🔸
حدیثی درباره آفرینش عقل، در بیان آیت الله بهجت
🔸
🔸آیت الله ریشهری:
🔻 در ملاقاتى كه در تاريخ ۲۶ / ۸ / ۱۳۷۹ با آية اللّه محمّد تقى بهجت داشتم ، ايشان ضمن اشاره به اين كه برخى از روايات ، نياز به سند ندارند و قوّت متن آنها گواه حُجّيت آنهاست ، فرمودند : مثل روايتى كه درباره خلقت عقل نقل شده و من بدان يقين دارم و در كتب متأخّرين ديده ام ؛ ولى يادم نيست كجا ديده ام. متن حديث اين است :
⚡لمّا خَلَقَ الله الْعَقْلَ ، قالَ لَهُ: أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ، فَقالَ لَهُ: مَنْ أَنَا وَ مَنْ أَنْتَ؟
قالَ: أَنَا أَنَا، وَ أَنْتَ أَنْتَ.
ثمّ قالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ
فَقالَ لَهُ: مَنْ أَنَا وَ مَنْ أَنْتَ؟
💥
قالَ: أَنْتَ الربُ الْجَلیلُ وَ أَنَا الْعَبْدُ الذلیلُ.
وقتى خداوند ، خرد را آفريد، به وى فرمود: «بيا» . پس آمد . آن گاه فرمود: «من كيستم و تو كيستى؟» . گفت: من منم و تو تو! آن گاه به وى فرمود: «پشت كن» . او نيز پشت كرد . آن گاه به وى فرمود: «من كيستم و تو كيستى؟» . گفت : من بنده خوارم و تو پروردگار بزرگ هستى .
وقتى عقل در مقابل نور قرار مى گيرد، احساس مى كند كه خود، چيزى است. نمى داند او آينه دار نور حق ـ تعالى ـ است و خود ، چيزى ندارد و لذا مى گويد: «من منم، و تو تو!»؛
امّا وقتى ادبار كرد، در تاريكى محض قرار مى گيرد و مى فهمد كه هيچ ندارد. از اين رو مى گويد:
💥«
أَنْتَ الربُ الْجَلیلُ وَ أَنَا الْعَبْدُ الذلیلُ »
🔸
بعد اضافه فرمودند: «آيا اين روايت، احتياج به سند دارد؟! اين ، توحيد و ارشاد به حكم عقل است» .
همچنين از اين جانب خواستند كه منبع اين روايت را پيدا كنم ؛ ليكن به رغم تلاش هاى فراوان ، تاكنون مصدرى براى آن يافت نشده است، نه از كتب قدما و نه از كتب متأخّران .
https://hadith.net/post/42648/آفرینش-عقل/
🔸
🔖پاورقی در سایت آیت الله بهجت:
🔻 تا آنجا که ما تفحص کردهایم، عین این روایت در «الجواهرالسَنیة» و غیر آن نیامده است، ولی مشابه آن در جوامع روایی آمده است. از جمله ر.ک: اصول کافی، ج۱، ص۱۰، ۲۱، ۲۶ و ۲۸؛ من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۶۹ و... از منابع خاصه و المعجم الکبیر، ج۸، ص۲۸۳؛ نظم دررالسمطین، ص۱۱۲؛ کنزالعمال، ج۳، ص۳۸۳ و... از منابع عامه.
📌در محضر بهجت، ج۱، ص۷۹
https://bahjat.ir/fa/content/477
🔸