🔴نشریه ارتباط، شماره ششم، آذر ۱۴۰۴ 📑نشریه داخلی صنعت هسته‌ای کشور ✍️تهیه و تدوین: مرکز دیپلماسی عمومی و اطلاع‌رسانی سازمان انرژی اتمی ایران. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

🌹السلام علی الحسین و علی علی بن الحسین و علی اولاد الحسین و علی اصحاب الحسین... 🌷میلاد سه قهرمان کربلا، حضرت سیدالشهدا امام حسین، حضرت ابوالفضل العباس و حضرت زین العابدین امام علی بن الحسین (علیهم آلاف التحیة و الثنا) مبارک باد. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

Chicago Pile 1 ♦️نخستین واکنش‌گاه شکافتی جهان که #انریکو_فرمی ساخت، به زبان ساده. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

📌ادعای مؤسسه آمریکایی: ایران پوسته بتنی تأسیسات طالقان ۲ را احتمالا برای انفجار اتمی تکمیل کرده است. تصاویر ماهواره‌ای تازه نشان می‌دهد ساخت پوسته بتنی محافظ پیرامون تأسیسات «طالقان ۲» در پارچین به‌سرعت پیش رفته و اکنون این تأسیسات عملاً قابل شناسایی نیست. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

📚ایـــران و اتـــم 📌خاطرات مرحوم دکتر «#اکبر_اعتماد»، نخستین رئیس سازمان انرژی اتمی ایران و بنیان‌گذار دانش‌گاه بوعلی سینای همدان 🖍️به کوشش حسین دهباشی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

(۲۱) سازمان را از صفر سازمان‌دهی کردیم! صفحات ۱۶۰ تا ۱۶۴ (با اندکی ویرایش) __________ـ برنامه انرژی هسته‌ای در هر کشوری چند بعد دارد که این ابعاد را نباید با هم مخلوط کرد. این ابعاد باید از هم جدا باشد. یک بعدش «سیاست‌گذاری» است. یعنی سیاست اتمی مملکت را باید تعیین بکنند که معمولاً این در هر مملکتی کار دولت است. دولت سیاست‌گذار انرژی اتمی است. بعد دوم این است که بعد از سیاست‌گذاری باید امکانات علمی و فنی کار را فراهم کرد. یعنی شما مراکز تحقیقاتی و برنامه تحقیقاتی می‌خواهید و بعد باید این‌ها را طوری تنظیم کنید که نیازهای برنامه‌تان را تأمین کند. بعد دیگر این است که باید نیروگاه بسازید. بعد دیگر این است که نیروگاه سوخت می‌خواهد و باید عاملی باشد که چرخه سوخت را برایتان بسازد و تنظیم بکند. بعد دیگر که خیلی مهم است ایمنی دستگاه‌های اتمی و حفاظت در برابر پرتو است که ممکن است به مردم و محیط آسیب برساند. همه این ابعاد از هم جداست. مثلاً در فرانسه چندین نهاد مستقل این کارها را می‌کنند. سیاست اتمی را دولت تعیین می‌کند؛ سازمان مستقلی هم دارند به نام «کارگروه عالی (کمیساریای) انرژی اتمی» برای ایمنی و حفاظت در برابر پرتو که وظیفه پژوهش و توسعه دارد؛ نهادی هست - قبلا به نام کوژما (Cogema) که الان جزئی از شرکت اورانو (Orano) شده - که مسئول تهیه سوخت است و دستگاهی هم هست به نام EDF که نیروگاه اتمی می‌سازد. این فعالیت‌ها جداست و باید از نظر تشکیلات جدا باشند. ولی روزی که بنده مسئول همه این کارها شدم یک نفر بودم، یک نفر را هم نمی‌شود به پنج شش قسمت تقسیم کرد! مجبور بودیم با همین بسازیم تا بالآخره پتانسیل علمی و تجربی زیاد بشود و یواش یواش این بخش‌ها را از هم جدا کنیم. مثلاً مسئولیت ساختن نیروگاه اتمی را وزارت نیرو باید بر عهده می‌گرفت، چون وزارت نیرو نیروگاه گازی و آبی می‌ساخت اتمی‌اش را هم باید می‌ساخت. آن‌ها بودند که باید بهره‌برداری می‌کردند و به مردم برق می‌دادند. ما در اصل مسئول برق‌رسانی به مردم نبودیم، ولی آن روزها وزارت نیرو نه امکان این کار را داشت، نه صلاحیتش را داشت، نه می‌دانست اتم چیست، نه می‌دانست نیروگاه اتمی چیست. ما مجبور بودیم این کار را بکنیم تا بالاخره یک روزی تحویل وزارت نیرو بدهیم تا خودشان بروند کارش را بکنند. در مسأله ایمنی هم باز کسی نبود که بتواند کار بکند. من مسأله رسیدگی به ایمنی تأسیسات هسته‌ای و حفاظت در برابر اشعه را در خود سازمان انرژی اتمی تقریباً مستقل کردم. اما اصل و رکن کار سازمان انرژی اتمی مسأله تحقیقات و توسعه بود که آن را زیر نظر خودم نگه داشته بودم و برایش معاونت نگذاشته بودم. خودم به آن می‌رسیدم و برایم خیلی مهم بود. از سویی مسأله آموزش را داشتیم که باید کادر فنی در ایران و خارج تربیت می‌کردیم که برای آن معاونت آموزش درست کردیم. مسأله سوخت را داشتیم که برای آن معاونت سوخت درست کردیم. آن روزها سازمان هفت هشت تا معاونت داشت: — معاونت نیروگاه‌های اتمی؛ — معاونت ایمنی؛ — معاونت سوخت؛ — معاونت آموزش؛ — معاونت برنامه و بودجه؛ — معاونت امور اداری، و — معاونت پشتیبانی. تشکیلات سازمان انرژی اتمی در همین حد بود، ولی معاونت‌ها هر کدام به حد خودشان استقلال داشتند و من زیاد به کارشان کار نداشتم. اولین معاون سازمان امیرهوشنگ صفاری بود که معاونت صنعتی سازمان (یعنی نیروگاه‌های اتمی و سوخت) را به عهده داشت. او از مدیران با سابقهٔ شرکت گاز و شرکت نفت بود و برای مدتی بنا به تقاضای من و موافقت دکتر اقبال، به سازمان انرژی اتمی منتقل شد. در مدت بیش از یک سال بخش بزرگی از کارهای سازمان را زیر نظر داشت و سپس برای احراز مسئولیتی تازه به شرکت نفت بازخوانده شد... معاونت نیروگاه‌های اتمی زیر نظر احمد ستوده‌نیا بود. او تشکیلات مجهزی برای برنامه‌ریزی بررسی، مذاکره، عقد قرارداد، نظارت بر کارهای اجرایی تربیت کادر عملیاتی نیروگاه‌ها (نیروی انسانی برای بهره‌برداری از نیروگاه‌ها) در اختیار داشت. معاونت سوخت اتمی که مسئولش حمید رفیع‌زاده بود، مسئولیت تأمین سوخت اتمی نیروگاه ها را بر عهده داشت. این بخش از فعالیت‌های سازمان از ابتدا تا موقعی که به معاونت تبدیل شد، یعنی نزدیک به سه سال، به صورت مدیریت زیر نظر قاسم عربیان بود که در این مدت خدمات شایسته‌ای به سازمان ارائه داد. معاونت حفاظت و ایمنی اتمی زیر نظر علی‌اصغر نوروزی کار می کرد. این معاونت سه مدیریت داشت که به علت ماهیت کارشان خوب است اشاره‌ای به آن‌ها بشود: ۱. مدیریت ایمنی زیر نظر محمد حسن فرزین؛ ۲. مدیریت تأمینات اتمی زیر نظر مهدی صرام، و ۳. مدیریت حفاظت در برابر پرتو زیر نظر حسن پرنیان‌پور. — ادامه در مطلب بعد @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

— ادامه از مطلب قبل معاونت آموزش که برنامه بسیار وسیعی بر عهده داشت، زیر نظر حسین ماه‌بان بود که قبلاً ریاست دانش‌کده پلی‌تکنیک تهران را به عهده داشت. معاونت پشتیبانی که مسئول برنامه‌ریزی و نظارت مالی و ضوابط و مقررات استخدامی و نیز امور حقوقی سازمان بود، زیر نظر بهمن حکمت قرار داشت. معاونت امور بین‌المللی و روابط عمومی زیر نظر سیروس منظور بود. معاونت فنی که مسئول کارهای زیربنایی و ساختمانی سازمان بود، زیر نظر ایرج فریدی بود. معاونت اداری و مالی را مهدی حجت کاشانی به عهده داشت. امور تحقیقات که برای سازمان حساسیت زیادی داشت زیر نظر خودم اداره می‌شد و معاونت نداشت. در آن زمان دو مرکز تحقیقات مجهز داشتیم: یکی مرکز تحقیقات اتمی تهران بود که زیر نظر مجتبی طاهرزاده کار می‌کرد و دیگری مرکز تحقیقات و کاربرد پرتوایزوتوپ‌ها که مسئولیتش با علی سخاوت بود. یک مرکز تحقیقات وسیع هم برنامه‌ریزی شده بود به نام «مرکز تکنولوژی هسته‌ای» و کارهای اجرایی ایجاد آن به سرعت پیش می‌رفت که هدفش بیش‌تر متوجه مسائل سوخت اتمی و پشتیبانی فنی در زمینه تولید انرژی اتمی بود. این مرکز در اصفهان ساخته می‌شد و مسئولیتش با رضا خزانه بود... دفتر حقوقی سازمان که وظیفه بسیار حساس و پرحجمی داشت و مهره اصلی در مذاکرات با کشورها و مؤسسات خارجی بود، زیر نظر بردیا خواجوی - که متخصص بسیار ارزش‌مندی در این زمینه بود ـ اداره می‌شد. یکی از متخصصین تراز اول سازمان در زمینه فیزیک رآکتورهای اتمی محمدعلی اعتماد بود که مسئول برنامه های محاسبه راکتورهای اتمی بود. یک بخش مهم دیگر را هم باید ذکر کنم و آن مرکز اطلاعات و مدارک علمی بود که مسئولش خانم آسا سنگ بود. خانم سنگ در زمینهٔ اسناد و مدارک علمی تخصص و تجربه فراوان داشت و یک نظام جالب آماده کرده بود که به همه سازمان، خدمات مربوط را ارائه می‌داد. هدفم این بود که وقتی پتانسیل تجربی سازمان زیاد شد، یکی‌یکی این‌ها را جدا کنم از جمله مثلا معاونت نیروگاه‌های اتمی باید به وزارت نیرو می رفت؛ معاونت ایمنی باید از سازمان انرژی اتمی مستقل می‌شد که بتواند تأسیساتی را که سازمان درست می‌کند چک کند تا عیب و ایراد ایمنی نداشته باشد؛ معاونت سوخت باید جدا می‌شد و به صورت یک شرکت بازرگانی دولتی در می‌آمد، چون کارش سرمایه‌گذاری و بازرگانی بود. منتها هنوز فرصتش نبود، هنوز به آن‌جا نرسیده بودیم و آن قدر پتانسیل علمی و فنی در مملکت نداشتیم. من معتقد بودم باید هر چه زودتر این کار را کرد، ولی دیگر نشد. مجموع عواملی خیلی زود مرا بر آن داشت که اساس مدیریت سازمان را بر پایه تفویض اختیار قرار دهم. واحدهای مختلف همه بودجه خاص خودشان را داشتند و حق امضا با رئیس واحد مربوط بود و به امضای من نیازی نبود. اصولا هیچ چیز در سازمان، منوط به امضای من نبود و در غیاب من همه کارها انجام می‌شد. البته مفهوم این امر این نیست که بر کارها کنترل نداشتم ولی این کنترل به طرق مختلف اعمال می‌شد که مانع از گردش کار نباشد. در اساس‌نامه سازمان، کلیه اختیارات به رئیس سازمان داده شده بود و به همین علت هم مسئولیت و پاسخ‌گویی همه با رئیس سازمان بود. این رئیس سازمان بود که اختیارات خود را به مسئولان واحدها تفویض می‌کرد با علم به این امر که نهایتا فقط رئیس سازمان است که در مقابل دولت و شاه مسئول است... خوش‌بختانه خیلی زود معلوم شد که این نحوه مدیریت، تحرک لازم را ایجاد کرده و کارها به سرعت می‌چرخند و پیش می‌روند و افراد همه در این جهش مشارکت دارند. اما نقش خود من در این داستان چه بود؟ اولش ایجاد مقررات و ضوابط اداری و مالی و استخدامی بود، به نحوی که امکان مدیریت غیرمتمرکز را به بهترین نحو تأمین کند. این کار با زحمات بسیار و مخصوصا با همکاری مؤثر سازمان مدیریت صنعتی و شخص جمشید قراجه داغی - که با صمیمیت و صلاحیتی قابل ستایش وقت زیادی برای این کار صرف کرد - انجام شد. نقش دیگر من برنامه‌ریزی کارها بود و هدف گذاشتن که این امر هم با مشارکت همه مدیران سازمان انجام می‌شد. بدین ترتیب، معاونت‌ها و واحدهای مختلف هم مقررات و ضوابط را داشتند و هم برنامه‌شان روشن بود و می‌توانستند کارهای خود را انجام دهند. غیر از این‌ها، بیشتر وقت من صرف امور بین‌المللی می‌شد. این کار چون جنبه سیاسی خیلی شدید داشت، تا حد ممکن به وسیلهٔ خود من انجام می‌شد، ولی با گذشت زمان به‌تدریج معاونت امور بین‌المللی سازمان نیز وارد این گود شده بود و در خیلی موارد نیازی به مداخله من وجود نداشت. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

با سلام و خوش‌آمد به اعضای جدید، دوستان اگر تمایل دارند قسمت‌های قبلی خاطرات خواندنی زنده‌یاد دکتر اعتماد رو بخوانند، کافیه روی هشتگ #اکبر_اعتماد کلیک کنند تا قسمت‌های قبلی در دست‌رس قرار بگیره. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

♦️تلاش آلمانی‌ها برای تولید مولیبدن-۹۹ با یک فن‌آوری جدید #مولیبدن-۹۹ (Mo-99) یکی از فرآورده‌های شکافت اورانیوم-۲۳۵ است که نیمه‌عمر آن ۶۶ ساعت است. این ایزوتوپ با واپاشی بتا به تکنسیم-۹۹ تبدیل می‌شود که در پزشکی هسته‌ای نقش کلیدی در تصویربرداری و تشخیص بیماری‌ها دارد. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای

Molybdenum #مولیبدن با نماد Mo و عدد اتمی ۴۲ یک فلز است. این نام از لاتین نوین molybdaenum گرفته شده‌است که بر اساس واژه یونان باستان Μόλυβδος (مولیبدوس)، به معنی سرب است، زیرا سنگ معدن آن با سنگ معدن سرب اشتباه گرفته شده بود. سنگ‌های معدنی مولیبدن در طول تاریخ شناخته شده بودند، اما عنصر آن در سال ۱۷۷۸ توسط کارل ویلهلم شیله کشف شد. این فلز اولین بار در سال ۱۷۸۱ توسط پیتر جیکوب هلم جداسازی شد. برخی کاربردهای مولیبدن: مولیبدن در سبزیجات، حبوبات، گوشت و بسیاری از غلات یافت می‌شود. گوشت قرمز تقریباً ۱/۵ ppm مولیبدن دارد. بدن انسان حاوی حدود ۰/۰۷ میلی‌گرم مولیبدن در هر کیلوگرم است. مولیبدن به‌طور طبیعی به عنوان یک فلز خالص روی زمین وجود ندارد و فقط به شکل اکسیدهای مختلف در مواد معدنی یافت می‌شود. عنصر خالص آن، که یک فلز نقره‌ای و در حالت ریخته‌شده خاکستری رنگ است، ششمین ماده بر اساس دمای ذوب است. این عنصر به راحتی در آلیاژها کاربیدهای سخت و پایدار تشکیل می‌دهد و به همین دلیل بیشتر تولید جهانی این عنصر (حدود ۸۰٪) در آلیاژهای فولاد از جمله آلیاژهای با مقاومت بالا و ابرآلیاژها مصرف می‌شود. — از پودر مولیبدن به عنوان کود برخی گیاهان مانند گل کلم استفاده می‌شود. — از مولیبدن خالص در کاتالیزورهای NO , NO2، NOx در نیروگاه‌ها برای کنترل آلودگی استفاده می‌شود. در دمای ۳۵۰ درجه سلسیوس، این عنصر به عنوان یک کاتالیزور برای NO2/NOx عمل می‌کند. —آندهای #مولیبدن برای استفاده‌های تخصصی مانند ماموگرافی در برخی منابع اشعه X ولتاژ پایین جایگزین تنگستن می‌شوند. @Nuc_Technology ⚛️ فناوری هسته‌ای