#شهید_دکتر_مصطفی_چمران
✍ ۳۱ خرداد سالروز شهادت:
مصطفی چمران ساوهای (ولادت: ۱۰ مهر ۱۳۱۱ تهران – شهادت: ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ دهلاویه) معروف به دکتر چمران و شهید چمران، فیزیکدان، سیاستمدار (عضو شورای مرکزی نهضت آزادی ایران)، وزیر دفاع ایران در دولت مهدی بازرگان و دولت موقت شورای انقلاب، از همراهان موسی صدر در تشکیل جنبش امل (لبنان)، نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی، از فرماندهان ایران در جنگ ایران و عراق و بنیانگذار ستاد جنگهای نامنظم در جریان جنگ ایران و عراق بود.
وی در دانشگاه تهران، تحصیلات خود را در رشته الکترومکانیک به پایان برد. سپس برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و درجه دکتری در فیزیک پلاسما کسب کرد. پس از گذراندن آموزشهای نظامی در مصر، به لبنان رفت و به همراه موسی صدر، در تشکیل جنبش امل نقش مؤثری داشت و از فرماندهان آن بود. چمران در زمان تحصیل در دانشگاه تهران، در درس ترمودینامیک، شاگرد مهدی بازرگان بود. آشنایی او با بازرگان، عامل مهمی در ورود او به عرصه سیاست بهشمار میرود.
👈 ادامه دارد...
تنظیم: سیده زهرا محمدی
@tarikh_j
👈 وی در دوران پس از کودتای ۲۸ مرداد در سازمان نهضت مقاومت ملی که زیر نظر افرادی چون مهدی بازرگان، سید رضا زنجانی و سید محمود طالقانی اداره میشد، فعالیت میکرد. در زمان تحصیل در خارج از ایران، او به همراه ابراهیم یزدی، علی شریعتی و صادق قطبزاده، شاخه خارج از کشوری نهضت آزادی ایران و همچنین انجمن اسلامی دانشجویان ایران در آمریکا را تأسیس کرد. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، او به ایران بازگشت و در دولت بازرگان، مدتی وزارت دفاع را برعهده داشت. او به عنوان یکی از اعضای نهضت آزادی، در دوره نخست مجلس شورای اسلامی از سوی مردم تهران به نمایندگی انتخاب شد.
در جریان جنگ ایران و عراق، وی یکی از فرماندهان ایران بود. چمران با شروع جنگ، به اهواز رفت و ستاد جنگهای نامنظم را بنیانگذاری کرد. از دیگر کارهای مهم وی ایجاد هماهنگی بین نیروهای ارتش، سپاه و نیروهای داوطلب مردمی بود که در منطقه حضور داشتند. مصطفی چمران در ۳۱ خرداد ماه ۱۳۶۰ در مسیر دهلاویه - سوسنگرد بر اثر اصابت ترکش خمپاره به پشت سرش در ۴۹ سالگی جان باخت.
"روحش شاد و یادش گرامی باد"
تنظیم: سیده زهرا محمدی
@tarikh_j
# شأن_ و_ منزلت_ حضرت_ معصومه_سلام_الله_علیها_در_آیینه_روایات
روایاتی از ائمه معصومین علیهم السلام وارد شده که سالها قبل، دفن آن حضرت را در قم پیش بینی کرده است. این روایات هم از امام علی علیه السلام نقل شده است و هم از حضرت صادق علیه السلام و هم از امام رضا علیه السلام.
1⃣ امام علی علیه السلام:
ابوعبدالله فقیه همدانی در کتاب «البلدان » نقل کرده است که: «إِنَّ أَبَا مُوسَی الْأَشْعَرِی رَوَی أَنَّهُ سَأَلَ أَمیرَ الْمؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام عَنْ أَسْلَمِ الْمُدُنِ وَ خَیرِ الْمَوَاضِعِ عِنْدَ نُزُولِ الْفِتَنِ وَ ظُهُورِ السَّیفِ فَقَالَ أَسْلَمُ الْمَوَاضِعِ یوْمَئِذٍ أَرْضُ الْجَبَلِ فَإِذَا اضْطَرَبَتْ خُرَاسَانُ وَ وَقَعَتِ الْحَرْبُ بَینَ أَهْلِ جُرْجَانَ وَ طبَرِسْتَانَ وَ خرِبَتْ سجِسْتَانُ فَأَسْلَمُ الْمَوَاضِعِ یوْمَئِذٍ قَصَبَةُ قمَّ تلْک الْبلْدَةُ الَّتِی یخْرُجُ مِنْهَا أَنْصَارُ خَیرِ النَّاسِ... بِهَا مَوْضِعُ قَدَمِ جَبْرَئِیلَ وَ هُوَ الْمَوْضِعُ الَّذِی نَبَعَ مِنْهُ الْمَاء الَّذِی مَنْ شَرِبَ مِنْهُ أَمِنَ مِنَ الدَّاءِ...؛[۱] ابوموسی اشعری از امیرمؤمنان علی بن ابی طالب علیه السلام پرسید: "سالم ترین شهر و بهترین محل در زمان فرو آمدن فتنه و جنگ کدام شهر است؟ حضرت فرمود: سالم ترین محلها در چنین روزگاری سرزمین جبل (قم) است. وقتی اوضاع خراسان مضطرب گردد و جنگ بین اهل گرگان و مازندران واقع و سیستان خراب شود، پس سالم ترین محلها در این روزگار محلة قم است.
@tarikh_j
2⃣ امام صادق علیه السلام:
«قَالَ الصَّادِقُ علیه السلام: إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکةُ وَ لِرَسُولِهِ حَرَماً وَ هوَ الْمدِینَةُ وَ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکوفَةُ وَ لَنَا حَرَماً وَ هُوَ قُمُّ وَ سَتُدْفَنُ فِیهِ امْرَأَةٌ منْ وُلْدِی تسَمَّی فاطِمَةَ مَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ. قَالَ الرَّاوِی وَ کانَ هَذَا الْکلَامُ مِنْهُ قَبْلَ أَنْ یولَدَ الْکاظِمُ علیه السلام؛[۲] حضرت صادق علیه السلام فرمود: برای خداوند حرمی است که مکه باشد و برای رسول خدا "صلی الله علیه و آله" حرمی است که آن مدینه باشد و برای امیرمؤمنان علیه السلام حرمی است که آن کوفه باشد و برای ما اهل بیت حرمی است که قم باشد. به زودی فرزندم به نام فاطمه در آن دفن می شود. کسی او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می شود. راوی گفت: این سخن را حضرت صادق عایه السلام وقتی فرمود که هنوز فرزند امام کاظم علیه السلام به دنیا نیامده بود.»
همین مضمون در «بحار الانوار» نیز نقل شده است، منتهی ذیل روایت که «قال الراوی» باشد، نیامده است.[3] هرچند در جلد 57، ص 216 ذیل روایت آمده است.[4] و در جلد 99، ص 267 نیز آمده، منتهی ذیلش دارد: «قال علیه السلام: ذَلِک وَ لَمْ تحْمِلْ بمُوسَی أُمُّهُ؛ این خبر را حضرت صادق علیه السلام فرمود، در حالی که مادر موسی بن جعفر علیه السلام به او باردار نبود.»؛ یعنی قبل از ولادتش خبر داد.
[1] بحارالانوار، ج ۴۸، ص۳۱۷.
[2] سفینه البحار،ج۷، ص۳۵۹.
[3] مستدرک الوسائل، ج۱، ص۵۷،ح۱۲۱۹۶.
[4] بحارالانوار، ج۴۸، ص۳۱۷.
[5] همان، ج۵۷، ص۲۱۶.
@tarikh_j
#مناسبت هفته
#ازدواج-پیامبر (ص)و زینب بنت جهش
زینب از سمت پدر(جحش) به قبیله اسد بن خزیمه منسوب میشود(ابنسعد، الطبقاتالکبری، ج 8،ص 101) این قبلیه در دوران جاهلیت از پردهداران و متولیان خانهی خدا بودهاند(الفاکهی، اخبار مکه، ج۵، ص۱۵۱ ، محمد الفاسی، شفاء الغرام، ج۲، ص۵۱-۵۲) و مادر او «امیمه» دختر عبدالمطلب و عمهی رسول خدا(ص) بود است از اینرو زینب دختر عمه پیامبراکرم(ص) محسوب میشود.(ابنسعد،همان، ج 8، ص 101)
کفار قریش بر مسلمانان مدینه سخت میگرفتند تا آنان را به شرک بازگردانند و این سختگیریها سبب شد که مسلمانان، تلاش کنند از مکه خارج شوند. خاندان جحش نیز از این قاعده مستثنا نبودند، از همین رو، زینب به همراه خانوادهاش با اولین مسلمانان به مدینه هجرت کردند.(ابنهشام، السیرةالنبویة،ج 2، ص114؛ ابنسعد،همان، ج 8، ص 101؛ شمسالدین محمدبن احمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج 2، ص 211)
@tarikh_j
بعد از هجرت وی به مدینه، پیامبر اکرم(ص) زینب را برای «زید بن حارثه» خواستگاری کرد، ولی زینب به گمان اینکه این وصلتخواهی برای خود پیامبر(ص) است، به آن رضایت داد، ولی زمانی که متوجه شد که درخواست پیامبر(ص) برای زید بن حارثه است، با آن مخالفت کرد(ابنسعد،همان، ج 8، ص 101؛ سلیمانبن احمد طبرانی، المعجمالکبیر، ج 24، ص 39ـ 40، 45؛ ابونعیم احمدبن عبدالله اصفهانی، حلیةالاولیاء و طبقاتالاصفیاء ، ج 2، ص 51) تا اینکه آیه سی و شش سوره احزاب نازل شد که خداوند خطاب به مؤمنین اینگونه فرمود: «وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً مُبينا(احزاب/36) نزول این آیه قرآن و همچنین رضایت پیامبر(ص) به این ازدواج سبب شد که زینب با این وصلت موافقت کند. بعد از گذشت مدتی، این ازدواج به خاطر اختلافاتی که بین زید و زینب به وجود آمده بود به طلاق کشید(ابنسعد،همان، ج 8، ص 114 )و پس از طلاق،رسول خدا از زینب خواستگاری کرد و او نیز خوشحال شد و به همسری پیامبر(ص) در آمد.ابنحجر عسقلانی، الاصابة فی تمییزالصحابة، ج 7، ص667،ابنهشام،همان، ج 2، ص 646)
@tarikh_j
«زید بن حارثه کلبی» در هشت سالگی به همراه مادرش به دیدار اقوام خویش میرود و در آن زمان، قبیله مادری وی مورد هجوم دشمنان قرار میگیرد و زید و تعدادی از افراد قبیله به اسارت دشمن در میآیند و بعد از مدتی زید به عنوان برده، به فروش میرسد و حضرت خدیجه(س) وی را خریداری کرده و به پیامبر(ص) هدیه میدهد.(بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۶۷)
در موسم حج زید بعضی از مردم قبلیه خویش را دید، و به این وسیله خبر سلامتی خویش را به پدرش رسانید. زمانی که پدر وی از این داستان آگاه شد به نزد رسول گرامی اسلام(ص) آمد و تقاضای آزادی او را از ایشان داشت؛ حضرت نیز زید را میان ماندن نزد خودش و بازگشت به سوی قبیلهاش مخیر کرد، زید ماندن نزد پیامبر(ص) را برگزید، و در مقابل درخواستهای پدرش اینگونه پاسخ داد: «من از آن وقتی که پیامبر(ص) را دیدهام، دیگر هرگز کسی را بر آن حضرت اختیار نخواهم کرد» زمانی که پیامبر(ص) این جمله را از زید شنید، او را در میان مردم آورد و فرمود: «زید فرزند من است»( بلاذری، همان، ج۱، ص۴۶۸-۴۶۹: ابن هشام، همان، ج۱، ص۲۴۸)و با این جمله پیامبر زید را به عنوان پسر خوانده انتخاب کرد.
@tarikh_j
«زید بن حارثه کلبی» در هشت سالگی به همراه مادرش به دیدار اقوام خویش میرود و در آن زمان، قبیله مادری وی مورد هجوم دشمنان قرار میگیرد و زید و تعدادی از افراد قبیله به اسارت دشمن در میآیند و بعد از مدتی زید به عنوان برده، به فروش میرسد و حضرت خدیجه(س) وی را خریداری کرده و به پیامبر(ص) هدیه میدهد.(بلاذری، همان، ج۱، ص۴۶۷)
در موسم حج زید بعضی از مردم قبلیه خویش را دید، و به این وسیله خبر سلامتی خویش را به پدرش رسانید. زمانی که پدر وی از این داستان آگاه شد به نزد رسول گرامی اسلام(ص) آمد و تقاضای آزادی او را از ایشان داشت؛ حضرت نیز زید را میان ماندن نزد خودش و بازگشت به سوی قبیلهاش مخیر کرد، زید ماندن نزد پیامبر(ص) را برگزید، و در مقابل درخواستهای پدرش اینگونه پاسخ داد: «من از آن وقتی که پیامبر(ص) را دیدهام، دیگر هرگز کسی را بر آن حضرت اختیار نخواهم کرد» زمانی که پیامبر(ص) این جمله را از زید شنید، او را در میان مردم آورد و فرمود: «زید فرزند من است»( بلاذری، همان، ج۱، ص۴۶۸-۴۶۹: ابن هشام، همان، ج۱، ص۲۴۸)و با این جمله پیامبر زید را به عنوان پسر خوانده انتخاب کرد.
@tarikh_j
چرایی ازدواج زید و زینب : رسول گرامی اسلام(صلیاللهعلیهوآله) در بیست و سه سالی که برای تبلیغ دین مبین اسلام زحمت کشیدند، بسیار تلاش کرد سنتهای جاهلی را از میان مسلمانان از بین ببرند، این ازدواج نیز راهکاری عملی در جهت از بین بردن یکی از رسوم جاهلی عرب بود، رسمی که برتری افراد را ثروت و اصل و نسب خویش میدانست، به همین خاطر حضرت تلاش کرد تا با ازدواج زید که مُهر غلامی بر پیشانی داشت و زینب که از خاندان اشراف و پردهدار کعبه محسوب میشود این رسم را باطل کند. این ازدواج به خاطر عللی به طلاق منجر شد.
@tarikh_j
علت پیامبر ص با زینب: جدایی برای دختر عمه پیامبر بسیار سنگین بود چون طلاق دهنده او به ظاهر یك برده آزاد شده بود درحال که زینب كه از خانوادههاى شریف مكه بود و پس از طلاق در مدینه و دور از بستگان نزدیك و در شهر غربت به سر مىبرد؛ به همین خاطر در اندوه و ماتم فرو رفت و چنانكه گفتهاند بسیار مىگریست. از سوی دیگر خداى تعالى پیغمبر را مأمور ساخت براى از بین بردن سنت جاهلیت كه ازدواج با زن پسر خوانده را مانند ازدواج با زن فرزند رسمى جایز نمىدانستند، زینب را به ازدواج خویش در آورد؛ آنچنان که خداوند متعال در سوره احزاب به نکته اشاره میکند و میفرماید: «فَلَمَّا قَضى زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ حَرَجٌ في أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولا(احزاب/37 )
تنظیم:صدیقه آقاسی
@tarikh_j
هدایت شده از جامعه الزهرا (علیهاالسلام) قم
♦️ به همت انجمن علمی پژوهشی تاریخ معاونت پژوهش جامعه الزهرا (س)؛
📗 دومین شماره نشریه داخلی «گذرگاه» منتشر شد
📜 چکیده مقالات درج شده در نشریه داخلی «گذرگاه»
http://www.jz.ac.ir/post/6406
با سلام و احترام خدمت دوستان و بزرگوارانی که در کانال در خدمتشان هستیم 🌹
ضمن عرض تبریک و تهنیت به مناسبت دهه کرامت
قاب تصویر روزهای پنج شنبه ما، اختصاص پیدا کرد به موقعیت موقوفه حرم حضرت معصومه س، که به صورت مبسوط در کل روز، بارگذاری میشود.
با تشکر 🌹
@tarikh_j
آستانه حضرت معصومه(س)
موقعیت مرقد
☘باغ بابلان در کنار رودخانه و بیرون شهر قم بود. این باغ حتی در قرن های۷ و ۸ق نیز خارج از قم بوده، زیرا قاضیاحمد قمی از شمسالدین صاحب دیوان یاد میکند که «متوجه شهر قم شد و چون به آنجا رسید، در مشهد شریف که بیرون شهر است فرود آمد ». همچنین به موجب یک وقفنامه از روزگار صفویان، حرم بیرون از باروی قم بوده است. در ایامی که شاردن از قم دیدار میکرده، دیوار پهن و ستبری از آجر میان ساختمان حرم و رودخانه کشیده شده بوده که به هنگام طغیان رودخانه، به حرم آسیبی وارد نیاید.
🍀بنابراین در آن روزگار نیز حرم با رودخانه فاصله چندانی نداشته است، گرچه امروز این فاصله به چند صدمتر میرسد، اما این عقبنشینی را نمیتوان طبیعی دانست بلکه به گمان قوی مسیر رودخانه را بعداً کمی تغییر دادهاند تا حرم از آسیب احتمال مصون بماند.
🍀نخستین بنا
پس از دفن حضرت معصومه، اشعریان سایبانی از بوریا بر روی مزار او برافراشتند. این سایبان بر جای بود تا آنکه زنی به نام زینب «قبه بر سر تربت او نهاد ». البته در مورد نسب این زینب اختلاف است. حسن قمی مؤلف تاریخ قم (نوشته ۳۷۸ق/۹۸۸م)، او را دختر امام جواد(ع) و برخی دیگر او را دختر موسی مُبرَقع میدانند.
سایبانی که اشعریان برافراشتند، میبایست تا نیمه قرن ۳ق برقرار بوده است.
تنظیم:فاطمه میری طایفه فرد
@tarikh_j
🍃مدفونین زیر قبه مطهر
شیخ محمدجواد شاه عبدالعظیمی نیز در کتاب خود اینگونه آورده است که:
🍀هفت نفر امامزاده دیگر که از زنان مخدّرات محترمات از نسل حضرت امام محمد تقی علیه السلام میباشند؛ در ضریح مطهر حضرت معصومه علیهاالسلام دفن شدهاند که ☘سه دختر از اولاد بلافصل آن حضرتاند به نامهای: زینب و امّ محمّد، و میمونه؛ و ☘چهار دختر از نوادهگان آن حضرت میباشند: بُریهیّه، امّ کلثوم، امّ حبیب، و امّ محمّد که دختران حضرت موسی المبرقع که پسر حضرت امام محمّد تقی علیه السلام است، در این ضریح مطهّر مدفون میباشند؛ که با ☘خود حضرت معصومه هشت نفر میشوند؛ و ☘دو کنیز که یکی کنیز محمّد بن موسی المبرقع، و یکی دیگر کنیز احمد بن موسی است نیز در این بقعه متبرّکه مدفوناند.
@tarikh_j
غارتِ افاغنه
🍀در پایان روزگار صفویان که افاغنه بر ایران تاختند، حرم معصومه(س) از این حمله بینصیب نماند و اشرف افغان به هنگام عقبنشینی از برابر نادرشاه، همه نفایس و زر و زیورهای آستانه، حتی طلاهای روی صندوق مرقد شاهعباس را نیز کند و به یغما برد.
🍀از افشاریان تا قاجار
در دوره نادری (۱۱۴۸-۱۱۶۰ق/۱۶۸۸-۱۷۴۷م)، و زندی (۱۱۶۲-۱۲۰۹ق/۱۷۴۸-۱۷۹۴) از مرمت یا تجدید بنای حرم، اطلاعی در دست نیست. اما در روزگار قاجاریان، حرم، شکوه و عظمت روزگار صفویان را بازیافت.
☘فتحعلیشاه (د ۱۲۵۰ق/۱۸۳۴م) سطح حرم را با سنگ مرمر فرش کرد، به تصریح کتیبه موجود، آیینهکاری دیوارهای حرم نیز در ایام او آغاز شد و در روزگار محمدشاه (د ۱۲۶۴ق/۱۸۴۷م) پایان یافت.
تنظیم:فاطمه میری طایفه فرد
@tarikh_j
☘نخستین ضریح مرقد، ساخته شاه تهماسب اول است. این ضریح در ۹۵۰ق/۱۵۴۳م به طول ۴/۸۰ و عرض ۴/۴۰ و ارتفاع ۲ متر از آجر بنا شد.
در شمال این ضریح، دری چوبی برای ورود به مرقد قرار داشت که در ۱۲۱۳ق/۱۷۹۸م به جای آن دری نفیس از طلا به دستور فتحعلیشاه ساخته و نصب شد. شاهطهماسب بعداً ضریحی دیگر از فولاد سفید و شفاف در اطراف ضریح پیشین به فاصله نیم متری از زاویه جنوب غربی حرم نصب کرد. این ضریح در ۱۰۰۰ق/۱۵۹۱م توسط شاهعباس اول با ضریح دیگری تعویض شد.
@tarikh_j
☘روزگار صفویه
🍀در روزگار صفویان، آستانه حضرت معصومه(س) شکوه و جلالی یافت. صفویان گنبد و بارگاه حضرت معصومه(س) را مرتفعتر ساختند و به کاشی آراستند. اینان، خادمان، حافظان و زائران را میهمان میکردند و هزینه میدادند.
🍃بنای ابوالفضل عراقی تا سال ۹۲۵ق/۱۵۱۹م بر جای بود. در این سال شاهبیگم دختر شاه اسماعیل اول صفوی به مباشرت عمادبیک، بقعه حضرت معصومه(س) را به صورت بنایی ۸ پهلو با ۸ صُفّه تجدید کرد و دیوارها را با کاشی مُعَرَّق بیاراست و در جلوِ آن ایوانی با ۲ مناره بنا نهاد و صحنی نیز با چند بقعه و ایوان طرح ریخت.
@tarikh_j