🔰نظریه خطابات قانونیه نماد پیوند «اصالت و معاصرت» در اندیشه امام خمینی (ره) است 🔸آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست به تبیین جایگاه «اصالت و معاصرت» در استنباط احکام و آسیب‌شناسی روش‌های اجتهادی کنونی پرداخت. وی با تأکید بر اینکه نظریه خطابات قانونیه فراتر از یک فتوا، یک «گفتمان» در اندیشه امام خمینی (ره) است، خواستار بازخوانی تراث فقهی با نگاهی نظام‌ساز و پاسخگو به نیازهای حکومت شد. 🔹عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در ابتدای سخنان خود با اشاره به مباحث مطرح شده پیرامون نظریه خطابات قانونیه اظهار داشت: اگرچه برخی این نظریه را یکی از استثنایی‌ترین نوآوری‌های فقهی تاریخ می‌دانند و برخی دیگر رگه‌هایی از آن را در کلمات پیشینیان جستجو می‌کنند، اما آنچه اهمیت دارد، «گفتمان» پشت این نظریه است. 🔸وی افزود: حتی اگر در خودِ نظریه خطابات قانونیه یا التزام مرحوم امام به آن مناقشاتی وجود داشته باشد، آن رویکرد و ارتکازی که فقیهی مانند امام را به این نظریه می‌رساند، قابل خدشه نیست. این گفتمان بر پایه دو رکن «اصالت» و «معاصرت» استوار است. 🔹آیت‌الله علیدوست در تشریح رکن «اصالت» گفت: امام خمینی(ره) با تأکید بر «فقه جواهری»، بر پایایی، انضباط و حفظ اصول سنتی، رجالی و ادبی فقه اصرار داشتند و هرگز حاضر به کوتاه آمدن از این اصالت نبودند. ایشان مفصل‌ترین مقدمات اجتهاد را در مقایسه با بسیاری از اقران خود دارا بودند. بخش اول 🔻متن کامل خبر iksi.markazfeqhi.com/node/51 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

🔰استاد درایتی: فقه برای پاسخگویی به مسائل کلان نیازمند عبور از «حکم» به «قانون» است 🔻بخش اول 🔸استاد درس خارج حوزه علمیه خراسان با تشریح سیر تحول علم اصول، بر این نکته تأکید کرد که نظریه خطابات قانونی امام خمینی (ره) نقطه عطف و حلقه اتصال برای گذار فقه از تمرکز بر «حکم شرعی» به ساحت «قانون» است؛ گذاری که برای پاسخگویی فقه به مسائل نوپدید و اشخاص حقوقی اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. 🔹استاد درایتی در آغاز سخنان خود با اشاره به جایگاه ویژه حضرت امام (ره) در تحول علم اصول اشاره کرد. وی اظهار داشت: توسعه علم اصول دقیقاً با چهار حوزه مرتبط است: توسعه در مسائل، مبادی، روش و ابزار. 🔸وی افزود: مرحوم امام علاوه بر اینکه در مسائل علم اصول مباحث بسیار مهمی دارند، در «مبادی» این علم نیز نگاه بسیار جالبی دارند که بحث پیرامون آن می‌تواند نکات تازه‌ای را در علم اصول ایجاد کند. 🔹در دوره‌ای، تمام تمرکز اصولیون بر بحث «خطاب» بود. پس از عبور از این دوره، تمرکز بحث بر «حکم» قرار گرفت و خطاب صرفاً به عنوان حامل حکم تلقی شد. اتفاقی که با نظریه خطابات قانونی رخ می‌دهد و باید بیفتد، این است که ما باید از مرحله «حکم» نیز عبور کرده و به مرحله «قانون» برسیم. نظریه خطابات قانونی در حقیقت حلقه انفصال از بحث حکم به بحث قانون است. 🔸اگر فقه ما بخواهد پاسخگوی مسائل باشد و در مقیاس کلان اظهارنظر کند، ناگزیر هستیم که از مباحث حکم به بحث قانون شیفت کنیم. نگاه ما به فقه باید نگاه قانون باشد، نه صرفاً نگاه خطاب یا حکم. 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

🔰چالش موضوع در فقه سنتی و راهکار نظریه خطابات قانونی 🔻بخش دوم 🔸استاد درایتی در بخش دیگری از سخنان خود به یکی از چالش‌های مهم فقه معاصر، یعنی تعریف موضوع و مکلف اشاره کرد. وی توضیح داد: در تعاریف سنتی وقتی گفته می‌شود موضوع فقه چیست، پاسخ می‌دهند «مکلف» و مکلف را «عاقل و بالغ» تعریف می‌کنند. حال اگر پرسیده شود تکلیف «شخصیت حقوقی» یا «دولت» چیست، پاسخ می‌دهند که این‌ها عاقل و بالغ نیستند و مکلف محسوب نمی‌شوند. وقتی فقه را صرفاً بر محور موضوع مکلف (با تعریف سنتی) بنا کنیم، عملاً امکان توسعه آن وجود نخواهد داشت. اما اگر نگاه ما معطوف به قانون باشد، بسیاری از مباحثی که با تعاریف سنتی به سختی و با تکلف وارد فقه می‌شدند، جایگاه خود را پیدا می‌کنند. 🔹ایشان با تأکید بر تأثیرگذاری نظریه خطابات قانونی در فقه و اصول، بیان داشت: اگر نگاه ما این باشد که آنچه در دین داریم به عنوان «قانون» است، بسیاری از مسائل رنگ خود را تغییر می‌دهند. البته طبیعی است که هر نظریه نوینی در ابتدا نقاط ابهامی داشته باشد که نیازمند بررسی و پخته شدن است. 🔸استاد درایتی در پایان به وجود رگه‌هایی از این تفکر در میان سایر معاصرین نیز اشاره کرد و گفت: حضرت آیت‌الله سیستانی نیز در کتاب «الرافد» یکی از تقسیمات علم اصول را بر اساس قانون مطرح می‌کنند و ممیزاتی برای آن برمی‌شمارند. این نشان می‌دهد که معاصرین و بزرگان حوزه متفطن این نکته شده‌اند که باید نوع نگاه به مسئله را به سمت قانون تغییر داد. 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

🔰استاد ربانی: بزرگ‌ترین ویژگی فقه امام خمینی (ره)؛ حکومی و سیاسی بودن 🔸حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن ربانی بیرجندی در ابتدای سخنان خود با اشاره به پیشینه فقه حکومتی، ابوالصلاح حلبی را نخستین فقیهی دانست که به مسائل حکومتی پرداخته است. وی دلیل این امر را حضور ایشان در حلب و رفت‌وآمد به شام دانست که در آن زمان تحت حکومت شیعی سیف‌الدوله حمدانی قرار داشت و نیاز به مسائل حکومتی احساس می‌شد. وی همچنین به تقدم علمای اهل سنت در نگارش مباحث فقه سیاسی به دلیل درگیری مستقیم با حکومت اشاره کرد. 🔹ایشان بزرگترین ویژگی فقه امام خمینی (ره) را «سیاسی و حکومی بودن» آن دانست. وی اظهار داشت: «نگاه امام به فقه، نگاهی جزئی و فردی نبود، بلکه ایشان معتقد بودند فقه تمام شئون زندگی انسان از گهواره تا گور و مسائل دنیوی و اخروی را در بر می‌گیرد». 🔸وی برای تبیین این دیدگاه به مسئله «بیع سلاح» اشاره کرد و گفت: «درحالی‌که مرحوم سیدیزدی اقوال متعددی را در این باب بررسی می‌کند، امام خمینی (ره) می‌فرمایند اینجا میدان اقوال فقیه نیست، بلکه محل تشخیص مصلحت جامعه اسلامی بر عهده حاکم است». وی همچنین تطور تعابیر فقهی را مورد توجه قرار داد و افزود: «تعبیری که ابن ادریس از آن به اصول مذهب و صاحب جواهر به مذاق فقه یاد می‌کردند، در لسان امام خمینی به روح فقه تعبیر شده است». 🔹حجت‌الاسلام والمسلمین ربانی در پایان، عالی‌ترین روش برای تبیین فقه امام خمینی (ره) را رویکرد «فقه حکومی» دانست و ابراز امیدواری کرد که با ورود محققان به این عرصه، ثمرات علمی ارزشمندی حاصل شود. 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐تارنمای همایش

🔰واکاوی برخی از چالش‌های نظریه خطابات قانونیه 🔻حجت الاسلام و المسلمین محسن ملکی 🔸در نشست اساتید دروس خارج حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام و المسلمین ملکی ضمن تکریم جایگاه فقهی و سیاسی حضرت امام خمینی (ره)، به طرح و تبیین پرسش‌هایی پیرامون نظریه «خطابات قانونیه» پرداختند. ایشان با رویکردی انتقادی و پژوهش‌محور، چهار چالش فنی را در مواجهه با این نظریه مطرح نمودند که نیازمند مداقه و پاسخگویی علمی از سوی نخبگان حوزوی است. در ادامه، شرح این پرسش‌های چهارگانه ارائه می‌گردد. 1️⃣چالش نخست: پارادوکس وجودی میان «خطاب» و «قانون» نخستین پرسش استاد ملکی بر ماهیت وجودی دو مفهوم کلیدی «خطاب» و «قانون» متمرکز بود. ایشان این مسئله را مطرح نمودند که «خطاب» ذاتاً دارای یک وجود آلی (ابزاری) است، درحالی‌که «قانون» از یک وجود استقلالی برخوردار می‌باشد. چالش اصلی در اینجا چگونگی ایجاد سازگاری و آشتی میان این دو ماهیت متفاوت در منظومه فکری حضرت امام (ره) است؛ به گونه‌ای که ایشان ابتدا از «خطابات قانونیه» سخن می‌گویند اما در نهایت محور بحث را بر روی «خطاب» متمرکز می‌نمایند. ▫️بخش اول 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

2️⃣ جایگاه هستی‌شناختی «طبیعت» در برابر «افراد» دومین محور بحث، به تحلیل رابطه میان احکام و طبیعت اختصاص داشت. بر اساس قواعد مسلم منطقی و عقلی، طبیعت به خودی خود وجود خارجی ندارد مگر در ضمن افراد و مصادیق آن. استاد ملکی این پرسش را مطرح کردند که در نظریه خطابات قانونیه، چگونه می‌توان طبیعت را به عنوان محور و فرودگاه حکم در نظر گرفت و آن را از افراد جدا نمود؟ آیا مبنا قرار دادن طبیعت در مباحث مکلف، متعلق و موضوع، با قاعده عقلی وابستگی وجود طبیعت به افراد در تعارض نیست؟ و آیا این رویکرد به معنای بازتعریف قضایای حقیقیه است؟ 3️⃣ گذار از حمل شایع صناعی به حمل اولیه ذاتی سومین اشکال مطرح شده، ناظر به پیامدهای انفصال طبیعت از مصادیق بود. به زعم استاد ملکی، جدا کردن طبیعت از افراد، حرکت به سوی «حمل اولیه ذاتی» است؛ این در حالی است که در فرآیند اجتهاد و فقاهت، فقیه برای استخراج حکم نیازمند «حمل شایع صناعی» می‌باشد. تمرکز بر حمل شایع برای صدور فتوا و تطبیق بر واقعیت‌های خارجی ضروری است و غفلت از آن می‌تواند فرآیند استنباط را با چالش مواجه سازد. 4️⃣ حبس احکام در مفهوم طبیعت در نهایت آخرین پرسش به تبعات نهایی این نظریه اشاره داشت. استاد ملکی بیان داشتند که به نظر می‌رسد لازمه منطقی بیان حضرت امام و تمرکز بر طبیعت منهای افراد، حبس و زندانی کردن احکام در مفهوم طبیعت باشد. این امر می‌تواند منجر به انقطاع احکام از واقعیت‌های عینی و مصادیق خارجی گردد که خود نیازمند تبیین و دفاعیه دقیق علمی است. ▫️بخش دوم و پایانی 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐تارنمای همایش

🔰 جریان اندیشه‌های فقهی و اصولی امام خمینی(ره) در حوزه بازخوانی شود 🔸حجت الاسلام و المسلمین علی خیاط مدیر حوزه علمیه خراسان اظهار داشت: امام (ره) به عنوان بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، اقدام عظیمی را در تحقق انقلاب به ثمر رساندند و پس از آن نیز در عرصه اداره نظام و انقلاب اسلامی درخشیدند، بنابراین نیاز از این جهت وجود دارد که امروز در مجموعه حوزه های علمیه و در بدنه جامعه طلاب و روحانیون، بیش از پیش به شخصیت علمی امام پرداخته و اندیشه های امام تبیین شود. 🔹وی ادامه داد: امام خمینی(ره) بیش از چهل سال سطوح عالی حوزه را تدریس می نمودند و آرای بسیار بدیع و ارزشمندی در بخش های گوناگون و زمینه های مختلف از جمله در حوزه فقه و اصول دارند که می بایست اندیشه های متعالی و بلند امام مورد مطالعه و واکاوی علمی نسل امروز باشد. 🔸ایشان با بیان اینکه می‌بایست آرای امام (ره) در درون درس‌های حوزه در جریان باشد و طلاب بتوانند با این اندیشه‌های متعالی بیش از پیش آشنا و مانوس شوند، عنوان کرد: این دغدغه در مجموعه حوزه از قدیم وجود داشت و در تعامل با آیت الله فاضل لنکرانی اهتمام بیشتر به اندیشه‌های حضرت امام مورد تاکید بود که اقداماتی نیز صورت گرفت از جمله آنکه درس‌هایی را در مشهد با این نگاه آغاز کردند. 🔹بنا داریم در حوزه علمیه خراسان کاری در شأن حضرت امام (ره) صورت پذیرد و با گفتمان سازی، همه سطوح درگیر موضوع باشند و نام حضرت امام بار دیگر در اندیشه ها و افکار مطرح شود که از این جهت این موسسه و مجموعه حوزه تلاش‌های فاخر و ارزشمندی را دنبال کرده‌اند. 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐تارنمای همایش

🔰نشست هم اندیشی اساتید دروس خارج حوزه علمیه خراسان با محوریت نظریه خطابات قانونیه امام خمینی (ره) 🔹همراه با رونمایی از کتاب مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 📆 ۲۷ دی ۱۴۰۳ 🔸موسسه آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار عليهم‌السلام مشهد مقدس 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

#معرفی_کتاب #پیشینه ❇️خطابات قانونیه مهم ترین ابتکار اصولی امام خمینی (رحمة الله علیه) درس های آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی 🖋تقریر و تحقیق: مهدی اعلایی 📅سال انتشار: ۱۳۹۹ 🔸ناشر: مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) 🔻برشی از مقدمه کتاب استاد معظّم و محقّق انديشه‌ورز حضرت آیت‌الله آقای حاج شیخ محمّدجواد فاضل لنکرانی (مدّ ظلّه العالی) مباحث مرتبط با نظريه خطابات قانونيه را ضمن مباحث خارج فقه (کتاب البیع) در سال ۱۳۸۷ش مورد بررسی و تحلیل جامع قرار دادند که نخستين بار توسط محقّق ارجمند حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حمید ستوده خراسانی (دامت برکاته) در سال ۱۳۹۲ش به زبان عربی با عنوان «الخطابات القانونیة رؤية مبتکرة عند الإمام الخمیني(قدس‌سره)» تقریر و به زیور چاپ آراسته و مورد استقبال دانشوران عرصة فقاهت قرار گرفت. اکنون نيز متن فارسی درس‌گفتارهاي حضرت استاد، به زبان فارسي و با قلم محقّق محترم حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ مهدی اعلائی (دامت برکاته) تنظیم و تقدیم اهل تحقيق و نظر می‌شود. 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

#معرفی_مقاله #پیشینه ❇️تحلیل خطابات قانونیه، آثار، اشکالات و پاسخ آن 🖋نویسنده: محمد عرب صالحی دانشیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی 🔸 نشریه فقه و اصول 📆 آبان ۱۳۹۶ 🔻چکیده در این مقاله پس از تبیین مفهوم و مبنای خطابات قانونیه، که از ابداعات فکری امام خمینی در اصول فقه است به چهار پرسش، پاسخ تفصیلی داده شده است: ادله و شواهد مبنا کدام است؟ آثار مترتب بر این مبنا در اصول فقه و به تبع آن در فقه چیست؟ چه ایراداتی بر این مبنا وارد شده است؟ چه پاسخ هایی به این اشکالات می‌توان داد؟ از آثار قول به خطابات قانونیه به هفت اثر مهم اشاره شده است و در بررسی ایرادات وارده هشت ایراد مهم‌تر مطرح و جمعا شانزده پاسخ داده شده است و در نهایت اصل مبنا با اندک تصرفی در برخی از تقریرات نظریه، تثبیت شده است. 🔻لینک دانلود متن کامل مقاله 🌐https://jfiqh.um.ac.ir/article_31907.html 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

#عکس_نوشت 🔰تبیین کارکرد نظریه خطابات قانونیه در پاسخگویی به شبهات معاصر 🔸حضرت آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی (دام ظله) 🔻برشی از متن نظریه خطابات ظرفیت بالایی در پاسخگویی به بسیاری از شبهات مطرح در روزگار ما دارد... 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com

#معرفی_کتاب #پیشینه ❇️خطابات قانونیه حجت الاسلام و المسلمین سیدحسن خمینی 🖋تحقیق و تنظیم: سیدمحمود صادقی، محمود شهیدی 📅سال انتشار: ۱۴۰۰ 🔸ناشر: موسسه چاپ و نشر عروج 🔹نگارنده این سطور به جهات متعدد همت خویش را در مباحث علمی خود مصروف بازخوانی و شرح و نقد آثار امام بزرگوار کرده است به همین جهت در سیر مباحث خود، بخش زیادی از سال تحصیلی ۹۹ -۹۸ را به بررسی نظریه خطابات قانونیه اختصاص داد و امیدوار است که بتواند در آینده نیز ثمرات این بحث را در علم فقه پی گیری کند. 🔸خطابات قانونیه را نباید یک قاعده اصولی یا حتی گفتمان اصولی به حساب آورد بلکه این مهم یک ایماژ (تصویر ذهنی) است و صد البته از این نظر مقبول است که می تواند تاثیری بسیار عمیق بر جای گذارد، تبدیل نگاه از نظام واره (مولا و عبد) به نظام واره (قانون و شهروند) قطعا تاثیراتی بزرگ را حتی فراتر از فقه و اصول می تواند موجب شود. 💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره) 🌐eitaa.com/IKSI_MF ▪️تارنمای همایش 🌐iksi.markazfeqhi.com