می‌دونیم سنج، دمام، دهل، کرب و خیلی ساز های دیگه آیین هایی هستن که توی مراسم های عزاداری مناطق مختلف کشور استفاده میشن. هر مکانی ساز مخصوص آیین خودش رو داره که ساز های کوبه ای نقش خاصی دارن اینجا به طوری که حتی اگر سازی غیر از ساز کوبه‌ای باشه به عنوان همراه و کامل کننده‌ی کوبه‌ای ها هستن و ساز اصلی همیشه کوبه‌ای خواهد بود. من می‌خوام چند تا رو معرفی کنم. عکس ها رو هم از مراسم سال گذشته‌ی روستای خودمون گرفتم.

زنجیر پایه: یکی از ساز های ناشناخته و جالبیه که توی عزاداری های گیلان استفاده میشه. به شکلی که چند تا تکه آهن رو بالای یک چوب بلند می‌بندن و اون چوب رو در حین مراسم عزاداری در هوا تکون میدن که باعث میشه آهن های بالای چوب به هم بخورن و صدا بدن. یکی از تکنیک های نوازندگی زنجیر پایه اینه که با همون ریتم زنجیر زدن یا دهل یک بار چول رو به زمین می‌کوبن و بعد توی هوا می‌چرخونن و قدم بعدی رو برمی‌دارن.

سنج، جینگ، قاشقک و انواع اسم های دیگه که به اون ها صداش می‌کنن: سنج ها ویژگی های مشترکی دارن. همه فلزی هستن، بشقابی هستن و از چند عضو تشکیل میشن. ولی با این حال تفاوت هایی در مناطق مختلف کشور دارن. اصلی ترین و مهم ترین سنج مربوط به بوشهر هست. و کلا خاستگاه اصلی سنج جنوب ایرانه در استان های هرمزگان و بوشهر. ولی قاشقک که نوعی سنج کوچکه که به صورت انگشتر در انگشت های دست قرار می‌گیره و یه برخورد روی هم صدا ایجاد می‌کنه، مربوط به سیستانه. جالبه که سنج در این استان ها هم برای مراسم های شادی هست و هم برای عزا.

کرب، کارب، جغجغه، چک‌چکو: انواع مختلف کرب در خراسان، فارس، اصفهان و گیلان وجود داره. این ساز در تمام مناطق فقط برای عزاداری استفاده میشه. کرب به صورت دو تا قطعه‌ی چوبی یک شکل هست که در حین حرکات موزون و هماهنگ در مشت نوازنده ها قرار می‌گیره و با ضرب معین به هم کوبیده میشه. فیگور این حرکات موزون به شکل کوبیدن پا با ریتم خاص و بر هم زدن کرب در قسمت های مختلف هست، مثلا بالای سر، پایین پا، خم شده و گاهی نشسته.

طبل زلزله (یزد): مربوط به عزاداری یزد. این ساز به صورت یک استوانه هست که به جز بالا و پایین، در بدنه هم سوراخ هایی داره که با پوست پوشانده شده. به صورت سه دهانه یا شش دهانه هست. و خیلی خیلی بزرگه که باعث میشه چند نوازنده برای هر طرف طبل وجود داشته باشه و یه صورت ثابت روی زمین قرار می‌گیره و با چرخ حرکت می‌کنه. سازی به نام طبل زلزله هم برای آذربایجان هست که در واقع نوعی دهل بزرگه.

دایره: تمام کشور دایره‌ی خاص خودش رو داره که از لحاظ اندازه و طرح و نوع زدن متفاوته. در مراسم های مختلف استان ها استفاده میشه که معمولا متفاوتن (توی مازندران یکی از کاربرد های قدیمیش برای وقتی بود که کسی غرق می‌شد. همراه بیرون آوردن جسدش با دایره ساز می‌زدن. البته در حال حاضر فقط توی روستا هاست و فقط برای اهالی خود روستا این کار رو می‌کنن. من یه بار دیدم که برای یه ماهیگیر اجرا می‌کردن. خلاصه که گریه.) میشه گفت تنها مراسمی که توی همه‌ی کشور بین دایره ها مشترکه مراسم عزاداریه. به مدل های مختلف نواخته میشه.

نقاره: نقاره به مدل های مختلف و به اسامی مختلف در مکان های مختلف هست. نقاره ها هم بیشتر برای مراسم شادی استفاده میشن. ولی یکی از کاربرد هاش مراسم های عزاداریه. حتما دیدید. همه جا کاربرد داره.

انواع دهل و دمام: خاستگاه اصلی این ها برای بوشهر، هرمزگان، خوزستان و بلوچستانه. به صورت استوانه‌ای که دو طرفش خالیه و با پوست پوشانده شده. به اندازه های مختلف وجود داره و در عزاداری های سراسر کشور استفاده میشه. این ها از جهت پوست استفاده شده و اندازه و شکل و کلفتی تفاوت های زیادی دارن. ولی مدل همه تقریبا یکیه. و دیدیم.