✍گزارش تحلیلی پنجمین نشست از سلسله نشستهای مجازی«جنگ و دانشگاه مسئولیتپذیر»با موضوع محوری«جنگ و حقوق متقابل حکومت و مردم»
✅به همت معاونت پژوهش و فناوری دانشکدگان فارابی و با همکاری دفتر هماندیشی اساتید نهاد نمایندگی، نشست پنجم از سلسله نشستهای مجازی«جنگ و دانشگاه مسئولیت پذیر» با موضوع محوری «جنگ و حقوق متقابل حکومت و مردم» در روز سهشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد. در این نشست، آفای دکتر محمدعلی عبداللهی ( عضو هیأت علمی دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی)و آقای دکتر سیداحمد حبیبنژاد ( عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشکدگان فارابی) به ارائه دیدگاههای خود پرداختند و دبیری نشست بر عهده آقای دکتر احمد حاجیدهآبادی، معاون پژوهشی دانشکده حقوق بود. در ادامه دیدگاه هر یک از اساتید به صورت مجزا گزارش میشود.
💠🔻دیدگاه دکتر محمدعلی عبداللهی
دکتر عبداللهی با تأکید بر این پیشفرض که حکومت برای زندگی جمعی ضروری است و دیدگاه آنارشیستی را رد میکند، به رابطه تضایفی حق و تکلیف اشاره نمود. از نظر ایشان، هر حقی الزاماً تکلیفی را به دنبال دارد و بالعکس. ایشان رابطه مردم و حاکمیت را از دو منظر دینی (با تأکید بر نهجالبلاغه) و عقلانی-بشری قابل بررسی دانست و عمدتاً بر منظر دینی تمرکز کرد.
از نگاه ایشان بر اساس خطبه ۳۴ نهجالبلاغه، حقوق مردم در برابر حکومت عبارتند از:
1. حق خیرخواهی و نصیحت: دولت موظف به صداقت، دلسوزی و پاسخگویی در مدیریت جامعه است.
2. حق عدالت اقتصادی: ساماندهی عادلانه ساختار مالی کشور.
3. حق آموزش: فراهم کردن امکانات آموزشی رسمی.
4. حق تعلیم و پرورش عقل عملی: ارتقای آگاهی عمومی و رشد فکری جامعه.
در مقابل، دکتر عبداللهی تکالیف مردم در قبال حکومت مشروع را نیز برشمرد که شامل وفاداری، حق و وظیفه نقد بهموقع، حضور و مشارکت در مواقع نیاز و اطاعت از دستوراتی است که در چارچوب مصالح عمومی صادر میشوند.
نتیجهگیری دیدگاه ایشان: الگوی حکمرانی در نظام اسلامی مبتنی بر رابطهای دوطرفه و متقابل است که در آن هم حکومت در برابر مردم مسئول است و هم مردم در قبال حکومت مشروع تکالیفی دارند.
💠🔻دیدگاه دکتر سیداحمد حبیبنژاد
دکتر حبیبنژاد با تفکیک «حقوق در جنگ» از «وضعیت جنگی»، بر ناکارآمدی نظام حقوقی ایران در مواجهه با وضعیت جنگی واقعی تأکید کرد. به باور ایشان، نظام حقوقی فعلی جنگ را صرفاً یک استثنا مینگرد، در حالی که با نظاممسائل ناشناخته و چارچوببندینشدهای روبهرو هستیم.
مهمترین چالشهای مطرحشده از سوی ایشان عبارتند از:
1. چالش اصل 79 قانون اساسی:
· خلأ قانونی: فقدان قانون جامع و مدون برای اجرای این اصل (تنها آییننامههای داخلی و قانون محاسبات عمومی کافی نیستند).
· ابهام در اختیارات: مشخص نبودن معنای دقیق «محدودیتهای ضروری» و دامنه آن.
2. ضعف در مسائل استراتژیک: نظام حقوقی کشور برای مسائلی مانند وضعیت حقوقی تنگه هرمز از پیش طراحی و آمادگی لازم را ندارد.
3. رسالت دانشگاه: در شرایطی که جنگ «بمب ناامیدی» را به همراه دارد، دانشگاه باید موتور پیشران جامعه در تولید امید و اعتماد باشد. ایشان بر نقش دانشگاه در بازنگری نظام حقوقی و تدوین نظاممسائل حقوقی جنگ تأکید کردند.
نتیجهگیری دیدگاه ایشان: نظام حقوقی ایران در مواجهه با وضعیت جنگی دچار نقصهای ساختاری، ابهامات قانونی و عدم آمادگی راهبردی است و دانشگاه وظیفه دارد با تولید علم و امید، این خلأها را برطرف کند.
💢جمعبندی نهایی نشست:
در این نشست، دو دیدگاه مکمل ارائه شد:
دکتر عبداللهی از منظر اخلاقی-دینی و با استناد به نهجالبلاغه، حقوق و تکالیف متقابل حکومت و مردم را در وضعیت جنگی تبیین کرد. در مقابل، دکتر حبیبنژاد از منظر حقوق عمومی و نهادگرایانه، به نقد نظام حقوقی موجود در مواجهه با وضعیت جنگی پرداخت و بر ضرورت بازنگری قانونی و نقش فعال دانشگاه تأکید نمود. آنچه هر دو دیدگاه را پیوند میدهد، توجه به رسالت دانشگاه در پاسخگویی علمی و تولید امید در شرایط بحرانی است.
┄┅═══••✾🇮🇷✾••═══┅┄
🔹معاونت پژوهش و فناوری دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
🔗https://eitaa.com/ResearchNews
🔸دفتر هم اندیشی استادان نهاد نمایندگی دانشکدگان فارابی
🌀📣 معاونت پژوهش و فناوری دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران با همکاری دفتر هم اندیشی استادان نهاد دانشکدگان برگزار می کند:
✅ماه نشست های مجازی با عنوان جنگ و دانشگاه مسئولیت پذیر
6⃣نشست ششم با موضوع محوری:
جنگ و آموزش
👥ارائه دهندگان:
▪️خانم دکتر ناهید نادری بنی
(عضو هیأت علمی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشکدگان فارابی)
▪️آقای دکتر محمدحسن احمدی
(عضو هیأت علمی دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی)
✍ بایسته های آموزشی پساجنگ
👤دبیر نشست:
▪️آقای دکتر محمدعلی دیباجی
( عضو هیأت علمی دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی)
🗓یکشنبه، ۱۴۰۵/۰۲/۲۰، ساعت ۲۰
لینک ورود به جلسه:
https://search.eitaa.com/?url=https://webinar.ut.ac.ir/rooms/xbv-1qr-pxh-kcz/join
📌ملاحظات:
💢برای ورود به جلسه، حتما از مرورگر Chrome استفاده نمایید.
🔻ثبت"نام و نام خانوادگی"در هنگام ورود به جلسه الزامی است.
🔶هر ارائه ۱۵ دقیقه و سپس مشارکت علمی استادان خواهد بود.
🔷انتشار جملات برگزیده ارائه دهندگان و مشارکت کنندگان در سکوها
✳ امتیازات:
👤برای ارائه دهندگان:
گرنت پژوهشی(بند ترویج علم ماده ۳ آیین نامه ارتقا)
👥برای مشارکت فعال استادان:
امتیاز هم اندیشی(بند ۵ ماده یک)
┄┅═══••✾🇮🇷✾••═══┅┄
🔹معاونت پژوهش و فناوری دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
https://eitaa.com/ResearchNews
🔸دفتر هم اندیشی استادان نهاد نمایندگی دانشکدگان فارابی