💢 #گزارش نشست علمی «پرسش‌های بنیادین هوش مصنوعی و پاسخ حکیمان مسلمان» ✨چهاردهمین پیش‌نشست همایش بین‌المللی «دین، فرهنگ و فناوری» با موضوع «پرسش‌های بنیادین هوش مصنوعی و پاسخ حکیمان مسلمان» با میزبانی #انجمن_فرهنگ_و_ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم (ع) و همکاری دبیرخانه همایش برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و دانشجویان حوزه علوم اجتماعی و ارتباطات همراه بود. 🔹در این پیش‌نشست، دکتر مجید مبینی مقدس با تمرکز بر مرزبندی میان «پردازش ماشینی» و «تعقل حکمی انسان»، رویکرد تمدنی مبتنی بر تسخیر فناوری را تبیین کرد. وی هشدار داد که تهدید اصلی هوش مصنوعی، تضعیف تفکر عمیق و تخدیر فکر است و با استناد به مفهوم «عقل فعال» در حکمت اسلامی، دریافت معنا و نظریه‌پردازی را امری ذاتاً انسانی دانست. 👈 (متن تفصیلی سخنان دکتر مبینی مقدس) 🔹در ادامه، دکتر سیدمحمدعلی غمامی با تأکید بر ضرورت بازگشت به ریشه‌های اصیل حکمت اسلامی، فهم ماهیت هوش مصنوعی را بدون رجوع به اندیشه مؤسسانی چون فارابی ناکافی دانست. وی با نقد مواجهه انفعالی با فناوری، تصریح کرد که هوش مصنوعی معاصر بیش از آنکه مبتنی بر عقلانیت برهانی باشد، در ساحت اقناع و خطابه عمل می‌کند و این امر لزوم «مداخله تمدنی فعال» را برجسته می‌سازد. 👈 (متن تفصیلی سخنان دکتر غمامی) #هوش_مصنوعی #فلسفه_ارتباطات #حکمت_اسلامی #همایش_دین_فرهنگ_فناوری ✅ انجمن علمی فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)

🔻مشروح سخنان حجت‌الاسلام دکتر مجید مبینی مقدس در نشست «پرسش‌های بنیادین هوش مصنوعی و پاسخ حکیمان مسلمان» 🔹چهارگانه مواجهه؛ از نفی مطلق تا نگاه تمدنی دکتر مبینی مقدس در ابتدای سخنان خود، «پذیرش یا ردّ هوش مصنوعی» را به‌عنوان بنیادین‌ترین پرسش پیش‌روی ما مطرح کرد. وی معتقد است که در میان متفکرین اسلامی چهار رویکرد اصلی در این زمینه قابل رصد است. • رویکرد اول؛ نفی مطلق: این جریان با هر نوع فناوری جدید به شکل مطلق مخالفت می کند(چه با وصف غربی و چه حتی با وصف اسلامی)؛ استدلال اصلی این طیف بر «کمال دین» استوار است؛ آن‌ها معتقدند اگر فناوری مادی یا اجتماعی برای سعادت بشر لازم بود، حتماً در آیات و روایات به آن اشاره می‌شد. لذا، نبودِ این ابزارها در سنت به معنای مضر بودن یا عدم ضرورت آن‌ها برای رشد انسان است. • رویکرد دوم؛ پذیرش مطلق (تجددگرایی): این طیف هوش مصنوعی را به عنوان بخشی از مسیر ناگزیر پیشرفت می‌پذیرد. حتی اگر از منظر فلسفه تکنولوژی ثابت شود که این ابزارها حامل ارزش‌های فرهنگ غرب هستند، این جریان معتقد است برای عقب نماندن از قطار پیشرفت، باید آن باورها و ارزش‌ها را نیز پذیرفت. • رویکرد سوم؛ پذیرش مشروط: این نگاه که در میان برخی تمدن‌گرایان نیز دیده می‌شود، قائل به تفکیک میان ابزار و ارزش است. آن‌ها هوش مصنوعی را می‌پذیرند اما معتقدند باید با کنترل ورودی‌ها (داده‌ها)، خروجی‌های آن را مدیریت کرد تا خللی در باورهای دینی ایجاد نشود. این رویکرد به دنبال تولید نسخه‌هایی نظیر «کتابخانه شخصی هوشمند» یا تزریق نگاه فلاسفه اسلامی به مدل‌های هوش مصنوعی است. • رویکرد چهارم؛ نگاه تمدنی و استراتژی تسخیر: دکتر مبینی این جریان را به دو شاخه تقسیم می‌کند؛ گروهی که معتقدند باید هوش مصنوعی را از صفر و بر اساس ارزش‌های بومی طراحی کرد و گروهی که ایده «تسخیر» را مطرح می‌کنند. وی با استناد به ایده شهید آوینی، معتقد است در دوران گذار، «تسخیر» فناوری و حذف آن در بطن فرهنگ و تمدن خودی، راهبردی میان‌بر و مفیدتر از ادعای تولید مطلق است. 🔸ضرورت بازخوانی تاریخی برای مواجهه تمدنی دکتر مبینی تأکید کرد که برای خروج از دوگانه «تولید یا تسخیر»، نیازمند یک «بازخوانی تاریخی» هستیم. وی پرسشی کلیدی مطرح کرد: «تمدن اسلامی در دوران شکوفایی خود، چگونه فناوری‌های مادی را که لزوماً برآمده از بطن اسلام نبودند، به خدمت گرفت بدون آنکه تسلیم فرهنگ مبدأ شود؟» وی همچنین به الگوی معکوس اشاره کرد که در آن تمدن غرب در ابتدای شکل‌گیری، چگونه از فناوری‌های مادی و اجتماعی جهان اسلام استفاده کرد تا تمدن خود را بنا کند؟ از نظر دکتر مبینی، مواجهه موفق با هوش مصنوعی نیازمند تدوین نسخه‌ای عمومی است که به دانشمندان اجازه دهد بدون انفعال، این ابزار را در مسیر پیشبرد اهداف تمدن نوین اسلامی به کار گیرند. 🔹تهدید «تخدیر فکر» و سطحی‌شدن تعقل بخش مهمی از سخنان دکتر مبینی به جنس تهدید هوش مصنوعی اختصاص داشت. وی فراتر از تهدیدات اخلاقی یا سیاسی، به پدیده «تخدیر فکر» (تضعیف تعقل) اشاره کرد. با استناد به دیدگاه‌های انتقادی درباره رسانه‌های دیجیتال، مبینی هشدار داد که ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی باعث می‌شوند انسان قدرت مطالعه عمیق و تمرکز را از دست بدهد. وی خاطرنشان کرد که اگر در عصر اینترنت، ماشین صرفاً داده را به انسان می‌رساند، در عصر هوش مصنوعی، ماشین جای انسان پردازش می‌کند. این وضعیت می‌تواند منجر به پرورش نسلی شود که حتی در ابتدایی‌ترین مسائل زندگی، به جای تفکر، به ماشین متکی است؛ این در حالی است که تمدن‌سازی نیازمند قدرت ذهنی قوی برای طراحی نظامات مادی و اجتماعی است و با انسان‌های سطحی‌نگر، رسیدن به تمدن نوین اسلامی ناممکن خواهد بود. 🔸توقف ماشین در اتصال به عقل فعال و دریافت معنا بخشی از سخنان دکتر مبینی، پاسخ به نگرانی برخی دانشجویان درباره هویت علمی‌شان بود. وی با تکیه بر مراتب چهارگانه عقل در فلسفه مشاء و حکمت متعالیه، استدلال کرد که تحلیل عمیق و نظریه‌پردازی مستلزم اتصال به «عقل فعال» و دریافت معناست. از نظر وی، چون هوش مصنوعی فاقد نفس انسانی است، نمی‌تواند مسیر «اشتداد وجودی» را طی کند و به ساحت عقل فعال متصل شود. بنابراین، ساحت «دریافت معنا» یک حوزه کاملاً انحصاری برای انسان باقی خواهد ماند. وی نتیجه گرفت که هرچند هوش مصنوعی می‌تواند در تولید علم کمک‌کار باشد، اما «مرزهای دانش» تنها توسط انسانی جابه‌جا می‌شود که توانایی درک عمیق معانی را دارد. ✅ انجمن علمی فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)

🔻مشروح سخنان دکتر سیدمحمدعلی غمامی در نشست «پرسش‌های بنیادین هوش مصنوعی و پاسخ حکیمان مسلمان» 🔹تقابل «جدیدترین‌ها» با «اصیل‌ترین‌ها»: ضرورت بازگشت به ریشه دکتر غمامی بحث خود را با یک چالش متدولوژیک آغاز کرد: برای فهم پدیده‌ای مدرن مانند هوش مصنوعی، آیا باید صرفاً به جدیدترین نظریات غربی متوسل شد یا بازگشت به منابع کلاسیک اسلامی راهگشاست؟ وی با نقد دیدگاه‌هایی که فیلسوفان متقدم مانند فارابی را برای تحلیل تکنولوژی ناتوان می‌بینند، استدلال کرد که برای رسیدن به فهمی ناب، باید به «اصیل‌ترین منابع» رجوع کرد. او برای تبیین این ضرورت، به الگوی هایدگر (بزرگ‌ترین فیلسوف تکنولوژی غرب) اشاره کرد که برای فهم ماهیت فناوری، ۲۵۰۰ سال به عقب بازگشت تا مفهوم «تخنه» (Techne) را در یونان ماقبل ارسطو جستجو کند. وی معتقد است اگر هایدگر برای فهم تکنولوژی مدرن به اشعار یونان باستان متوسل می‌شود، چرا ما نباید برای فهم هوش مصنوعی به نقطه طلایی تأسیس حکمت اسلامی بازگردیم؟ 🔸فارابی؛ فیلسوف «فناوری» و «ارتباطات» یکی از مهمترین گزاره‌های دکتر غمامی در این نشست، اطلاق عنوان «فیلسوف فناوری» به ابونصر فارابی بود. وی با رد نگاه‌های مسامحه‌آمیز، تأکید کرد که فارابی در «نقطه طلایی مواجهه تمدنی» ایستاده است؛ چرا که او در اولین برخورد عمیق جهان اسلام با تمدن یونان، موفق شد منطق و فلسفه بیگانه را به استخدام و تسخیر اندیشه اسلامی درآورد. غمامی این بازگشت را با استعاره «نبط» تبیین کرد. «نبط» در لغت به معنای آب زلال و خالصی است که پس از حفر عمیق زمین، در انتهای چاه به دست می‌آید. او معتقد است هرچه در لایه‌های تاریخی به عقب‌تر و به سمت مؤسسانی مانند فارابی برویم، استدلال‌ها خالص‌تر، ناب‌تر و شفاف‌تر می‌شوند، در حالی که لایه‌های متأخرتر دچار پیچیدگی و رقت شده‌اند. از این منظر، فارابی نه یک فیلسوف متعلق به گذشته، بلکه تکیه‌گاهی برای فهم ماهیت «صناعت» و «ارتباطات» در جهان امروز است. 🔹هوش مصنوعی در ترازوی «صناعات خمس» دکتر غمامی با بهره‌گیری از منطق کلاسیک، پرسشی کلیدی را مطرح کرد: هوش مصنوعی ذیل کدام‌یک از صناعات خمس (برهان، جدل، خطابه، شعر و مغالطه) قرار می‌گیرد؟ وی با اشاره به تمایز میان «صناعت نحو» (رابطه الفاظ) و «صناعت منطق» (رابطه معانی)، خاطرنشان کرد که هوش مصنوعی امروزی، علیرغم قدرت پردازش بالا، بیش از آنکه بر پایه «برهان» استوار باشد، به «صناعت رتوریک» (خطابه) و قدرت اقناعی نزدیک است. این تحلیل نشان می‌دهد که ماشین، نه از طریق درک برهانی حقیقت، بلکه از طریق الگوهای آماری و احتمالات، به تولید شبه‌معنایی دست می‌زند که در ساحت «خطابه» معنا پیدا می‌کند. 🔸هوش مصنوعی؛ «پردازش نشانه‌ها» یا «فهم انسانی»؟ بخش دیگری از تحلیل‌های دکتر غمامی به تاریخچه فنی هوش مصنوعی اختصاص داشت. وی تصریح کرد که موفقیت‌های اخیر هوش مصنوعی (مانند چت‌جی‌پی‌تی) حاصل عبور از منطق صلب و روی آوردن به «یادگیری عمیق آماری» است. او این موضوع را شاهدی بر این مدعا دانست که هوش مصنوعی موجود، فاقد ساختار منطقی-برهانی به معنای حکمی آن است و همین امر، مرز میان «پردازش نشانه‌ها» و «فهم انسانی» را پررنگ‌تر می‌کند. 🔹افق‌های متافیزیکی؛ از «حرکت جوهری» تا «تجرد ماشین» دکتر غمامی در پایان، با تکیه بر حکمت متعالیه ملاصدرا، با اشاره به سوال یکی از حاضرین در جلسه، پرسشی بنیادین را پیش روی اندیشمندان گذاشت: بر اساس نظریه «جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء» و اصل «حرکت جوهری»، آیا می‌توان تصور کرد که هوش مصنوعی در سیر اشتدادی خود، از مرتبه جسمانی عبور کرده و به نوعی «تجرد روحانی» یا «هوش قوی» دست یابد؟ او تأکید کرد که وظیفه فیلسوف، فراتر از پاسخگویی صرف، «پرسشگری» است؛ همان‌گونه که سقراط با پرسش‌های خود، مسیر اندیشه را تغییر داد. 🔸ضرورت مداخله تمدنی دکتر غمامی تاکید کرد که تمدن اسلامی نباید خود را به یک مصرف‌کننده منفعل تکنولوژی یا یک پاسخ‌دهنده دست‌بسته به شبهات غربی تقلیل دهد. ما نیازمند «آینده‌پژوهی تکنولوژی» بر پایه پیوند میان علوم انسانی و مهندسی هستیم. تنها از طریق احیای نظامات معناساز، تفکر نقادانه و بازخوانی هوشمندانه میراث فیلسوفانی مانند فارابی است که می‌توانیم در نقطه صفر تولید تکنولوژی حضور یافته و مانع از هضم شدن «معنای انسانی» در «شبه‌معنای ماشینی» شویم. ✅ انجمن علمی فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)

مباحث دکتر داود رحیمی سجّاسی دکترای فرهنگ و ارتباطات عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد @fekrnegar_dr 🔺تحلیل جامعه شناختی و فرهنگی با رویکرد اسلامی را در این کانال دنبال کنید. ویژه فرهیختگان، دانش دوستان، کنشگران فرهنگی و البته داوطلبین کنکور ارشد و دکتری علوم اجتماعی 🔻ما رو به دوستان فرهیخته خودتون معرفی کنید. 💡فکرنگار @fekrnegar_dr

💢 مردم‌شناسی، یک ضرورت در فقه نظام‌ساز‌! 🎙 حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر کریم خان‌محمدی 💠 ایران سرزمین گنجینه‌های فرهنگی کاوش نشده است. شناخت موضوعات فرهنگی کار هر کسی نیست، متخصص می‌خواهد. مردم‌شناسی رسالت حوزه علمیه‌ای است که داعیه نظام‌سازی دارد. ⭕️ #پژوه‌نگار روایت کسانی که عاشقانه پژوهش می‌کنند. مشروح گفتگو به زودی ... 🔗خانه سبک زندگی #هویت_علمی_دانشگاه_باقرالعلوم #تجربه_زیست_علمی_اساتید ✅ انجمن علمی فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)

💢انجمن علمی فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام برگزار می‌کند: #نشست هم‌اندیشی اساتید و دانشجویان پیرامون 🔥فتنه آمریکایی - صهیونی «بررسی ابعاد فرهنگی، ارتباطاتی و اجتماعی» 🕰 زمان: چهارشنبه یکم بهمن‌ماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۳ 📌 مکان: دانشگاه باقرالعلوم(ع)، سالن شهید بهشتی(ره) 🌐 نشانی پخش مجازی 🔹از عموم اساتید و دانشجویان گران‌قدر جهت شرکت در هم‌اندیشی و ارائه دیدگاه دعوت به‌عمل می‌آید. ✅ انجمن علمی فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)