بر اساس تئوری های من، آگاهی پدیده ای غیرمادی نیست و اراده آزاد پدیده ای جدای از قاعده علیت(مادی) نیست و به کمک جناب رایت و استراسون و دیگران، من باید این شجاعت را داشته باشم که تصدیق کنم که هیچ کدام از آگاهی و اراده آزاد واقعا وجود ندارند. شاید بتوانم این انفجار را کمی نرم تر کنم اگر بخواهم تخیل گرا باشم، اصرار می کنم که واقعا این دو وجود ندارند ولی به طور قابل ملاحظه ای مفید است که طوری وانمود کنیم که انگار وجود دارند. نمی دانم چرا منتقدان من فکر می کنند که فهم آنها نسبت به آنچه که هست، برتری دارد نسبت به فهم من (D. C. Dennett, FROM BACTERIA TO BACH AND BACK THE EVOLUTION OF MINDS 2017, 198)
وی از این هم صریحتر در کتاب آزادی تکامل می یابد، در همان فصل اول صفحه اول بحث خود را به این شکل شروع می کند؛ این ایده را که ما روحی داریم نامیرا و غیر مادی و این روح مرکز تمام احساسات و عشق و عواطف و لذت و خجالت است را باید کنار بگذاریم و میگوید دیگر به لطف علم جدید جایی برای چنین ایده ای وجود ندارد. وی ایده روح مجرد را ناتوان از مقابله با قوانین فیزیک می داند و مطمئن است که دیگر تاریخ مصرف روح مجرد با علم جدید تمام شده است. وی در آخر جمله ای دارد که افرادی را که نگران از تبعات این ایده وی هستند را دلداری می دهد و می گوید نترسید هیچ مشکلی پیش نمی آید:
خیلی از مردم فکر می کنند که لوازم این(نبود روح مجرد) خیلی ترسناک است: چرا که اگر اراده آزاد نداریم در نتیجه دیگر هیچ چیز مهم نیست.(کنایه از اینکه سنگ بر روی سنگ بند نمی شود).
هدف این کتاب این است که نشان دهد که این عده اشتباه می کنند.
مقصود وی این است که بله با اینکه اراده آزاد نداریم ولی مشکلی در زندگی روزمره و قانونمندی ما به وجود نخواهد آمد.
وی در این کتاب عبارت اراده آزاد (Free Will) را 210 بار به کار برده است و شدیدا تلاش کرده که اراده را در وجود انسان حذف کند
یکی از مهمترین دلیل هایی که در بحث وجود بعد مجرد در انسان، معتقدین به آن ارائه می کنند، وجود علم و آگاهی و شهور در انسان است. آگاهی یکی از مسائلی است که هنوز بحثهای پر دامنه داری در مورد آن وجود دارد که حقیقت آن چیست و از کجا نشئت می گیرد. از جایگاههایی که علوم مادی تقلیل گرا و از جمله داروینیست ها با آن مواجه سختی دارند و دست و پا می زنند که به نحوی آن را هم به صورت مادی تحلیل کنند همین است. فوکایاما می گوید:
حوزه ای که در آن ناتوانی علوم مادی تقلیل گر در توضیح پدیده های مشهود، به وضوح دیده می شود مسئله شعور انسان است. منظور من از شعور شرایط غیر مادی است. (فوکویاما 1390, 245)
داروینیست ها از آنجا که به نوعی علمدار و داعیه دار توجیه حقیقت انسانی به صورت مادی می باشند، تمام تلاش خود را در این زمینه دارند. بزرگترین دانشمند ایشان دنیل دنت است که در این زمینه یک پیشرو و بی پروا محسوب می شود. وی آگاهی را مجموعه پیچیده ای از مم ها (تاثیر مم ها در مغز) می داند که راه خوب درک آن شباهت وی به نوعی کامپیوتر است که مغز آن را طراحی و اجرا می کند. رک (D. Dennett 1991, 210) وی دو کتاب در این زمینه نگاشته است، آگاهی توضیح داده شده و از باکتری تا باخ