فرائضی که از آن غافلیم؛ واجبات قلبی در قرآن و سنت 🕌 مؤلف در بخش پایانی، بحثی بسیار دقیق و تکان‌دهنده مطرح می‌کند که شایسته است حوزه‌های علمیه در مقام تفقه و استنباط، توجه مضاعفی به آن داشته باشند: «فرائض الله» تنها منحصر در اعمال جوارحی نیست، بلکه شامل «فرائض جوانحی» (اعمال مربوط به قلب و باطن) نیز می‌شود. 🔹 تقسیم عبادات به دو قسم بر اساس این مبنا، عبادات به دو قسم کلی تقسیم می‌شوند: 1️⃣ عبادت ظاهری (تقوای جوارح) شامل اعمالی است که از تقوای جوارح و ابدان ناشی می‌شود؛ مانند: ▫️ نماز، زکات، روزه و حج ▫️ ترک معاصی ظاهری همچون زنا، ربا و شرب خمر 📚 دانش ناظر به این حوزه: «علم شریعت» یا «علم فقه» 2️⃣ عبادت باطنی (تقوای قلوب و ارواح) این قسم که از تقوای ظاهر به‌مراتب مهم‌تر است، ناظر به باطن و جان انسان است؛ مانند: ▫️ توبه، صبر، شکر، توکل و تفویض ▫️ ترک ملکات رذیله همچون حسد، کبر، عجب، غرور و ریا 📚 دانش ناظر به این حوزه: «علم سِرّ» یا «علم اخلاق» 🔹 وجوب هر دو قسم مؤلف (قدس سره) تأکید می‌کند: «کلتا العبادتین فریضةٌ». هر دو قسم عبادت (ظاهری و باطنی) فریضه و واجب هستند. دلیل این وجوب، ورود امر صریح به هر دو در کتاب و سنت است: ✅ امر به عبادات باطنی در قرآن: ▫️ «تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ» (نور: ۳۱) ▫️ «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صَابِرُوا» (آل عمران: ۲۰۰) ▫️ «وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ» (بقره: ۱۷۲) ▫️ «وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا» (مائده: ۲۳) ✅ نهی از معاصی باطنی در قرآن: ▫️ «وَ ذَرُوا ظَاهِرَ الْإِثْمِ وَ بَاطِنَهُ» (انعام: ۱۲۰) ▫️ «وَ لَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ مَا بَطَنَ» (انعام: ۱۵۱) 💠 باید توجه داشت که این‌ها صرفاً کمالاتِ اخلاقی و استحبابی نیستند، بلکه «امر» دلالت بر وجوب دارد. لذا ما نیازمند تدوین «فقه الاخلاق» هستیم تا واجبات قلبی و ملکات رذیله‌ای که باید ترک شوند را به دقت استنباط کنیم. 🔹 تکلیف به قدر وسع البته باید در نظر داشت که تکلیف به هر دو قسم، به قدر وسع و طاقت انسان است: «التکلیف بکلتیهما إنّما هو بقدر الوسع و الطاقة». مردم در درجات مختلفی از کمال و نقص قرار دارند و به میزان ظرفیت علمی خود، مکلف به عمل هستند. از این‌روست که گفته شده: «الطرق إلی الله بعدد أنفاس الخلائق»؛ یعنی هر انسانی متناسب با ظرفیت و استعداد خویش، راهی برای سیر به سوی حق دارد. 🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق اقدام فرمایید. 🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۵ #عبادات_جوانحی #فقه_الاخلاق #واجبات_قلبی 📢 برای بهره‌مندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید: @ZikraSchool

📖 علم الیقین | جلسهٔ ۱۶ (معرفی‌نامه جلسه) 🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) 📅 ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ آیا تا به حال فکر کرده‌اید که اگر «وصول به حقیقت» برای انسان ممکن نباشد، تمام ساختار وجودی و نیازهای تکوینی او — همانند درختی ریشه‌دار در جهانی بدون آب — یک دروغ بزرگ و لغو خواهد بود؟ در این جلسه، هم‌زمان با تبیین حقیقت مبعث به‌عنوان غایت آفرینش، با برهان تلازم میان نیاز تکوینی و واقعیت خارجی، ضرورت وجود انبیاء و یگانگی ماهوی اسلامیت و انسانیت اثبات می‌شود. در ادامه، دیدگاه مرحوم علامه طباطبایی (قدس سره) ذیل آیه مبارکه «أَفِی اللَّهِ شَکٌّ» واکاوی شده و معنای دقیق «فاطر» و بیان صدیقین در بداهت وجود حق‌تعالی تبیین می‌گردد. همچنین روشن می‌شود که محور اصلی دعوت پیامبران (علی نبینا و آله و علیهم السلام)، نه اثبات اصل وجود خدا، بلکه توحید در ربوبیت و الوهیت و نفی شرک خفی در زندگی روزمره بوده است. آیه محوری جلسه: «أَفِی اللَّهِ شَکٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» (ابراهیم: ۱۰) 📌 آغاز از عبارت: جلد ۱، صفحه ۲۵: «المقصد الاول: فی العلم بالله جلّ جلاله» 🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق اقدام فرمایید. 🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۶ #معرفی_نامه_جلسه #ضرورت_نبوت #بیان_صدیقین #علامه_طباطبایی #توحید_در_ربوبیت #فاطر_السموات 📢 برای دسترسی به سایر جلسات، به کانال صوت‌ها بپیوندید: @Elmolyaghin

علم الیقین | جلسهٔ ۱۶ | ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۵: «المقصد الاول: فی العلم بالله جلّ جلاله» 📋 فهرست تولیدات رسانه‌ای مرتبط: ۱. معرفی‌نامه جلسه ۲. لیست مباحث مطرح شده + صوت ۳. خلاصه جلسه پست‌های فرعی: ۴. دلالت درخت بر آب: چرا انکار پیامبران، «دروغ دانستن واقعیت» است؟ ۵. آیا اسلامی شدن غیر از انسانی شدن است؟ ۶. خدای «فاطر» یعنی چه؟ / معنای دقیق شکافتن پردهٔ عدم ۷. برهان صدیقین به زبان ساده؛ اثبات خدا از راه «اصل واقعیت» ۸. شرک مدرن؛ چطور بدون آنکه بدانیم دچار شرک در ربوبیت می‌شویم؟ فهرست مطالبِ: جلسه ۱۵ ¦ جلسه ۱۷ #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #فهرست_مطالب 📢 برای دسترسی به صوت‌های درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید: @Elmolyaghin 📢 برای بهره‌مندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید: @ZikraSchool

📖 علم الیقین | جلسهٔ ۱۶ (خلاصه جلسه) 🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) 📅 ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ بسم الله الرحمن الرحیم 🌱 ضرورت نبوت و جایگاه بعثت در نظام هستی این جلسه با تبیین حقیقت مبعث به‌عنوان غایت آفرینش و مواجهه با عمیق‌ترین لایهٔ توحید (تجلی اعظم) آغاز می‌گردد. در ادامه، برهان تلازم میان نیاز تکوینی و واقعیت خارجی در اثبات ضرورت وجود انبیاء مطرح می‌شود: 🔹 مثال درخت و آب: وجود ریشه در درخت، اثبات‌کنندهٔ وجود آب در واقعیت خارجی است؛ زیرا اگر آب نباشد، ساختار واقعی ریشه «دروغ» خواهد بود، در حالی که واقعیت خارجی متصف به کذب نمی‌شود. 🔹 نیاز جان به حقیقت: ویژگی حقیقت‌طلبی در انسان یک واقعیت تکوینی است. اگر وصول به حقیقت ممکن نباشد، واقعیتِ انسانی دروغ خواهد بود. پس ضرورتاً انسان‌های واصل به حقیقت (انبیاء) وجود دارند. 🔹 یگانگی اسلامیت و انسانیت: اسلام راه انسان شدن است و تمامی احکام و آموزه‌ها برای تحقق کمالات انسانی پی‌ریزی شده‌اند. 📖 مقصد اول: نفی شک در وجود حق‌تعالی و معنای «فاطر» با ورود به مقصد اول کتاب (علم به خداوند)، آیات ۲۲ تا ۲۴ سوره حشر در سه مرحلهٔ ذات، صفات و افعال تبیین می‌شود. سپس ذیل آیه «أَفِی اللَّهِ شَکٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» دیدگاه علامه طباطبایی (رحمه الله) بررسی می‌گردد: 🔹 بداهت وجود خدا: قرآن اصل وجود و وحدت خدا را بدیهی دانسته و براهین قرآنی معطوف به توحید در ربوبیت است. 🔹 معنای دقیق «فاطر»: فاطر به معنای ترکیب اجزا نیست، بلکه به معنای ایجاد با عنایت خاص و شکافتن پردهٔ عدم است. که می‌توان این معنا را در حکمت اسلامی پیگیری کرد؛ آنجا که حکمت بیان می‌کند که «موجودات با دو بازوی وجوب از پیش (وجوب بالغیر) و وجوب از پس (ضرورت به شرط محمول) در ساحت ظهور باقی می‌مانند.» و با از بین رفتن هر یک از این وجوب‌ها که به منزله رها شدن امساک الهی است، موجودات منعدم می‌شوند. 💡 براهین و تبیین بداهت وجود حق‌تعالی فاطر بودن پروردگار با دو بیان برهانی اثبات می‌شود: ۱. برهان محدودیت: هر موجود محدودی مشروط است و واقعیتش از ذات خودش نیست. ادراک موجود محدود، عین ادراک نیاز آن به فاطر (عین واقعیت) است. ۲. تقریر «بیان صدیقین» علامه طباطبایی (رحمه الله): گزاره «واقعیتی هست» امری انکارناپذیر و واجد ضرورت ازلیه است. از آنجا که موجودات محدود قابل نفی هستند، این ضرورت ازلی تنها بر موجود نامحدود (حق‌تعالی) صادق است. ⚔️ محور اصلی دعوای انبیاء با مشرکین نزاع پیامبران با مشرکان بر سر اصل وجود خدا نبود، بلکه بر سر توحید در الوهیت و ربوبیت (مدبریت و مرجعیت انحصاری خدا) بود. استقلال‌بخشی به اسباب مادی (مانند تکیه مطلق بر پزشک یا مال) استمرار همان تفکر مشرکانه و شرک خفی در زندگی معاصر است که قرآن درصدد نفی آن است. و صلّی الله علی محمد و آله الطاهرین 🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق اقدام فرمایید. 🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۶ #خلاصه_جلسه #ضرورت_نبوت #بیان_صدیقین #علامه_طباطبایی #توحید_در_ربوبیت #فاطر_السموات 📢 برای دسترسی به صوت‌های درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید: @Elmolyaghin 📢 برای بهره‌مندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید: @ZikraSchool

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا

دلالت درخت بر آب: چرا انکار پیامبران، «دروغ دانستن واقعیت» است؟ آیا تا به حال به رابطهٔ میان «ریشهٔ درخت» و «وجود آب» فکر کرده‌اید؟ 🌳💧 درخت به گونه‌ای ساخته شده که ریشه دارد و تشنهٔ آب است. وجود ریشه در متن واقعیت جهان، خودش اثبات‌کنندهٔ قطعی وجود آب در خارج است. اگر در کل جهان قطره‌ای آب وجود نداشت، ساختار ریشه و نیاز درخت به یک «دروغ» و «کذب تکوینی» تبدیل می‌شد؛ در حالی که واقعیتِ خارجی هرگز نمی‌تواند دروغ باشد! ✨ همین قاعده دربارهٔ جانِ انسان نیز جاری است: انسان ویژگی ممتاز و واقعی متفاوتی دارد که او را از تمام حیوانات جدا می‌کند: «حقیقت‌طلبی». انسان بر اساس یک نیاز تکوینی مداوم می‌پرسد: «آیا واقعیت همان است که می‌بینم؟». اگر انسان تشنهٔ حقیقت باشد، اما هیچ انسانی در تمام تاریخ به «وصول کامل به حقیقت» نرسیده باشد، معنایش این است که این ساختار واقعی در جان انسان، یک کذب و توهم است! 🌱 نتیجهٔ شگفت‌انگیز: برای اینکه واقعیتِ وجودی انسان دروغ نشود، ضرورتاً باید انسان‌هایی در میان بشر وجود داشته باشند که به حقیقتِ کامل واصل شده باشند؛ این انسان‌های واصل، همان انبیاء (علیهم‌السلام) هستند. 🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق اقدام فرمایید. 🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۶ #ضرورت_نبوت #برهان_درخت_و_آب #اثبات_انبیاء #حقیقت_طلبی 📢 برای بهره‌مندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید: @ZikraSchool

آیا اسلامی شدن غیر از انسانی شدن است؟ گاهی تصور می‌شود «اسلامی شدن» فرآیندی جدا از «انسانی شدن» است؛ انگار تکالیف و آموزه‌های دینی چیزهایی خارج از ساختار و کمالات واقعی انسان هستند! 🌸 اما حقیقت بعثت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) چیزی جز «گشودن راهِ انسان شدن» نیست. همان‌طور که علامه حسن‌زاده (رحمه الله) فرموده‌اند: «اسلامی مساویِ انسانی است». 📌 چرا اسلام همان کمال انسانیت است؟ ۱. هدف غایی احکام: تمام دستورات و آموزه‌های دین برای شکوفایی فطرت و تحقق کمالات حقیقی انسان پی‌ریزی شده‌اند. ۲. شمولیت دین: هر پدیده‌ای که به رشد، کمال و ارزش‌های حقیقیِ انسانی مربوط باشد، یقیناً متعلق به حوزهٔ اسلام است. ۳. مرز انسان و حیوان: اگر بعثت و وصول به حقیقت رخ نمی‌داد، واقعیتِ انسانیت محقق نمی‌شد و انسان در حد حیات حیوانی متوقف می‌ماند. پس اسلامی شدن، دقیقاً به معنای انسان شدن و فعلیت یافتن استعدادهای والای انسانی است. ✨ 🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق اقدام فرمایید. 🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۶ #اسلامی_مساوی_انسانی #کمال_انسان #فطرت #مبعث 📢 برای بهره‌مندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید: @ZikraSchool