#نصیری و نظریه پردازی بر اساس
#عقل_عرفی و
#بدعت_گذاری
داوود مهدوی زادگان
[ص 4 از 5]
#بدعت –بهمعنای ادخال چیزی که در دین نیست یا اخراج و تعطیل کردن امری که در دین است- لزوما بهمعنای کفر نیست. بدعت طیفی از اعمال است که از خبطهای کوچک معصیتآمیز شروع میشود تا به کفر میرسد. در اغلب دینداریها باورهایی وجود دارد که از دین نیست ولی دینی تلقی میشود و یا آنکه دینی است ولی غیردینی تلقی میشود، مانند فریضه حجاب که در نظر برخی دینی نیست و یا باور به اختیاری بودن حجاب دارند، درحالیکه این باور غیردینی است.
◽️اصولا نقدهای دینی که انجام میشود برای معلوم ساختن امور دینی و غیردینی است. تنها برخی دینداران معصوم و مخلص هستند که تماما از کنش بدعت به دور میمانند و سایرین حظی از گفتار و اعمال بدعتآمیز را برده و میبرند. اینگونه بدعتها را میتوان «بدعتهای عرفی» نامید ولی نمیتوان بهسادگی آنها را کفر دانست. در این صورت، باید اغلب مسلمانان را تکفیر کرد. چنانکه جریانهای تکفیری، با رویکرد حداکثری، تمام مسلمانان را بر همین اساس که اهل بدعت هستند، تکفیر میکنند. و حال اینکه چنین رویکردی خود بدعت بزرگی است. قرآن کریم برخی مردم مدینه را که هنوز ایمان در دلهایشان جاری نشده بود ولی دعوی ایمان داشتند، تکفیر نکرده است بلکه میفرماید نگویید ایمان آوردم بلکه بگویید اسلام آوردم: «قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا یَدْخُلِ الْإیمانُ فی قُلُوبِکُمْ وَ إِنْ تُطیعُوا اللهَ وَ رَسُولَهُ لا یَلِتْکُمْ مِنْ أَعْمالِکُمْ شَیْئاً إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحیمٌ»؛ اعراب بادیهنشین گفتند: «ایمان آوردهایم.» بگو: «شما ایمان نیاوردهاید، ولى بگویید اسلام آوردهایم، هنوز ایمان وارد قلوب شما نشده است؛ و اگر از خدا و پیامبرش اطاعتکنید، چیزى از پاداش کارهاى شما را فروگذار نمىکند، خداوند، آمرزنده و مهربان است(حجرات: 14). تکفیرِ سخن بدعتآمیز، شرایطی دارد که ازجمله این شرایط علم به بدعتآمیز بودن سخن و اصرار بر آن است. بنابراین، وقتی گفته میشود فلان سخن بدعتآمیز است؛ نباید چنین برداشت شود که صاحب سخن را
#تکفیر کردهایم.
◽️درباره لزوم فرهنگسازی برای اجرای احکام شرعی و عرفی زیاد سخن به میان میآید. لکن اغلب این سخنها هنگام «اجرای حکم شرعی» است. همین که حکمرانی تصمیم جدی به اجرای حکم شرعی یا حتی برخی احکام عرفی میگیرد، بحث لزوم فرهنگسازی از ناحیه جماعتی پیش کشیده میشود و درنتیجه حکمرانی بعضا از تصمیم جدی خود عقبنشینی میکند و بهدنبال آن، بحث فرهنگسازی از ناحیه همان منتقدان-که دستی در فرهنگسازی هم دارند- به فراموشی سپرده میشود. همین امر، این ذهنیت را تقویت میکند که ایده فرهنگسازی صرفا ابزاری برای منفعل ساختن حکمرانی دینی از اجرای احکام شرعی است.
@rozaneebefarda