آيه بِسْمِ اللَّه الْرَّحْمَنِ الْرَّحِيمِ ترجمه به نام خداوند بخشنده ى مهربان معنی کلمات و عبارات ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ «بِسْمِ»: فراهم آمده است از (بِ) و (اِسْمِ)؛ یعنی: کارم را با نام خدا آغاز می‌کنم؛ نه به نام چیز دیگری، و نه به فرمان دل یا کَس دیگری. واژه (اِسْم) از ماده (سُمُوّ) به معنی عُلُوّ، یا (وسم) به معنی علامت و نشانه است. «اللهِ»: اسم خاصّ است برای خدا. ← اصل آن (إِلاه) بوده و مصدری است بر وزن (فِعال) به معنی مفعول، یعنی (مَأْلُوه) به معنی معبود می‌باشد. همان گونه که مصدر (خَلْق) به معنی مخلوق است. «الرَّحْمنِ»: دارای مهر فراوان «الرَّحِیمِ»: دارای مهر همیشگی.

سیماى سوره حمد ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ سوره‌ى حمد که نام دیگرش «فاتحة الکتاب» است، هفت آیه دارد¹ و تنها سوره‌اى است که بر هر مسلمانى واجب است روزانه ده بار آن را در نمازهاى شبانه روزى بخواند و در صورت ترک عمدى، نماز او باطل است. «لاصلاة الاّ بفاتحة الکتاب»² بنا به روایت جابر بن عبداللّه انصارى از رسول اکرم صلى الله علیه وآله: این سوره بهترین سوره‌هاى قرآن است و به نقل ابن عباس؛ سوره‌ى حمد اساس قرآن است. در حدیث نیز آمده است: اگر هفتاد مرتبه این سوره را بر مرده خواندید و زنده شد، تعجّب نکنید.³ از نامگذارى این سوره به «فاتحة الکتاب» توسط پیامبر اکرم‌صلى الله علیه وآله⁴، معلوم مى‌شود که تمام آیات قرآن در زمان رسول خدا صلى الله علیه وآله جمع آورى شده و به صورت کتاب در آمده است و به امر ایشان این سوره در آغاز و شروع کتاب (قرآن) قرار گرفته است. همچنین در حدیث ثقلین مى‌خوانیم که پیامبر صلى الله علیه وآله فرمود: «انّى تارک فیکم الثقلَین کتاب اللَّه و عترتى»⁵ من دو چیز گرانبها در میان شما مى‌گذارم، کتاب خدا و خاندانم. ← از این حدیث نیز معلوم مى‌شود که آیات الهى در زمان پیامبرصلى الله علیه وآله به صورت «کتاب اللّه» جمع آورى شده و به همین نام در میان مسلمانان معروف و مشهور بوده است. آیات سوره‌ى مبارکه فاتحه، اشاراتى درباره‌ى خداوند و صفات او، مسأله معاد، شناخت و درخواست رهروى در راه حقّ و قبول حاکمیت و ربوبیّت خداوند دارد. همچنین به ادامه‌ى راه اولیاى خدا، ابراز علاقه و از گمراهان و غضَب‌شدگان اعلام بیزارى و انزجار شده است. سوره‌ى حمد - همانند خود قرآن - مایه‌ى شفاست، هم شفاى دردهاى جسمانى و هم شفاى بیمارى‌هاى روحى⁶. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱) عدد هفت، عدد آسمان‌ها، ایّام هفته، طواف، سعى بین صفا و مروه و پرتاب سنگ به شیطان نیز مى‌باشد. ۲) مستدرک، ج۴، ح۴۳۶۵. ۳) بحار، ج ۹۲، ص ۲۵۷. ۴) عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۷. ۵) بحار، ج ۲، ص ۱۰۰. ۶) علاّمه امینى‌قدس سره در تفسیر فاتحة الکتاب، روایات زیادى را در این زمینه نقل نموده است. ╭══════════ │ ✨@Nafaahat │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────

درسهاى تربیتى سوره‌ى حمد ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ قبل از تفسیر سوره حمد سیمایى از درسهاى این سوره را ترسیم نموده و در صفحات بعد به شرح آن مى‌پردازیم؛ ۱- انسان در تلاوت سوره‌ى حمد با «بسم‌اللَّه» از غیر خدا قطع امید مى‌کند. ۲- با «ربّ العالمین» و «مالک یوم الدین» احساس مى‌کند که مربوب و مملوک است و خودخواهى و غرور را کنار مى‌گذارد. ۳- با کلمه «عالمین» میان خود و تمام هستى ارتباط برقرار مى‌کند. ۴- با «الرّحمن الرّحیم» خود را در سایه لطف او مى‌داند. ۵ - با «مالک یوم الدین» غفلتش از آینده زدوده مى‌شود. ۶- با گفتن «ایّاک نعبد» ریا و شهرت طلبى را زایل مى‌کند. ۷- با «ایّاک نستعین» از ابرقدرت‌ها نمى‌هراسد. ۸- از «انعمت» مى‌فهمد که نعمت‌ها به دست اوست. ۹- با «اهدنا» رهسپارى در راه حقّ و طریق مستقیم را درخواست مى‌کند. ۱۰- در «صراط الّذین انعمت علیهم» همبستگى خود را با پیروان حقّ اعلام مى‌کند. ۱۱- با «غیر المغضوب علیهم» و «لا الضّالّین» بیزارى و برائت از باطل و اهل باطل را ابراز مى‌دارد. ╭══════════ │ ✨@Nafaahat │ 💫 @ye_ayeh ╰๛────────