ضرورت تجدیدنظر در رویه زبانی ارائه جداول و شکل‌ها در مجلات فارسی نامه سرگشاده به معاونان پژوهشی کشور و مدیران و مسئولان مجلات فارسی‌زبان با سلام و احترام، یکی از چالش‌های ساختاریِ متداول در مجلات علمی فارسی‌زبان، رویۀ ارائه هم‌زمان و دو‌زبانه عناوین جداول، شکل‌ها، نمودارها و تصاویر در قالب فارسی و انگلیسی است؛ در حالی که محتوای داخلی این جداول و شکل‌ها غالباً به زبان انگلیسی ارائه می‌شود. این رویه، اگرچه با نیت مواجهه با الزامات بین‌المللی فضای نشر علمی شکل گرفته است؛ اما در عمل پیامدهای ناخواسته‌ای برای وضعیت زبان فارسی در فضای علمی داخلی و کارایی سیستم‌های نشر علمی کشور به دنبال دارد. از جمله: ۱. تناقض در سیاست زبانی و استانداردهای بین‌المللی پایگاه‌های بین‌المللی مانند اسکوپوس به وضوح از مجلات غیرانگلیسی‌زبان خواسته‌اند که چکیدۀ انگلیسی مبسوط (Extended English Abstract) داشته باشند. این چکیده بایستی حاوی هدف و بیان مسئله، روش‌ پژوهش، یافته‌ها، نتیجه‌گیری، و حتی جداول، شکل‌ها و نمودارهای اصلی همه به زبان انگلیسی و با کیفیت بین‌المللی باشد. بدین ترتیب، نیاز به «بین‌المللی‌سازی» محتوای فارسی مستقیماً از طریق چکیدۀ انگلیسی مبسوط پاسخ داده می‌شود، نه از طریق زبان‌آمیزی داخلی متن اصلی و ترجمه جداول و نمودارها. در عمل، ارائۀ بخش‌هایی از جدول یا شکل به زبان انگلیسی در متن فارسی، نه تنها الزامی برای نمایه‌سازی در پایگاه‌های بین‌المللی نیست، بلکه ساختار زبانی و یکپارچگی متون علمی فارسی را تضعیف می‌کند. ۲. تضعیف زبان فارسی به عنوان زبان علم این رویه، ضمن ایجاد یک «دوزبانی کاذب»، پیام ضمنیِ ناتوانی زبان فارسی در انتقال دانش علمی دقیق را منتقل می‌کند. در حالی که زبان فارسی از ظرفیت بالایی در بیان مفاهیم فنی، تحلیلی و آماری برخوردار است، این روشِ رایج موجب شده که دانشجویان، پژوهشگران و ویراستاران فرض کنند که استفاده از اصطلاحات یا داده‌های انگلیسی در داخل جداول و شکل‌ها «ضرورت علمی» است، نه یک انتخاب روش‌شناختی موقت. این امر، به تدریج، فرهنگ زبانی علمی داخلی را از بنیاد تضعیف می‌کند و زمینه‌ساز یک نوع استعمارِ زبانیِ ضمنی می‌شود. در نهایت، چنین رویه‌هایی می‌تواند به تدریج نویسندگان را به سمت تولید محتوای علمی به زبان انگلیسی سوق دهد؛ به گونه‌ای که آنان ترجیح دهند مقالات خود را مستقیماً به زبان انگلیسی تهیه و برای انتشار در مجلات بین‌المللی ارسال کنند. این امر نه تنها باعث کاهش کیفیت و غنای محتوای علمی فارسی‌زبان می‌شود، بلکه ممکن است در بلندمدت، جایگاه زبان فارسی را به عنوان ابزاری فعال در تولید و انتقال دانش علمی در داخل کشور تضعیف نماید. ۳. چالش‌های فنی و ویراستاری از دیدگاه مدیریت نشر علمی، این رویه هزینه‌های ویراستاری و صفحه‌آرایی را به طور غیرضروری افزایش می‌دهد. هر جدول یا شکل باید دوباره‌کاری شود: یک‌بار برای نسخۀ فارسی و یک‌بار برای نسخۀ انگلیسی، در حالی که در چکیدۀ انگلیسی مبسوط، می‌توان محتوای همان جدول یا شکل را با کیفیت بین‌المللی و بدون تکرار ارائه داد. این دوگانگی، اثربخشی و بازدهی نظام نشر علمی را کاهش داده و منابع انسانی و مالی نویسندگان و ارکان مجلات را هدر می‌دهد. راه‌حل پیشنهادی پیشنهاد می‌شود کمیته‌های تخصصی وزارتین بهداشت و علوم، همکاری با شورای عالی انقلاب فرهنگی و مرکز ملی توسعه زبان فارسی، راهنمای‌های هماهنگ شده‌ای برای مجلات علمی فارسی تدوین کنند که: - محتوای اصلی مقاله (شامل جداول، شکل‌ها و داده‌ها) به طور یکپارچه به زبان فارسی ارائه شود؛ - چکیدۀ انگلیسی مبسوط به‌گونه‌ای تدوین شود که بیان مسئله و هدف پژوهش، روش پژوهش، یافته‌های اصلی، اصطلاحات کلیدی، و جداول و نمودارهای اصلی، و نتیجه‌گیری را به زبان انگلیسی و با استانداردهای بین‌المللی پوشش دهد؛ - از مجلات فارسی خواسته شود که عناوین و داده‌های جداول و شکل‌ها را در چکیدۀ انگلیسی مبسوط به زبان انگلیسی بیاورند، نه در خود متن فارسی. این رویکرد، ضمن احترام به هویت زبانی علمی فارسی، الزامات نمایه‌سازی در پایگاه‌های بین‌المللی را نیز بهینه و مؤثر رعایت می‌کند. علیرضا نوروزی استاد گروه علم اطلاعات، دانشگاه تهران سردبیر، داور و مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing

ریسک‌های امنیتی ناشی از افشای حکم هیئت علمی در فرایند ارزیابی مجلات کشور نیاز کمیسیون نشریات وزارت علوم به ارائه حکم اعضای هیئت علمی و استادان کشور برای ارزیابی مجلات علمی می‌تواند پیامدهای امنیتی متعددی به ویژه در بستر سیستم‌های دیجیتالی و مدیریت اطلاعات حساس داشته باشد، که از طریق رایانامه و بسترهای اینترنتی ناامن در اختیار کارشناسان و مدیران اجرائی مجلات قرار می‌گیرد. در ادامه به مهمترین این پیامدها اشاره می‌شود. یک. فشای اطلاعات حساس شخصی: حکم استخدامی معمولاً حاوی اطلاعات شخصی حساسی مانند: کد ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد، شماره پرسنلی، و گاهی اطلاعات بانکی است. این اطلاعات در صورت نشت یا سوءاستفاده می‌تواند زمینه‌ساز هویت‌دزدی، کلاهبرداری یا سوءاستفاده‌های اداری شود. حتی سامانه‌های امور منابع انسانی دانشگاه‌ها هم هک می‌شوند، و افراد کلاهبردار بارها با استادان تماس می‌گیرند و درخواست پول می‌کنند. دو. ریسک‌های مرتبط با ذخیره‌سازی و انتقال داده: اگر این اسناد به صورت الکترونیکی جمع‌آوری و بدون رمزنگاری ذخیره شوند، در برابر هک یا دسترسی غیرمجاز آسیب‌پذیر خواهند بود. ارسال اسناد از طریق روش‌های ناامن (مانند رایانامه معمولی یا سامانه‌های بدون احراز هویت) می‌تواند منجر به درز اطلاعات شود. جمع‌بندی و پیشنهادها درخواست حکم اعضای هیئت علمی برای ارزیابی مجلات، اگرچه از منظر تأیید اعتبار علمی مجلات قابل درک است؛ اما فراتر از حد ضرورت بوده و بدون ملاحظات امنیتی و حفظ حریم خصوصی، می‌تواند زمینه‌ساز چالش‌های جدی شود. پیشنهاد می‌شود که فرایند تأیید صلاحیت اعضای هیئت تحریریۀ مجلات از طریق سامانه‌های دولتی معتبر استانداردسازی شود. همچنین، از مستندات جایگزین مانند گواهی عضویت هیئت علمی بدون ذکر جزئیات حساس استفاده شود. علیرضا نوروزی مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing

پيشنهادهایی جهت ارتقای جايگاه بين‌المللی مجلات با توجه به اهميت روزافزون نمايه‌سازی مجلات در پايگاه‌هاي بين‌المللي همچون اسکوپوس، دواج، ابسکو، اگریس و ... پیشنهادهایی به شرح زیر جهت ارتقای جايگاه بين‌المللی مجلات عرض می‌شود: - نوشتن سخن سردبير در هر شماره توسط سردبير يا يكی از اعضاي هيئت تحريريه نامدار (که نشان می‌دهد سردبیر مجسمه بزرگداشت نیست)؛ - به روز رسانی و تکمیل فهرست داوران؛ - انتشار متن کامل مقالات در دست انتشار؛ - حضور فعال مجله در شبكه‌هاي اجتماعي آكادميا و لينكدين؛ - حضور فعال سردبیر و دبیران اصلی در ریسرچ‌گیت، آکادمیا، لینکدین، اورکید و گوگل اسکالر؛ - جذب سردبير مهمان بين‌المللی از كشورهاي معتبر؛ - جذب نويسندگان خارجی از كشورهای معتبر؛ - جذب اعضای هيئت تحريریه بين‌المللی (حداقل پنج تا ده عضو نامدار از پنج قاره جهان)؛ - توجه به اخلاق پژوهش به ويژه در مطالعات انسانی و حيوانی؛ و - توجه و نظارت ويژه بر مشابهت‌يابی مقالات ارسالی به مجلات به منظور جلوگيری از سرقت علمی و ادبی انسانی و ماشینی (هوش مصنوعی). علیرضا نوروزی سردبیر، داور و مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing

تمپلت/قالب مجله تحقیقات کتابداری دانشگاه تهران، جهت الگوبرداری در مجلات تقدیم می گردد. مدیران اجرائی محترم مجلات بایستی اطلاعات مجله خود را درج فرمایند. در سربرگ فارسی و انگلیسی، لوگو دانشگاه و جلد مجله به صفحه اول وبگاه مجله فراپیوند شود.| علیرضا نوروزی

توجه توجه: وضعیت اضطراری. سایت برخی مجلات روی سامانه های سیناوب و یکتاوب توسط گروهک منفور مجاهدین یا سلطنت طلبان خائن هک شده اند. لطفاً رمز مجلات خود را تغییر دهید و وضعیت امنیت وبگاه را به طور مکرر چک کنید.

توجه توجه: مجلاتی که در دست ازیابی دواج، ابسکو، کبی، اسکوپوس، و .... هستند؛ چنانچه سایت مجله از دسترس بین‌المللی خارج شود مجله رد خواهد شد. حفظ پایداری و دسترسی‌پذیری بین‌المللی وبگاه، از الزامات بنیادین مجلات نمایه‌شده در پایگاه‌های معتبر محسوب می‌شود. اختلال در دسترس‌پذیری جهانی وبگاه مجله، می‌تواند منجر به توقف فرایند ارزیابی، پایش، تعلیق و یا حذف مجله از آن پایگاه گردد. پیامدهای ناشی از این امر، مستلزم صرف زمان و تلاش قابل‌توجهی جهت احیای جایگاه علمی مجله و طی مجدد فرایندهای پیچیده داوری و نمایه‌سازی خواهد بود. مجلاتی که رد شوند، مستلزم ارزیابی مجدد می‌شوند. علیرضا نوروزی مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing

ضرورت هم‌زمانی شماره نخست مجلات نوپا با سال تقویمی در چارچوب معیارها و سیاست‌های نمایه‌سازی پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی، آغاز انتشار نشریه از ابتدای سال تقویمی (معمولاً متناظر با دوره اول، شماره اول)، به عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی در سنجش ثبات انتشار، تعهد حرفه‌ای و بلوغ مدیریتی مجله تلقی می‌شود. اگرچه الزام صریحی از سوی تمامی پایگاه‌ها در این خصوص تصریح نشده است، اما اتخاذ این رویکرد مؤید وجود برنامه‌ریزی راهبردی و بلندمدت در مدیریت مجله است. شواهد عملی حاکی از آن است که مجلاتی که فرایند انتشار را از میانه یا اواخر سال تقویمی آغاز می‌نمایند، در فرایند ارزیابی و نمایه‌سازی با پرسش‌ها، حساسیت‌ها و ملاحظات نظارتی بیشتری مواجه می‌شوند. دلایل اصلی این توصیه یا الزام به شرح زیر است: ۱. ثبات و پایداری نمایه‌ها انتظار دارند مجله‌ای که می‌خواهد جدی گرفته شود، برنامه‌ریزی بلندمدت داشته باشد. شروع در میانه یا پایان سال، ممکن است نشان‌دهندۀ عدم برنامه‌ریزی ساختاریافته یا ناپایداری در فرایند انتشار باشد. ۲. تطبیق با مدل‌های بین‌المللی شماره‌گذاری در سیستم‌های علمی بین‌المللی، هر سال شمارشی از مجله معمولاً با یک دوره (Volume) شناخته می‌شود و شماره‌ها (Issues) در داخل آن جای می‌گیرند. شروع از سر سال، این ساختار را پشتیبانی می‌کند و با مدل‌های استاندارد همخوانی دارد. ۳. شفافیت در اطلاع‌رسانی و ارجاع‌دهی در صورت شروع نشر مجله در نیمۀ سال، ابهام دربارۀ شمارۀ اول یا شروع دورۀ نخست ایجاد می‌شود. این امر می‌تواند در مدیریت محتوا در پایگاه‌ها، و دسترسی کاربران ایجاد سردرگمی کند. ۴. برآورده‌سازی معیارهای انتظار در صف نمایه‌سازی بسیاری از پایگاه‌های نمایه‌سازی حداقل دو سال کامل انتشار منظم را برای بررسی یا پذیرش می‌خواهند. اگر مجله در میانۀ سال شروع شود، گاهی این دورۀ دو ساله به صورت ناقص یا مبهم در نظر گرفته می‌شود. ۵. هماهنگی با سال مالی و برنامه‌ریزی دانشگاهی بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی براساس سال مالی یا سال تحصیلی کار می‌کنند. شروع مجله از سر سال، هم‌راستا با این چرخه‌هاست و در جذب داور، نویسنده و حامیان مالی مؤثرتر عمل می‌کند. جمع‌بندی اگرچه تقارن آغاز انتشار با ابتدای سال تقویمی (اوایل فصل شمسی = اواخر ماه سوم، ششم، نهم، و دوازدهم میلادی) در الزامات برخی پایگاه‌های نمایه‌سازی به صورت صریح قید نشده است، اما رعایت این اصل به عنوان شاخصی از بلوغ ساختاری و برنامه‌ریزی بلندمدت در مدیریت مجلات علمی قلمداد می‌شود. در عمل، عدم انطباق زمان شروع با سال تقویمی می‌تواند منجر به افزایش ملاحظات در فرایند داوری و نمایه‌سازی گردد. بنابراین، اجتناب از تعجیل در تأسیس و اقدام به انتشار شمارۀ افتتاحیه همسو با آغاز سال، ضروری به نظر می‌رسد. علیرضا نوروزی مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing

دوباره می‌سازمت وطن اگرچه با خشت جان خویش! ستون به سقف تو می‌زنم اگرچه با استخوان خویش!! وقتی جنگلی آتش می‌گیرد همه پرندگان پر می‌زنند و جانوران فرار می‌کنند؛ اما درختان جان فدا می‌مانند قدرتمند و استوار، زیرا ریشه در خاک دارند؛ و بهار دوباره جنگل را سرسبز می‌سازند. دست به دست هم دهيم به مهر ميهن خويش را کنيم آباد به امید ایرانی قدرتمندتر و قوی‌تر علیرضا نوروزی مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing

ضرورت رعایت قواعد علمی در نگارش عنوان انگلیسی مقالات به منظور افزایش انسجام شکلی، حرفه‌ای بودن و رعایت استانداردهای بین‌المللی نگارش علمی، به ویژه در حوزه‌هایی که اسم اشخاص و اسم مکان‌های خاص در عناوین انگلیسی مقالات ظاهر می‌شوند، رویه زیر به عنوان رویه کلی پیشنهاد می‌شود. اصل کلی: در عنوان اصلی (Title) و عنوان‌فرعی/زیرعنوان (Subtitle) مقالات انگلیسی، حرف اول تمام «کلمات مهم (Major Words) شامل اسم‌ها (Nouns)، فعل‌ها (Verbs)، صفت‌ها (Adjectives)، قیدها (Adverbs) و ضمیرها (Pronouns) با حرف بزرگ (Capital) نوشته می‌شود. حروف اضافه کوتاه مانند of, in, to, for)، حروف ربط مانند and, or, but و حروف تعریف (a, an, the) در میانه عنوان با حرف کوچک نوشته می‌شوند، مگر اینکه اولین کلمه عنوان یا عنوان فرعی باشند. Title of Paper: Capitalize all “major” words (nouns, verbs, adjectives, adverbs, and pronouns) in the title and subtitle اگر هم از رویه انجمن روانشناسی APA تبعیت می‌فرمایید، حرف اول عنوان و حرف اول عنوان فرعی بعد از دو نقطه و اسامی خاص با حروف بزرگ نوشته می‌شود. همکاران محترمی که از رویه APA تبعیت می‌کنند قاعده زیر در دستنامه نسخه هفتم مطالعه بفرمایند: 6.17 Titles of Works and Headings Within Works Title Case. In title case, capitalize the following words in a title or heading: - the first word, even a minor word such as “The” - the first word of a subtitle, even if it is a minor word - the first word after a colon, em dash, or end punctuation in a heading, even if it is a minor word - major words, including the second part of hyphenated major words (e.g., “Self-Report,” not “Self-report”) - words of four letters or more (e.g., “With,” “Between,” “From”) در هر دو صورت رعایت یکدستی در کل مقالات هر شماره الزامی است. علیرضا نوروزی مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی 🆔 @Indexing