در میان عبادات، برخی واجب و فریضه است، مثل نماز و روزه؛ ولی برخی عبادات جنبه کمالی دارند، و از این حیث ضرورت دارند؛ مثل نماز اول وقت، که اگر بخواهیم اهل کمال باشیم، اهل حمد باشیم، این واجب کمالی را باید انجام بدهیم، باید تهجد داشته باشیم:
«وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَىٰ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا»(اسراء-۷۹) اگر میخواهیم به
مقام محمود برسیم، این
واجبات کمالیه را باید انجام بدهیم.
در میان واجبات کمالی، انجام نوافل خیلی اهمیت دارد. این روایت خیلی آرامبخش و خیلی امیدوارکننده هست که خدای تبارک و تعالی میفرماید وقتی بندهای از بندگان من دچار گناهی میشود که هم عقوبت دنیوی دارد، و هم عقوبت اخروی؛
«قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اَلْعَبْدَ مِنْ عَبِيدِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَيُذْنِبُ اَلذَّنْبَ اَلْعَظِيمَ مِمَّا يَسْتَوْجِبُ بِهِ عُقُوبَتِي فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ...»(الکافی، ج۲، ص۴۴۹) ولی خدای متعال عذاب اخروی را اصلا از او بر میدارد، و عذاب دنیوی را در حق او مقدر میکند؛ ولی
«فَأَتَرَدَّدُ فِي ذَلِكَ مِرَاراً عَلَى إِمْضَائِهِ» منِ خدا به تردید میافتم، او را عذاب بکنم یا نکنم؟ چون کارهای خوبی انجام میدهد؛
«فَأَتَطَوَّلُ عَلَيْهِ بِالْعَفْوِ عَنْهُ وَ اَلصَّفْحِ مَحَبَّةً لِمُكَافَاتِهِ لِكَثِيرِ نَوَافِلِهِ اَلَّتِي يَتَقَرَّبُ بِهَا إِلَيَّ فِي لَيْلِهِ وَ نَهَارِهِ فَأَصْرِفُ ذَلِكَ اَلْبَلاَءَ عَنْهُ...» و
به خاطر نوافل زیاد و کارهای مستحب و خوبی که انجام میدهد، عذاب دنیوی را هم از او برمیدارم!
مثلا اگر میخواست تصادف کند، پایش بشکند، چند ماه بستری بشود، درد بکشد، چقدر باید هزینه کند؛ این تصادف و عذاب دنیوی و خرج و زحمت و درد و تمام آن چیزها که باید میکشید، را بر میدارد، و علاوه بر آنکه این سختیها را بر میدارد، پاداش آن سختیهایی را که منتفی شده را هم به او میدهد! به کی میدهد؟ به کسی که «
کثیر نوافل» را در طول روز انجام میدهد. یعنی
اگر کسی میخواهد مشمول رحمت خاص خداوند متعال بشود، عذابهای اخروی از او برداشته شود، عذابهای دنیوی از او برداشته شود، و ثواب عذابهای دنیوی – که بر او وارد هم نشده- را خدا به او بدهد؛ التزام به این نوافل داشته باشد. یعنی
بعضی از کارها را برای خودش واجب بداند؛ واجب محبتی، نه واجب شرعی!
«فَأَتَرَدَّدُ فِي ذَلِكَ... مَحَبَّةً لِمُكَافَاتِهِ لِكَثِيرِ نَوَافِلِهِ اَلَّتِي يَتَقَرَّبُ بِهَا» بدون اینکه انسان متوجه بشود و اذیتی ببیند:
«... وَ لَمْ يَشْعُرْ بِهِ وَ لَمْ يَصِلْ إِلَيْهِ أَذَاهُ وَ أَنَا اَللَّهُ اَلْكَرِيمُ اَلرَّءُوفُ اَلرَّحِيمُ» انصافا این روایت زیبا و امیدبخش است.
👤 بخشی از بیانات یکی از شاگردان سلوکی مرحوم سعادتپرور(ره)
کانال 🇮🇷 تهذیب و اخلاق 🇮🇷 👇👇👇
https://eitaa.com/joinchat/3810328601Cd756f67536