مقدمه
تاريخچه چرم دوزي
تاريخچه چرم در ايران
ايرانيان با پيشينه سه هزار ساله، اولين و قديمي ترين توليد کنندگان چرم در جهان هستند. آثار باستاني به جا مانده از دوران قبل از ميلاد نشان دهنده اين است که ايرانيان ازحدود ۱۵۰۰ سال قبل از ميلاد بود که از چرم براي لباس و زره نيز استفاده کردند.
وجود واژه هايي مانند اديم، کيمخت، ساغري، تيماج، سختيان در زبان پارسي قبل از اسلام و همچنين وجود واژه هايي مرتبط با وسايل و ابزارهاي چرمي مانند سختک، کمربند، انگشتيان، مشک و … در متون پهلوي نشان دهنده استفاده گسترده از چرم در ايران پيش از اسلام است.
به نوشته ابن يمين، ايرانيان باستان از پوست حيواناتي مانند گاوميش و گاو و گوسفند براي نوشتن بر روي آن استفاده مي کردند و ابن يمين در نوشته هايش بر نوشتن فرمانهاي درايوش بر روي چرم اشاره کرده است. بنا بر برخي روايات ، اوستا را بر دوازده هزار قطعه پوست گاو نوشته بودند.هچنين پوست نوشته هايي که در اورامان کردستان يافت شده و در موزه بريتانيا نگهداري ميشود نشان دهنده استفاده از پوست براي نگارش در دوره اشکانيان است.
توليد انواع پوست و چرم و نيز تجارت مرتبط با آن در دوره عباسي در سراسر قلمرو اسلامي پر رونق بود. استفاده از پوست حيوانات مختلف براي ساخت پوستين و قبضه شمشير و آستر کفش و لباسهاي زمستاني هچنين براي افسار و رکاب و مشک و همچنين جلدهاي چرمي براي کتاب ها که به صورت ساده اي طلاکوب مي شد بعضي از مهمتري کاربردهاي چرم در اين دوره است و گزارشهاي فراواني درباره تجارت پوست و چرم در اين دوره در دست است که نشان دهنده رونق استفاده از چرم در اين دوره ميباشد.
تجارت چرم و پوست پس از حمله مغول نيز پررونق بود، مکاتبات خواجه رشيد الدين گواه شهرت برخي شهرها مانند تبريز و شيراز در اين دوره است. در دوره تيموري از چرم براي تجليد کتابها و ساخت جلدهاي ضربي و سوخت استفاده بسياري ميشد به طوري که هنر سوخت علاوه بر جلد سازي به عنوان هنري تزئيني نيز در اين دوره اهميت پيدا کرد.
گزارشهاي جهنگردان ا از دوره صفوي نشان دهنده رونق فراوان بازار چرم و فعاليتهاي مرتبط با آن است.
کمپفر از کارگاههاي سلطنتي و از کفش دورخانه و پوستين دوزخانه در اين دوره سخن گفته است. معروفيت ساغري ايراني در اين دوره به حدي بود که شاردن معتقد است واژه شاگرن فرانسوي به معني پوست خالدار مقتبس از کلمه ساغري مي باشد. ساغري در دوره صفوي در تبريز توليد مي شد و بيشتر در ساخت چمه و کفش کاربرد داشت و همه درباريان از اين نوع کفشهاي ساغري مي پوشيدند.
در دوره قاجار انواع چرم به مقدار زياد در شهرهاي ايران توليد مي شد. همدان در اين دوره مرکز مهم توليد نوعي چرم معروف به چرم همداني بود که از پوست گوسفند تهيه مي شد؛ و در اين دوره از جمله کارهايي که امير کبير در سال ۱۲۶۷ به نمايشگاه لندن فرستاد پوست بود.
در اين دوره صادرات پوست و چرم از اغلب شهرهاي ايران به روسيه و عثماني و هند رونق بسيار داشت. علاوه بر همدان شهرهاي تبريز و اصفهان نيز در توليد و صادرات چرم سهم بسزايي داشتند. در عين حال به علت مسايل شرعي تجارت چرمهايي که توسط غير مسلمان توليد مي شد در درست ارمنيان بود.
اولين کارخانه چرم سازي ايران در سال ۱۳۰۸ در شهر تبريز بنا شد و پس از آن در همدان، تهران، اصفهان و برخي شهر هاي ديگر نيز کارخانه هايي تاسيس شد به طوري که در سال ۱۳۳۷ تعداد ۲۲ کارخانه در ايران مشغول به کار بودند.
از سال ۱۳۶۲ در اطراف شهرهايي که از قديم در توليد چرم فعال بودند مانند تهران و تبريز و مشهد، شهرکهاي صنعتي توليد اين کالا راه اندازي شد که نا چرم شهر را بر اين شهرک ها نهادند که وجود اين شهرهاي صنعتي به افزايش توليد چرم و کيفيت آن کمک شاياني نموده است به طوري که امروزه فقط در شهر تبريز سالانه۲،۵۰۰،۰۰۰ جلد چرم توليد مي شود.
کاربرد چرم در دوران قبل از اسلام
انسان در همان روزهاي اوليه سکونتش بر روي زمين به خواص و اهميت پوست حيوانات پي برد و به همين جهت از آن براي مصارفي چون پوشاک، کفش ، زير انداز و … بهره جست.
اگرچه انسان در ابتدا پوست را به صورت خام مورد استفاده قرار مي داد ولي به مرور زمان به فن نگهداري و دباغي پوست و تبديل آن به چرم پي برد.
در يک نقاشي ديواري متعلق به سطح (III) چتل هوبوک از ۵۷۵۰ سال قبل از ميلاد تصوير شکارگري در حال رقص با يک لنگ از پوست پلنگ ديده مي شود.
نکته مهمي که با توجه به شواهد و قرائن موجود مانند اشياي بدست آمده از دوران قديم و همچنين مجسمه ها، نقشه برجسته ها و نقاشي ها مي توان به آن اشاره کرد؛ استفاده از چرم به صورت روزمره بوده است ، به عبارتي ديگر چرم به طور دائم در زندگي انسان نقش داشته و به کار مي رفته است. اين کاربرد گاهي در پوشاک ، خصوصاً کفش شکارچيان و جنگجويان و گاهي براي افسار و يراق آلات حيوانات و زماني نيز براي ساخت ظروف بوده است.
آرتور اپهام پوپ در کتاب شاهکارهاي هنر ايران، در مورد بعضي از اين ظروف اينگونه مي نويسد:
«شکل ظرف هاي سفالين قديم اغلب از شکل ظرف هايي که با مواد ديگر(چوب، چرم، حصير) ساخته شده و بشر هزاران سال پيش از آن که سفال سازي را اختراع کند، آنها را به کار برده بود تقليد مي شود. ليوان استوانه اي درست به شکل ظرف هاي چوبي است و گميج گود از اشکل ظروف چرمين تقليد شده است. ته کاسه شکل آن مانند کيسه ي چرمي است که از درون کوبيده مي شد تا سخت شود و رطوبت به آن اثر نکند. قسمت نقاشي شده دهانه آن شبيه درزي است که تسمه ي چرمي به آن وصل مي شد و آن را تنگ مي کشيدند تا دهنه ي ظرف بسته شود.»
ترمیم ساقه بوت
مشتری چرم بیدار
اگر بوت به پاتون تنگه
راه حلی وجود داره اونم
چرم بیدار
5.3M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
.
الــهی خــــــــــدا بخواد و تو صــــــاحب
شادترین قلب جهان باشی💚🌹
.