🔺🔺🔺🔺
🖇بخش اول: تصویر جامع و مکانیزم تسمیه
🔰استاد آیت الله فرحانی:
🔸مطلب مهمی که در مرکبات اعتباری باید به آن توجه داشت مسئله تصویر جامع است. این یکی از مبانی مهم امام (ره) در علم اصول است.
📌مبنای این نظریه ، قسم چهارم وضع است. باید ابتدا صحت عقلائی (نه عقلی) وضع خاص و موضوع له عام را تبیین کنیم و نشان دهیم در تمام اختراعات عقلائی، وضع بر اساس قسم رابع بوده است.
▪️به این معنا که مخترع آن روزی که این اختراع را انجام داده است. به گونه ای این اسم را جعل کرده که حتی در گذر زمان نیز که این اختراعش کامل شده، این اسم برای آن درست بوده است.
مثلا روزی که اسم «هواپیما» را برای آن اختراع قرار دادند، آن شیء مثل هواپیماهای امروزی نبود. اما میبینیم این اسم «هواپیما» بر این مدل های امروزی آن صادق است.
▫️اگر توانستیم ساحت عقل را از مکانیزم عقلایی تفکیک کنیم، به این نتیجه میرسیم که نظام عقلائی تابع قسم رابع وضع است و آن اسم وضع شده، یک جامع در مرکب اعتباری است و بر همین اساس است که این تسمیه درست می شود.
👈🏻یکی از مباحث مهمی که این مبنا خیلی به شما کمک می کند،مسئله «تسمیه علوم» است که امام (ره) در ابتدای علم اصول این مبنا را مطرح کرده و به خوبی نشان داده است که تکامل علوم تدریجی است.
مثلا علم فلسفه در ابتدا با پنج گزاره شروع شد ولی الان صدها گزاره دارد. اول که اصاله الوجودی و اصالةالماهیت و تشکیک و تبایت وجودی در فلسفه نبود.
اما مبینیم امروز همه اینها فلسفه است. این مرکب اعتباری از صد گزاره ، هزار گزاره ،دو هزار گزاره چگونه شده علم فلسفه؟
فرموده اند این تسمیه علوم یک چهارچوبی در مرکب اعتباری دارد.
🌀ایشان نشان دادند که نه تنها تسمیه در مرکبات اعتباری جامع می خواهد. بلکه در حقایق نیز چاره ای غیر از آن نیست.
مثلا وقتی اسم «انسان» وضع شد، آیا این التفات وجود داشت که این موجود ، حیوان ناطق است ؟ مثلا حواسش بود که نطق عرض ذاتی انسان است ؟ فصل انسان است یا خاصه انسان هست؟اصلا این حرفها وجود نداشت.
🔺ایشان می خواهد یک مبنا درست کند که تسمیه ، مسمی می خواهد و این مسمی جامعی است که شما باید آن را عقلائی و اعتباری، لحاظ کنید. اگر با روال عقلائی آن کار کنید ؛ آن موقع میبیند نه تنها در وضع خاص موضوع له عام، محالی نمی بینید. بلکه در واقع در قسم اول که وضع خاص و موضوع له خاص است ، گرفتار می شوید.
زیرا وقتی فرزند خود را نامگذاری می کنید. روی خاص این نوزاد اسم را نمی گذارید. بلکه به گونه ای نامگذاری می کنید که این نوزاد علامه هم بشود ، همان اسم مثلا زید برای آن باشد.
#فقه_الخمینی
@albayann