17) در پارهاى از موارد، شخصى كه مرتكب بدى شده ناشناخته و مجهولالحال است، معلوم نيست كه شايستهى عفو و اغماض است يا سزاوار مجازات. انسان كريمالنفس اگر بتواند به گونهاى او را آزمايش كند وظيفهى اخلاقى و انسانى او روشن مىگردد. براى على (ع) موردى اينچنين پيش آمد و كسى كه اسائهى ادب نموده بود توسط اميرالمومنين آزمايش شد. سرانجام امام (ع) او را بخشيد و از گناهش درگذشت. امام باقر (ع) فرمود: حضرت امير، على (ع) نماز صبح را در وقت فضيلت مىخواند و تا اول آفتاب به تعقيب نماز اشتغال داشت. موقعى كه خورشيد طلوع مىكرد عدهاى از افراد فقير و غيرفقير گردش جمع مىشدند و به آنان احكام دين و قرآن مىآموخت و در ساعت معين به كار تعليم خاتمه مىداد و از جا حركت مىكرد. روزى از مجلس درس خارج شد. بين راه با مرد جسورى برخورد نمود كه دربارهى آن حضرت كلمهى قبيحى گفت. راوى حديث مىگويد: امام باقر نفرمود كه آن مرد كه بود و چه گفته بود. على (ع) از شنيدن آن سخن دوباره به مسجد برگشت، به منبر رفت و دستور داد مردم را خبر كنند تا در مسجد گرد آيند. جمعيت به قدر كافى آمد و آن مرد بىادب نيز در مسجد حضور يافت. حضرت پس از حمد باريتعالى فرمود: محبوبتر از هر چيز نزد خداوند و نافعتر از هر چيز براى مردم، پيشواى بردبار و عالم به تعاليم الهى است و چيزى مبغوضتر نزد خدا و زيانبارتر براى مردم از نادانى و بىصبرى رهبر نيست. بعدا چنين جملهاى دربارهى انصاف و طاعت الهى سخن گفت.
سپس فرمود: كسى كه ساعت قبل سخنى به زبان آورد كجاست؟ گفت: يا اميرالمومنين! اين منم كه در مجلس حاضرم. حضرت فرمود: اما من، اگر بخواهم گفتنيها را با حضور مردم مىگويم. مرد بلافاصله گفت: و اگر بخواهى عفو مىكنى و مىبخشى چه تو شايستهى چشمپوشى و گذشتى. حضرت فرمود: بخشيدم و عفو نمودم.
آن مرد با سخنى كه گفت و از على (ع) درخواست عفو و اغماض نمود صلاحيت خود را براى آنكه مشمول كرامت خلق آن حضرت واقع شود و مورد گذشت و چشمپوشى قرار گيرد اثبات نمود و حضرت نيز بلافاصله او را بخشيد و از مجازات، مصون و محفوظ ماند.