❇️﷽
تاملات رمضانی ۱۷
الفاظ قرآن کریم و بسامد تکرار
✍دکتر محمدحسن احمدی؛ دانشیار دانشگاه تهران
🔹 قطعا در مواجهه با الفاظ قرآن باید متوجه تفاوت مواجهه با آن ها در زمان نزول و زمان معاصر باشیم. مهمترین تفاوت آن است که در زمان نزول، بسامد تکرار لفظ قرآنی در پایین تر حد خود، بوده است.
🔸 برخی حقایق و معانی قرآنی _برای نخستین بار_ توسط قرآن کریم، بر قامت الفاظ نشانده شده است. لفظ "
صلاه" متداول ترین مثال آن است (که در عرف فقهاء، نمادی برای حقیقت شرعیه نیز شده است.)
🔹یا اینکه در زمان نزدیک به نزول، تفاسیر بیشتر ناظر به سبب نزول آیات بود و این اسباب، معنای آیه را _در برخی اذهان_ خاص کرده بود و "
قاعده العبره" _به نوعی_ برای زدودن این ابهام بود.
کما اینکه ممکن است لفظی در زمان نزول حالت کنایه ای داشته باشد؛ اما بر اثر کثرت استعمال، معنای کنایی خود را از دست داده باشد. (مثل "
الغائط")
🔸همین طور ممکن است لفظی معنای خاص خود را از دست بدهد و معنای عامی پیدا کند. مثل "
المیزان"، که در طول زمان، به مطلق ترازو ("کل ما یوزن" و نه_فقط_ ترازوی خاص زمان نزول)، تغییر پیدا کرده است.
🔹 البته در مواردی نیز ممکن است این اتفاق در طول زمان نیفتاده باشد و مفسران با استفاده از قاعده تعمیم و الغاء خصوصیت، به نوعی معنا را بازسازی کنند. مثل "
الخیل" (من رباط الخیل) که مفسران_با استفاده از تعمیم_آن را به عنوان مصداق اتم ساز و کار جنگی در هر دوره ای تفسیر می کنند.
┄┅┅┅┅❀⚜️❀┅┅┅┅┄
🌐 کانال نشریه معارف🔻
https://eitaa.com/maarefmags_ir