🌷 نکته تفسیری صفحه ۵۴۷🌷 منافقان؛ بزدل و دروغگو!: چند ماه پس از جنگ احد، یهودیان اطراف مدینه که با پیامبر پیمانِ خودداری از تعرّض بسته بودند، در پی پیمان شکنی های مکرّر، مورد خشم خدا قرار گرفتند و مسلمانان به فرمان پیامبر، مأمور شدند با آنان بجنگند. در ماجرای درگیری پیامبر و مسلمانان با قبایل یهودِ اطراف مدینه، «عبدالله بن ابی» که سردسته‏ ی منافقان در مدینه بود، به سران یهود پیغام فرستاد که شما در جای خود محکم بایستید؛ از خانه هایتان بیرون نروید و دژهایتان را استوار کنید؛ چراکه ما دو هزار نفر یاور از قوم خود و دیگران داریم و تا آخرین نفس با شما هستیم. این وعده باعث شد که یهودیان به مخالفت با پیامبر تشویق شوند. این حادثه از جهات متعددی عبرت آموز بود؛ به همین سبب، خداوند در این سوره در باره ی آن سخن گفته است. یکی از آن جهات، وعده های دروغین منافقان به یهودیان بود؛ منافقانِ دورویی که به ظاهر اسلام آورده بودند و در باطن هیچ اعتقادی به خدا و پیامبر نداشتند و تمام تلاش خود را برای نابودی اسلام به کار می گرفتند و چون دشمنی‌شان را در پشت نقاب دوستی مخفی کرده بودند، بیشترین خطر را برای مسلمانان داشتند. قرآن، آنان را اصلی‌ترین دشمن مسلمانان برشمرده ، و پیامبر نیز بیشترین خطر را از جانب این گروه بیان فرموده است ؛ و به راستی اسلام از هیچ گروهی به این اندازه ضربه نخورده است. آیه‏ی مورد بحث بیان می کند که وعده های منافقان کاملاً توخالی است و خدا گواهی می دهد که منافقان دروغ می گویند؛ آنان هیچ گاه به یهودیان کمک نخواهند کرد، و اگر هم بخواهند کمک کنند، در هیاهوی جنگ، پا به فرار می گذارند و میدان را خالی می کنند. به فرموده‏ ی این آیات، منافقان، افراد بزدل و دروغ گویی هستند که هیچ گاه رو در رو نمی جنگند و فقط از داخل دژهای حفاظت¬شده یا از پشت دیوار پیکار می کنند! هنگامی که با افرادی مانند خودشان می جنگند، جنگی به ظاهر نمایان دارند؛ ولی دلهایشان با هم نیست و در باطن به شدّت از یکدیگر پراکنده اند. از این رو در برابر مسلمانانِ یکدل که همچون سد فولادین نبرد می کنند، بی شک پا به فرار می‌گذارند. آری، این ویژگی ها نه تنها برای منافقانِ زمان پیامبر بود، بلکه در هر زمانِ دیگر نیز منافقان دورو، چنین ویژگی هایی دارند. آنان در میان مسلمانان زندگی می کنند؛ ولی پیوسته به یاری بیگانگان و کافران چشم دوخته اند و برایشان پیغام یاری می فرستند؛ به آنان اطمینان می دهند که در داخل، از منافع آن ها حمایت می کنند و در صورت لزوم، با مؤمنان درگیر می شوند. البتّه دروغ و وعده های توخالی، جزء ویژگی های جدانشدنی منافقان است؛ زیرا ادامه‏ی حیات آنان، به دروغ وابسته است، و اگر نقاب از چهره‏ ی خود بردارند، باطن کفرآلودشان برای همه روشن می شود و دیگر نمی توانند در کنار مسلمانان به زندگی خود ادامه دهند.