✔️🔻 اصطلاح «برزخ» در مباحث حکمت 🔸بخش نخست برزخ بین دو شیء که گفته می‌شود، این‌طور نیست که مجموعه‌ای باشد که از مرتبه پایین و مرتبه بالا تشکیل شده باشد. این‌طور نیست که هم از رتبه بالا و هم از رتبه پایین داشته باشد تا برزخ شود. چون اگر از مرتبه پایین داشته باشد، از مرتبه پایین است؛ معنی ندارد برزخ باشد. اگر هم از مرتبه بالا داشته باشد، از مرتبه بالا است؛ معنی ندارد که بگوییم برزخ است. این اشتباهی است که در ذهن‌ها بوده و هست. شاید برخی‌از حکماء گذشته هم این اشتباه را داشته‌اند که وقتی برزخ می‌گفته‌اند، یک‌چنین جوهری در‌نظرشان می‌آمده که مرکب شده است از حیث اعلا و اسفل یا از مرتبه بالا و پایین. نام چنین ترکیبی را برزخ می‌گذاشتند. و‌حال‌آن‌که ما می‌دانیم این‌طور نیست.¹ از‌نظر واقع، مراد از برزخ همان مرتبه پایین است. ولی برای همان مرتبه پایین، لطافتی فراهم می‌شود که فعلی از افعال یا صفتی از صفاتِ مرتبهٔ بالا در او منعکس می‌شود. به این اعتبار، آن را برزخ می‌گویند. نه این‌که از مرتبه پایین جدا شود و حقیقتی گردد ترکیب‌شده از دو حقیقت، یعنی مرتبه پایین و بالا. این‌طور نیست. مثلاً همین درخت خرما و نخل که مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه می‌فرمایند برزخ بین نبات و حیوان است (مکارم الابرار (عربی)، ج۲۴، «رسالة حقائق الطب»،‌ ص۲۱)، این نخل حقیقتی نیست که از دو قسمتِ نباتیت و حیوانیت ترکیب شده باشد تا برزخ شود. این‌طور نیست. این درخت خرما نبات است. هیچ از نباتیت بالا نیامده و به‌طور کلی چیزی از حیوانیت هم در آن نیست. ولی نباتی است که در مرتبه خودش، اعتدالش یک مقدار از نبات‌ها و گیاه‌های دیگر بیشتر است؛ به‌قدری که در همان نباتیت، بعضی صفات حیوانی در آن منعکس شده و به حیوانات شباهتی به‌هم رسانده. چون کمی از فعلِ مرتبهٔ بالا در اینجا دیده می‌شود که شاید یک جزء از هفتاد جزءِ آن مراتبِ بالایی باشد، به این اعتبار می‌گویند که این نخل برزخ است. حتی می‌گویند که درخت خرما عشق می‌ورزد. اگر به دلش تیری بخورد، ممکن است خشک شود. اگر سر درخت را بزنند، خشک می‌شود. و سایر جهات و خصوصیاتی که درباره این درخت گفته‌اند که به حیوان شباهت دارد. پس مقصود از برزخ بودن درخت خرما این نیست که از نبات و حیوان، حقیقت تازه‌ای ترکیب شده باشد و برزخی تشکیل یافته باشد. خیر، بلکه درخت خرما همان نبات است. هیچ از نباتیت خودش خارج نشده. فقط از سایر نباتات مقداری بیشتر اعتدال دارد که بر‌اثر آن اعتدال، صفاتی از حیوان در اینجا منعکس شده. در گیاهان، هیچ از حیوانیت نیست که در‌نتیجه، نخل از حیوانیت تشکیل شده باشد. همۀ برازخ همین حکم را دارند؛ یعنی از مرتبهٔ پایین هستند و صفاتی از رتبهٔ بالاتر در آن‌ها منعکس شده. ⏳ادامه دارد... —————————————— ¹ «[...] فان الحضرة الالهیة علی ثلاث مراتب باطن و ظاهر و وسط و هو ما یتمیز به الظاهر عن الباطن و ینفصل عنه و هو البرزخ فله وجه الی الباطن و وجه الی الظاهر بل هو الوجه عینه فانه لاینقسم و هو الانسان الکامل اقامه الحق برزخاً بین الحق و العالم فیظهر بالاسماء الالهیة فیکون حقاً و یظهر بحقیقة الامکان فیکون خلقاً.» (الفتوحات المکیة، ج۲، ص۳۹۱) _ «البرزخ ما قابل الطرفین بذاته.» (همان، ج۴، ص۳۲۸) @AghayedNet

✔️🔻 اصطلاح «برزخ» در مباحث حکمت 🔸بخش دوم و پایانی هم‌چنین تعبیری رسیده است که بین رعیت ناقص و کاملان شیعه، برازخی هستند. در رتبه انسان‌ها هم همین‌طور است. همه ما ناقصیم. حتی علماء در رتبه نقصان‌اند؛ یعنی ناقص‌الایمان هستند. وقتی که با حضرت سلمان اعلی الله مقامه می‌سنجیم، ما همه از‌نظر ایمان ناقصیم و در رتبه رعیت واقع هستیم. بین ما و کاملان شیعه، برخی هستند که برازخ نامیده شده‌اند. این برازخ جوهره‌ای نیستند که هم از خمیره کمال و هم از خمیره نقصان تشکیل و ترکیب شده باشند. این امر نشدنی است. خمیره و طینت کمال خمیره‌ای جدا است و خمیره رتبه نقصان هم خمیره‌ای جدا است. همین ناقصان که دارای خمیره نقصان‌اند، اگر هزاران هزار سال بلکه تا ابد تکامل و ترقی بیابند، هرگز برای آن‌ها کمال پیدا نمی‌شود و حتی به اولین درجه و جزئی‌ترین مقامات کمال وارد نمی‌شوند. با وجود این، چه‌بسا در‌بین همین رعیت ناقص، معتدل‌ترهایی پیدا شوند که بر‌اثر اعتدال، گاهی صفتی از صفات کمال که مصلحت هم هست از او استخراج می‌گردد و در او دیده می‌شود. از این جهت است که گاهی می‌شود که امام زمان صلوات الله علیه، به‌وسیله علماء ناقص، کارِ عدول را انجام دهند. عدول نافین از کاملین‌اند، اما می‌شود که امام علیه‌السلام به‌وسیله همین ناقصین کار عدول نافین را انجام دهند. مثلاً از زمانی که غیبت صغرای امام علیه‌السلام تمام شد و غیبت کبری شروع شد، غیر‌از بزرگان شیعه اعلی الله مقامهم که ما ایشان را شناخته‌ایم، کامل دیگری را سراغ نداریم که امرش آشکار شده باشد و خودش را به مقام کمال معرفی کرده باشد. در‌عین‌حال، علماء ناقص در همین مدت تحریف‌ها را نفی می‌کردند. ناقص یعنی اهل رتبه نقصان. اگر بدعتی ظاهر می‌شد، اظهار می‌کردند که خلاف و بدعت است. کارهایی که می‌بایست انجام شود، امام علیه‌السلام به‌وسیله همین علماء ناقص اجراء می‌کردند و امر را اظهار می‌کردند. به این معنی، به چنین ناقصانی برزخ گفته می‌شود و مانعی هم ندارد. در پایان مناسب است که به عباراتی از مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه اشاره کنیم. این عبارات را در حاشیه کتاب شرح العرشیة مرقوم فرموده‌اند. شرح العرشیة از آثار عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه است که در شرح و نقد العرشیۀ ملاصدرا تصنیف فرموده‌اند. مرحوم آقای کرمانی بر این کتاب تعلیقاتی دارند که معرفی آن نیازمند یادداشتی مستقل است. در یکی از این تعلیقات، به‌مناسبت متن کتاب، توضیحاتی درباره برازخ ذکر می‌فرمایند که مناسب است متذکر شویم: «قوله اعلی الله مقامه ”البرزخ جامع للطرفین“ لیس مراده انه جامع للجوهر الادنیٰ و الاعلیٰ و انما مراده الواصلة بین العوالم المتباینة کالافعال و الصفات و الاشراقات فالحس المشترک البرزخی لیس جامعاً للصفة الجسمانیة الجوهریة و النفسانیة الجوهریة لانه اشراق النفس علی لطائف الاجسام المادیة فهو من حیث الصدور مشاکل لمؤثره و من حیث الظهور مشاکل لمحله فلاجل ذلک صار مشاکلاً للطرفین لا جامعاً للجوهرین و هذا هو شأن البرزخ کلما یطلق بین المتباینین فتدبر. کریم» (جوامع الکلم، ج۴، «کتاب شرح العرشیة»، ص۳۳۶، پانوشت ۱) ترجمه: فرمایش شیخ مرحوم اعلی الله مقامه «برزخ جامع میان دو طرف است»، منظورشان این نیست که برزخ، جوهر پایین‌تر [(مادی)] و جوهر بالاتر [(روحانی)] را در خود جمع کرده باشد؛ بلکه مقصودشان این است که برزخ واسطه‌ای است میان عوالم متفاوت، مانند افعال، صفات و اشراقات. بنابراین «حس مشترک برزخی» جامع بین صفت جسمانی جوهری و صفت نفسانی جوهری نیست؛ بلکه پرتوی از نفس است که بر لطایف اجسام مادی می‌تابد. به همین دلیل، از‌حیث صدور شبیه علّت خویش است و از‌حیث ظهور شبیه محلّ تجلی خود. از‌این‌رو شبیه هر دو طرف است؛ نه اینکه جوهرِ هر‌دو را در خود جمع کرده باشد. و این ویژگی برزخ است که هرجا بین دو چیز متباین [(متفاوت ماهوی)] قرار گیرد، چنین نقشی دارد. پس در این معنا تأمل کن. @AghayedNet

🔺به‌زودی... فهرس مخطوطات مکتبة کاشف الغطاء العامة فی النجف الاشرف در این کتابخانه آثاری مخطوط از بزرگان مکتب استبصار نگهداری می‌شود. #شیخیه @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده المنظومة الفکریة لابن‌ ابی‌جمهور الاحسائی @AghayedNet

⏳به‌زودی... @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده چاپ جدیدِ الصراط المستقیم الی مستحقی التقدیم نگاشته شیخ زین‌الدین عاملی نباطی بیاضی متوفای ۸۷۷ ق در فضائل و مثالب @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده الاعتداءات الوهابیة علی العتبات المقدسة فی العراق ۱۷۸۶م ـ ۱۸۱۲م @AghayedNet

✔️🔻عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله مقامه: 🔸قبر حضرت فاطمه زهرا عَلَيها وَ عَلی اَبِيها وَ بَعلِها وَ بَنِيهَا السّلام در خانه او است. 🔸و چون بنى‌اميّه مسجد را وسعت دادند، خانه او در مسجد واقع شد و در نزديکى باب جبرئيل واقع است و حضرت امير صلوات اللّه عليه آن را مخفى داشت که مبادا منافقين آن را نبش کنند که بر آن حضرت نماز کنند و به موجب وصيت خود او راضى نبود که منافقين بر او نماز کنند. 〰️〰️〰️〰️ ✔️من دائرة المعارف الحسينية (تاريخ المراقد): 🔹«هذا ونميل إلى الرأي القائل بأن السيّدة فاطمة الزهراء عليهاالسّلام مدفونة في بيتها 🔹حيث من المستبعد جداً في مثل تلك الظروف التي أراد الإمام أمير المؤمنين عليه السّلام أن لا يطّلع أحد على تشييعها ودفنها أن ينقلها إلى البقيع 🔹وأن يترك هذا المكان الفضيل قرب مرقد أبيها وقرب الروضة والمسجد، 🔹وإذا ما قيل بأن الدفن كان في بيتها فنرجّح أن يكون في حجرتها لا في فناء دارها.» @AghayedNet

🔺کتاب منتشرشده مفاخر یزد ویژه عالمان دینی از قرن دوم هجری تاکنون دراین کتاب نام برخی علماء یزدی که از تابعان بزرگان مکتب استبصار بوده‌اند، با شرح حال مختصری نقل شده است. #شیخیه @AghayedNet

🔺کتاب ‌منتشرشده ظواهر أسلوبية فی ديوان شیخ المتألهين الشيخ أحمد بن زين الدين الأحسائی پایان‌نامه‌ای در مقطع کارشناسی ارشد پیرامون دیوان شعر شیخ مرحوم رَفَعَ اللهُ شَأنَه @AghayedNe