در سالهای اخیر، بلکراک تلاش کرده چهرهی جدیدی از خود نشان دهد؛ چهرهای دلسوز برای محیطزیست. در این راستا هر سال نامههایی سرگشاده به مدیران عامل بزرگترین شرکتهای جهان میفرستد و با لحنی هشدارآمیز از آنها میخواهد که مسئولیتپذیر باشند، گازهای گلخانهای را کاهش دهند و به فکر تغییرات اقلیمی باشند.
بلکراک هم پرچم ESG را بالا میبرد و هم در صنایع فسیلی سهامدار است
بلکراک حتی فشار میآورد که شرکتها گزارشهای شفافی درباره تأثیرات زیستمحیطی خود منتشر کنند. همزمان این شرکت در میان سهامداران اصلی بسیاری از بزرگترین شرکتهای نفتی و گازی جهان قرار دارد و در بخش زغالسنگ نیز حضور پررنگی داشته است، صنایعی که از عوامل اصلی بحران اقلیمی به شمار میآیند.
منتقدان این رفتار را سبزشویی مینامند. به باور آنها بلکراک با یکدست پرچم حمایت از محیطزیست را تکان میدهد تا اعتبار عمومی خود را حفظ کند و از فشارهای سیاسی در امان بماند و با دست دیگر سودهای کلان حاصل از آلودهترین صنایع جهان را در جیب میگذارد.
آیا بلکراک رقیبی هم دارد؟ تقریباً خیر. شاید بتوانیم شرکت Vanguard را مهمترین مهرهی بعدی این عرصه بدانیم، ولی آنها هم نفوذ سیاسی و تکنولوژیکی منحصربهفرد بلکراک را ندارند.
بلکراک جهان را در اختیار ندارد، اما در بسیاری از گلوگاههای تصمیمگیری جهان نقشی تعیینکننده ایفا میکند. این شرکت نه دولت است و نه صرفاً یک بازیگر بازار؛ در فضای میانی حرکت میکند، جایی که سرمایه، داده و سیاست به هم میرسند. قدرتش نه از فرماندادن، بلکه از تعریف چارچوبها میآید؛ از اینکه چه ریسکی قابلتحمل است، چه چیزی پایدار تلقی میشود و کدام مسیر، منطقیتر به نظر میرسد.
این موقعیت، هم مزیت دارد و هم هزینه. از یکسو، بلکراک به ثبات سیستم مالی کمک کرده و ابزارهایی ساخته که بدون آنها مدیریت بازارهای پیچیدهی امروز دشوار است. از سوی دیگر، تمرکز داده، نقشهای همپوشان و نفوذ نهادی، پرسشهایی جدی دربارهی شفافیت و پاسخگویی ایجاد میکند.
درنهایت، بلکراک نشانهی تغییری عمیقتر در اقتصاد جهانی است؛ جابهجایی قدرت از نهادهای آشکار به سازوکارهای فنی، از سیاستهای پر سروصدا به تصمیمهای پشتپرده و از مالکیت مستقیم به نفوذ ساختاری.
تازهترین دادهها درباره میزان و نحوه استفاده کودکان و نوجوانان از دستگاههای هوشمند و اینترنت و نقش والدین در مدیریت زیست مجازی فرزندان در نشستی ارائه و بررسی شد.
این پیمایش که به سفارش دبیرخانه شورای عالی فضای مجازی و توسط موسسه پژوهشگران خبره پارس دانشگاه تهران، در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ و در سطح ملی انجام شده است، دادههای مربوط به زیست مجازی کودکان و نوجوانان را براساس مشاهدات و پاسخهای والدین گردآوری کرده است.
وضعیت کودکان زیر ۵ سال: شیوع گسترده استفاده و تعامل محدود با اینترنت
میزان نفوذ دستگاههای هوشمند: ۵۱.۳ درصد از کل کودکان زیر ۵ سال کشور، کاربر دستگاههای هوشمند هستید.
مدت زمان استفاده روزانه: میانگین کلی زمان استفاده این گروه سنی ۱.۱ ساعت (حدود ۶۶ دقیقه) در شبانهروز است.
استفاده از اینترنت: با وجود نفوذ بالای دستگاههای هوشمند در کودکان زیر ۵ سال، تنها ۲۳ درصد از کل کودکان زیر ۵ سال از اینترنت استفاده میکنند.
نتایج پیمایش نشان میدهد نزدیک به ۹۰ درصد کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از تلفن همراه هوشمند، تبلت یا لپتاپ استفاده میکنند و ۸۵ درصد از کاربران این دستگاهها نیز به اینترنت متصل میشوند. میانگین سن برخورداری از دستگاه هوشمند شخصی در این گروه ۹.۸ سال گزارش شده است. همچنین از هر چهار کودک زیر پنج سال، حدود یک نفر از اینترنت استفاده میکند؛ موضوعی که از گسترش استفاده از اینترنت در سنین پیش از دبستان حکایت دارد.
وضعیت کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال
ضریب نفوذ دستگاه هوشمند: ۸۸.۲ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال کاربر دستگاههای هوشمند هستند.
وضعیت مالکیت دستگاه:استفاده از اینترنت: با وجود نفوذ بالای دستگاههای هوشمند در کودکان زیر ۵ سال، تنها ۲۳ درصد از کل کودکان زیر ۵ سال از اینترنت استفاده میکنند.
نتایج پیمایش نشان میدهد نزدیک به ۹۰ درصد کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از تلفن همراه هوشمند، تبلت یا لپتاپ استفاده میکنند و ۸۵ درصد از کاربران این دستگاهها نیز به اینترنت متصل میشوند. میانگین سن برخورداری از دستگاه هوشمند شخصی در این گروه ۹.۸ سال گزارش شده است. همچنین از هر چهار کودک زیر پنج سال، حدود یک نفر از اینترنت استفاده میکند؛ موضوعی که از گسترش استفاده از اینترنت در سنین پیش از دبستان حکایت دارد.
وضعیت کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال
ضریب نفوذ دستگاه هوشمند: ۸۸.۲ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال کاربر دستگاههای هوشمند هستند.
وضعیت مالکیت دستگاه:
دسترسی به دستگاههای هوشمند از سن ۶ سالگی به بعد به ثبات نسبی (بالای ۸۰ تا ۹۰ درصد) میرسد، اما نرخ مالکیت شخصی با افزایش سن بهشدت رشد میکند و در سنین نوجوانی (متولدین ۱۳۸۹) به بالای ۶۰ درصد میرسد.
الگوی مصرف، زمانبندی و اهداف اصلی در گروه ۶ تا ۱۵ سال
میزان مصرف روزانه: میانگین کل زمان استفاده روزانه در این گروه سنی ۱.۷ ساعت است.
اصلیترین فعالیتهای کاربران:
نفوذ فیلترشکن بین ۶ تا ۱۵ سالهها
استفاده از اینترنت: ۷۵.۱ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از اینترنت استفاده میکنند
استفاده از فیلترشکن
۲۳.۲ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از فیلترشکن استفاده میکنند.
۲۳.۰٪ با اجازه والدین (میانگین سنی: ۱۲.۱ سال) و ۷.۹٪ بدون اجازه والدین (میانگین سنی: ۱۳.۴ سال) از فیلترشکن استفاده میکنند.
۶۷.۴٪ از این کاربران اعلام کردهاند که از فیلترشکن استفاده نمیکنند.
بر اساس گزارش والدین، استفاده طولانیتر از دستگاههای هوشمند با افت تحصیلی و بینظمی در انجام تکالیف همراه بوده است. مواجهه با محتوای نامناسب، آسیب به سلامت جسمی و روانی، اتلاف وقت و وابستگی به فضای مجازی نیز از مهمترین نگرانیهای خانوادهها درباره نحوه استفاده فرزندان عنوان شده است.
یکی دیگر از یافتههای مهم این پژوهش، شکاف میان آگاهی و اقدام والدین است؛ بهگونهای که با وجود آگاهی خانوادهها از مخاطرات فضای مجازی، استفاده از ابزارهای تخصصی نظارت بر فعالیت فرزندان همچنان محدود است. ازاینرو، اطلاعرسانی و هشدار بهتنهایی کافی نیست و والدین به آموزش مهارتها و آشنایی با ابزارهای کاربردی نیاز دارند.
محل تبادل محتوای آموزشی و تکالیف
سامانه شاد: ۶۰.۳ درصد (همچنان بستر اصلی تبادل تکالیف مدرسه).
پیامرسانهای داخلی: ۳۶.۷ درصد
پیامرسانهای خارجی: ۳.۲ درصد
سایت اختصاصی مدرسه: ۳.۲٪ درصد
۵.۱ درصد نیز فاقد محتوای آموزشی آنلاین بودهاند
یافتههای پژوهش همچنین از ارتباط عواملی مانند سطح تحصیلات، پایبندی خانوادهها به ارزشهای دینی، میزان وابستگی والدین به اینترنت و سن فرزند با چگونگی شکلگیری زیست مجازی کودکان و نوجوانان حکایت دارد؛ گرچه اظهار نظر قطعی در این زمینه نیازمند انجام پژوهشهای بیشتر دانسته شده است.