⚖تاریخ در ترازو
▪️کروچه (فیلسوف) تاریخ را به عنوان فلسفه متحرک تلقی می کرد و معتقد بود تاریخ را باید فیلسوفان بنویسند. وی برای نشان دادن ارزش دیدگاه های فلسفی خود در باره تاریخ اعلام کرد: «تمام تاریخ، تاریخ معاصر است»؛ یعنی تاریخ مشاهده گذشته از منظر زمان حال و مسائل کنونی است.
کروچه بازسازی رویدادهای تاریخی را به عنوان بازآفرینی تجربه گذشته در ذهن مورخ توصیف می کرد.
📗عبارت کروچه در کتاب تاریخ چیست ادوارد هالت کار (ترجمه حسن کامشاد) ص48-49 چنین آمده است:
«مقتضیات عملی که در بن هر قضاوت تاریخی است به تمام تاریخ، کیفیت تاریخ معاصر می دهد. چون حوادث حکایت شده، هر چقدر هم کهنه و دور دست، اشاره تاریخ در حقیقت به حوائج و مواضع کنونی است که حوادث مزبور در آن مرتعش است. ... یعنی اصولا تاریخ، مطالعه گذشته از دریچه زمان حال و در پرتو مسائل کنونی است. کار اصلی مورخ ثبت و ضبط نیست، ارزشیابی است.»
🔍نقد و بررسی مطلب فوق:
🔻در دیدگاه کروچه، تفسیر تاریخی همواره تحت تاثیر دغدغه ها و پیش فرض های زمان حال قرار دارد. این نگاه به نسبی گرایی تاریخ می انجامد و حقیقت عینی رویدادهای گذشته را به امری سیال و وابسته به ذهن مورخ تبدیل می کند. از دیدگاه اسلامی، حقیقت تاریخی هرچند ممکن است به طور کامل برای انسان قابل ادراک نباشد، اما وجود واقعیت عینی برای حوادث گذشته پذیرفته شده است.
🔻کروچه صرفا بر نقشه فلسفه تاکید می کند و معتقد است که مورخ باید فیلسوف باشد اما معرفت شناسی اسلامی، وحی (شهود) و عقل را توامان به عنوان معرفت به کار می برد.
🔻از نگاه اسلامی، تفسیر تاریخ هرچند متاثر از زمانه است، اما مطلقا آزاد نیست و باید در چارچوب اصول ثابت عقلی و نقلی صورت گیرد. این با دیدگاه کروچه که بر محوریت فلسفه صرف تاکید دارد متفاوت است.
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
🌱 «آیـــه»؛ انجمن علمی مطالعات تاریخی
🆔 https://eitaa.com/bou_ayeh
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
🔘تفاوت فلسفه اسلامی و غربی و بازتاب آن در فهم تاریخ
#تاریخ
#تفسیر
#هرمنوتیک
🔸در سنت فلسفه اسلامی، مباحث الفاظ در علم اصول فقه — بهویژه آنچه در جلد نخست کفایهالاصول اثر آخوند خراسانی دیده میشود — در واقع ناظر به مسئلهی تفسیر و چگونگی فهم متن است. در این چارچوب، تمام نظام فقهی و استنباط احکام بر مبنای فهم از متن شکل میگیرد؛ و این همان معنای بنیادین اجتهاد است: کوشش برای دریافت معنای مراد از متنِ نقلی.
🔹در این رویکرد، متن و ماتن (نویسنده) دارای حضور و اعتبارند. متن دلالت بر واقعیتی دارد که مفسر میکوشد آن را کشف کند. در نتیجه، فهمِ متن میتواند صادق یا کاذب باشد، زیرا مبتنی بر تطابق یا عدم تطابق با مراد واقعی ماتن است. با این حال، مبانی این نوع فهم از متن در خود علم اصول تبیین نمیشود، بلکه ریشه در فلسفهی اسلامی دارد. فیلسوفانی چون فارابی، ابنسینا، خواجه نصیرالدین طوسی و صدرالمتألهین شیرازی با طرح مبانی #معرفتشناختی و هستیشناختیِ ویژه، زیرساخت نظری فهم متن و #تفسیر را در سنت اسلامی فراهم ساختهاند.
🔸در مقابل، در فلسفهی غرب، مبانی تفسیر و فهم متن دچار تحول بنیادی میشود. هرچند مفهوم تفسیر حفظ میشود، اما ماهیت آن از «کشف معنا» به «ساخت معنا» تغییر مییابد. در این نگرش، معنا امری مستقل از خواننده نیست، بلکه در فرآیند خوانش شکل میگیرد. به بیان دیگر، اگر خوانندهای وجود نداشته باشد، معنا نیز وجود نخواهد داشت. فیلسوفانی چون کانت و نیچه با نقد مفهوم حقیقتِ مستقل و با تأکید بر نقش فاعل شناسایی، بنیانهای این نوع تفسیر را بنا میگذارند؛ جایی که «بازخوانی» به معنای «بازآفرینی» است.
🔹از این تفاوتِ مبنایی، درکهای متفاوت از «تاریخ» نیز پدید میآید. در نگاه اسلامی، تاریخ واقعیتی عینی و قابل کشف تلقی میشود؛ مورخ میکوشد با استفاده از شواهد و قرائن، به فهمی هرچه صادقتر از آن نزدیک شود. اما در اندیشهی غربیِ مدرن، تاریخ امری تفسیری و وابسته به ناظر است؛ به تعداد خوانندگان و مفسران، روایتهایی متفاوت از تاریخ وجود دارد. بدینسان، تفاوت فلسفهی اسلامی و غربی نهتنها در سطح مبانی معرفتشناسی، بلکه در جلوهی آن در فهم و روایت تاریخ نیز آشکار میشود.
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
🌱 «آیـــه»؛ انجمن علمی مطالعات تاریخی
🆔 https://eitaa.com/bou_ayeh
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
هدایت شده از انجمن علمی تاریخ اجتماعی شیعیان «فائزون»
. ┅ ❁ـ﷽ـ❁ ┅
🔰انجمن علمیِ تاریخ اجتماعی شیعیانِ "فائزون" دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام برگزار میکند:
#نشست_علمی #نقد_کتاب
♦️تاریخ تمدن (حیات تمدنی شیعیان)
📚به قلم و ارائه:
🎤 حجة الاسلام و المسلمين دکتر محسن خندان الویری
🔺عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام و مدیر گروه تاریخ
🖋ناقدين:
1⃣ جناب آقای دکتر نعمت الله صفری فروشانی
استاد تمام گروه تاریخ اهل بیت (ع) مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی جامعة المصطفی(ص) العالمیه
2⃣ حجة الاسلام والمسلمين دكتر حمیدرضا مطهری
عضو هیئت علمی و رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع)
🖌دبیر علمی:
جناب آقای محسن حميدی
دانشجوی دکتری تاریخ اسلام
⏳زمان: شنبه ۱۱ بهمن ماه ۱۴۰۳
🕰ساعت: ۱۵ تا ۱۶:۳۰
🏫مکان: دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام
با همکاری:
🔻انجمن مطالعات تمدنی حوزه علمیه قم
🔺انجمن تاریخ پژوهان حوزه
💠 برنامه به صورت زنده از طریق کانال انجمن فائزون پوشش داده خواهد شد.
#فائزون
#گروه_تاریخ
#دانشگاه_باقرالعلوم_علیه_السلام
#انجمن_علمی_تاریخ_اجتماعی_شیعیان
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
🌐 @bou_socialhistory
#معرفی_کتاب
📍کتاب معرفت و تجربه دینی به قلم حجتالاسلام والمسلمین علیرضا قائمی نیا منتشر شد.
🔻 کتاب در یک نگاه:
🔸 در دوره مدرن به تدریج این ایده پا گرفت که دین در حقیقت همان رویارویی با امر قدسی است. بشر با ساحت قدسی روبهرو شد و حاصلِ این مواجهه، پیدایش دین است...
🔸 در این نگاه دین بار معرفتی سنتی را نداشت و صرفاً بر اساس نوعی احساس درونی معنا پیدا میکرد. امروزه در ادبیات دینی غرب اصطلاح امر قدسی و یا مقدّس برای نشاندادن متعلّق دین بهطور گستردهای بهکار میرود...
🔻مشخصات کتاب:
✍️نویسنده:
👤حجتالاسلام والمسلمین علیرضا قائمی نیا
📅 سال نشر: 1404
📚 تعداد صفحات: ۵۴۰ برگ
📝 ناشر: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
💻 خرید اینترنتی
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄
🌱 «آیـــه»؛ انجمن علمی مطالعات تاریخی
🆔 https://eitaa.com/bou_ayeh
┄┅┅┅┅❀💠❀┅┅┅┅┄