🖊نشست تحلیل مستند «ایکسونامی»
▫️محفل بیست و چهارم عصرنشینی هنر و اندیشه دیدار
🔸محسن آقایی، کارگردان
🔸محسن بدره، استاد مطالعات زنان دانشگاه الزهرا
🔸کمیل حسینی، پژوهشگر حوزه جنسیت و مسائل اجتماعی
🔸میثم مهدیار، مجری
۲- بخش دوم - ۲/۳
🔸دکتر محسن بدره: من این مستند را دوست داشتم. فهم از سکسوالیته مهم است و در داوری درباره این نوع مستندها مؤثر است. مستند «ایکسونامی» به فهم لایقی از سکسوالیته پرداخته است و نسبت به مستندهای مشابه در این موضوع پژوهشی که پشتوانه این مستند بوده قابل احترام است. سالیان سال ما درباره امر جنسی صحبت نمیکردیم و معمولاً هم توجیهات نادرستی داشتهایم. از طرفی ما یک نظریه هنجاری درباره اخلاق جنسی داریم. دپارتمانهای علمی در این حوزه خیلی نداریم.
🔸محسن بدره: ما درباره خیلی چیزها صحبت نمیکنیم و وقتی به سراغ صحبت درباره آن میرویم با یک نگاه اکستریم مواجه میشویم. در نتیجه شبه فهمها و شبه نظریهها آموزههای غلطی را دراینباره شاهد هستیم که سعی دارند خود را مطرح کنند. به آقای شمقدری درباره مستند انقلاب جنسی گفتم که همین شبه فهم و عدم فهم جدی درباره سکسوالیته در آن وجود دارد. اگر آقای آقایی برای ساخت مستندش باز هم صبر میکرد باز هم این مستند بهتر میشد. مستند «ایکسونامی» را میشود بهعنوان یک درس دو واحدی درباره تاریخ سکسوالیته در ایالاتمتحده در نظر گرفت و تدریس کرد.
🔸دکتر کمیل حسینی: فهم امر جنسی یکی از معضلهای امروز ماست. درباره مستند آقای شمقدری به ایشان میگفتم شما اصلاً فهمی از امر جنسی و ماهیت آن به آن شکل ندارید. غرایز و فطریات ما دنیا را میسازد. در نگاه جامعهشناسی دین هم برآمده از غرایز و سلایق است. البته ما به این اندازه مطلق این را قبول نداریم. زیست جنسی حتی سیاست را شکل میدهد. همانطور که غریزه خورد و خوراک ما اقتصاد و سیاست را شکل میدهد. درحالیکه ذهنیت ما این است که سیاست است که زیست جنسی ما را شکل میدهد.
🔸کمیل حسینی: ما به نقش زیست جنسی در عرصههای مختلف توجه نداریم. غریزه جنسی جزو شخصیت ماست و جنسیت ما، شخصیت ما و کنش اجتماعی ما را میسازد. از طرفی غریزه جنسی قویترین غریزه نهادساز است. برخی اندیشمندان میگویند اگر میخواهید ببینید یک حکومت مسیرش را درست میرود یا خیر ساختارهای جنسی آن را نگاه کنید و ببینید Functional است یاDysfunctional ؟ اگر Functional است بدانید آن جامعه پیش میرود و موفق میشود.
🔸محسن بدره: ما حتماً باید تاریخ اجتماعی امر جنسی را بدانیم. خیلی از دغدغهها و ذهنیتهای امروز ما محصول یکسری فرایندهای تاریخیاند و اگر خوب آنها را مطالعه نکنیم مسئله را درک نمیکنیم؛ مثل تاریخچه لباس یا تاریخچه همجنسبازی. ادبیات ما، نگارههای ما، تاریخ هنرها و اسطورههای ما در ذهنیت جامعه ما درباره سکسوالیته خیلی مهم است. اگر اینها را ندانیم فکر میکنیم برخی پدیدهها به تازگی سر برآوردهاند درصورتیکه اینگونه نیست.
🔸محسن بدره: در تاریخ ویل دورانت با اینکه هیچ عنوان خاصی با این موضوع ندارد اما ظهور و افول تمدنها را تا حد زیادی بر اساس فرهنگ جنسی بررسی میکند. در کتب تاریخی دیگر هم این را میبینیم. تاریخنگاری سکسوالیته هم داریم. تاریخنگاری انتقادی سکسوالیته هم خیلی مهم است. مثلاً درباره جامعه غرب درباره دوران ویکتوریا و جنگ جهانی و ... صحبت میکنیم. مستند «ایکسونامی» تاریخنگاری دارد که ما باید یک لایه فراتر برویم و به تاریخنگاری انتقادی هم بپردازیم.
🔸محسن بدره: یکی از چیزهایی که ما آن را نمیبینیم چپ جنسی است. از زمان جمهور افلاطون این را داریم تا امروز و تحولاتی که اینها رقم زدند مهم است. مارکس و بعد از او رایش دراینباره کتاب دارند و خانواده را محور جامعه بورژوایی عنوان میکنند. این ایده چپ بعداً در لیبرالیسم آمریکایی دنبال شد. سنتهای اخلاقی بشری درباره امر جنسی را میخواهند از بین ببرند. راست جنسی یا کاپیتالیسم - که در اصل سرمایه سالاری است تا سرمایهداری - هم داریم که در این نگاه هم شما در آخر به سرمایه جنسی (Sexual Capital) میرسید.
🔸محسن آقایی: ظرف این مستند این کشش را ندارد که این نوع بحثها را در آن باز کنیم. انقلاب جنسی مثل هر تاریخ دیگری راویانی دارد و هر راوی انگیزهای دارد. مهم این است که پژوهشگر این نکات را دیده باشد. شاید کشش مخاطب این نباشد که تمام این نکات را بیاوریم اما مهم این است که چیزهایی در مستند بیان نکنیم که خلاف این نکات باشد. چپ جنسی در تحولات سیاسی نابود شد و جریان راست کنترل همهچیز را در دست گرفت.