آیه
الْحَمْدُ ِللَّهِ رَبِّ الْعَلَمِينَ
ترجمه
سپاس و ستایش مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانیان است.
معنی کلمات و عبارات
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
✓ «رَبِّ»: پروردگار
← مصدری است به معنی تربیت، و در اینجا در معنی اسم فاعل، یعنی مربّی به کار رفته است، و صفت (الله) میباشد.
✓ «الْعَالَمِینَ»: جهانیان، جهانها. هر صنفی از اصناف آفریدگان.
← اسم آلت است و به معنی آنچه خدا بدان شناخته شود. از راه تغلیب به صورت جمع مذکّر سالم با (ین) جمع بسته شده است.
نکته ها
ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ
«ربّ» به كسى گفته مى شود كه هم مالك و صاحب چیزى است و هم در رُشد و پرورش آن نقش دارد.
خداوند متعال هم صاحب حقیقى عالم است و هم مدبّر و پروردگار آن؛ پس همه هستى حركت تكاملى دارد و در مسیرى كه خداوند معیّن كرده، هدایت مى شود.
علاوه بر سوره حمد، چهار سوره ى انعام، كهف، سبأ و فاطر نیز با جمله «الحمدللّه» آغاز گردیده، ولى فقط در سوره حمد بعد از آن «ربّ العالمین» آمده است.
مفهوم حمد، تركیبى از مفهوم مدح و شكر است.
انسان در برابر جمال و كمال و زیبایى، زبان به ستایش و در برابر نعمت و خدمت و احسانِ دیگران، زبان به تشكّر مى گشاید.
خداوند متعال به خاطر كمال و جمالش، شایسته ى ستایش و به خاطر احسان ها و نعمت هایش، لایق شكرگزارى است.
«الحمدللّه»، بهترین نوع تشكّر از خداوند است.
هر كس در هرجا، با هر زبانى، هرگونه ستایشى از هر كمال و زیبایى دارد، در حقیقت سرچشمه ى آن را ستایش مى كند.
البتّه حمد خداوند منافاتى با سپاسگزارى از مخلوق ندارد، به شرط آنكه به امر خداوند و در خط و مسیر او باشد.
خداوند، پروردگار همه ى آفریده هاست. «و هو ربّ كلّ شى ء»(۱)
آنچه در آسمان ها و زمین و میان آنهاست، پروردگارشان اوست. «ربّ السّموات والارض و ما بینهما»(۲)
حضرت على علیه السلام مى فرماید: «من الجمادات و الحیوانات»؛ او پروردگار جاندار و بى جان است.
«له الخلق و الامر تبارك اللّه ربّ العالمین» هم آفرینش از اوست و هم اداره ى آن، و او مربى و پرورش دهنده ى همه است.(۳)
💡 مراد از «عالَمین» یا فقط انسان ها هستند، مانند آیه ۷۰ سوره حجر كه قوم لوط به حضرت لوط علیهالسلام گفتند: «أوَ لم نَنْهكَ عن العالمین» آیا ما تو را از ملاقات با مردم نهى نكردیم؟
←و یا مراد همه ى عوالم هستى است.
«عالَم» به معناى مخلوقات و «عالَمین» به معناى تمام مخلوقات نیز استعمال شده است.
← از این آیه فهمیده مى شود كه تمام هستى یك پروردگار دارد و آنچه در جاهلیت و در میان بعضى از ملّت ها اعتقاد داشتند كه براى هر نوع از پدیده ها خدایى است و آن را مدبّر و ربّ النّوع آن مى پنداشتند، باطل است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱) انعام، ۱۶۴
۲) شعراء، ۲۴
۳) تفسیر نورالثقلین.
پيام ها
ـــــــ ــ ـــ ـ ـــ ـــ ـــ ــ ـ ــ ــ ـــ ـ ـ
۱- همه ستایش ها براى اوست. «الحمدللَّه»(۱)
۲- خداوند در تربیت و رشد هستى اجبارى ندارد؛ زیرا حمد براى كارهاى غیر اجبارى است. «الحمدللَّه»
۳- همه هستى زیباست و تدبیر همه هستى نیكوست؛ زیرا حمد براى زیبایى و نیكویى است. «الحمدللَّه»
۴- دلیل ستایش ما، پروردگارى اوست. «الحمدللَّه ربّ العالمین»
۵- رابطه ى خداوند با مخلوقات، رابطه ى دائمى و تنگاتنگ است. «ربّ العالمین» (نقاش و بنّا هنر خود را عرضه مى كند و مى رود، ولى مربّى باید هر لحظه نظارت داشته باشد.)
۶- همه ى هستى، تحت تربیت خداوند یكتاست. «ربّ العالمین»
۷- امكان رشد و #تربیت، در همه ى موجودات وجود دارد. «ربّ العالمین»
۸- خداوند هم انسان ها را با راهنمایى انبیا تربیت مى كند، (تربیت تشریعى) و هم جمادات و نباتات و حیوانات را رشد و پرورش مى دهد. (تربیت تكوینى) «ربّ العالمین»
۱۰- مؤمنان در آغاز كتاب (قرآن) با نیایش به درگاه خداوند متعال، «الحمدللّه ربّ العالمین» مى گویند و در پایان كار در بهشت نیز، همان شعار را مى دهند كه «آخر دعواهم أن الحمدللّه ربّ العالمین»(۲)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱) الف و لام در «الحمد» به معناى تمام حمد و جنس ستایش است.
۲) یونس، ۱۰
╭═══════════
│ ✨@Nafaahat
│ 💫 @ye_ayeh
╰๛────────