#یادداشت
#جنگِنرمِسخت
بسمالله الرحمنالرحیم
🔖
روزهای دربهدری
📌مطالعهی وقایع تاریخی درسهای زیادی به انسان میدهد اما تأمل در دلایل وقوع آنها، عبرتآموزیِ بیشتری به دنبال خواهدداشت. ماجرای اولین فرار پهلوی دوم، بر میگردد به کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ شمسی؛ که آمریکا و انگلیس در ایران کودتا کردند و او بعد از چند روز به ایران بازگشت. در مرتبه دوم، یعنی در آستانهی ورود بسیار شکوهمند امام خمینی(رحمةاللهعلیه) به ایران و روزهای پر تب و تاب ملتی که یکصدا شعار درود بر خمینی و مرگ بر شاه میدادند. خروج ذلتبار شاه از کشور، عبرت بزرگی در تاریخ به ثبت رسانید. شاه سه روز قبل از فرار، شورای سلطنت را تشکیل میدهد تا این شورا موجبات استمرار حکومتش و امکان مذاکره با سران انقلاب را فراهم کند که البته در این هدف ناکام ماند. او فکر میکرد که میتواند مانند شهریور سال ۱۳۳۲ بعد خروجش از ایران، دوباره به وطن برگردد. او که با خوشخدمتی به آمريکا، توقع داشت او را تا آمریکا همراهی کنند، چه شد که به مصر رفت؟
🔸
جریانهای اسلامگرا در مصر و ترس از انقلاب اسلامی
یکی از کشورهای مسلمانی که همواره حکومتهای آن از جریانها و نهضتهای اسلامی خواب خوش نداشتند، کشور مصر بود. از اوایل قرن بیستم در این کشور، یک جریان ریشهدار اسلامی-سیاسی با عنوان «اخوانالمسلمین» شکل گرفت که به کشورهای عربی دیگر نیز گسترش یافت. پیروزی انقلاب اسلامی در ایران نیز با گسترش قدرت و نفوذ جریانهای اسلامی در مصر مصادف بود و این مسئله ترس حکومت مصر از امکان سرایت انقلاب اسلامی ایران به این کشور را در پی داشت. از طرف دیگر نیز در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، بحث صدور انقلاب به سایر کشورهای اسلامی وجود داشت و همین مسئله باعث دو چندان شدن ترس حکام و زمامداران اقتدارگرای کشورهای مسلمان از قبیل مصر گردید؛ ازاینرو حکام این کشور با استقبال از شاه مخلوع ایران به نوعی مخالفت خود را با انقلاب اسلامی ایران نشان دادند.
🔸
تاریخچه روابط خانوادگی پهلویها و خاندان سلطنتی سابق مصر
اولین همسر محمدرضا، دختری از خاندان سلطنتی سابق مصر به نام «فوزیه» بود. هرچند این ازدواج آیندهای نداشت و بعد از مدت کوتاهی با طلاق پایان یافت. ولی همین مسئله باعث احساس نزدیکی محمدرضا به این کشور و حکام و زمامداران آن گردید. بنابراین یکی دیگر از دلایل انتخاب مصر وصلت ناکام شاه با خواهر شاه سابق مصر بود. بنابراین شاه پس از خروج از کشور در ۲۶دی۱۳۵۷ به مصر رفت و در آسوان مورد استقبال انورسادات دیکتاتور مصر قرار گرفت. او تمایل داشت از آنجا به کشور دیگری مانند ایالات متحده امریکا برود، اما به گفته احمدعلی مسعود انصاری «مقامات امریکایی روی خوشی به این سفر نشان ندادند». بنابراین چند ساعت قبل از عزیمت به آمریکا، سفیر مراکش در مصر به دیدار او رفت و دعوت ملک حسن دوم پادشاه مراکش را به محمدرضا پهلوی ابلاغ کرد و اینگونه مقصد دوم شاه مشخص شد.
🔸
اقامت شاه در مراکش
شاه به دعوت پادشاه مراکش به آن کشور رفت. ولی در «رباط» تشریفات رسمی از وی به عمل نیامد. شاه پس از دیداری با ملک حسن، در کاخ «جنانالکبیر» اقامت کرد. شاه ۶۷ روز در این کاخ ماند. ملک حسن که قصد داشت روابط سیاسی خود را با نظام تازه تأسیس ایران حفظ کند. مایل نبود اقامت شاه طولانی شود. بنابراین به محمدرضا گفت که «کنفرانس اسلامی در پیش است و شما باید بروید». محمدرضا پهلوی در شرایطی که نتوانسته بود کشوری را به عنوان پناهگاه بیابد، به پیشنهاد مشترک «راکفلر» و «کیسینجر» مجبور شد به «باهاما» در آمریکای مرکزی برود. وی با هواپیمای اختصاصی سلطان حسن، صبح روز ۱۰ فروردین ۵۸ فرودگاه رباط را به مقصد جزایر باهاما ترک کرد. شاه ۷۰ روز در این جزیره به سر برد. متاسفانه بیبندوباریهای فرح و اطرافیانش آنچنان زیاد و خارج از حد بود که دولت باهاما که به شاه و خانوادهاش پناهندگی داده بودند، به او اعتراض کردند. بهطوریکه علی شهبازی محافظ شاه در خاطراتش نوشته:«دولت باهاما به خاطر بیبندوباری فرح و اطرافیانش بهصورت رسمی اعلام میکنند خانواده شاه چه از نظر سیاسی و چه از نظر اجتماعی برای ملت و مملکت باهاما زیاناور است». همچنین در زمان اقامت شاه در باهاما، انگلستان ماموری سری به باهاما اعزام میکند که به شاه پیام دهد که بریتانیا آمادگی پذیرش وی را ندارد.
✍ مخدره چمنخواه
@enqelabi_nevesht
📌
کانال نوشتههای انقلابی