فضای سیاسی و مذاکراتی؛ شکلگیری یک معادله جدید
✍🏻 مهدی محمدی - ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
در فضای سیاسی و مذاکراتی، آنچه تاکنون رخ داده نشان میدهد طرف آمریکایی در حال بازنگری در محاسبات خود است. مذاکرات اخیر، از جمله گفتوگوهای اسلامآباد و مذاکرات پس از آن، برای آمریکا روشن کرده که ایران از موضع ضعف وارد مذاکره نشده و اساساً قصد امتیازدهی ندارد. از نگاه این تحلیل، ایران از موضع طرف پیروز مذاکره میکند و هدفش امتیازگیری است، نه دادن امتیاز. همین مسئله باعث شده طرف مقابل بهتدریج متوجه سرسختتر شدن موضع ایران شود.
نکته مهم دیگر این است که آمریکا و متحدانش دریافتهاند در داخل ایران برخلاف برخی برآوردهای قبلی، اجماع سیاسی قابل توجهی وجود دارد و رهبری همچنان مدیریت صحنه را در اختیار دارد. بخشی از محاسبات دشمن مبتنی بر ایجاد یا تشدید شکاف داخلی بود، اما تحولات اخیر نشان داده ساختار سیاسی ایران در این مقطع، منسجمتر از آن چیزی است که تصور میشد.
در سطح راهبردی، مسئله تنگه هرمز به یکی از مهمترین متغیرهای جدید تبدیل شده است. برآورد این تحلیل آن است که ایران در حال تثبیت یک واقعیت ژئوپلیتیکی جدید در این آبراه است و بهنوعی در حال تحمیل پروتکل جدیدی بر عبور و مرور دریایی است. از این منظر، موضوع صرفاً «باز یا بسته بودن» تنگه نیست، بلکه بحث بر سر پذیرش نقش و حاکمیت مؤثر ایران، پرداخت عوارض و پذیرش ترتیبات جدید امنیتی و دریایی در منطقه است.
در همین چارچوب، این تحلیل معتقد است برخی روایتهای رسانهای درباره اینکه ایران آماده بازگشایی تنگه هرمز صرفاً در ازای رفع محاصره است، دقیق نیست. از این زاویه، موضوع تنگه هرمز به بخشی از یک معامله جامعتر تبدیل شده که میتواند شامل رفع تحریمها، پرداخت خسارت، آزادسازی منابع بلوکهشده و به رسمیت شناختن حقوق هستهای ایران باشد.
نکته مهم دیگر این است که به باور این تحلیل، موضوع هستهای در شرایط فعلی تا حد زیادی از دستور کار مذاکرات کنار رفته است. در حالی که هدف اولیه طرف مقابل، محدودسازی یا تعلیق برنامه هستهای ایران بود، اکنون جنگ و تحولات اخیر موجب تغییر دستور کار و سختتر شدن موضع ایران شده است.
در سطح کلانتر، این وضعیت یک معادله راهبردی جدید ایجاد کرده است؛ معادلهای که در آن طرف مقابل به این جمعبندی نزدیک میشود که سازوکار مؤثری برای تسلیم کردن ایران وجود ندارد و اگر آمریکا بخواهد از بحران خارج شود، ناچار به تعدیل مواضع خود خواهد بود.
همزمان، یکی از نتایج مهم جنگ اخیر از نگاه این تحلیل، انتقال بحران به محیط سیاسی داخلی آمریکا و اسرائیل است. در اسرائیل، فشار سیاسی بر نتانیاهو افزایش یافته و مخالفان او عملکردش را زیر سؤال میبرند. در آمریکا نیز جنگ اخیر و ناتوانی در دستیابی به یک پیروزی روشن، میتواند به تضعیف جایگاه سیاسی ترامپ و افزایش فشار رقبا منجر شود.
جمعبندی این است که ایران علاوه بر میدان نظامی، در میدان سیاسی و راهبردی نیز در حال تغییر معادلات است؛ هم با سختتر کردن موضع مذاکراتی، هم با تثبیت واقعیتهای ژئوپلیتیکی جدید، و هم با اثرگذاری بر فضای داخلی و سیاسی دشمنان خود.
@mohammadi61
انتشار به مناسبت میلاد با سعادت امام رضا(ع)
تصاویری از بندهی خدا، شهید دکتر علی لاریجانی در آخرین زیارت بارگاه علی بن موسی الرضا(ع)
@IRAN_Larijani