MetaCog I متاکاگ
💠 دستیابی پژوهشگران ایرانی به مدل هوش مصنوعی برای پیشبینی دقیق ارتفاع امواج دریا
🔹پژوهشگران دانشگاه صنعتی امیرکبیر موفق به طراحی مدلی نوآورانه مبتنی بر یادگیری ماشین شدند که میتواند ارتفاع امواج شاخص دریا را با دقتی میان ۹۳ تا ۹۷ درصد پیشبینی کند.
این مدل در قالب رابط کاربری هوشمند گرافیکی مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-GUI) طراحی شده تا مهندسان و برنامهریزان حوزه انرژیهای تجدیدپذیر بتوانند از آن در پیشبینی وضعیت دریا و مدیریت سامانههای مبدل انرژی موجی بهره ببرند. هدف اصلی این طرح، پشتیبانی از عملیات و تصمیمسازی در پروژههای انرژی دریایی است.
🔹 امیرحسین شهبازبیگیان، پژوهشگر رشته مهندسی دریا، در گفتوگویی با آژانس علمی-دانشگاهی آزاد (ANA) اظهار داشت:
«یکی از بزرگترین چالشها در این مسیر، وابستگی مدلهای سنتی یادگیری ماشین به حجم عظیمی از دادههای تاریخی است؛ دادههایی که جمعآوری آنها در محیطهای دریایی نهتنها پرهزینه و زمانبر است، بلکه در بسیاری از مناطق ساحلی جهان، بهویژه در کشورهای در حال توسعه، عملاً امکانپذیر نیست.»
🔹وی افزود:
«پژوهش ما پاسخی مستقیم به این چالش بود. در این پروژه، مدلی بهینهسازیشده بر پایه هوش مصنوعی دریایی توسعه یافت که قادر است از دادههای محدود و پراکنده، الگوهای پیچیده امواج را بیاموزد.»
به گفته او، این مدل با دادههای چهار بویه دریایی در سواحل مختلف استرالیا ــ شامل طیف متنوعی از شرایط اقلیمی و الگوهای موجی ــ آموزش داده شده و توانسته عملکردی برتر نسبت به الگوریتمهای متعارف یادگیری ماشین از خود نشان دهد.
🔹 پیوند با توسعه ابزارهای بومی سنجش امواج
در سال ۲۰۲۴ نیز پژوهشگران «مؤسسه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی ایران» نخستین ثبتکننده موج جهتی (Directional Wave Recorder) را طراحی و ساخته بودند.
دکتر سیدمسعود محمودوف، از اعضای این مؤسسه، در تشریح این دستاورد گفت:
«شناخت پدیدههایی چون باد، جریان و رژیم موجی دریاها نیازمند دادههای میدانی دقیق و تجهیزات بهروز است. از اینرو، این دستگاه با هدف مطالعه رژیم موجی محیطهای دریایی و اقیانوسی طراحی شد و اکنون آماده آزمونهای نهایی در سواحل جنوبی کشور و دریای خزر است.»
🔹این دستگاه با همکاری دانشگاه علم و صنعت ایران ساخته شده و قادر است طیف دوبعدی امواج را استخراج و جهت حرکت آنها را با سنجش نوسانات جریان ناشی از حرکت موج تعیین کند.
این دو دستاورد نشان میدهند که ایران در مسیر تلفیق هوش مصنوعی با فناوریهای اقیانوسی و سامانههای دادهمحور انرژی گامهای راهبردی برداشته است؛ مسیری که میتواند آیندهی حکمرانی فناورانه بر منابع طبیعی و انرژیهای تجدیدپذیر را در کشور رقم بزند.
🏷 پیوست خبری-تحلیلی
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
💠 کنفرانس بینالمللی فناوری اطلاعات و دانش ۲۰۲۵؛ همگرایی نظریه، هوش مصنوعی و حکمرانی دادهمحور
🔹شانزدهمین کنفرانس بینالمللی فناوری اطلاعات و دانش (IKT 2025) از ۲ تا ۴ دیماه در دانشگاه صنعتی امیرکبیر تهران برگزار خواهد شد. این رویداد به همت «انجمن ایرانی فناوری اطلاعات و ارتباطات» و با محوریت توسعه مرزهای دانشی و تصمیمسازی فناورانه در زیستبوم ICT ایران شکل میگیرد.
🔹تمرکز اصلی این کنفرانس بر «مبانی نظری، الگوریتمها و نوآوری در کاربردهای هوش مصنوعی و یادگیری ماشین» است. در این محور، موضوعاتی همچون مدلهای زبانی طبیعی، مدلهای زبانی بزرگ (LLM)، یادگیری عمیق، تحلیل کلانداده، هوش مصنوعی مولد، هوش تجاری و سامانههای پشتیبان تصمیمگیری بررسی خواهد شد.
🔹از دیگر محورهای کلیدی میتوان به تحول دیجیتال در صنعت، اقتصاد، جامعه و خانواده، بانکداری هوشمند، رمزارزها، آموزش در عصر هوش مصنوعی، مسائل اخلاقی و حقوقی، حریم خصوصی، تصمیمسازی دادهمحور، و حکمرانی دیجیتال با رویکرد عدالتمحور و توسعه پایدار اشاره کرد.
🔹در بخش امنیت و پردازش اطلاعات، موضوعاتی چون مجازیسازی شبکه، نسل ششم ارتباطات (6G)، رایانش لبه و مه، تحلیل داده در زمان واقعی، پردازش و رمزنگاری کوانتومی، و نرمافزارهای خودترمیمگر مورد بحث قرار خواهد گرفت.
در حاشیه این رویداد، نشستهای تخصصی، کارگاههای آموزشی، میزگردهای علمی، رقابتهای پژوهشی و نمایشگاه محصولات نوآورانه و دانشبنیان نیز برگزار میشود.
🏷 پیوست خبری
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
MetaCog I متاکاگ
💠 کنفرانس بینالمللی فناوری اطلاعات و دانش ۲۰۲۵؛ همگرایی نظریه، هوش مصنوعی و حکمرانی دادهمحور 🔹شان
💠 جایگاه فناوری اطلاعات در ایران
🔹وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بهعنوان عالیترین نهاد حاکمیتی در حوزه ICT، راهبری سیاستهای توسعهای این بخش را برعهده دارد. دولت با هدف تسهیل زندگی مردم، راهبردی ویژه برای گسترش دسترسی هوشمند و عادلانه به زیرساختهای ارتباطی در پیش گرفته است.
🔹طبق دادههای سازمان تنظیم مقررات ارتباطات (CRA)، ضریب نفوذ تلفن همراه در کشور به ۱۶۱.۶۷ درصد و شمار کاربران موبایل به حدود ۱۳۵ میلیون نفر رسیده است. همچنین ۹۳ درصد از روستاهای کشور (بیش از ۵۲ هزار روستا) به خدمات ارتباطی دسترسی دارند.
🔹با این حال، نرخ نفوذ اینترنت ثابت در حدود ۱۴ درصد متوقف مانده و رشد سالانه آن کمتر از ۲ درصد است؛ در حالی که اینترنت همراه با رشدی ۱۰ درصدی، پنج برابر سریعتر از اینترنت ثابت در حال گسترش است.
🔹در بخش فناوریهای فضایی نیز ایران با بهرهگیری از ۱۳ دانشگاه و یک مؤسسه پژوهشی وابسته به وزارت علوم در رشتههای هوافضا، بهعنوان یکی از کشورهای پیشرو منطقه در تربیت متخصصان و توسعه فناوریهای بومی فضایی شناخته میشود.
🔹 این کنفرانس در واقع تلاقی سه جبهه دانشی ایران است:
دانش نظری و نوآوری فناورانه و حکمرانی دادهمحور.
رویدادی که میتواند نقشآفرینی ایران را در معماری آیندهی هوش مصنوعی و فناوریهای شناختی منطقه تثبیت کند.
🏷 پیوست تحلیلی
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
💠 ۳۰ دانشجوی سعودی آموزش پیشرفته مهندسی کاربردی هوش مصنوعی را در آکسفورد به پایان رساندند
🔹۳۰ دانشجوی سعودی دورهی فشردهی «Bootcamp مهندسی کاربردی هوش مصنوعی» را که از سوی سازمان داده و هوش مصنوعی عربستان (SDAIA) برگزار شده بود، در شهر لندن به پایان رساندند.
این برنامه در همکاری با دانشگاه آکسفورد اجرا شد و دانشآموختگان مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد رشتههای هوش مصنوعی، علوم رایانه و فناوریهای وابسته را تحت آموزش قرار داد. شرکتکنندگان با نظارت متخصصان بینالمللی، مهارتهای پیشرفتهای در حوزههای یادگیری عمیق (Deep Learning)، بینایی ماشین (Computer Vision) و مدلهای مولد (Generative Models) کسب کردند و توانایی طراحی و پیادهسازی راهحلهای هوشمند در محیطهای متنوع را به دست آوردند.
🔹در طول سه هفته آموزش، دانشجویان بهصورت عملی با فریمورکهای TensorFlow و PyTorch، ابزارهای بینایی رایانهای نظیر YOLO، و مدلهای زبانی و مولد مبتنی بر Hugging Face کار کردند.
این بوتکمپ بخشی از برنامههای مستمر سازمان داده و هوش مصنوعی عربستان برای توانمندسازی استعدادهای ملی در حوزههای پیشرفته هوش مصنوعی و ایجاد همکاریهای راهبردی با مؤسسات علمی معتبر جهانی است.
🔹بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی عربستان (SPA)، هدف از اجرای این دورهها افزایش رقابتپذیری نسل جوان سعودی در فناوریهای نوین و تحقق اهداف چشمانداز ۲۰۳۰ است؛ چشماندازی که بر گذار به جامعه دانشبنیان و اقتصاد هوشمند تأکید دارد.
🏷 پیوست خبری-تحلیلی
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
MetaCog I متاکاگ
💠 صدور مجوز صادرات تراشههای هوش مصنوعی آمریکا به امارات؛ مذاکرات با عربستان در آستانه توافق
🔹به گزارش منابع آمریکایی، ایالات متحده با صدور مجوز صادرات میلیاردها دلار تراشه هوش مصنوعی (AI Chips) به امارات متحده عربی موافقت کرده و به مرحله نهایی توافق مشابهی با عربستان سعودی نزدیک شده است.
🔸بر اساس گزارش بلومبرگ، وزارت بازرگانی آمریکا مجوزی برای شرکت Nvidia صادر کرده تا تراشههای پیشرفته خود را به امارات صادر کند؛ جایی که شرکت آمریکایی OpenAI در حال راهاندازی یک ابرمرکز داده (Data Center) در مقیاس عظیم است.
🔹 طبق توافق اولیه میان واشنگتن و ابوظبی، امارات از سال ۲۰۲۵ سالانه تا ۵۰۰ هزار تراشه پیشرفته انویدیا خریداری خواهد کرد که از این میان ۴۰۰ هزار تراشه به پروژهها و مراکز دادهی مدیریتشده توسط شرکتهای آمریکایی در خاک امارات اختصاص مییابد و ۱۰۰ هزار تراشه به شرکت دولتی G42 (به ریاست شیخ طحنون بن زاید، رئیس اطلاعات و مقام عالی هوش مصنوعی امارات) واگذار خواهد شد.
با این حال، مجوز جدید صادرشده فعلاً شامل تراشههای تخصیصیافته به G42 نمیشود.
🔹گزارش والاستریت ژورنال پیشتر اعلام کرده بود که برخی مقامات آمریکایی خواهان محدودسازی دسترسی مستقیم G42 به فناوریهای پردازشی پیشرفته هستند؛ زیرا این نهاد پیوندهای فناورانهای با چین دارد.
در ازای صدور این مجوز، واشنگتن از امارات تعهد گرفته است که بهازای هر دلار تراشه دریافتشده، سرمایهگذاری مستقیم خارجی معادل در آمریکا انجام دهد توافقی که برآورد میشود ارزش آن در یک بازهی دهساله به حدود ۱.۴ تریلیون دلار برسد.
در جریان سفر «دونالد ترامپ» به خلیج فارس در ماه مه، سه کشور امارات، عربستان و قطر وعده سرمایهگذاریهای چنددهمیلیارددلاری در پروژههای فناورانه و انرژی ایالات متحده داده بودند؛ هرچند ردیابی این تعهدات هنوز دشوار است.
🇸🇦 عربستان سعودی نیز در تلاش برای دستیابی به تراشههای هوش مصنوعی آمریکایی است، اما بنا بر گزارش والاستریت ژورنال، پیشرفت مذاکرات با واشنگتن کند بوده است. علت اصلی، نگرانی برخی مقامات ایالات متحده از احتمال دسترسی چین به فناوریهای حساس آمریکایی از مسیر همکاریهای فناورانه عربستان عنوان شده است.
🔹مذاکرات آمریکا با کشورهای خلیج فارس از اردیبهشتماه آغاز شده و اکنون در حالی به مراحل نهایی میرسد که ترامپ آماده سفر به منطقه برای نظارت بر امضای توافق پایان جنگ غزه است. ایالات متحده قصد دارد در بازسازی و تأمین امنیت نوار غزه بهشدت بر نقش عربستان و امارات تکیه کند.
🔍 واشنگتن با سیاست «وابستگی فناورانهی کنترلشده» در تلاش است همزمان با فروش فناوریهای محدودشده، مسیر دسترسی چین به سختافزارهای پردازشی سطح بالا را مسدود و اکوسیستم هوش مصنوعی خاورمیانه را در مدار ژئوپلیتیکی خود قفل کند.
🔻در سوی مقابل، عربستان و امارات با استراتژی «موازنه فناورانه» میکوشند ضمن دریافت فناوری از غرب، ارتباطات موازی با چین را برای تقویت استقلال فناورانه و کاهش انحصار آمریکایی حفظ کنند.
🏷 پیوست تحلیلی
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
19.2M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
💠 شمشیر دولبهی الگوریتمها: آینده جنگ، کنترل انسان و معمای اخلاقی سلاحهای خودکار
🔹جهان در آستانه یک دگرگونی بنیادین در ماهیت جنگ قرار گرفته است. هوش مصنوعی دیگر یک ابزار جانبی نیست، بلکه در حال تبدیل شدن به مغز متفکر میدانهای نبرد آینده است. این ویدیو به ژرفای این تحول عظیم میپردازد و نشان میدهد که چگونه سیستمهای خودمختار، پهپادهای هوشمند و الگوریتمهای تصمیمگیری، چهره جنگ را برای همیشه تغییر میدهند.
از یک سو، هوش مصنوعی با افزایش دقت و سرعت در عملیات نظامی، پتانسیل کاهش خطاهای انسانی و تلفات نیروها را دارد. اما از سوی دیگر، ظهور "سلاحهای خودکار مرگبار" (LAWS) که میتوانند بدون دخالت مستقیم انسان تصمیم به کشتن بگیرند، نگرانیهای عمیق اخلاقی و حقوقی را به همراه داشته است. این ویدیو به بررسی این دوگانگی میپردازد: آیا هوش مصنوعی ابزاری برای جنگهای هوشمندتر و کمخطرتر است یا تهدیدی که میتواند به درگیریهای غیرقابل کنترل و فجایع انسانی منجر شود؟
🔹در این مستند، به چالشهای کلیدی مانند "خلأ پاسخگویی" پرداخته میشود؛ اگر یک سلاح خودکار به اشتباه غیرنظامیان را هدف قرار دهد، چه کسی مسئول است؟ برنامهنویس، فرمانده یا خود ماشین؟ همچنین، رقابت تسلیحاتی جدیدی که میان قدرتهای جهانی بر سر دستیابی به برتری در هوش مصنوعی نظامی شکل گرفته و تلاشهای بینالمللی برای قانونمند کردن این حوزه را مورد بررسی قرار میدهد.
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
MetaCog I متاکاگ
💠 شمشیر دولبهی الگوریتمها: آینده جنگ، کنترل انسان و معمای اخلاقی سلاحهای خودکار 🔹جهان در آستانه
🔺برای دسترسی سریع به بخشهای کلیدی ویدیو، میتوانید روی این زمانها کلیک کنید:
▫️[00:00] میدان نبرد با سرعت ماشین: ویدیو با نمایش این مفهوم آغاز میشود که چگونه سیستمهای خودمختار در حال ایجاد میدانهای نبردی هستند که با سرعت ماشین عمل میکنند و انسانها دیگر قادر به همگام شدن با آن نیستند. این موضوع، اساس تغییر پارادایم در جنگهای مدرن است.
▫️[00:17] خطر واقعی، از دست دادن کنترل است: در این بخش به یکی از بزرگترین نگرانیها پرداخته میشود: خطر اصلی "رباتهای قاتل" نیست، بلکه از دست دادن کنترل بر سیستمهای هوش مصنوعی است که حتی خالقان آنها نیز نمیتوانند رفتارشان را به طور کامل پیشبینی کنند. این مسئله به "مشکل جعبه سیاه" (Black Box Problem) در هوش مصنوعی اشاره دارد.
▫️[00:54] آستانه نهایی: واگذاری تصمیم مرگ و زندگی به ماشین: این بخش به نقطه عطف اخلاقی ماجرا میپردازد. سپردن اختیار نهایی برای گرفتن جان انسان به یک ماشین، چالشی بنیادین برای انسانیت و مسئولیتپذیری اخلاقی ماست. ماشینها فاقد درک ارزش زندگی، همدلی و شفقت هستند و صرفاً بر اساس برنامهریزی عمل میکنند.
▫️[01:50] خلأ پاسخگویی و عدالت ناممکن: یکی از پیچیدهترین معضلات حقوقی سلاحهای خودکار در این قسمت تشریح میشود. در صورت وقوع جنایت جنگی توسط یک سیستم خودکار، مسئولیت با کیست؟ برنامهنویس، فرماندهای که آن را به کار گرفته، یا کارخانه سازنده؟ این "پراکندگی مسئولیت" اجرای عدالت را تقریباً غیرممکن میسازد.
▫️[02:23] تلاشهای جهانی برای قانونگذاری: این بخش به تلاشهای دیپلماتیک در سطح بینالمللی، مانند گفتگوها در سازمان ملل متحد در چارچوب "کنوانسیون برخی سلاحهای متعارف"، برای تنظیم و ایجاد قوانین حاکم بر سلاحهای خودکار مرگبار اشاره میکند. هدف اصلی، حفظ کنترل معنادار انسان بر استفاده از زور است.
▫️[03:12] آینده جنگ: از پهپادهای ازدحامی تا عملیات چند دامنهای: نگاهی به آینده نزدیک جنگهای مبتنی بر هوش مصنوعی انداخته میشود. مفاهیمی مانند "پهپادهای ازدحامی" (Drone Swarms) که میتوانند پیچیدهترین سیستمهای دفاعی را در هم بشکنند و "عملیات چند دامنهای" که در آن هوش مصنوعی نبرد در زمین، دریا، هوا، فضا و سایبر را به صورت یکپارچه هماهنگ میکند، در این بخش معرفی میشوند.
▫️[04:12] بزنگاه تاریخی و یک انتخاب حیاتی: ویدیو با این پیام قدرتمند به پایان میرسد که بشریت در یک مقطع حساس تاریخی قرار دارد. توسعه سلاحهای کاملاً خودکار اجتنابناپذیر نیست، بلکه یک انتخاب است. ما باید در برابر "جبر فناورانه" مقاومت کرده و اطمینان حاصل کنیم که فناوری همواره ابزاری برای کمک به تصمیمگیری انسان باقی بماند، نه جایگزین آن.
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
MetaCog I متاکاگ
💠 نبرد دو راهبرد هوش مصنوعی: رقابت شناختی آمریکا و چین میان رؤیای AGI و واقعیت AI تجسمیافته
🔹مایکل فرومن، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا (CFR)، در یادداشت تازه خود با عنوان «چین، ایالات متحده و مسابقه هوش مصنوعی»، رقابت فزاینده دو ابرقدرت را نه صرفاً یک «مسابقه فناورانه»، بلکه نزاعی راهبردی بر سر تعریف آینده هوش مصنوعی و قدرت جهانی توصیف میکند.
به گفته فرومن، ایالات متحده مسیر خود را بر پایه دستیابی به هوش مصنوعی عمومی (AGI) بنا نهاده است؛ یعنی سامانهای خودبهبوددهنده که توان شناختی انسان را پشت سر میگذارد. اما چین، برخلاف این مسیر، با تأکید شی جینپینگ بر «هوش مصنوعی کاربردمحور» (Application-Oriented AI)، راهبردی متفاوت را دنبال میکند: تجسم و نفوذ هوش مصنوعی در بطن اقتصاد فیزیکی و صنعتی.
🔹فرومن با استناد به گزارشهای رسمی وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین، مینویسد: تا پایان سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۰٪ از صنایع بزرگ چین به فناوریهای «AI + Manufacturing» مجهز خواهند شد؛ و این رقم تا ۲۰۳۵ به ۱۰۰٪ خواهد رسید. چین در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۹۵ هزار ربات صنعتی نصب کرده بیش از مجموع کل جهان در حالی که آمریکا تنها حدود ۳۴ هزار ربات نصب کرده است. بدین ترتیب، چین در حوزهی هوش مصنوعی تجسمیافته (Embodied AI) پیشتازی صنعتی محسوب میشود.
🔹در مقابل، ایالات متحده صدها میلیارد دلار را صرف توسعه مدلهای عظیم زبانی (LLMs) و ابرخوشههای محاسباتی برای دستیابی به AGI کرده است. اما چین با پخش هوشمندی در بطن زیرساخت تولید و با برنامهریزی متمرکز و نظام مشوق-تحریممحور، به جای تمرکز بر مدلهای بزرگ، در حال توزیع عقلانیت مصنوعی در مقیاس صنعت ملی است.
فرومن سپس بُعد ژئواقتصادی رقابت را برجسته میکند: واشنگتن در پی کنترل لایههای بالایی فناوری یعنی تراشهها و GPUهای پیشرفته است، اما پکن لایههای زیرین زنجیره ارزش را به گروگان گرفته است؛ از پالایش عناصر حیاتی مانند گالیم، ژرمانیم، گرافیت، نیکل و کبالت گرفته تا تولید مغناطیسهای عناصر خاکی کمیاب و مالکیت دانش فنی فرآوری آنها. سیاست تازه چین که از آن با عنوان «مربع بزرگ، دیوار بلند» (Big Square, Great Wall) یاد میشود، هر محصولی با تنها ۰.۱٪ محتوای عناصر نادر چینی را نیز مشمول کنترل صادرات قرار میدهد—رویکردی که عملاً نظام تحریم معکوس علیه غرب ایجاد میکند.
🔹این رویارویی نشان میدهد که در حالیکه آمریکا در پی انحصار قدرت محاسباتی است، چین در حال انحصار مواد اولیه و زیرساخت صنعتی مورد نیاز برای آن قدرت است. به تعبیر فرومن، این یعنی:
> «آمریکا میتواند چین را از تراشههای امروز محروم کند، اما چین میتواند ساخت تراشههای فردا را برای آمریکا دشوار سازد.»
در آستانه نشست آتی سران در حاشیه اجلاس APEC در کره جنوبی، پکن این محدودیتها را به اجرا گذاشت و ترامپ در واکنش، تهدید به لغو دیدار با شی جینپینگ و اعمال تعرفههای تازه کرد. این تحول تازه نشان میدهد که رقابت هوش مصنوعی اکنون از سطح فناوری فراتر رفته و به سطح «اهرمهای قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیک شناختی» رسیده است.
🏷 پیوست خبری-تحلیلی
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت
MetaCog I متاکاگ
💠 پروژه PRISONBREAK؛ افشای شبکه هوش مصنوعی وابسته به اسرائیل در عملیات آشوبسازی شناختی علیه ایران
🔹گزارش جدید «Citizen Lab» دانشگاه تورنتو، از یک شبکهی هماهنگ و سازمانیافته با پشتیبانی رژیم صهیونیستی پرده برداشته است که با بهرهگیری از الگوهای یادگیری ماشینی و تاکتیکهای تولید محتوای مصنوعی در پلتفرم X (توییتر سابق)، کوشیده بود طی جنگ ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران، فضای روانی جامعه ایران را دچار آشوب، تردید و القائات ضدحاکمیتی کند.
این عملیات که با نام رمز «PRISONBREAK» شناسایی شده، از سال ۲۰۲۳ آغاز گردیده و در بحبوحهی تجاوز نظامی اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ به اوج فعالیت خود رسید. بر اساس یافتهها، شبکه مذکور توسط یکی از نهادهای امنیتی رژیم صهیونیستی و پیمانکاران وابستهاش اداره میشده و هیچگونه منشأ مردمی نداشته است.
🔹تحقیقات نشان داد که این شبکه با استفاده از ۳۷ حساب کاربری جعلی و بهکارگیری ابزارهای خودکار X، از جمله الگوهای زمانی یکسان، هشتگهای مشترک و تصاویر پروفایل سرقتی، یک کارزار هماهنگ برای ایجاد توهم بحران، فروپاشی اقتصادی و خیزش عمومی در ایران طراحی کرده بود.
🔺 مهندسی آشوب و فریب عمیق (Deepfake Deception)
نقطهی آغاز افشای این عملیات، انتشار یک ویدیوی جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی بود که ظاهراً بمباران زندان اوین را نشان میداد. بررسیهای فنی ثابت کرد این ویدیو، بخشی از سناریوی شناختی ازپیشطراحیشده بوده است که همزمان با آغاز حملات واقعی اسرائیل، در ساعت ۱۱:۵۲ بهوقت تهران منتشر شد.
در این حمله، زندان اوین هدف چندین موشک قرار گرفت و بیش از صد تن جان باختند. اما شبکه PRISONBREAK با پخش ویدیوهای ساختگی و دعوت به تجمع در محل حادثه، تلاش داشت آشوب سازمانیافتهای را القا کند. با وجود تلاش برای تحریک احساسات، این پروژه در داخل ایران بازتاب مردمی معناداری پیدا نکرد.
🔺 عملیات روانی برای القای تغییر نظام
تحلیل محتوایی Citizen Lab نشان میدهد که مأموریت اصلی این کارزار، تغییر الگوی ادراک عمومی و القای ضرورت «تغییر رژیم» در ایران بود. ویدیوهای منتشرشده از انفجار خودروهای نظامی، اعتراضات ساختگی و صفهای بانکی، عمدتاً با هوش مصنوعی تولید یا ترکیبشده (AI-generated composites) بودند.
حتی کمپینهایی مانند «فریاد ساعت ۸ شب» با هدف برانگیختن کنش جمعی طراحی شدند؛ اما بررسیهای فنی نشان داد بیشتر این ویدیوها ساختگی و فاقد مشارکت واقعیاند.
🔺 جعل رسانهای و دستکاری اعتبار شناختی
بخش دیگری از عملیات PRISONBREAK شامل جعل رسانهای (Media Impersonation) بود؛ از جمله ساخت نسخههای جعلی از گزارشهای BBC فارسی و افکارنیوز برای تزریق اعتبار مصنوعی به محتوای جعلی. این اقدام، نمونهای از «پراکندگی مشروعیت ساختگی» (Manufactured Legitimacy) در عملیات نفوذ رسانهای محسوب میشود.
Citizen Lab تأیید کرد که هیچیک از این گزارشها در رسانههای واقعی منتشر نشده و تصاویر آنها با مدلهای مولد متنبهتصویر (Text-to-Image) ساخته شدهاند.
🔺 ساختار سازمانی و نشانههای عملیات حرفهای
تحلیل الگوهای رفتاری نشان میدهد حسابهای شبکه از سال ۲۰۲۳ ایجاد شده ولی تا ژانویه ۲۰۲۵ غیرفعال بودهاند؛ نشانگر آنکه در قالب «اکانتهای خوابداده» (Sleeper Accounts) برای عملیات آینده آمادهسازی شده بودند.
تمامی حسابها از نسخه دسکتاپ X و دامنههای ایمیل اختصاصی غیرعمومی استفاده میکردند که بیانگر مدیریت متمرکز و عملیات سازمانی است. الگوهای زمانی انتشار پستها نیز دقیقاً منطبق با ساختار یک روز کاری منظم بوده است نشانهای از فعالیت تیمی در یک مرکز عملیات دیجیتال دولتی.
🔺پیوندهای راهبردی با سایر عملیات صهیونیستی
Citizen Lab این پروژه را در امتداد زنجیرهای از عملیات دیجیتال اسرائیل دانست؛ از جمله فعالیت گروههای Team Jorge و Archimedes Group که پیشتر در آفریقا و آمریکای لاتین با استفاده از شبکههای جعلی و محتوای تولیدی مبتنی بر هوش مصنوعی، نتایج انتخابات و افکار عمومی را دستکاری کرده بودند.
در همین راستا، روزنامه «هاآرتص» نیز گزارش داد اسرائیل اخیراً کمپینی موازی برای ترویج رضا پهلوی از طریق حسابهای جعلی و محتوای AI اجرا کرده است.
🔺جنگ شناختی آشکار
نخستوزیر رژیم صهیونیستی، بنیامین نتانیاهو، در دیداری با اینفلوئنسرهای آمریکایی، رسماً رسانههای اجتماعی را سلاح جنگی اسرائیل توصیف کرد و خواستار بسیج شبکههای حامی صهیونیسم برای مقابله با روایتهای ضداسرائیلی شد.
در همین چارچوب، شرکتهای تبلیغاتی غربی چون Bridges Partners و Havas Media Group Germany مأموریت یافتند تا از طریق پرداختهای چندصدهزار دلاری به اینفلوئنسرها، محتوای حامی اسرائیل را در قالب روایتهای به ظاهر مستقل منتشر کنند.
🏷 پیوست خبری
🏷 پیوست تحلیلی1
🏷 پیوست تحلیلی2
🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت