد 🎙«حوزه پاسخگو» با محوریت شنیدن و پیگیری دغدغه‌های طلاب آغاز به کار کرد؛ برنامه‌ای که قرار است پرسش‌های طلاب و استادان حوزه را جمع‌آوری کرده و آنها را مستقیماً از مسئولان مربوطه پیگیری کند. 🔹️ در نخستین قسمت این برنامه، سؤال‌های طلاب و استادان حوزه با محوریت نظام آموزشی حوزه، روند تحصیل طلاب، محتوای دروس، شیوه‌های آموزش و ارزیابی و دیگر مسائل مرتبط با آموزش حوزه، به‌صورت مستقیم از حجت‌الاسلام مقیمی حاجی، معاون آموزش حوزه‌های علمیه پرسیده خواهد شد. ❓ در «حوزه پاسخگو»، سؤال‌های شما بی‌پاسخ نخواهد ماند. 📩 اگر به هر دلیلی امکان طرح سؤالی در برنامه فراهم نشود، تمام پرسش‌ها از طریق معاونت یا مسئول مربوطه پیگیری خواهد شد و پاسخ آن برای فردی که سؤال را ارسال کرده است، فرستاده خواهد شد. 🔹️ پس اگر سؤال یا دغدغه‌ای دارید که فکر می‌کنید باید درباره آن پاسخ روشنی داده شود، یا مسئله‌ای را مهم می‌دانید که مسئولان حوزه باید درباره آن توضیح دهند، آن را با ما در میان بگذارید. 📩 پرسش‌های خود را از طریق پیام رسان ایتا و یا روبیکا به آیدی @AdminHowze یا از طریق لینک زیر ارسال کنید. 🌐 https://survey.porsline.ir/s/gAoNALAE 📺 برنامه "حوزه پاسخگو" را دنبال کنید🔻 🔰@HowzePasokhgo