یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اسلام که یقینا توی هیچ کدوم از ادیان الهی و غیر الهی وجود نداره، "جامعیت و جاودانگی" اونه... چه توی احکام، چه توی مباحث عقیدتی، چه توی اقتصاد و سیاست و... البته مشروط به اینکه فقها یا متکلمین یا سیاست‌مدار ها و... بتونن نیازهای روز رو شناسایی کنن و از توی منابع اصیل دین، جواب نیازها رو استخراج کنن...

جامعیت یعنی هیچ مسئله‌ای نیست که اسلام براش برنامه نداشته باشه... مثلا می‌شه پرسید نظر اسلام برای فلان موضوع سیاسی چیه، برای فلان مسئله اقتصاد چیه و... اما آیا می‌شه پرسید نظر زرتشت در مورد همون مسئله چیه؟! پس موضوعی نیست مگر اینکه اسلام اونجا هم اظهار نظر کرده. جاودانگی هم یعنی اینکه احکام اسلام قابلیت تطابق با هر زمانی رو دارن و فقها باید بتونن توی هر عصری، احکام متناسب با همون عصر رو استخراج کنن یا احکام و اصول رو با اون عصر تطبیق بدن...

به بیان خیلی ساده، معنای این دو تا ویژگی اینه که اسلام همیشه یه حرفی برای زدن داره... یکی از دلایل اینکه بعد از ۱۴۰۰ سال هنوز اسلام داره نفس می‌کشه و زنده‌ست و برخلاف بقیه ادیان، می‌شه نسخه‌ی اصلی‌ش رو پیدا کرد و شناخت، همینه...

توی سیره‌ی ائمه‌ی اطهار علیهم السلام هم می‌شه این اصل و قائده رو به طور ملموس و محسوس متوجه شد... همینه که می‌بینیم مواضع سیاسی و اجتماعی و فرهنگی معصومین با هم متفاوته. چون هر کدوم متناسب با زمانه و جامعه‌ی خودشون اسلام رو رهبری‌ کردن و جلو بردن... امام علی با صبر و سکوت مصلحت اندیشانه توی یک دوره ۲۵ ساله و جنگ توی یه دوره‌ی خاص دیگه، امام حسن با صلحی که هدفش بر ملا کردن ذات کثیف اموی‌ها بود، امام حسین با قیامش، امام سجاد با تقیه، امام باقر و امام صادق با نهضت علمی و تاسیسات و زیرساخت‌های حوزوی اصیل، امام کاظم با تاسیس شبکه وکالت و... الی آخر. صلوات الله و سلامه علیهم... حالا بین این همه موضع‌گیری‌ مختلف، کار امام سجاد یه مقداری متفاوته...🙂 اونم به تبع شرایط...

خب... بعد از شهادت امام حسین علیه السلام و کاری که حاکمیت اموی با اهل بیت پیامبر انجام داد همه‌ی مردم فهمیدن این حکومت برای بقای خودش از هیچ کاری دریغ نمی‌کنه. ولو به ارباً ارباً کردن نوه‌ی پیامبر و با سم اسب لگد مال کردنش. برای همین، شیعه وارد دوره‌ی رکود و جو خفقان و رعب و وحشت شدید شد... تعداد شیعه‌ها همینجوری‌شم نسبت به اهل سنت کم بود، با شهادت امام حسین عملا دیگه همون تعداد شیعه هم از اظهار تشیع و پیروی از علی و آل علی دست بر داشتن. چون شهادت امام حسین رو با اون شکل فجیع دیده بودن... تا جایی که آقا امام سجاد در وصف جامعه‌ اون موقع فرمود: "محبین واقعی ما اهل بیت در کل مکه و مدینه به بیست نفر هم نمی‌رسند!" آه از غربت بنی هاشم...🥀

علت اینکه امام‌ سجاد علیه السلام هم ظاهرا برای قیام و تحقق حکومت علوی و حرکات نظامی کاری نکرد همینه. چون حفظ جان امام و تداوم سلسله امامت و تحویلش به امام بعدی در شرایطِ مساعدتر، اهم از تشکیل حکومت بود...

و علت اینکه امام‌ سجاد علی الظاهر به قیام‌‌هایی که شکل می‌گرفت روی خوش نشون نمی‌داد یا دست کم اظهار بی‌طرفی می‌کرد همین بود. چون کوچک‌ترین بهانه‌ای در دست بنی امیه، شمشیر می‌شد علیه وجود نازنین امام... البته این موضوع به این معنا نیست که امام سجاد با قیام مختار یا امثالهم مخالف بود...😐 این شبهات رو که مختار آدم خونریز و منافقی بوده یا مخالف اهل بیت بوده و غیره رو یه عده احمقِ تاریخ نخونده فقط برای هتک شخصیت مختار می‌سازن و یه عده‌ی احمق‌تر از اونا باور می‌کنن. و الا شواهد تاریخی می‌گه مختار و امام سجاد علیه السلام با هم نامه نگاری‌های محرمانه داشتن و مختار بعد از تثبیت قدرت، حکومت رو به دست امام سجاد می‌دادن تا حکومت علوی تشکیل بشه. حالا علت اینکه رابطه‌شون با امام سجاد خیلی روایت نشده تو تاریخ چیه؟! علتش همونیه که گفتم. حاکمیت اموی و بنی مروان طوری جو خفقان و رعب و وحشت رو به جون شیعه انداخت که نسبت به بقیه ائمه، احادیث و روایات کمتری از امام سجاد و حتی امام حسین و امام حسن علیهم السلام به جا نمونده نسبت به فردی مثل امام صادق علیه السلام که در اوج شهرت علمی بود! گذشته از این قضیه، چند بار توی تاریخ شیعه، هَدْم صورت گرفته. و هدم یعنی انهدام منابع روایی و حدیثی شیعه‌(تازه اگه ممنوعیت نقل حدیث توسط خلیفه‌ی دوم رو نادیده بگیریم که این ممنوعیت ادامه دار بود تااااااااا دوران خلافت عمربن عبد العزیز!)

حالا بر می‌گردیم به اصل و قاعده‌ای که گفتیم. جامعیت و جاودانگی. امام سجاد بنا به وظیفه‌ای که مبنی برای هدایت جامعه مسلمون و پیش بردن مذهب شیعه داشت، باید هر طور شده دین رو از خطرات و آفات جدی حفظ می‌کرد... پس به شکل دیگه‌ای با حکومت مبارزه کرد.

نکته‌ی قابل توجه اینه که ائمه اطهار هر کدوم برای مبارزه، روش و شیوه‌ی خاص خودشون رو اتخاذ می‌کردن. به قول حضرت آقا، انگار پیامبر و ائمه علیهم السلام، یه انسان دویست و پنجاه ساله‌ست که دویست و پنجاه سال زندگی کرده و توی موقعیت‌های مختلف، رفتارهای متفاوت به روز داده که جمعا همه‌شون ناظر به مصلحت اسلام و حفظ جامعه‌ی اسلامی و اقامه‌ی احکام الهی و تداوم حضور انسان کامل بودن... اگه امام حسن علیه السلام جای امام حسین بود، به اون شکل قیام می‌کرد. و اگه امام هادی جای امام سجاد بود، ایشونم به همون شکل محتاطانه تقیه می‌کرد. و اگه امام علی جای امام صادق بود باز هم می‌رفت سمت ساختارهای حوزوی و فقهی...

سوالی که پیش میاد اینه: وقتی حضرت زین العابدین توی اون شرایط ردای امامت پوشیده بود و کوچک‌ترین فعالیت حساسیت‌زایی می‌تونست موجب شهادتش توسط حکومت بشه، برای هدایت امت چیکار کرد که تونست به اون خوبی و با اون آمادگی لازم پرچم امامت رو دست امام محمد باقر بده؟! امام سجاد چطور شیعه رو از اون دوره‌ی خفقان گذروند؟! آقا کم حرکتی نیست هااااا!😐 امام سجاد با اون صبر و سکوت حکیمانه باعث شد شیعه از بین نره! شیعه‌ای که به مو بند بود و رشته‌ی حیاتش داشت پاره می‌شد... چی شد که زمینه برای فعالیت علمی و فرهنگی امام محمد باقر و امام صادق باز شد و تونستن مذهب شیعه رو برای همیشه با قدرت و قوت زنده نگه دارن و حیاتِ پویا و سرزنده‌شو تضمین کنن؟! شیعه‌ای که بیش از صد سال بعدش از مصر تا خراسان و بلخ و هند سَرَک کشیده بود و وجوهات شرعی‌شون برای امام هادی می‌رسید...

امام سجاد کارای زیادی برای تداوم حیات اسلام انجام داد و کارایی که کرد زیادن... از خطبه‌هاشون توی کوفه و دمشق و مناجات‌هایی که توی صحیفه سجادیه جمع شدن یا عزاداری‌هاشون که همگی خبر دارید دیگه... اینجا یه چند تای دیگه‌شو که عموم مردم کمتر می‌دونن و بچه مذهبیا زیاد توجه نمی‌کنن، مختصر می‌گم بهتون:

- زنده نگه داشتن یاد عاشورا. عاشورا نباید فراموش می‌شد دوستان! عاشورا و هدف عاشورا و ماهیت عاشورا باید زنده می‌موند برای همیشه. اینکه علت قیام امام حسین، بی‌برو برگشت تنها و تنها امر به معروف و نهی از منکر بود نباید فراموش می‌شد... ظلم بنی امیه نباید فراموش می‌شد. وایسادن امام حسین تا دم آخر پای مبارزه با ظلم نباید از یاد می‌رفت. امام سجاد با گریه‌های مداوم برای شهادت امام حسین علیه السلام، کاری کرد که فاجعه شهادت پدرشون و اسارت ناموس پیامبر، برای همیشه تو ذهن مردم بمونه و اولین لرزه‌ها همینجوری به پایه‌های کاخ ظلم و ستم اموی‌ سرایت کرد‌.‌‌..