مسئله «بداء» و پیشرفت بشر بداء یعنی چی؟ توی اسلام یه مسئلهای هست به اسم «بداء». ظاهرش شاید عجیب به نظر بیاد و خیلیها به شیعه ایراد گرفتن که چرا قائل به بدائه. معنیش چیه؟ یعنی خدا برای جلو و عقب رفتن تاریخ بشر، یه مسیر قطعی و غیرقابل تغییر تعیین نکرده. حالا پیامش چیه؟ اینه که ای انسان! تو خودت مجری قضا و قدر الهی هستی. خودت میتونی تاریخ رو جلو ببری، عقب ببری یا نگهش داری. هیچ جبری — نه از طرف طبیعت، نه از طرف ابزار زندگی، نه حتی از طرف مشیت الهی — بر تاریخ حکومت نمیکنه. این یه نگاه خیلی مهمه. ولی یه نکته اساسی این وسط هست: تا وقتی ما مقصد انسانیت رو نشناسیم، نمیتونیم بگیم بشر داره پیشرفت میکنه. چون بلافاصله این سوال پیش میاد: به کجا؟ به سوی چی؟ اگه مقصد معلوم نباشه، حرف زدن از پیشرفت بیهودهست. ما تاریخ رو میخونیم که راهنمای آیندهمون باشه. اگه تاریخ فقط بتونه خودش رو تا زمان حال معرفی کنه و نتونه راه آینده رو نشون بده، خوندنش چه فایدهای داره؟ قرآن دقیقاً با همین نگاه تاریخ رو بررسی میکنه: تاریخ باید راهگشای آینده باشه. حالا بریم سراغ گذشته: آیا بشر واقعاً پیشرفت کرده؟ اگه از دو نظر به تاریخ نگاه کنیم، میبینیم بله، پیشرفت وجود داشته. (اینکه اسمش رو بذاریم تکامل یا نه، خودش یه بحث جداست.) اول: پیشرفت در ابزارسازی این دیگه جای هیچ شک و تردیدی نداره. بشر روزی ابزارش سنگ بود — اون هم سنگهای نتراشیده! بعد رسید به دوره سنگهای صاف و تراشیده. حالا هم به تکنولوژی و صنعت امروز رسیده. اگه صد سال پیش به باهوشترین آدمهای دنیا میگفتن که صد سال بعد بشر از نظر ابزار به این حد میرسه، باورشون نمیشد. این پیشرفت نتیجه رشد تجربه و علم بشره. بشر توی رابطهاش با طبیعت پیشروی کرده و هر چی جلوتر رفته، طبیعت رو بیشتر به خدمت خودش درآورده. البته یه خطری هم هست: همین پیشرفت فنی و صنعتی به جایی رسیده که ممکنه بشر به دست خودش با همه دستاوردهای علمی و فرهنگیاش نابود بشه. ولی اگه همچین فاجعهای رخ نده، قطعاً بشر باز هم جلوتر میره و شاید به جاهایی برسه که امروز حتی قابل تصور نیست. دوم: پیچیده شدن ساختار جامعه جامعه بشری از یه حالت ساده شروع شد و کمکم پیچیدهتر شد. مثل هواپیما که اولی خیلی ساده بود و حالا سفینههای فضایی با اون همه دقت ساخته میشن. یا مثل تکامل طبیعی که بدن یه موجود تکسلولی خیلی سادهست ولی بدن انسان با اون همه روابط پیچیده، فوقالعاده پیشرفتهست. بعضیها تکامل رو اینجوری تعریف کردن: «تراکم». یعنی اول یه عده اجزا جمع میشن، بعد تقسیم میشن، از همشکلی خارج میشن و عضو عضو میشن. بعدش بین این اعضا یه رابطه وحدت برقرار میشه. مثل نطفه که اول یه سلول سادهست. بعد شروع میکنه به تقسیم: یکی دو تا میشه، دو تا چهار تا، چهار تا هشت تا… ولی فقط داره زیاد میشه. یهو به مرحلهای میرسه که تقسیم کار شروع میشه. یه گروه میشن سلسله اعصاب، یه گروه دیگه قلب رو میسازن، یه گروه دیگه کبد رو. ولی همهشون با هم یه وحدت دارن و از مجموعشون یه انسان ساخته میشه. جامعه هم همینطوره. جامعههای قبیلهای خیلی ساده بودن: یه رئیس قبیله و یه عده آدم. تقسیم کار هم اگه بود، خیلی محدود بود. ولی هر چی علم و فن پیشرفت کرد، تقسیمات اجتماعی هم بیشتر شد. شغلها زیاد شدن، طبقات شغلی به وجود اومدن، تقسیمات اداری و علمی پیچیدهتر شدن. قدیم یه نفر میتونست معلم همه علوم زمان خودش بشه. ارسطو میشد معلم همه علوم زمان خودش، بوعلی سینا هم همینطور. ولی الان دستگاه تعلیم و تربیت اینقدر تقسیم شده که صدها ارسطو و بوعلی سینا هر کدوم توی یه رشته تخصص دارن و حتی نمیدونن که فلان رشته دیگه هم اصلاً وجود داره! اما یه خطر جدی این وسط هست این نوع پیشرفت یه ویژگی خاص داره: آدمها رو از حالت همشکلی خارج میکنه و بینشون اختلاف ایجاد میکنه. چون همونطور که انسان کار رو میسازه، کار هم انسان رو میسازه. نتیجهاش این میشه که آدمها با اینکه همه انسانن، انگار ماهیتهای مختلفی پیدا میکنن. یکی با کاری سر و کار داره که دیگری اصلاً نمیشناسدش. با دنیایی آشناست که برای دیگری کاملاً غریبهست. اینجاست که خیلیها احساس خطر میکنن. اگه اینطوری جلو بره، آدمها اونقدر با هم فرق میکنن که وحدت انسانی به خطر میافته. آدمهایی ساخته میشن که شکلشون انسانه، ولی فکر و روح و احساسشون کاملاً با هم فرق داره. همینه که میگن پیشرفت صنعت، انسان رو از خودش بیگانه کرده. انسان رو تبدیل کرده به چیزی که اون کار و اون شغل میخواسته. وحدت انسانها رو از بین برده. این خودش یه مسئله جداست. و اما حرف آخر… تا اینجا درباره قدرت بشر بر طبیعت و ساختار جامعهها صحبت کردیم. ولی یه سری مسائل دیگه هم هست که به روابط انسانی آدمها با همدیگه ربط داره. اینها چیزهای دیگهای هستن که باید جداگانه بررسی بشن. ادامه دارد… 🌱

در هیچ دوره ای مانند عصر جدید درباره «عدالت، آزادی، برادری، انسان دوستی، صلح و صفا، راستی و درستی، امانت و صداقت، احسان و خدمت» سخن گفته نشده است، و در هیچ عصری هم مانند این عصر بر ضد این امور عمل نشده است.

حس میکنم این چنل ته تهش 10 تا بشه

ملت مطالب طنز و دلقک بازیو بیشتر بهش ارزش میدن💔

سلطان فقط حسین

این چنلا هستن هزارتایی بعدش طرف ناشناس میذاره من از اون موقع که دو رقمی بودی باهات بودم😂

این چنل که نمیشه

ولی اگه شد حسین بیا بگو من نفر سوم بودم💔🤣