● درباره ماهواره‌بر ذوالجناح چه می‌دانیم؟ • ماهواره‌بر ذوالجناح یک‌ماهواره‌بر ترکیبی سوخت جامد و سوخت مایع است که در مراحل اول و دوم خود از سوخت جامد، و در مرحله سوم خود از سوخت مایع بهره می‌برد. طول کلی این ماهواره‌بر ۲۵.۵ متر، قطر مراحل اول و دوم سوخت جامد آن ۱.۵ متر و قطر مرحله سوم آن ۱.۲۵ متر است. جرم کلی ذوالجناح نیز به ۵۲ تن می‌رسد. • موتور سوخت جامد مراحل اول و دوم ذوالجناح مشترک بوده و تنها در بخش نازل با یک‌دیگر متفاوت هستند. نازل مرحله دوم ذوالجناح به‌دلیل نیاز به کارکرد در شرایط خلاء (یا اصطلاح vacuum) مقداری بزرگ‌تر است. در واقع دلیل افزایش قطر بدنه در بخش میانی بدنه ذوالجناح نیز به این دلیل است. رانش تولیدی مرحله اول و دوم ذوالجناح تقریبا به یک اندازه و حدود ۷۴ تن-نیرو است (وعده افزایش رانش این موتور در فرآیند توسعه به میزان ۱۰۰ تن-نیرو نیز داده شده است). • ذوالجناح در مرحله سوم خود از همان مرحله دوم ماهواره‌بر سفیر برخوردار است که سابقه چندان درخشانی در سفیر نداشت؛ چرا که از میان حدود ۱۰ تا ۱۲ پرتاب ماهواره‌بر سفیر، تنها ۴ یا ۵ پرتاب آن موفقیت‌آمیز بودند و از عملکرد آن در ۳ پرتاب ذوالجناح نیز اطلاعاتی در دسترس نیست. • مرحله سوم ذوالجناح که مرحله سوخت مایع آن است، از موتورهای جانبی موتور موشک خرمشهر مشتق‌شده و توسعه یافته است. این موتورها حدود ۳.۲ تن-نیرو، رانش ایجاد می‌کنند. ذوالجناح در کنار توان پرتاب یک ماهواره کلاس ۱۰۰ یا ۲۰۰ کیلویی، می‌تواند ۱۰ ماهواره کوچکتر (بطور مثال کیوب‌ست‌های ۱۰ یا ۲۰ کیلویی) را در مدار قرار داده و یک منظومه ماهواره‌ای تشکیل دهد. • ماهواره‌بر ذوالجناح پیش‌تر ۲ پرتاب آزمایشی در ۱۳ بهمن ۱۳۹۹ و ۳ تیر ۱۴۰۱ داشته است. ۳/۵

● مشکل کجا بوده است؟ • مرحله‌ی ۲ ماهواره‌بر حتی پیش از آغاز طرح دودهای نقطه‌ای نیز گویا دچار مشکلاتی بوده؛ برای مثال در برخی ویدئوهای منتشرشده لحظاتی پس از جدایش مرحله ۱، ماهواره‌بر به‌شکلی شدید در امتداد محور حرکت به دور خود می‌چرخد که به احتمال بالا ریشه در مشکلات سامانه‌های کنترلی موشک و غلبه‌ی نیروی رول ناشی از سوزش موتور بوده است. • طرح دود نقطه‌ای ایجادشده آن‌هم پس از روشن‌شدن موفق مرحله‌ی ۲ و سوزش آن برای مدت زمان قابل‌توجهی عجیب است.‌ موتورهای سوخت‌جامد حتی در صورت ناپایداری احتراق و مشکلات شدید در سوخت به این شکل و برای لحظاتی چند، روشن و خاموش نخواهند شد.‌ پس از گذشت مدت زمانی از رد نقطه‌ای دودها برای بار دیگر گویا روند موتور رو به حالت طبیعی‌تر می‌گذارد (اگرچه تا چند ثانیه شاهد سوسوزدن نور ساطع‌شده از اگزاست ماهواره‌بر هستیم). • سوسوزدن نور دیده‌شده از موتور مرحله‌‌ی ۲ ماهواره‌بر می‌تواند ناشی از وجود هرگونه مشکل در احتراق موتور باشد. موتورهای سوخت‌جامد عموما سطحی از ناپایداری و مشکل را در سوزش خود دارند که معمولا مشکل بزرگ و خاصی در عمل‌کرد سامانه ایجاد نمی‌کند. ناپایداری‌های احتراق می‌توانند ناشی از عوامل متفاوتی چون شکل دانه‌بندی موتور، وجود نقص در ساختار دانه‌بندی موتور، برهم‌کنش‌های پیچیده‌ی جریانات گاز درون موتور و ایجاد پدیده‌ی رزونانس و... باشند. ● ریشه‌ی شکست به کجا می‌رسد؟ • احتمالات متفاوتی مطرح است اما برخی، تشکیل حباب در سوخت‌جامد و هنگام ریخته‌گری موتور را علت اصلی می‌دانند. پیرامون این مسئله اما نکات بیشتری مطرح است. • اثر حباب‌ها [Void] به‌شکل کلی در احتراق این‌گونه است که سوای از نوع دانه‌بندی و ترکیب سوختی با افزایش و سپس کاهش ناگهانی سطح سوزش موتور، باعث ایجاد قله‌های عموما بزرگی در نمودار رانش و فشار موتور می‌شوند که به‌سادگی در مواردی باعث انفجار موتور می‌شوند. حباب‌ها در موتورهای سوخت‌جامد اما الزاماً در مرحله‌ی تولید موتور ایجاد نمی‌شوند. برای مثال در زمان تولید و ریخته‌گری سوخت‌جامدهای تشکیل شده از آمونیوم‌پرکلرات و آلومینیوم و بهره‌برنده از HTPB، وجود کوچک‌ترین رطوبت می‌تواند در درازمدت دردسرساز شود. • روند این‌گونه است که آب جذب‌شده توسط سوخت جامد با واکنش با اجزای متفاوت سوخت باعث ایجاد گاز CO2 و تشکیل حباب‌های بسیار زیاد در منطقه‌ی تحت اثر اما بسیار ریز می‌شوند. از آن‌جا که بوسترهای سوخت‌جامد [خصوصا مواردی مانند ماهواره‌برها] پس از تولید جهت یافتن حباب و ترک‌های احتمالی بررسی می‌شوند این سناریو که در دراز‌مدت و بر اثر به تعویق افتادن مداوم پرتاب، این حباب‌ها ایجاد شده‌اند، منطقی‌تر است. ۴/۵

● ذوالجناح شکست خورد؟! • درباره نتیجه نهایی پرتاب روز گذشته اطلاع دقیقی وجود ندارد، اما باتوجه به سکوت وزارت دفاع در قبال این پرتاب و مشاهده عملکرد پیشرانه‌های پرتابگر، به‌نظر می‌رسد که در نهایت ذوالجناح در پرتاب روز گذشته خود شکست خورده است. • سیاست رسانه‌ای مسئولین وزارت دفاع در قبال پرتاب اخیر ذوالجناح همانند سیاست رسانه‌ای آن‌ها در قبال پرتاب سال گذشته سیمرغ بهینه، جای نقد دارد؛ پیش‌تر در جریان پرتاب نخست ذوالجناح، جناب آقای حسینی مونس، سخنگوی بخش فضایی وزارت دفاع گفتند که ذوالجناح ۳ پرتاب تحقیقاتی خواهد داشت و اکنون نیز شاهد سومین پرتاب تحقیقاتی بودیم که شکست پرتابگر در رسیدن به اهداف خود، نباید باعث انتخاب راه‌برد "سکوت" در قبال خبر شکست شود. • در روند توسعه فناوری‌ها و رسیدن به اهداف جدید، جلوگیری از شکست اجتناب‌ناپذیر است و سکوت‌کردن در قبال شکست‌ها، تنها باعث سلب‌اعتماد بیش‌تر و بیش‌تر خواهد شد. در جریان پرتاب سیمرغ‌بهینه عنوان شد که: امید است که عزیزان وزارت دفاع، دنیای آزاد اطلاعات را درک کرده و در قبال افکار عمومی و در دورانی که دسترسی به اخبار به‌راحتی ممکن است، منفعلانه عمل نکنند و روایت‌های دست‌اول را از دست ندهند! • ...اما متاسفانه در قبال پرتاب اخیر نیز شاهد تکرار همان راه‌برد اشتباه هستیم که نتیجه‌ای جز سلب‌اعتماد بیشتر به روایت‌ها و گفته‌های مسئولین و به‌خصوص مسئولین وزارت دفاع را نخواهد داشت. ○ با آرزوی موفقیت برای بخش فضایی سازمان صنایع هوافضا وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. ۵/۵

⭕️چهل و پنج سال از روزی که ما خود را بعد از خبر تهاجم عراق به هر طریقی به خرمشهر رساندیم، گذشته است. مثل یک خواب عصرگاهیِ سبک، به‌مانند عمر شکوفه‌های درخت بادام، چقدر زود گذشت و چقدر ما و عکس‌ها کهنه شده‌ایم. چقدر همزبانی‌‌مان با امروز کمتر شده و شبیه سفالینه‌های یافت‌شده در تپه‌های سیلک یا کاشی‌های مسجد شیخ لطف‌الله شده‌ایم و بیشتر به‌کار تماشای توریست‌ها در موزه‌ای در خیابان فردوسی می‌آییم. ⭕️جنگ بدون آن‌که دَر بِزند، وارد خانۀ ما شد و ما بدون آن‌که بخواهیم، زود رزمنده و حتی عکاسِ جنگ شدیم و تقدیر تاریخی ما بدون آن‌که بخواهیم برای خودش رقم خورد... ⭕️عکس‌ها، حیرت‌های ما هستند. حیرت‌هایی در مرز انکار و یقین. فرضیه‌هایی برای رسیدن به حقیقتی شخصی و ذهنی. هیچ‌کجای جهان عکس‌ها دردی را دوا نکرده‌اند و زخمی را مرهم نگذاشته‌اند. این آدم‌های عکس‌ها بودند که از دالان تاریخی، رنج‌های بشریت را التیام داده‌اند. آدم‌هایی که در مقابل دوربین‌ عکاسی کشته می‌شوند تا نور حقیقت بشری شوند. ⭕️خطا نکنید، میراث فرهنگی کاشی و کوزه‌های سفالی نيست، میراث فرهنگی این سرزمین همین مردم‌اند که بار هویتی سالیان ایران را تا به ‌امروز به‌دوش کشیده‌اند و برای وطن‌شان هرچه دارند می‌دهند، حتی جان و عجب شیرینی‌ای دارد مرگ، اگر در راه آرمانی معتبر باشد، همچون وطن. [خرمشهر، مهر ۱۳۵۹ . عزیمت نیروهای مدافع شهر به سمت محل درگیری با ارتش عراق.] ⭕️«عکسی به روایت عکاس؛ بهرام محمدی‌فرد» ©Bahram Mohammadifard ⭕️@Projectmeshkat

⭕️ایران بازسازی تأسیسات نظامی هدف قرار گرفته خود را آغاز کرده است. ⭕️خبرگزاری آسوشیتدپرس با انتشار گزارشی (لینک) به‌همراه تصاویر ماهواره‌ای از تأسیسات نظامی پارچین متعلق به وزارت دفاع و تأسیسات موشکی شاهرود متعلق به نیروی هوافضای سپاه بیان کرده ایران پس از جنگ 12 روزه بازسازی سایت‌های تولید موشک خود را آغاز کرده اما با این حال ادعا کرده یک جز کلیدی از این فرایند همچنان مفقود است؛ میکسرهای سیاره‌ای برای تولید سوخت‌ جامد! ⭕️بازسازی برنامه موشکی برای ایران که متعقد است ممکن است جنگ دیگری با اسرائیل رخ دهد، مهم است. کارشناسان به آسوشیتدپرس بیان کرده‌اند دستیابی به میکسرهای سیاره‌ای برای ایران مهم است؛ ایران می‌تواند آنها را از چین خریداری کند، جایی که کارشناسان و مقامات آمریکا معتقدند در گذشته ترکیبات سوخت جامد و سایر اجزا را از آنها خریداری کرده‌اند. ⭕️کارشناسان بیان کرده‌اند حملات در طول جنگ ژوئن ظاهرا با هدف حمله به ساختمان‌هایی انجام شد که میکسرها را در خود جای داده بودند. تصاویر ماهواره‌ای دریافت شده از پلنت‌لب که در این ماه گرفته شده ساخت‌وساز در تأسیسات پارچین و شاهرود را نشان می‌دهد. سرعت بازسازی از اهمیت برنامه موشکی برای ایران حکایت دارد، چراکه سایت‌های هسته‌ای ایران شاهد چنین سطحی از فعالیت نبوده‌اند. ⭕️ایران این امکان را دارد تا میکسرهای سیاره‌ای را از طریق چین تأمین کند؛ در جریان حمله نیروهای شلداگ ارتش اسرائیل به مصیاف سوریه (لینک) نیز میکسرهای سیاره‌ای مشاهده شده در آن شباهت زیادی به میکسرهایی داشت که توسط شرکت‌های چینی فروخته می‌شدند. ⭕️پی‌نوشت اول:...

میکسرهای سیاره‌ای وظیفه دارند تا ترکیبات سوخت جامد را مخلوط کنند؛ این ترکیب شامل بایندر (پلیمر که وظیفه دارد ذرات جامد -سوخت + اکسیدکننده- را کنار هم نگه‌دارد که به‌طور عمده از ترکیب HTPB استفاده می‌شود) + اکسیدکننده (آمونیوم پرکلرات) + سوخت (عمدتا پودر آلومینیوم) + سایر ترکیبات (کاتالیست‌ها، پلاسیتی‌سایزر، عوامل پخت، چسبندگی و...) است که ویسکوزیته بالایی دارند و به‌همین دلیل اختلاط عادی جوابگوی مخلوط کردن این ترکیب نیست. این فرایند صرفا یک مخلوط کردن عادی نیست چراکه اختلاط یکنواخت مواد، جلوگیری از تشکیل نقاط داغ (تجمع ذرات)، جلوگیری از تشکیل حباب‌های هوا (که می‌تواند سبب ضعف مکانیکی و حتی انفجار نیز شود)، کاهش فشار مکانیکی به مواد حساس و کنترل دمای ترکیب از اهمیت بالایی برخوردار است. ⭕️پی‌نوشت دوم: تصویر ماهواره‌ای اول مربوط به ساختمان‌های درحال بازسازی پارچین (که پس در عملیات روز توبه نیز هدف قرار گرفته بودند)، تصویر ماهواره‌ای دوم مربوط به تأسیسات شاهرود در تاریخ 25 ژوئن و تصویر ماهواره‌ای سوم مربوط به همین تأسیسات در تاریخ 5 سپتامبر است. ⭕️پی‌نوشت سوم: تصویر آخر مربوط به میکسر سیاره‌ای که تصویر آن پس از حمله ارتش اسرائیل به تأسیسات مصیاف منتشر شده بود. ⭕️@Projectmeshkat