🔹 TL494 در منابع تغذیه زنبوری تک‌ترانزیستوری شاید منابع تغذیه زنبوری تک‌ترانزیستوری را دیده باشید که آی‌سی سوئیچینگ آن‌ها TL494 است و در عین حال برای تأمین جریان‌های بالای ۱۰ آمپر استفاده می‌شوند. در این منابع، به دلیل استفاده از یک ترانزیستور سوئیچ قدرت، نمی‌توان از دو پالس متقارن برای راه‌اندازی استفاده کرد. ❓ اما در این نوع منابع تغذیه، از آی‌سی TL494 چگونه استفاده می‌شود؟ پالس خروجی آن به چه صورت است؟ ✅ پاسخ: در این مدل منابع تغذیه، تنها از یکی از دو خروجی TL494 استفاده می‌شود و خروجی دوم عملاً مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. اما اینجا یک مشکل به وجود می‌آید: چون این منابع برای جریان‌دهی بالا طراحی شده‌اند، استفاده از تنها یک ترانزیستور داخلی TL494 می‌تواند باعث افزایش فشار جریان روی خروجی آی‌سی شود و در شرایط نامناسب، به آی‌سی، ترانس ایزوله و ترانزیستورهای سوئیچ اولیه آسیب وارد کند. 🔸 برای حل این مشکل، در TL494 پایه‌ای با نام Output Control یا کنترل خروجی در نظر گرفته شده است. 📌 پایه ۱۳: Output Control نحوه عملکرد این پایه: 🔹 وقتی پایه ۱۳ به GND متصل باشد، دو ترانزیستور خروجی داخلی آی‌سی به‌صورت موازی عمل می‌کنند؛ یعنی مسیرهای بیس، کلکتور و امیتر آن‌ها با یکدیگر ترکیب می‌شوند. در این حالت، جریان خروجی بین دو ترانزیستور داخلی تقسیم می‌شود و از این روش برای افزایش توان جریان‌دهی خروجی آی‌سی استفاده می‌شود. ⚡ به همین دلیل این حالت در بسیاری از منابع تغذیه TL494 تک‌ترانزیستوری مورد استفاده قرار می‌گیرد. 🔹 اما زمانی که پایه ۱۳ به پایه REF آی‌سی متصل شود، خروجی‌ها در حالت Push-Pull و به‌صورت متناوب فعالیت می‌کنند؛ یعنی دو پالس به‌صورت نوبتی و معکوس یکدیگر ظاهر می‌شوند. 📊 این حالت بیشتر در منابع تغذیه زنبوری دو ترانزیستوری مورد استفاده قرار می‌گیرد. #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

🔹 همان‌طور که در تصویر مشاهده می‌کنید، در منابع تغذیه ۲ ترانزیستوری، پایه ۱۳ (Output Control) به پایه ۱۴ (REF) آی‌سی TL494 متصل شده است. این اتصال باعث می‌شود خروجی‌های آی‌سی به‌صورت متقارن و (Push-Pull) ایجاد شوند. #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

📌 پس تا اینجا یاد گرفتیم: 🔹 پایه ۱۴ (REF): دامنه ولتاژ خروجی آی‌سی را تعیین می‌کند. دامنه خروجی ≈ ولتاژ پایه REF 🔹 پایه ۱۳ (Output Control): حالت عملکرد خروجی‌های آی‌سی را تعیین می‌کند. ▫️ اگر پایه ۱۳ به پایه REF متصل باشد ➜ خروجی‌ها به‌صورت متقارن و متناوب (Push-Pull) کار می‌کنند. ▫️ اگر پایه ۱۳ به GND متصل باشد ➜ ترانزیستورهای خروجی داخلی آی‌سی به‌صورت موازی عمل می‌کنند و خروجی به شکل تک‌خروجی با توان جریان‌دهی بیشتر در دسترس خواهد بود. ⚡️ در نتیجه: پایه ۱۴ → تعیین دامنه خروجی پایه ۱۳ → تعیین حالت عملکرد خروجی #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

خوش اومدی به یکی از بزرگترین کانال های الکترونیک👋 ✅ما اینجا در آیرون الکترونیک پلاس به شما الکترونیک رو از صفر تا صد آموزش می‌دهیم.✅ ⚡آموزش قطعات و کاربرد آن ها ⚡ساخت وسایل پر کاربرد روزمره با کمترین هزینه ⚡ترفند های جالب ⚡ آموزش تعمیر و ساخت انواع لامپ ،اسپیکر ها،پاوربانک و.... ⚡چالش های جایزه دار پس همین حالا عضو کانال ما شو و الکترونیک رو از صفر یاد بگیر.👇👇👇👇 @Iron_electronik_plus @Iron_electronik_plus @Iron_electronik_plus @Iron_electronik_plus

تبادل

در آموزش‌های قبلی، با نحوه عملکرد پایه‌های ۱۳ و ۱۴ آی‌سی TL494 به‌طور کامل آشنا شدیم و نحوه تنظیم دامنه فرکانس خروجی آی‌سی و همچنین تنظیم ترانزیستورها به‌صورت موازی و متقارن را بررسی کردیم. در این آموزش، با مدار راه‌اندازی نرم (Soft Start) و نحوه عملکرد پایه ۴ آی‌سی TL494 آشنا می‌شویم. ⚡️ #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

وقتی به دیتاشیت آی‌سی TL494 نگاه می‌کنیم، با پایه‌ای به نام DTC (Dead-Time Control) یا همان کنترل زمان مرده مواجه می‌شویم که روی پایه شماره ۴ آی‌سی قرار دارد. اما سؤال اینجاست: 🔹 وظیفه پایه DTC چیست؟ 🔹 زمان مرده چه کاربردی در مدار دارد؟ 🔹 این پایه در چه بخش‌هایی از مدار مورد استفاده قرار می‌گیرد؟ در ادامه، نحوه عملکرد پایه ۴ و تأثیر آن بر زمان خاموشی و روشن‌شدن ترانزیستورهای سوئیچینگ را بررسی می‌کنیم. ⚡️ #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

🔹 چرخه کاری و عملکرد Soft Start این شکل، یک چرخه کامل کاری در فرکانس خروجی آی‌سی TL494 را نشان می‌دهد که آن را با T نمایش می‌دهیم. یک چرخه کاری در اینجا یعنی یک سیکل کامل از فرکانس خروجی آی‌سی ۴۹۴ که باعث سوئیچ‌زنی ترانزیستورها و در نهایت اعمال انرژی به ترانس می‌شود. حال فرض کنید دستگاه را روشن کنیم و آی‌سی از همان لحظه اول، با حداکثر عرض پالس (Duty Cycle) شروع به کار کند و توان خروجی را به‌سرعت بالا ببرد. در این حالت، چون خازن‌های خروجی در ابتدا دشارژ هستند، برای شارژ شدن به جریان زیادی نیاز دارند. بنابراین در لحظه راه‌اندازی، جریان کشی شدیدی از ترانزیستورهای قدرت ایجاد می‌شود. این جریان اولیه و ناگهانی می‌تواند باعث افزایش شدید فشار و تلفات روی ترانزیستورهای قدرت شده و در صورت تکرار، عمر آن‌ها را کاهش دهد. به همین دلیل، در آی‌سی TL494 پایه‌ای به نام DTC (Dead-Time Control) یا کنترل زمان مرده، یعنی پایه ۴، در نظر گرفته شده است. با استفاده از این پایه می‌توان عرض پالس خروجی را در لحظات ابتدایی راه‌اندازی محدود کرد و سپس به‌تدریج اجازه داد عرض پالس افزایش پیدا کند. به این ترتیب، مدار به‌صورت نرم و کنترل‌شده راه‌اندازی می‌شود و از ایجاد جریان ناگهانی و فشار بیش از حد روی ترانزیستورهای قدرت جلوگیری می‌شود. این عملکرد همان چیزی است که به آن Soft Start یا راه‌اندازی نرم می‌گوییم. ⚡️ #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

🔹 مدار Soft Start در TL494 در این بخش، مدار Soft Start را مشاهده می‌کنیم که از یک خازن و دو مقاومت تشکیل شده است. وظیفه این مدار این است که هنگام روشن‌شدن دستگاه، ولتاژ پایه ۴ آی‌سی TL494 را به‌صورت تدریجی تغییر دهد تا عرض پالس خروجی نیز به‌آرامی افزایش پیدا کند و مدار بدون جریان‌کشی ناگهانی راه‌اندازی شود. 🔧 طرز کار مدار همان‌طور که در تصویر مشاهده می‌کنید، یک مقاومت به‌همراه خازن در مسیر ولتاژ رفرنس و پایه ۴ قرار گرفته و مقاومت دیگر بین پایه ۴ و گراند قرار دارد. در لحظه‌ای که دستگاه را به برق متصل می‌کنیم، خازن ۱ میکروفاراد کاملاً دشارژ است. بنابراین در لحظه اول، خازن مانند یک اتصال با مقاومت بسیار کم عمل می‌کند. در این حالت، ولتاژ پایه ۴ به مقدار بالایی می‌رسد. در TL494 هرچه ولتاژ پایه DTC بیشتر باشد، Dead Time افزایش پیدا کرده و عرض پالس خروجی کاهش می‌یابد. بنابراین در شروع کار، عرض پالس بسیار کم بوده و حتی می‌تواند به صفر برسد. هم‌زمان، خازن از طریق مقاومت مربوطه شروع به شارژ شدن می‌کند. با شارژ شدن تدریجی خازن، ولتاژ پایه ۴ نیز تغییر می‌کند و در نتیجه عرض پالس خروجی TL494 به‌تدریج افزایش می‌یابد. به این ترتیب، مدار از حالت خاموش یا پالس بسیار کم، به‌صورت نرم و تدریجی به حالت کاری عادی می‌رسد. در نتیجه، خازن‌های خروجی نیز به‌جای اینکه یکباره جریان زیادی از ترانزیستورهای قدرت طلب کنند، به‌صورت تدریجی شارژ می‌شوند و فشار واردشده به ترانزیستورهای قدرت کاهش پیدا می‌کند. این فرآیند همان Soft Start یا راه‌اندازی نرم است. ⚡️ #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

🔹 نقش مقاومت R29 در مدار Soft Start اگر از مسیر ولتاژ رفرنس، ولتاژی به پایه ۴ آی‌سی TL494 نرسد، مقاومت R19 باعث می‌شود ولتاژ گراند (۰ ولت) به پایه ۴ برسد. در این حالت، ولتاژ پایه ۴ کاهش پیدا می‌کند و عرض پالس خروجی افزایش می‌یابد. اگر این وضعیت بدون کنترل ادامه پیدا کند، چرخه کاری مدار از حالت تنظیم‌شده خارج شده و می‌تواند باعث افزایش شدید جریان در ترانزیستورهای قدرت شود. برای جلوگیری از این اتفاق، یک مقاومت دیگر به نام R29 به مدار اضافه شده که به‌صورت موازی با خازن قرار گرفته است. 🔸 زمانی که خازن کاملاً شارژ شده و دستگاه همچنان به برق متصل است: مقاومت R29 به همراه مقاومت پایینی مدار، مانند یک تقسیم ولتاژی عمل می‌کنند و باعث می‌شوند ولتاژ مناسبی روی پایه ۴ قرار بگیرد. در نتیجه، پایه ۴ در محدوده مناسب خود باقی می‌ماند و چرخه کاری TL494 به شکل صحیح و پایدار ادامه پیدا می‌کند. 🔸 زمانی که دستگاه از برق خارج می‌شود: R29 مسیر تخلیه‌ای برای خازن ایجاد می‌کند و باعث می‌شود خازن دشارژ شود. بنابراین در روشن‌کردن مجدد دستگاه، خازن دوباره از حالت دشارژ شروع می‌کند و عرض پالس‌ها به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند. به این ترتیب، جریان راه‌اندازی کنترل شده و فشار ناگهانی روی ترانزیستورهای قدرت 13009 کاهش پیدا می‌کند. ⚡️ #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

🔹 بررسی چرخه‌های ابتدایی Soft Start در این بخش، ۳ چرخه کاری ابتدایی دستگاه را مشاهده می‌کنیم. همان‌طور که می‌بینیم، عرض پالس در چرخه‌های ابتدایی حدود ۵٪ است و به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند تا به مقدار موردنیاز مدار برسد. افزایش تدریجی عرض پالس به این معنی است که انرژی منتقل‌شده به ترانس نیز به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه ولتاژ خروجی دستگاه از مقدار اولیه، آرام‌آرام به مقدار موردنظر می‌رسد. با افزایش تدریجی ولتاژ خروجی، خازن‌های خروجی نیز به‌صورت کنترل‌شده شارژ می‌شوند و از ایجاد جریان هجومی شدید در لحظه روشن‌شدن جلوگیری می‌شود. در نهایت، زمانی که خازن مدار Soft Start به‌طور کامل شارژ شد، تقسیم مقاومتی مدار ولتاژ مناسب را روی پایه ۴ آی‌سی TL494 ایجاد می‌کند. این ولتاژ باعث می‌شود چرخه کاری در مقدار مناسب تنظیم شده و مدار وارد حالت کاری عادی شود. ⚡️ #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️

🔴 قرمز: خازن مدار سافت‌استارت 🔵 آبی: مقاومت موازی با خازن سافت‌استارت ⚪ سفید: مقاومت متصل به گراند و پایه ۴ آی‌سی TL494 #زنبوری 📲 @AM_BORD ⚡️