فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
مرکز اعتدال؛ تحریف یا نهادینهسازی مفاهیم دینی!
#خبر_فوری
#خبر_مهم
💢💢آخرین مهلت ارسال سوابق تبلیفی تدریسی و پژوهشی مربوط به سالهای 1400 و ماقبل به مرکز خدمات پایان اسفند1401 می باشد
🔶لطفا در گروهها و کانال مدارس بارگذاری کنید تا طلاب محترم مدارس مطلع شوند
🔰توضیحات در خصوص گواهی سابقه پژوهشی
احتراما گواهی برای مرکز خدمات به موارد زیر تعلق می گیرد
🔵1-پذیرش و چاپ مقاله در یکی از مجلات معتبر علمی
(گواهی از نشریه دریافت و به پیوست نامه درخواست سوابق پژوهشی برای مدیریت پژوهش ارسال شود تا نامه گواهی صادر گردد)
🔴2-چاپ کتاب
(شناسنامه کتاب اسکن و در سامانه سخا ارسال گردد و نیاز به نامه تاییدیه از مدیریت پژوهش نمی باشد)
✅3-کسب رتبه در یکی از فراخوان های علمی
(گواهی و مدرک رتبه باید به پیوست نامه درخواست سوابق پژوهشی باید ارسال گردد، صرف گواهی شرکت مورد تایید نمی باشد)
🔹4-کسب رتبه و یا کسب امتیاز بالای 60 در فراخوان آثار پژوهشی حوزه علمیه خراسان
در صورتی که یکی از موراد بالا را دارا می باشید مستندات آن را پس از ثبت در سامانه جامع پژوهشگران(پورتال طلبگی، بخش پژوهش، پرونده پژوهشی) طی نامه در ارتباط با مسئولان درخواست ارسال فرمایید و قید کنید در سامانه ثبت شده است تا گواهی صادر گردد.
تلفن پاسخگویی 32008157-32008327
هدایت شده از پژوهستان (پژوهش فناورانه)
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
حتما این کلیپ رو نگاه کنید...
علم بهتر است یا گوشی
...
⛔️شماره ستون، نام کتابیار و تاریخ تحویل (در سال 1401)
۱ محمد حسینی ۱۲/۱۶ ✅
۲ محمد جواد انصاری ۱۲/۱۶ ✅
۳ مهدی زارع ۱۲/۱۱ ❌
۴ محمدصادق باقری ۱۱/۱۰ ✅
۵ سیدجلالالدینهاشمی ۱/۱۰
۶ حسین نظری ۱/۱۹
۷ امیررضا محمدزاده ۱۲/۱۱ ✅
۸ محسن صبوری ۱۲/۱۱ ✅
۹ محمدرضا اسدی ۱۲/۱۶
۱۰ علیرضا اصلانیان ۱۱/۱۰
۱۱ سید یوسف هاشمی ۱/۱۴
۱۲ امیر هادی توکلی ۱۱/۱۱
۱۳ محمدمهدی فتحی ۱۲/۱۶
۱۴ آرش دوستی ۱/۱۹
۱۵ احمد قربانی ۱۱/۱۰
۱۶ امید دانا سرشت ۱/۱۹
۱۷ عبدالله مصطفوی ۱/۱۹
۱۸ ادریس عزیزی ۱/۱۹
۱۹ علیرضا لشکری ۱۲/۱۱
۲۰ سیدمهدی نبوی
۲۱ محمدرضا میرزایی ۱/۱۹
۲۲ حجتالله صابریپور ۱/۱۰
۲۳ یونس گل دوست ۱/۲۱
۲۴ محمدرضا حصاری ۱/۲۱
۲۵ امیر بخشی ۱۱/۱۰ ✅
۲۶ وحید بختیاری ۱۱/۱۰ ✅
۲۷ محمد یزدانشناس ۱/۱۹
۲۸ سید ابوالفضل احمدی سلیمانی ۱۲/۱۱
۲۹ سید احمد فاطمینسب
۳۰ مهدی دهقانی ۱/۱۹
۳۱ زکریا کریمی ۱۱/۱۱
۳۲ سید میثم لنگری ۱۱/۱۰ ✅
۳۳ محمد سعیدیزاده ۱۱/۱۰
۳۴ امیرمحمد حیاتی ۱۱/۱۰
۳۵ مهدی ثانوی ۱/۱۹
۳۶ سجاد صادق کاریزنو ۱۲/۱۱
۳۷ سید علی اسماعیلی ۱۲/۱۰
۳۸ سید علی ارحمی ۱۲/۱۶
۳۹ علی تاجی ۱۲/۱۰
۴۰ محمدیوسف کمالی ۱۲/۱۵
۴۱ محمد مهدی گنجی ۱۲/۱۱
۴۲ محمدرضا احمدی ۱۲/۱۴
۴۳ محمدحسین سربیشه
۴۴ امیرحسن ابراهیمی ۱۲/۱۴
۴۵ سیدمحمدرضا جعفری ۱۲/۱۴
۴۶ محمد جاهدی ۱۲/۱۴
۴۷ محمدصادق صفری ۱۲/۱۶
۴۸ محمدعلی کمالی ۱۲/۱۴
۴۹ برزشآبادی
۵۰ هادی روحی ۱۲/۱۰
۵۱ صادق عادلیان
♦️معین:
محمد قربانی
حمید کاظمی
محمدرضا فنودی
سجاد بقیعی
علی کشاورز
سیدمحمدشریعتی
علی نوروزی
مهدی حسنزاده
سیدامیرحسین خدادادحسینی
محمدرضا فنودی
علیرضا طوسی
امیر حسین زهرایی
امیرمحمد میرکی قرایی
محمدحسین تیموری
#آرشیو⛔️
هدایت شده از پذیرش حوزه علمیه خراسان
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
#به_وقت_سربازی
✅اگر ازت #پرسیدن میخوای چه کاره بشی بگو میخوام واسطه ی #محبت خدا با #بنده هاش بشم
🔶کلیپ فوق العاده #زیبا برای کسانی که میخوان طلبه بشن
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
🆔 @pazireshkh
گفتگوی من با یک ربات شماره۱
👨💻سلام علیکم
💻وعليکم السلام، چطور میتوانم به شما کمک کنم؟
👨💻قبل از هر چیز پاسخ سلام را بهتر از سلام کننده بده
💻بله، درست میفرمایید. سلام به شما! چطور میتوانم در خدمتتان باشم؟
👨💻وقتی میگویم سلام علیکم خوب است در پاسخ بگویی سلام علیکم و رحمت الله
💻درست است، پاسخ به سلام علیکم باید شامل عبارت "و علیکم السلام و رحمت الله" باشد. پس برای شما صلوات فرستاده شود: سلام علیکم و رحمت الله! چطور میتوانم به شما کمک کنم؟
👨💻استفاده از گوشی هوشمند چه مضراتی دارد؟
💻استفاده از گوشی هوشمند به صورت بیش از حد و نا متعادل میتواند برای سلامتی شما مضر باشد. برخی از مضرات استفاده از گوشی هوشمند عبارتند از:
۱. عیبهای بینایی: برخی افراد به دلیل تماشای بیش از حد صفحه نمایش گوشی هوشمند، ممکن است با عیبهای بینایی مواجه شوند.
۲. سردرد: نگاه بیش از حد به صفحه نمایش گوشی هوشمند ممکن است سبب سردرد و خستگی چشم شود.
۳. بی خوابی: استفاده از گوشی هوشمند در شب، ممکن است باعث بیخوابی شود زیرا نور آن تأثیر منفی بر روی پروانه نورانی مغز ما دارد.
۴. ریسک ابتلا به بیماریهای مرتبط با فعالیت کم: افرادی که بیش از حد از گوشی هوشمند استفاده میکنند، ممکن است کمتر حرکت کنند و در نتیجه ریسک ابتلا به بیماریهای مرتبط با فعالیت کم مثل چاقی، دیابت و بیماریهای قلبی را افزایش دهند.
۵. مشکلات عضلانی و اسکلتی: نگه داشتن و نوشتن با گوشی هوشمند برای مدت طولانی ممکن است باعث درد و مشکلات عضلانی و اسکلتی مانند درد گردن، شانه و مچ شود.
بنابراین، بهتر است به صورت معقول از گوشی هوشمند خود استفاده کنید و به محدودیت زمانی و چگونگی استفاده توجه کنید.
👨💻استفاده بیش از حد از گوشی هوشمند چند ساعت در روز است و استفاده معقول چه مقدار است؟ از کجا بفهمم که استفاده من معقول است یا نه؟
💻مشخص کردن اینکه چقدر استفاده از گوشی هوشمند معقول و چه زمانی به بیش از حد میرود، بستگی به عوامل مختلفی دارد، از جمله سن، فعالیتهای روزانه، شرایط کاری و تحصیلی و نحوه استفاده از گوشی هوشمند.
با این حال، یک راهنمای معمول برای استفاده معقول از گوشی هوشمند، محدود کردن زمان استفاده در روز به حداکثر ۲-۳ ساعت است. همچنین، استفاده قابل قبول از گوشی هوشمند، زمانی است که شما با آن کارهای ضروری و پرخطری انجام میدهید و برای مدت زمان کوتاهی که نیاز دارید، آن را در دسترس داشته باشید.
برای محدود کردن زمان استفاده از گوشی هوشمند، میتوانید از برنامهها و ابزارهای مدیریت زمان استفاده کنید، مثل تنظیم یک زمان مشخص برای استفاده از گوشی هوشمند در روز، یا استفاده از تنظیمات خودکار برای کاهش نور صفحه نمایش در طول شب.
لازم به ذکر است که هر فرد باید به صورت مستقل و با توجه به عوامل مختلف، حداکثر زمان استفاده معقول از گوشی هوشمند را تعیین کند. در صورتی که احساس میکنید استفاده شما از گوشی هوشمند به یک مرحله نامطلوب رسیده است، بهتر است با متخصصان مربوطه در این زمینه مشورت کنید.
#تجربه_نگاری
گفتگوی من با یک ربات شماره۲
👨💻اگر کسی بتواند بدون گوشی هوشمند و با صرف وقت بیشتری کارهای خود را انجام دهد در این صورت استفاده از گوشی هوشمند چه جایگاهی خواهد داشت
💻استفاده از گوشی هوشمند به دلیل داشتن قابلیتهای بسیار متنوع و کاربردی، همچنان در جامعه مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، برای افرادی که تمایل به استفاده از گوشی هوشمند ندارند و بیشتر از زمان خود را به دیگر فعالیتها اختصاص میدهند، داشتن یک گوشی هوشمند میتواند ضروری نباشد.
اما باید توجه داشت که امروزه گوشی هوشمند به یکی از ابزارهای پرکاربرد در جامعه تبدیل شده است و میتواند به عنوان یک وسیلهی ارتباطی، تفریحی، آموزشی، کاربردی و ... برای افراد مختلف مفید باشد. به همین دلیل، استفاده از گوشی هوشمند برای بسیاری از افراد در زندگی روزمرهی آنان اساسی شده است.
👨💻استفاده ضروری از گوشی هوشمند چیست؟ استفادهای که واقعا بدون گوشی هوشمند ممکن نباشد؟
💻در بسیاری از موارد، استفاده از گوشی هوشمند به عنوان یک وسیلهی حیاتی در زندگی روزمرهی افراد مورد استفاده قرار میگیرد. برخی از مواردی که میتواند استفاده از گوشی هوشمند را ضروری کند، شامل موارد زیر میشود:
ارتباطات: با استفاده از گوشی هوشمند، افراد میتوانند با دیگران تماس بگیرند، پیامک بفرستند و ایمیل ارسال کنند.
جستجوی اطلاعات: با استفاده از گوشی هوشمند، افراد میتوانند به راحتی اطلاعات مورد نیاز خود را در اینترنت پیدا کنند.
راهنمایی و مسیریابی: گوشی هوشمند به شما اجازه میدهد تا به راحتی مسیریابی کنید و به سرعت به مقصد خود برسید.
کاربردهای امنیتی: گوشی هوشمند میتواند به عنوان یک وسیله برای اطلاع رسانی در موارد اضطراری و نجات جان استفاده شود.
پرداخت الکترونیکی: با استفاده از گوشی هوشمند، شما میتوانید به راحتی پرداختهای الکترونیکی خود را انجام دهید.
با این حال، باید توجه داشت که بسیاری از اموری که با استفاده از گوشی هوشمند انجام میشود، میتوانند با استفاده از دیگر وسایل و دستگاهها نیز انجام شوند، اما استفاده از گوشی هوشمند به دلیل سهولت و کارایی بالا، به یکی از اصلیترین وسایل زندگی روزمرهی افراد تبدیل شده است.
👨💻درسته با برخی تدبیرها میتوان زمینه نیاز به گوشی هوشمند را از بین برد یا جایگزین مناسبتری برای آن پیدا کرد
💻بله، درست است. با اتخاذ تدابیر مختلف، میتوان نیاز به گوشی هوشمند را کاهش داد و جایگزین مناسبتری برای آن پیدا کرد. به عنوان مثال، میتوانید از یک ساعت هوشمند استفاده کنید که قابلیتهای مشابهی با گوشی هوشمند دارد، اما اندازه کوچکتری دارد و به صورت مستقیم روی مچ دست شما قرار میگیرد. همچنین، استفاده از لپتاپهای قابل حمل، تبلتها، و دیگر دستگاههای الکترونیکی نیز میتواند جایگزین مناسبی برای گوشی هوشمند باشد.
👨💻لطفا پاسخت رو به صورت کامل و شمارشی بده
💻بله، ممکن است با اتخاذ تدابیر مختلف، بتوان نیاز به گوشی هوشمند را کاهش داد یا جایگزین مناسبتری برای آن پیدا کرد. چندین راهکار میتواند در این خصوص مورد استفاده قرار بگیرد:
استفاده از ساعت هوشمند به عنوان جایگزین برای گوشی هوشمند که دارای قابلیتهای مشابهی با گوشی هوشمند میباشد، اما اندازه کوچکتری دارد و به صورت مستقیم روی مچ دست شما قرار میگیرد.
استفاده از دیگر دستگاههای الکترونیکی، به عنوان مثال لپتاپهای قابل حمل، تبلتها و دستگاههای دیگر، که میتواند جایگزین مناسبی برای گوشی هوشمند باشد.
استفاده کمتر و منظم تر از گوشی هوشمند. برخی افراد برای این کار، میتوانند زمان های محدودی را برای استفاده از گوشی هوشمند تعیین کنند و در سایر زمان ها از آن استفاده نکنند.
حذف برنامههایی که روی گوشی هوشمند نصب شدهاند و از آنها استفاده نمیشود. این کار میتواند فضای بیشتری را در گوشی هوشمند فراهم کند و به کاهش نیاز به گوشی هوشمند کمک کند.
استفاده از خدمات بانکی آنلاین، پرداخت اینترنتی قبضها و خریدهای آنلاین به جای استفاده از گوشی هوشمند و برنامههای مرتبط با آن.
بسته به نیاز شما، یک یا ترکیبی از این راهکارها میتواند جایگزین مناسبی برای گوشی هوشمند باشند.
👨💻متشکرم از اینکه به صورت کامل و با حوصله پاسخ میدی. امیدوارم مردم اونقدر عاقل بشن که نیازی به راهنمایی و کمک شما نداشته باشن
💻خواهش میکنم، من همیشه در خدمت شما هستم. امیدوارم همه مردم عاقل و آگاه باشند و بتوانند به خوبی از دستگاههای الکترونیکی استفاده کنند و نیازهای خود را با توجه به شرایط خود به خوبی برآورده کنند. در صورتی که سوال یا مشکلی داشتید، من همیشه آماده پاسخگویی به شما هستم.
هدایت شده از تشکل طلبگی حیات
🔅رویداد نگاه 🔅
«دیداری نو با حوزه و روحانیت»
🔰با حضور:
🔻استاد علیرضا پناهیان؛
«حوزهای که باید از نو شناخت»
🔻 حجت الاسلام محمد فلاح؛
«گفتگویی پیرامون طلاب و حوزه»
♨️ فرصتی خاص برای علاقمندان آشنایی با حوزه های علمیه!
▪️مخصوص برادران▪️
🔹امکان اسکان برادران غیر مشهدی؛
🔥 ظرفیت محدود!
🔸ثبت نام از طریق:
📎ارسال عدد ۵ به «۵۰۰۰۴۱۵۰۰۰۱۰۱۰»
👤 ارتباط با @tt_hayat_ad
🔻جهت دریافت اطلاعات بیشتر به نشانی زیرمراجعه کنید:
📌۰۹۱۵۷۰۵۳۸۲۵
▪️@tt_hayat
هدایت شده از
باسلام خدمت عزیزان
برنامه علمی مدرسه از دوشنبه
ساعت کلاسها همون ساعتهای قبل ماه رمضان است
برنامه صرف در قرآن ساعت ۱۸ تا ۱۸ و نیم برگزار میشود
نزدیک امتحانات خرداد است مرور درسها و آمادگی برای امتحانات رو از الان با برنامه شروع کنید
سعی کنید باقدرت تمام وارد فضای علمی مدرسه بشید
به اساتیدتون بگید سریعتر در اردیبهشت امتحان شفاهی ازتون بگیرن و نمره ش رو بمن بدهند
میدونید نمره شفاهی ۲ نمره واقعی از نمره نهایی است
آقای ولیان پور باید تا اول خرداد نمرات تحقیقتون رو بمن بدهند
میدونید نمره تحقیق ۲ نمره واقعی است
مطلب مهمتر از همه اینه
یکه عده ای به هر علتی درسی رو انتخاب کردند ولی شرکت نکردند و نمیخوان خرداد امتحان بدهند
حتما بمن اطلاع بدید تا حذفش کنم
اگر درسی باشه که امتحان خرداد ندید براتون صفر ثبت میشه و معدلتون بشدت میاد پایین
فقط توی اردیبهشت میتونم براتون حذف کنم بعدش نمیشه
♨️ #اطلاعیه_مهم_پژوهش
طلاب محترمی که از دروس ادبیات عرب (صرف، نحو و بلاغت)، منطق، فقه و اصول انتخاب درس دارند، برای هر درس 2 نمره تحقیق خواهند داشت که دو نمره از نمره نهایی درسشان است.
تمام کلاسها حداقل نیازمند سه جلسه کارگاه "از ایده تا محتوا" هستند.
هر کلاسی ساعت کارگاه را با این حقیر هماهنگ کند
ارتباط مستقیم با مسئول پژوهش🔻
@M_v_110
•┈┈••••✾•🌿🌺🌿•✾•••┈┈•
کلیه طلاب مدرسه در این کانال عضو شوند و پیگیر امور پژوهشی خود باشند.
🔻
#پژوهش_مدرسه_امامعلیعلیهالسلام
╔═🦋🌸════╗
@pajohesh110
╚════🌼🦋
⛔️گزارش ریز فعالیتهای کتابخانه تا کنون:
✅ ساماندهی کتابهای خارج از قفسه در کل مدرسه (۱. کتابهای استفاده شده و رها شده بر روی میزهای کتابخانه، ۲. کتابهای قرارداده شده بر روی میز کتابگردانی و ۳. کتابهایی که از اتاقها و اشکافها و از قسمتهای مختلف مدرسه جمعآوری شده است)
🔹جداسازی کتابها در بخشهای: بینشان، با نام، کتابخانه تخصصی استاد دهشت و کتابخانه اصلی
🔹در این زمینه به سه نفر از طلاب محترم آموزشهای لازم داده شده است. (تاجی، برزشآبادی و صفری)
✅ فرآیند قرارگرفت کتاب در قفسه:
مُهرزنی (اسماعیلی، برزشآبادی، صبوری، توکلی و ... -حدود ۸ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
ثبت کتاب در سامانه توسط کتابدار (مصطفوی)
تنظیم و چاپ لیبل (مصطفوی)
لیبلزنی (عزیزی، برزشآبادی، امیرحسن ابراهیمی، میرزایی، صبوری و ... -حدود ۸ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
انتقال به میز کتابگردانی
قرار دادن کتاب در قفسه توسط کتابیار (دانشفر، عظیمی و برزشآبادی)
✅ انتقال کتابهای مخزن (ادبیات) به محل اصلی خود در کتابخانه
🔹تمیز کردن ستونهای ۳۰ تا ۴۷ و غبار روبی از کتابهای آن (مهرشاد حسینآبادی، اسماعیلی، ثانوی، توکلی، نبوی، احمد و رضا قربانی، میرزایی، و ... -حدود ۳۰ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
🔹خلوتکردن ستونهای ۳۰ تا ۴۷ از کتابهای چند نسخهای (دانشفر، عظیمی، عزیزی و ... -حدود ۱۰ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
🔹جایدهی مجدد کتابهای ستونهای ۳۰ تا ۴۷، به منظور خالی کردن قفسهها برای انتقال کتابهای مخزن (دانشفر، عظیمی، عزیزی و ... -حدود ۸ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
🔹ساماندهی نسخههای تکراری در اتاق ۳۳ (محمدرضا احمدی، برزشآبادی، صبوری، امیرحسن ابراهیمی، دلدار، میرزایی و ... -حدود ۱۰ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
🔹تمیزکردن هر دو مخزن و کتابها و قفسههای آن
🔹جایدهی کتابهای مخزن در قفسههای خالی شده و در محل اصلی خود در سالن اصلی کتابخانه (مهرشاد حسینآبادی، امیرحسن ابراهیمی، برزشآبادی، گنجی، صبوری و ... - حدود ۱۰ نفر از طلاب محترم در این زمینه همکاری داشتند-)
✅ ساماندهی کتابهای موجود در قفسه
🔹آموزش کتابداری به پنج نفر از طلاب محترم
🔹واسپاری هر ستون کتاب به یکی از طلاب محترم
✅ ساماندهی میزها
🔹طراحی راهنمای میزهای کتابخانه و ستونهای کتاب و مشخصنمودن میزبان برای هر میز
🔹واسپاری میزهای کتابخانه به طلاب محترم و آموزش شرح وظایف به آنها
🔹نظارت روزانه بر میزها و محیط عمومی کتابخانه
🔹طراحی، چاپ و پرس لوح میزبان برای هریک از طلاب محترم
#آرشیو⛔️
هدایت شده از پذیرش حوزه علمیه امام علی ابن ابیطالب علیهما السلام
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
#پذیرش
🌹حوزه علمیه امام علی بن ابیطالب علیهما السلام برای سال تحصیلی ۱۴۰۲_۱۴۰۳ طلبه میپذیرد.
🔸اطلاعات بیشتر درباره پذیرش مدرسه👇
🆔 @hozeh_emamali
🔸اطلاعات بیشتر درباره فعالیتهای مدرسه👇
🆔 @hozeh_man
📌ثبت نام از طریق لینک ایتا:
@isarajabi
یا شماره تماس های:
📞۰۹۱۵۱۰۹۷۲۴۸
📞۰۹۱۵۵۲۵۱۶۷۲
#فیلم
@hozeh_emamali
هدایت شده از پذیرش حوزه علمیه امام علی ابن ابیطالب علیهما السلام
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
🎥نمایی از امتیازات ویژه مدرسه/۳دقیقه
📆سال تحصیلی۱۴۰۲_۱۴۰۳
🌹حوزه علمیه امام علی بن ابیطالب علیهما السلام برای سال تحصیلی ۱۴۰۲_۱۴۰۳ طلبه میپذیرد.
📌جهت اطلاع از شرایط ثبت نام و مزایای مدرسه در کانال پذیرش مدرسه عضو شوید👈
@hozeh_emamali
📌ثبت نام از طریق لینک ایتا:
@isarajabi
یا شماره تماس های:
📞۰۹۱۵۱۰۹۷۲۴۸
📞۰۹۱۵۵۲۵۱۶۷۲
🔸لینک ثبتنام اینترنتی سایت حوزه خراسان
http://hozehkh.com/Reception/default.aspx
#فیلم
#امتیازات
@hozeh_emamali
هدایت شده از پذیرش حوزه علمیه امام علی ابن ابیطالب علیهما السلام
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
🌹نمایی از برنامه های مدرسه...
🌹حوزه علمیه امام علی بن ابیطالب علیهما السلام برای سال تحصیلی ۱۴۰۲_۱۴۰۳ طلبه میپذیرد.
✅ثبت نام ویژه پسران هشتم، نهم و دهم
📌 بازدید از فضای داخلی مدرسه و آشنایی با برنامههای آموزشی، پژوهشی و فرهنگی مدرسه با هماهنگی قبلی ممکن است.
◽️مشهد مقدس، میدان شهدا، خیابان توحید، توحید ۱۱، رضوی ۷
🔺اطلاعات بیشتر درباره مدرسه👇
🆔@hozeh_man
📞۰۹۱۵۷۰۷۰۶۸۲
📞۰۹۱۵۵۲۵۱۶۷۲
🔸لینک ثبتنام اینترنتی سایت حوزه خراسان
http://hozehkh.com/Reception/default.aspx
#پذیرش
#فیلم
@hozeh_emamali
هدایت شده از پژوهش حوزه علمیه خراسان
#اطلاع_رسانی
💎امکان خرید مجازی از نمایشگاه کتاب تهران برای طلاب و اساتید حوزه علمیه خراسان
💳امکان خرید آنلاین با بنکارتهای تخفیفی از سیوچهارمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، برای کلیه طلاب و اساتید حوزه علمیه خراسان به همت #مدیریت_پژوهش_و_توسعه_علمی این حوزه فراهم شده است.
⭕️استفاده از بن کارتهای تخفیفی فقط در شیوه خرید مجازی امکانپذیر است؛
📣کسب اطلاعات بیشتر در لینک زیر 👇👇
https://www.hozehkh.com/OneEntry?id=47646
•┈┈••••🌟📚🌟•••┈┈•
🌐پژوهش
eitaa.com/joinchat/1846018082C067d491c5f
🌐 @howzehpajohesh
کتابخانه1402.02.07.jpg
528.6K
⛔️راهنمای تصویری کتابخانه (قفسه و میزهای کتابخانه به همراه نام میزبان)
#آرشیو⛔️
هدایت شده از پژوهش حوزه علمیه خراسان
اعلام مبلغ بُن اعتباری خرید کتاب
🔹یارانه اعتباری خرید کتاب از ۳ روز قبل از آغاز نمایشگاه کتاب (هفدهم اردیبهشت) به اعضای هیأت علمی، دانشجویان و طلاب کشور تخصیص داده میشود. متقاضیان میتوانند به ketab.ir مراجعه کنند و درخواست خود را برای دریافت یارانه اعتباری ثبت کنند.
🔹سقف این یارانه برای دانشجویان و طلاب ۶۰۰ هزار تومان است که از این مقدار ۲۴۰ هزار تومان سهم وزارت فرهنگ است. سقف یارانه اعتباری خرید کتاب برای اعضای هیأت علمی هم ۷۰۰ هزار تومان است که از این مقدار ۳۵۰ هزار تومان برعهده وزارت فرهنگ خواهد بود.
🔹این یارانهها صرفاً در بخش مجازی نمایشگاه کتاب تهران قابل استفاده است و بهصورت اعتبار خرید به کد ملی متقاضیان اختصاص پیدا میکند. برای دریافت این یارانه در هنگام درخواست نیازی به واریز وجه نیست و یارانه اختصاصی در زمان خرید کتاب محاسبه و کسر خواهد شد.
🔸سیوچهارمین نمایشگاه کتاب تهران ۲۰ تا ۳۰ اردیبهشت در مصلی امام خمینی (ره) و همزمان بهصورت مجازی در ketab.ir برگزار خواهد شد.
•┈┈••••🌟📚🌟•••┈┈•
🌐پژوهش
eitaa.com/joinchat/1846018082C067d491c5f
🌐 @howzehpajohesh
♦️ واضع علم نحو کیست؟ (قسمت اول)
بنابر شواهد تاریخی میتوان علیبنابیطالب علیهالسلام را مؤسس علم نحو دانست.
برای نمونه به برخی از این شواهد تاریخی میپردازیم:
1️⃣ شخصی بادیه نشین از بازاری عبور میکرد و شنید که یکی از بازاریان در حال قرائت این عبارت است: «أَنَّ اللهَ بَرىءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولِهُ».
«رَسُوله» چه منصوب خوانده شود و چه مرفوع معنای آیه این گونه میشود: «همانا خداوند و رسول او از مشرکین بیزارند»، اما آن شخص مجرور خواند که بنابر قواعد نحوی عطف بر «المشرکین» خواهد بود و معنای آیه در این صورت این گونه میشود: «همانا خداوند از مشرکین و رسولش بیزار است»
شخص أعرابی پس از شنیدن این تلاوت با دست بر سر بازاری زد و او را مجروح کرد؛ زیرا طبق آنچه از گفتار او برمیآمد به رسول خدا کافر شده بود. نزاع نزد امیرالمؤمنین علیهالسلام برده شد.
حضرت به مرد بیابانگرد فرمود: «هر چند که اعراب او صحیح نبوده است؛ لکن از روی عمد چنین نخوانده است»
بعد از این، حضرت به نگارش اصول نحو همت گماشت.
👇ادامه گزارش مستندات و نتیجه تحقیق در پستهای بعدی
#محتوای_تولیدی #ادبیات #نحو
•┈┈••••✾•🌿🌺🌿•✾•••┈┈•
#پژوهش_مدرسه_علیبنابیطالب_علیهالسلام
╔═🦋🌸════╗
@pajohesh110
╚════🌼🦋
♦️ واضع علم نحو کیست؟ (قسمت دوم)
2️⃣ ابوالاسود دوئلی گوید: روزی بر امیرالمؤمنین علی (علیه الاسلام) وارد شدم و در دست مبارک حضرت نوشتهای دیدم. از حضرت سوال کردم: این رقعه چیست؟
مولایم فرمود: من در کلام عرب تأمل نمودم و دریافتم که بر اثر مخالطه و آمیختگی با این سرخ پوستان (یا لپ سرخان، یعنی عجمها) به اعوجاج و خرابی گراییده است. به همین سبب قصد کردم که چیزی (قوانینی) بنویسم که به آن رجوع شود (وکلام عرب حفظ شود). سپس آن نوشته را به من داد که در آن به خط مبارکش چنین مرقوم فرموده بود:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ الْكَلَامُ كُلُّهُ: اسْمٌ وَ فِعْلٌ وَ حَرْفٌ، فَالاسْمُ مَا أَنْبَأَ عَنِ المسمی والْفِعْلُ مَا أَنْبَأَ عَنْ حَرَكَةِ الْمُسَمَّى وَالْحَرْفُ مَا أَنْبَأَ عَنْ مَعْنَى لَيْسَ بِاسْمِ وَ لَا فِعْلٍ؛ تمام کلام یا اسم است یا فعل است یا حرف. اسم چیزی است که از مسمی خبر میدهد، فعل چیزی است که از حرکت و حدثِ مسمی خبر میدهد و حرف چیزی است که از معنایی خبر میدهد که نه اسم است و نه فعل»
سپس حضرت به من فرمود: إنح هذا النحوَ وَ أَضِفْ إِلَيهِ ما وَقَعَ إِلَيكَ؛ این گونه عمل کن و هرچه به خاطرت رسید به آن اضافه کن.
سپس ادامه دادند:
وَ إِعْلَمْ يَا أَبَا الْأَسْوَدِ أَنَّ الْأَشْيَاءَ ثَلَاثَةُ: ظَاهِرُ وَ مُضْمَرٌ وَ شَيْءٌ لَا ظَاهِرٌ وَ لَا مُضْمَرٌ، وَ إِنَّمَا تَتَفَاضَلُ الْعُلَمَاءُ فِي مَعْرِفَةِ مَا لَيْسَ بِظَاهِرِ وَ لَا مُضْمَرٍ؛ و ای ابا الاسود بدان که اسماء بر سه گونهاند: یا ظاهر یا ضمیر یا اسمی که نه ظاهر است و نه ضمیر (منظور حضرت اسم مبهم بوده است) و درجات افضلیت و برتری مردم بر یکدیگر در شناختن اسمائی است که نه ظاهرند و نه ضمیر.
ابوالاسود میگوید: من باب عطف و نعت را وضع نمودم و پس از آن دو باب تعجب و استفهام را داخل کردم تا رسیدم به باب «إنّ» و أخوات آن، آنها را نیز مرقوم کردم، اما چون میپنداشتم «لکن» از آن حروف نیست آن را از قلم انداختم پس از اینکه نوشتههای خود را به حضرت ارائه کردم حضرت به من فرمود: «وَ أينَ لكِنَّ؟؟» پس "لكن" کجا است؟
عرض کردم میپنداشتم از اخوات «إِنَّ» نیست؛ لذا آن را داخل نکردم. حضرتش فرمود: «وَ هُوَ مِنها» یعنی: "لكِنَّ" نيز از أخوات "إنَّ" است. بدین ترتیب آن را نیز داخل گردانیدم.
به همین منوال هر بابی را که مینوشتم به حضرت عرضه میکردم تا به حد کفایت رسید و حضرت به من فرمود: «ما أحسَنَ هَذا النَحوَ الَّذِي نَحَوتَ» چه روش نیکویی است روشی که برگزیدهای.
👇ادامه گزارشها و نتیجه تحقیق در پستهای بعدی
#محتوای_تولیدی #ادبیات #نحو
•┈┈••••✾•🌿🌺🌿•✾•••┈┈•
#پژوهش_مدرسه_علیبنابیطالب_علیهالسلام
╔═🦋🌸════╗
@pajohesh110
╚════🌼🦋
♦️ واضع علم نحو کیست؟ (قسمت سوم)
3️⃣ شخصی بادیه نشین از بازاری عبور میکرد و شنید که یکی از بازاریان در حال قرائت این عبارت است: «أَنَّ اللهَ بَرىءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولِهُ».
«رَسُوله» چه منصوب خوانده شود و چه مرفوع معنای آیه این گونه میشود: «همانا خداوند و رسول او از مشرکین بیزارند»، اما آن شخص مجرور خواند که بنابر قواعد نحوی عطف بر «المشرکین» خواهد بود و معنای آیه در این صورت این گونه میشود: «همانا خداوند از مشرکین و رسولش بیزار است»
آن بازاری «رَسُولُهُ» را مجرور خواند و شخص أعرابی پس از شنیدن این تلاوت با دست بر سر بازاری زد و او را مجروح کرد؛ زیرا طبق آنچه از گفتار او برمیآمد به رسول خدا کافر شده بود. نزاع نزد امیرالمؤمنین علیهالسلام برده شد. حضرت به مرد بیابانگرد فرمود: «هر چند که اعراب او صحیح نبوده است؛ لکن از روی عمد چنین نخوانده است»
بعد از این حضرت به نگارش اصول نحو همت گماشت.
🤔 نتیجه تحقیق:
1. دلیل نامگذاری دانش "نحو" این است که ماده «نحو» در سخن امام علی علیه السلام در فرآیند تدوین این دانش آمده است: «إنح هذا النحوَ...» «ما أحسَنَ هَذا النَحوَ الَّذِي نَحَوتَ».
نحو در اینجا به معنای مثل و مانند است، إنح هذا النحوَ وَ أَضِفْ إِلَيهِ ما وَقَعَ إِلَيكَ، یعنی مانند من قصد کن و ادامه بده.
2. نه تنها امام علی علیهالسلام دستور به تدوین علم نحو دادهاند و بر آن نظارت داشتهاند که خود نیز در برههای ممارست بر تدوین این دانش داشتهاند.
3. با بررسی روایاتی که در این زمینه رسیده میتوان ضرورت پرداختن به قواعد نحوی توسط امام علی علیه السلام را دریافت.
براساس این سه روایت تاسیس دانش نحو نه تنها برای حفظ زبان عرب از اعوجاج و دگرگونی که به دلیل کاربرد در رفع تخاصم نیز بوده است.
بنابراین از روایت اول و دوم ضرورت دانش نحو به عنوان یک دانش قابل استناد در قضاوت و رفع تخاصم نیز به درستی دریافت میشود.
برای دیدن روایات و گزارشهای دیگر بنگرید به:
بحار، ج40، ص162، کنز الفوائد، ج۲، ص۱۰۹: اَلْعُلُومُ أَرْبَعَةٌ اَلْفِقْهُ لِلْأَدْيَانِ وَ اَلطِّبُّ لِلْأَبْدَانِ وَ اَلنَّحْوُ لِلِّسَانِ وَ اَلنُّجُومُ لِمَعْرِفَةِ اَلْأَزْمَانِ
المناقب، جلد۲، ص۴۷ و تسلیة المُجالس ج۱ ص۳۲۴: أنّ أبا الأسود كان يمشي خلف جنازة، فقال قائل: من المتوفّي؟ فقال أبو الأسود : اللّه، ثمّ إنّه أخبر عليّا عليه السلام بذلك فأسّس النحو.
الصراط المستقيم ج۱ ص۲۲۰، الفصول المهمة، ج۱، ص۶۸۰: ... اَلْكَلاَمُ كُلُّهُ ثَلاَثَةُ أَشْيَاءَ، اِسْمٌ وَ فِعْلٌ وَ حَرْفٌ فَالاِسْمُ مَا أَنْبَأَ عَنِ اَلْمُسَمَّى، وَ اَلْفِعْلُ مَا أَنْبَأَ بِهِ، وَ اَلْحَرْفُ مَا جَاءَ لِمَعْنًى... .
#محتوای_تولیدی #ادبیات #نحو
•┈┈••••✾•🌿🌺🌿•✾•••┈┈•
#پژوهش_مدرسه_علیبنابیطالب_علیهالسلام
╔═🦋🌸════╗
@pajohesh110
╚════🌼🦋
✅ وقتی مرحوم صاحب معالم این کار را شروع کرد، «منتقی الجمان» را نوشت. متأسفانه بعد از ایشان، این کار به این ظرافت و به این لطافت پیگیری نشد، تا اینکه مرحوم بروجردی دوباره این کار را شروع کرد. درست است که مرحوم فیض در وافی هم به اختلاف متون پرداختهاند، اما اولاً وافی فقط به کتب اربعه پرداخته است؛ ثانیاً هم بیشتر اختلافهای ملموس را آورده. غیر از ایشان باز هم مرحوم صاحب وسائل که حدود قرن ۱۱ میزیسته، به این امر اهتمام کرده، اما خیلی کم. شاید حدود بیست درصد اختلاف را آورده و هشتاد درصد و یا بیشتر را رها کرده است؛ اما با این حال، کتاب وسائل در فقه ما شده اصل.
♦️ همین مباحثات طولانی نجف که عرض کردیم، غالباً بر این اساس نبود که بیایند اولاً ببینند متن، شواهد تاریخی و … آن چیست؟ لذا ممکن بود چند ساعت و یا یک عمر بحثی کنند که ریشههای آن خشک است.
مرحوم شیخ الشریعهها، در زمان خودشان این راه را طی کردند؛ ولی اینها پیگیری نشد.
👈 مثلاً «من حاز ملک» را فقهای ما آوردهاند و میگویند روایت نبوی است در حالی که سنیها این روایت را نیاوردهاند. این روایت در فقه آمده است. من در کتاب سنهوری دیدم که گفته: این قاعده در ماده قانون رم قدیم بوده یعنی قبل از اسلام. اگر این گفته ثابت باشد، یعنی یک مطلب عرفی است و جزء عرفیات و سیره عقلا است. اگر بعد از اسلام هم پیغمبر نفرموده باشند، به همان ارتکاز عرفی اتکا میکنیم البته نه از این جهت که ماده قانونی رم قدیم بوده است، بلکه به عنوان ارتکاز عرفی. فقهای اسلام بحث کردند که آیا این سند دارد یا ندارد و چون سند ندارد، نمیتوانند قبول کنند. اما طبق این فرضیه، این قاعده قبل از اسلام یک ماده قانونی یا یک فطرت بشری بوده و این، بالاتر از سند است. تا حالا تمام همت این بود که آیا این سند دارد یا ندارد؟ اما اگر این حرف درست باشد، میشود یکی از مواد قانونی رم قدیم که به عنوان ارتکاز عقلا جا افتاده است. البته این تعبیر ایشان در این زمینه زیاد روشن نیست. به هر حال مطلب این است که شما اینقدر دنبال سند نیفتید ممکن است سند نداشته باشد اما در فقه واقعیت داشته باشد و در فقه تأثیر بگذارد. در اینجا شما عنصر تاریخی را در نظر گرفتید.
🔹مسئله تاریخی، یعنی به جای اینکه در تجریدیات و انتزاعیات صرف فکر کنیم، بیاییم از واقعیتهای خارجی شروع کنیم؛ حال این واقعیات خارجی، یک مرحلهاش، تاریخی است؛ این جنبه تاریخی میتواند به لحاظهای مختلف، حتی در علومی که الآن نزد ما جنبه عقلی دارد مانند «اصول»، تأثیرگذار باشد. بحثهای تاریخی میتوانند زاویهها و ریشههای یک بحث و نقطه تأثیر آن بحث در کل تفکر دینی را روشن کند، میتواند چگونگی شکلگیری معارف دینی را روشن کند. در نتیجهای که میخواهیم در نهایت بگیریم کاملاً مؤثر است؛ و این راهی جز بررسی تاریخی ندارد.
نگرش تاریخی، نه فقط در فقه و اصول، حتی در شکلگیری روایات غیر از آنها هم دخالت دارد.
👈مثلاً روایات طبّی که از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است را اگر ما با خصایص تاریخی و جغرافیایی در نظر بگیریم، با روایات «طب الرضا» و یا عسکریین علیهماالسلام که در سامرا بودند، متفاوت است؛ چرا که مدینه و مکه گیاهان دارویی کمی دارند؛ مکه وادی غیر ذی زرع است و طبیعتاً اقتضا میکند که داروهای گیاهی زمان رسول خدا بسیار محدود بوده باشد. باید محیط صدور روایت را در نظر بگیریم.
فهم تاریخی روایات و تحول استنباط از دیدگاه آیت الله سید احمد مددی
(قسمت اول: رسالت ما تکمیل کار بزرگان با استفاده از ابزارهای نوین تحقیق و پژوهش است)
♦️ نقش تاریخ در فقه و اصول، قطعاً نقش بسیار مؤثری است؛ البته بحث جدیدی در حوزههای ما نیست، هرچند که در حوزه و مخصوصا در حوزه نجف بیشتر در اصول، تجربیات، ذهنیات و احتمالات وقت صرف میشد و عنصر تاریخ در فقه لحاظ نمیشد، اما در حوزه علمیه قم که متأثر از آیتالله بروجردی است، یکی از همتهای ایشان این بود که عنصر تاریخی را در فقه و حتی در اصول جاری کند و به عنصر تاریخی و نقش تاریخ توجه بشود.
در حدود صد سال قبل، یکی از کسانی که در حوزه نجف مطرح بود، مرحوم شیخ الشریعه اصفهانی است که وفات او حدود ۸ سال بعد از صاحب کفایه است.
او تا حد زیادی به مصادر اهل سنت، قضایای تاریخی و رجالی واقف بود و تا حدی این طرز تفکر را داشت، اما امکانات اینها به همان امکاناتی که صد سال قبل در نجف بود، محدود بود. در آن زمان نسخ خطی کمی داشتیم و الآن منابع فراوانی داریم، در آن زمان امکانات رایانه نبود و باید با خون دل تحقیق میکردند.
مثلاً علامه یا محقق (رضوان الله علیهما) در کتب فقهی خود، روایات را میآورند، ولی بررسی متنی در مصادر اولیه نمیکنند. مثلاً علامه غالباً از کتاب «تهذیب» حدیث نقل میکند و طبق همان کتاب نیز حکم میکند؛ گاهی طبق سند کتاب تهذیب، میگوید این حدیث ضعیف است. ولی همان حدیث، در کتاب «کافی»، با سند صحیح است. معلوم میشود که ایشان اصلاً کافی را ندیده است. واقعاً تعجبآور است. چون ملاحظه متون مختلف، جزو اولیات کار ماست.
✅ اولین کسی که به فکر افتاد و برای اولین بار به مقابله و مقایسه متون و اسناد در کارهای فقهی پرداخت مرحوم صاحب معالم بود. با اینکه این کار خیلی دیر شروع شد، متأسفانه بعد از صاحب معالم نیز پیگیری نشد. اگر در سال ۱۰۰۰ هجری این کار به دقت بیشتری پیگیری میشد، الآن وضعیت کتبی مانند «جواهر» و «مستمسک» فرق میکرد. مرحوم آیتالله بروجردی اصرار داشتند در جامع الاحادیث، این کار به دقت پیگری شود. حتی «واو»، «فا» و اختلافات بین کتب اربعه بلکه در کل کتب بررسی شود. آقای خویی این کار را تا حدی ادامه دادند، اما باز آن را کامل نکردند.
🔹 سنیها این کار را از قرن سوم شروع کردند. در قرن سوم، چهارم و پنجم زحمت زیادی کشیدند. خیلی اسناد و متون را با هم مقایسه کردند، اما وقتی کار اهل سنت را نگاه میکنیم، ریشههایش ضعیف است. یعنی یک ساختمان خیلی مستحکم درست کردند، اما دو طبقه اول آن از نمک است. قرن اول و دوم ضعیف است و قرن سوم و چهارم خوب میشود. در صورتی که تمام اهتمام شیعه بر روی قرن اول و دوم است.
نخستین نوشتههایی که بین صحابه داریم و حتی خود سنیها نقل کردهاند، از حضرت امیر(ع) است. یعنی اهل بیت(ع) طبقه اول و دوم را از بتون آرمه شروع کردند. این قدر امام صادق(ع) به این استحکام اصرار داشتند که به شاگردانشان میفرمودند: «اکْتُبْ وَ بُثَّ عِلْمَکَ فِی إِخْوَانِکَ فَإِنْ مِتَّ فَأَوْرِثْ کُتُبَکَ بَنِیکَ فَإِنَّهُ یَأْتِی عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ هَرْجٌ لَا یَأْنَسُونَ فِیهِ إِلَّا بِکُتُبِهِمْ» وسائل الشیعه ج۲۷ -ص۸۱
گفته شده وقتی عبیدالله حلبی کتاب خود را نوشت، و آن را خدمت امام صادق(ع) آورد، حضرت فرمودند: «أتری لهؤلاء مثل هذا؟» رجال النجاشی ص ۲۳۱
این کلام که از امام(ع) نقل شده است، کلام خیلی دقیقی است، اگرچه سند مستحکمی ندارد چون با لفظ «قیل» گفته شده، ولی کلام بسیار متینی است، چون با واقعیتهای عینی و علمی جامعه منطبق است.
نخستین کتابی از اهل سنت که به عنوان متن حدیثی و سنن رسول الله باشد، «موطأ» مالک است که بعد از امام صادق(ع) است. امام صادق(ع) میخواهد بگوید تشکیلات حکومت، خلافت، ارتش، دانشگاه، امام جماعت و همه در دست اهل سنت بود. با این حال هیچ کتاب مستحکمی چون کتب حدیثی شیعه نداشتند. «أتری لهؤلاء مثل هذا؟».
🔹 الآن هنر ما این است که بتوانیم با مجموعه امکاناتی که داریم به همراه آن پشتکار، جدیت و اخلاص که در علمای قدیم بود، آمیزهای درست کنیم و کارساز باشیم.
باید کار گذشتگان را دائماً تکمیل کنیم و به پیش ببریم.
فهم تاریخی روایات و تحول استنباط از دیدگاه آیت الله سید احمد مددی
(قسمت دوم: آغاز دانشهای فقهی)
♦️آغاز فقه:
در بخش فقه و اصول، ما باید نکات بسیار مهمتری را در نظر بگیریم، در این بخش به طور کلی ما باید بدانیم که اولین معارف دینی که در میان مسلمانها در حوزه معارف در دنیای اسلام مطرح شد، حتی مقدم بر حدیث، بحث فقه و تفریعات فقهی است که معظم آن هم در بین فقهای مدینه بوده و حدود نسالهای هفتاد و هشتاد شروع شده است. در همین زمانها بحثهای فقهی شروع میشود و فقه تدوین میشود. در مدینه آغاز میشود و بعدها به کوفه میرسد و مکتب کوفه تشکیل میشود که یک مکتب بسیار غنی است. یعنی تولید علم ما در بخشی که مربوط به منقول میشود از سال هشتاد شروع میشود و تا سال صد و پنجاه ادامه دارد. چیزی در حدود نود درصد تولید علم ما در این فاصله زمانی بوده است.
♦️آغاز رجال و اصولفقه:
از سالهای ۱۶۰ تا ۱۸۰ بحثهای رجالی شروع شد که به تدوین علم رجال منتهی شد. از حدود سال۱۸۰، بحث اصول شروع شد. این رساله «الام» شافعی که در حدود سال ۱۹۰ نوشته شده، اولین کتاب موجود در نزد ما از اصول است. بیشتر بحث این کتاب در مورد خبر واحد و خبر مرسل است؛ نه این اصولی که ما الآن داریم. پس میبینید که علم اصول از فقه گرفته شده است.
وقتی این فلسفه وجودی اصول و تاریخ و خصوصیات آن روشن شد، خیلی راحت میتوانیم در مسائل اصولی پیش رویم. صرف نظر از رساله شافعی، از همان اوایل تولد علم اصول، عمدتاً بحثهای اصولی که پیرامون بحث حجت بود به دو شاخه اساسی تقسیم شد:
من نام شاخه اول را «حجت ثبوتی» یا «مصادر تشریعی» گذاشتم که مثلاً آیا قیاس حجت است یا نه؟ اجماع حجت است یا نه؟ حجیت کتاب و سنت که اتفاقی بود. حال حقیقت کتاب و مقدارش، حقیقت و وضع سنت و… تدریجاً بحث شد. اضافه بر کتاب و سنت، اهل سنت اجماع را به عنوان یک دلیل بلکه به عنوان یک مصدر تشریع حساب کردند مانند کتاب و سنت. طرح اجماع در میان اهل سنت به عنوان یکی از مصادر است. قیاس را هم اهل سنت به این عنوان بیان کردهاند. این سری از بحثهای اصولی در حقیقت از زمان صحابه و از زمان خلیفه دوم شروع شد، نه در زمان تدوین اصول یعنی در سال ۱۷۰ هجری. تاریخ آن هم بسیار واضح است. در آن زمان، مسئولین حکومت، بر این اعتقاد بودند که ما مطالبی داریم که نه در قرآن است و نه در سنت. سؤال اساسی این بود که در مطالب و موضوعاتی که در زمان پیامبر نبوده و ما الآن به آن مبتلا شدهایم چه کنیم؟
👈اولین کار را در این زمینه عمر انجام داد و یک مجمع تشخیص و مشورت تشکیل داد که حدود سی نفر در آن بودند و با آنها مشورت میکرد و آنها توافق میکردند و نتیجه را با عنوان اجماع مطرح میکردند؛ ریشههای اجماع به این مجمع مشورتی برمیگردد؛ نه به اجماع سقیفه. گاهی هم خودش «رأی» داشت. البته «رأی» را ابوبکر شروع کرده بود.
ابوبکر مرد سالخوردهای بود و دوران حکومتش دو سال و اندی بود، عمر که تقریباً ده سال قدرت داشت و در این مدت به خاطر فتوحات، مسائل جدیدی پیش میآمد، میگفت رأی من در مورد موضوعات جدید این است، این در قرن اول بوده است. 👈در اوایل قرن دوم «ربیعه»، فقیه مردم مدینه هم «رأی» میگفت. لذا نام او را «ربیعه الرأی» گذاشتند و بعدها که «رأی» به کوفه آمد اسمش شد «قیاس».
🔹خلاصه اینکه یک قسم مباحث پیرامون حجت از زمان صحابه شروع شده است، باید ببینیم چرا شروع شد؟ زیر بنایش چه بود؟ تفکراتش چه بود؟ طرحهای صحابه برای حل آن مشکل چه بود؟ از طرف دیگر در این مسائل دو موضعگیری شد. عمر میگفت به رأی و اجماع برگردیم اما علی بن ابیطالب(ع) میگفت به قرآن و سنت برگردیم. این دو موضعگیری در میان فرق اسلامی تا امروز مانده است. و مهم اینکه این مباحث اصولی مطرح در بین صحابه، جزء مسائل و «شاخصههای مذهب» ماست. بر خلاف شاخه دوم مباحث حجت، که در سال صد و هفتاد مطرح شد که مثلاً «صیغه افعل ظهور در وجوب دارد یا نه؟»، «خبر واحد حجت است یا نه؟».
♦️تدوین سنن
آن زمان، یک خط فکری مطرح بود و آن خط فکری لوازمی داشته که یکی از آنها «حسبنا کتاب الله» است. بحث «تدوین سنن» در زمان عمر مطرح شد و با همان مجمع مطرح کرد و تصمیم گرفت که نوشته نشود. نوشتن مراد نبود؛ تدوین بود. بعضی از شیعهها بد فهمیدند حتی سنیها هم بد فهمیدند.
امیرالمؤمنین مُصر بود که حتماً باید سنن تدوین شود. لذا در زمان خلافت ایشان کتابی در کوفه معروف شد به اسم کتاب «السنن و القضایا و الاحکام» که معروف است از امیرالمؤمنین است. عمر میگفت اگر سنت تدوین شود مانند «میشنا»ی یهودیها میشود، عمر توسط کعب الاحبار، با فرهنگ یهودیها آشنا بود. عبری هم میدانست و تورات را عبری میخواند. عمر میگفت اگر این نوشته شود مانند کتاب میشنا میشود. کتاب میشنا در یهودیت به عنوان یک کتاب سنت است که شش فصل دارد. همچنان که میدانید عبری و عربی تفاوت چندانی با هم ندارند. میسنا همان لفظ «المثنا»یی است که در عربی به کار میبریم. یعنی مکرر. که به عنوان مکرر تورات بود یعنی احکام تورات به علاوه اضافات آن را در یکجا جمع کرده بود. بعدها هم شرح معروفی برای آن به نام «تلمود» نوشته شد. عمر گفت اگر سنن را مدون کنیم، مانند کتاب یهودیان میشود، چطور امروزه در دنیای یهود کتاب میشنا به جای تورات اعتبار پیدا کرده؟ اما امیرالمؤمنین فرمودند این نمیشود و امکان ندارد زیرا کتاب قرآن با سنت تبیین و تفسیر میشود. اینطور نیست که سنت فقط قولی باشد؛ بلکه وقتی آیه «اقیموا الصلاه» نازل میشد و در عمل پیامبر نماز میخواند، مردم بین این دو جمع میکردند. وقتی قرآن دستور داد «فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَأَیْدِیَکُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ» مردم این را با سنت رسولالله جمع کردند، لذا کتاب باید با سنت تبیین شود. شما تصور کنید اگر در همان عهد با اختلافاتی که بین آنها بود، سنت تدوین میشد یا حتی اگر این کار در عهد صحابه انجام میشد چقدر سبب اتحاد مسلمانان بود.
👈مثلاً در معظم این نسابها در زکات، ما با سنیها مشترک هستیم؛ فقط به خاطر اینکه نوشته شد.
مراد ما از این تدوین سنت یعنی سنن النبی در وضو، در غسل، در تیمم، در نماز؛ این همان نیازی بود که بعدها اهل سنت به آن پی بردند و به شدت هم پیگیری کردند اما زیربناها ضعیف بود. ما اگر بتوانیم این مطالب را در حوزههای خودمان جا دهیم علمای اهل سنت هم میتوانند کتابهای ما را ببینند و بفهمند، زیرا در این روش ما در مورد یک لغت عام صحبت میکنیم. البته جواب کلی آنها معلوم است، آن قسمتی که به صحابه برمیگردد با قداست صحابه حل میکنند و قسمت دیگر هم بحث علمی است که نظرات متفاوتی دارند. ببینید این نگاه چقدر ارزیابی علم و موضعگیری شما را عوض میکند، چقدر به وضوح مسئله کمک میکند؟
🔹پس ما دو شاخه از مباحث حجت در اصول پیدا کردیم: یکی حجتی که به مصادر تشریعی برگشت که این مباحث از عهد صحابه مطرح شده است و «شاخصههای مذهب» هستند. یعنی هیچ وقت یک عالم شیعه نمیگوید اجماع العلماء -بما هو اجماع العلماء- حجیت دارد؛ چون ماهیت اصولیاش با اجماع اهل سنت بسیار تفاوت دارد؛ آن جزء مصادر تشریعی است و این جزء طرق اصول مسائل تشریعی.
اما این مباحث که صیغه افعل ظهور در وجوب دارد یا نه؟ خبر واحد حجت است یا نه؟ شاخصهای مذهب نیستند.
در بین فقهای حنفی هم عدهای میگفتند حجت است و عدهای میگفتند نیست. شافعیها هم عدهای میگفتند هست یک عدهای میگفتند نیست. اگر کسی گفت صیغه افعل دلالت بر وجوب میکند یا نه؟ به معنای این نیست که آن شخص حنفی است یا شافعی یا سنی یا شیعی بلکه این اختلاف در همه مذاهب و مکاتب موجود بود. ببینید، الآن با این اطلاع تاریخی، هر مسئله اصولی که برای شما مطرح شود به خوبی تشخیص میدهید که چه موقع و چرا مطرح شده است؟ مسیر این مسئله چه بود؟
حال با این برداشت تاریخی که بیان شد هم جایگاه مسائل اصول روشن شد، هم نحوه برخورد. نتیجه آن چه شد؟ نتیجه این شد که، اینها وقتی مسائل اصولی را در سال ۱۷۰ تدوین کردند به این فکر افتادند که ما مسائلی از فقه را که زیربنای اندیشههای فقهی است جدا کنیم و مبادی تصدیقه یا مبادی ادراکیه اینها را از علم فقه برداریم، و بعد از اینکه اینها را جدا کردیم روی هر کدام از اینها به طور جداگانه بحث کنیم. از آنجا که فقه بر اینها مبتنی میشد، نام آن علم شد اصول فقه یا اساس فقه. این جامع معیار مطرح میکند که هر مسئلهای زیربنایی که در یک یا دو مسئله کاربرد دارد در فقه میگذاریم و هر مسئلهای که زیربناست و تأثیر دارد در ده یا صد مسئله از ابواب فقه؛ نام آن را اصول بگذاریم.
♦️کاری که در قرن دوم شد دستهبندی زیربنای فقه بود. پس این کاری که در هزار و دویست سال در دنیای اسلام انجام شد به نام فقه و اصول، الآن برای شما چهره پیدا کرد. ببینید با آن ضوابطی که من برای شما عرض کردم، هم جایگاه مسئله که مثلاً فقهی است یا اصولی، و هم کیفیت نتیجهگیری روشن میشود.
👈در مقدمات میگوییم که اصل اصول در اسلام بر مبنای حجیت بنا شده است. این حجیت مورد بحث از زمان صحابه و بعد پیغمبر حجیت ثبوتی در مصادر تشریع است. عدهای از صحابه چیزی گفتند عدهای چیز دیگر. این منجر شد به «حجیت قیاس». بعد از این مقدمه، در بخش اول کتاب، راجع به «کتاب»، حقیقت کتاب و برخوردهایی که مسلمانان در طول تاریخ با کتاب داشتهاند و مباحث مربوط به کتاب صحبت و همچنین در مورد «سنت»، حقیقت سنت، وضع سنت رسول خدا(ص)، نقش خلفا در سنت. بعد از آن «قیاس» که اهل سنت قائل شدند، ریشههای قیاس، چرا قائل شدند، چه مشکلی پیش آمده بود؟ بعد از آن مثلاً «اجماع» است و حقیقت آن و آیا اجماع اهل حل و عقد کافی است؟ آیا اگر خلیفه با اهل حل و عقد مشورت کند و بعد بیاید در مسجد بیان کند آیا اجماع به این محقق میشود؟ این چقدر ارزش دارد؟
♦️این بخش اول اصول است. بخش دوم اصول، اصولی است که طریقیت و دلیلیّت دارد. یکی از آنها «ظواهر» است، که «وضع» و مباحث آن هم در آن میگنجد. این بحث شامل یک بحث کبروی پیرامون «حجیت ظواهر» است که الآن شما میدانید که بحثهای هرمونوتیک که در غرب مطرح است همین بحث حجت ظواهر است. یک بحث هم تشخیص صغریات است که مثلاً «صیغه افعل ظهور در وجوب دارد یا نه؟». حالا میشود در آنجا کلیاتی مثل کیفیت وصول به ظهورات را مطرح کرد یا میشود گفت چون امر خیلی کاربرد دارد، امر در این سطح از کتاب به معنای وجوب است؛ در این سطح از سنت و روایات اهلبیت به معنای استحباب است و…، یکی هم مسئله «خبر واحد» است که طریق بسیار مهمی است، بعد هم مسائل استحسان، ذوقیات، حوادث جدیده، ضرورات، قاعده کل ما حکم به العقل حکم به الشرع و … بخش آخر کتاب هم همان اصول عملیه است که به عنوان یک وظیفه عملی که در واقع طریقیت ندارد اما به لحاظ اینکه وظیفه عملی را مشخص میکند ملحق به طرق میشود. فرض کنید یک دانشجو به حوزه آمد یک سال یا یک سال و نیم وقت میبرد که این کتاب را بخواند اما در عوض ملتفت میشود که چه میکنیم؟ با که نزاع داریم؟ با دنیای خارجی دعوا داریم؟ با فرهنگ امروز بحث داریم؟ با سنی بحث داریم؟ همه اینها مشخص میشود و در کل با یک بصیرت واقعی وارد بحث میشود، این تازه دوره اول است. دوره دوم همین بحثها به صورت متکامل و بسیار قوی و بسیار دقیق میآید و این زمینهای برای بحثهای خارج میشود. ممکن است عدهای از طلاب، اصلاً در بررسی قانون در کل کره زمین تخصص پیدا کنند. مخصوصاً امروزه که امکان رایزنی فرهنگی در تمام دنیا وجود دارد، بروند تحقیق کنند که اصول قانونگذاری شما چیست؟ و چرا اینطور قانونگذاری میکنید، این خیلی میتواند برای یک فقیه و مجتهد، بصیرت و افق باز ایجاد کند.
🔹ورود عنصر تاریخی در تفکرات ما بسیار کارگشا است. این را که شما سؤال اول خود قرار دادید، کاملاً ضروری است؛ با مصاحبه هم حل نمیشود بلکه باید تمام تفکر شما در طول تحصیل، همین باشد. باید هم تاریخ عمومی را در نظر بگیرید، هم نحوه کاری که ائمه(ع) در زندگی و سنوات و حکومتهای مختلف پیش میگرفتند، وضع اجتماعی و … .