🟢 از ترس استبداد به آغوش هرجومرج؟
آیا راهی که برای فرار از دیکتاتوری پیشنهاد میشود، میتواند خود به ظهور استبدادی خشنتر منجر شود؟
🔸 کتاب «دین و دیکتاتوری» محمد سروش محلاتی، راه مقابله با استبداد را در واگذاری قدرت نهایی به مردم و اعطای «حق تغییر» قانون به آنها میداند. ایدهای که در نگاه اول، تضمینکننده آزادی است.
🔸 اما آیا این نظریه در دنیای واقعی کارآمد است؟ مقاله جدید «تنویر» به کالبدشکافی روششناختی این کتاب میپردازد و نشان میدهد که این نظریه زیبا، بر پایههایی آرمانگرایانه و معلق در خلأ بنا شده و واقعیتهای پیچیده حکمرانی را نادیده میگیرد.
🔸 این تحلیل استدلال میکند که چگونه این روش، فارغ از نیت نویسنده، در عمل به «بنبست نظری» و «مشروعیتزدایی از دولت» ختم میشود و با تضعیف ساختارها، جامعه را در برابر خطر هرجومرج و ظهور دیکتاتوریهای بزرگتر بیدفاع میگذارد.
تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر [👇] بخوانید.
🌐 https://tanwir.ir/din-va-diktatori-critique/
نسخه منتشر شده در خبرگزاری فارس:
🌐 https://farsnews.ir/tanwir/1763529452645864005/
#تنویر #سروش_محلاتی #دین_و_دیکتاتوری #فقه_سیاسی #آزادی #استبداد #هرج_ومرج #نقد_روششناختی
🆔@Tanwir
🟢 وقتی «تجربه» جرم میشود! پارادوکس بزرگ در اندیشه سروش محلاتی
چگونه ممکن است یک متفکر در تئوری (مقام نظر) مدافع سرسخت «عقلانیت و تجربه بشری» باشد، اما در سیاست (مقام عمل) به جنگِ ساختارهای برآمده از همان تجربه برود؟
🔸 محمد سروش محلاتی در مباحث نظری تأکید دارد که «روشها قداست ندارد» و «دست عقل برای کشف راهکارهای بهتر باز است». بر این اساس، اصلاح روشهای حکمرانی مبتنی بر تجربه، باید مورد استقبال قرار گیرد.
🔸 اما در مقام عمل، ایشان دقیقاً به نهادهایی حمله میکند که محصول ۴۰ سال «آزمون و خطا» و «تدبیر عقلایی» جمهوری اسلامی برای عبور از بحرانها هستند؛
از «نظارت استصوابی» (پاسخ به تجربه نفوذ)
تا «مجمع تشخیص» (پاسخ به تجربه بنبست قانونی)
و «دکترین امنیت» (پاسخ به تجربه ناامنی)
و...
🔸 این مقاله با کالبدشکافی ۵ ایستگاه تاریخی، نشان میدهد که چگونه نادیده گرفتن «تجربه زیسته نظام» به نام «آرمانگرایی»، در تضاد با الگوی واقعبینانه بزرگانی چون شهید بهشتی قرار میگیرد.
تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر [👇] بخوانید.
🌐 https://tanwir.ir/soroush-mahallati-vs-human-experience/
نسخه منتشر شده در خبرگزاری فارس (خلاصه):
🌐https://farsnews.ir/tanwir/1764073191727304287
#تنویر #سروش_محلاتی #شهید_بهشتی #تجربه_بشری #نظارت_استصوابی #اصل_۴۴ #نقد_روششناختی
🆔@Tanwir
تنویر
آیا در زمینِ حریف «پیروز» شدیم؟ | تلهی «شناختی» پشتِ یک مناظره داغ
این روزها فضای مذهبی و نخبگانی متاثر از مناظره اخیر میان استاد حامد کاشانی و آقای سلیمانی اردستانی درباره «شهادت حضرت زهرا (س)» است. بسیاری نفسِ راحت کشیدند که پاسخهای متقن داده شد و شبهات دفع گردید. اما اگر با عینک «امنیت شناختی» به صحنه نگاه کنیم، ماجرا پیچیدهتر از یک پیروزی در مناظره است.
برای درک نقشه حریف، باید مفهومی کلیدی در جامعهشناسی سیاسی را بشناسیم: «پنجره اُورتون».
🔻 پنجره اُورتون چیست؟
جوزف اُورتون معتقد بود در هر جامعه، طیفی از ایدهها وجود دارد، اما سیاستمداران و مردم فقط ایدههایی را میپذیرند که در یک بازه مشخص (داخل پنجره) باشند.
ایدههای بیرون از پنجره، «تابو»، «تندروانه» یا «غیرقابلتصور» تلقی میشوند.
کارویژه مهندسانِ افکار عمومی این است: اگر میخواهید یک ایده تابو (مثل ردِ شهادت) را رسمی کنید، نباید ناگهان آن را فریاد بزنید؛ بلکه باید آرامآرام «پنجره» را به سمت آن هُل دهید.
🔻 تکنیک «قورباغه پخته» در سه پرده
جریانی که به دنبال «تقدسزدایی» از باورهای شیعه است (و سر از شبکههای وهابی درمیآورد)، دقیقاً طبق مراحل این نظریه عمل کرده است:
1️⃣ مرحله اول: غیرقابل تصور (تابو)
تا دهه گذشته، تشکیک در شهادت حضرت زهرا (س) خط قرمزی بود که کسی جرأت نزدیک شدن به آن را نداشت. این ایده کاملاً «بیرون از پنجره» بود.
2️⃣ مرحله دوم: رادیکال (قبحشکنی)
چند سال پیش، با طرح شبهات توسط چهرههایی مثل حسین دهباشی، شوک اولیه وارد شد. هدف در این مرحله «پذیرش» نبود، بلکه «شنیده شدن» و شکستن سد روانی جامعه بود. پنجره تکان خورد.
3️⃣ مرحله سوم: پذیرفتنی و قابل بحث (وضعیت امروز)
خطرناکترین اتفاق در روزهای اخیر رخ داد. برگزاری یک «مناظره رسمی» در یک مکان «آکادمیک» با حضور یک «استاد برجسته حوزه».
پیام پنهان این مناظره چیست؟ پیام این است: "این موضوع دیگر یک حقیقتِ مقدس و قطعی نیست؛ بلکه یک نظریه تاریخیِ قابلاختلاف است که میتوان دور یک میز نشست و دربارهاش چای خورد و بحث کرد."
⚠️ پیروزی تاکتیکی، شکست راهبردی؟
درست است که در میدان استدلال، پاسخهای کوبنده داده شد (پیروزی تاکتیکی)، اما حریف به هدف پنهان خود رسید: «جابهجا کردن پنجره اُورتون».
آنها موفق شدند موضوع را از دایره «مسلمات اعتقادی» به دایره «مسائل علمیِ اختلافی» منتقل کنند. این یعنی «عادیسازی».
زمانی که یک باور از آسمانِ «قداست» به زمینِ «تاریخ» کشیده شود، دیگر کسی برای آن «هزینه» نخواهد داد. مراقب باشیم که در شادیِ غلبه بر حریف، متوجه نشویم که زمین بازی عوض شده است.
مسئله آنها کشف حقیقت نیست؛ مسئله «تکرارِ تشکیک» برای «بیحس کردن» جامعه است.
#امنیت_شناختی #پنجره_اورتون #جنگ_روایت #فاطمیه #تنویر
@tanwir
🟢 وقتی مرجع تقلید از روشنفکر دینی جلو میزند! پارادوکس عجیب سروش محلاتی در ماجرای مهریه
چرا کسی که در کتابهایش میگوید «روشها قداست ندارد»، در برابر اصلاح قانون مهریه مقاومت میکند؟
🔸 صحنه عجیبی است؛ یک مرجع تقلید سنتی (آیتالله سبحانی) با استدلالهای «عقلانی» و برای حل معضل زندانیان، خواهان تغییر مهریه از «عندالمطالبه» به «عندالاستطاعه» است.
اما سروش محلاتی (مدعی روشنفکری دینی) با استدلالهای سنتی و نصگرا، جلوی این تغییر ایستاده است!
🔸 آقای محلاتی در تئوری معتقد است «اگر روشی کارآمد نبود، دست عقل برای تغییر آن باز است».
اما در عمل، وقتی قوه قضائیه میخواهد روشِ ناکارآمدِ فعلی (که خروجیاش هزاران زندانی است) را اصلاح کند، ایشان میگوید: «مشکل از قانون نیست، مشکل از اقتصاد است» و با تغییر مخالفت میکند.
🔸 مقاله جدید «تنویر» نشان میدهد که چگونه ایشان در سیاست «مدرن» و طرفدار تغییر است، اما وقتی پای اصلاحاتِ گرهگشا توسط حاکمیت در میان باشد، ناگهان «سنتی» و طرفدار حفظ وضع موجود میشود.
تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر [👇] بخوانید:
🌐 https://tanwir.ir/conservative-reformist-mahallati-dowry-paradox/
🌐 نسخه منتشر شده در خبرگزاری فارس:
https://farsnews.ir/tanwir/1765259813923566017
#تنویر #سروش_محلاتی #مهریه #زندانیان_مهریه #آیت_الله_سبحانی #پارادوکس #نقد_روشنفکری
🆔@Tanwir
🎧 پرونده صوتی ویژه: مذهبیترین مخالفانِ انقلاب؟
#کتاب_صوتی #تاریخ_محرمانه
آیا میدانید مرموزترین تشکیلات مذهبی ایران، چرا با «ولایت فقیه» مخالف بود؟
🔸 پارادوکسِ عجیب: گروهی که خود را سربازان امام زمان (عج) میدانستند، اما مبارزه با شاه را «حرام» و پرچمِ انقلاب را «ضدِ عاشورا» معرفی میکردند!
🔸 سازمانِ سایهها: روایتی از تشکیلاتی که برای مبارزه با بهائیت، پیچیدهترین سیستمِ اطلاعاتی و نفوذ را ساخت، اما پس از انقلاب، خودش متهم به «نفوذ» در جمهوری اسلامی شد.
🔸 آیا آنها برگشتهاند؟ میگویند انجمن تعطیل شد، اما تفکرِ آنها در لباسِ «تکنوکراتهای مذهبی» به حیات خود ادامه داد.
🎙 در ۷ قسمت کوتاه (پادکست)، خلاصه و تحلیل کتاب جنجالی «انجمن حجتیه در ایران» (اثر رونن کوهن) را بشنوید.
👇 برای شنیدن رایگان این کتاب صوتی، همین الان روی لینک زیر بزنید و وارد کانال «کُدگشا» شوید:
🔗 [لینک عضویت در کانال کُدگشا]
🔗 [لینک پادکست های کتاب «انجمن حجتیه در ایران»]
💡 تحلیلی که نگاه شما را به تاریخ معاصر تغییر میدهد.
هدایت شده از کدگشا
چرا حرفهای یک تحلیلگر اسرائیلی را منتشر کردیم؟ | پاسخ به یک نگرانی مهم
#شفاف_سازی #رصد_دشمن #جنگ_شناختی
برخی از مخاطبان عزیز و دغدغهمند، پس از شنیدن پادکستهای کتاب «انجمن حجتیه» (نوشته رونن کوهن)، ابراز نگرانی کردند که محتوای این کتاب، القا کننده حقانیت برخی فرقهها یا تقلیل دادن «ولایت فقیه» به یک مهندسی ذهن است.
ضمن تشکر از این دقت نظر و غیرت دینی، لازم است استراتژی «کُدگشا» را شفاف کنیم:
۱. دیدن از چشمِ دشمن: ما این کتاب را منتشر نکردیم چون آن را «حقیقت» میدانیم؛ منتشر کردیم چون این «نقشه ذهنی دشمن» است. رونن کوهن (نویسنده اثر) پدیدههای شیعی را با عینکِ سکولار و غربی تحلیل میکند. وقتی او ولایت فقیه را «مهندسی ذهن» مینامد، این توهین اوست، اما دانستنِ این نگاه برای ما حیاتی است. چرا؟ چون تا ندانیم دشمن چگونه ما را تحلیل میکند، نمیتوانیم پاسخ مناسبی به شبهاتِ تولید شده توسط آنها بدهیم.
۲. آسیبشناسی، نه تأیید: اگر در این کتاب میشنوید که نویسنده با آبوتاب از ساختار تشکیلاتی بهائیت یا حجتیه میگوید، این «تبلیغ» نیست؛ بلکه «هشدار» است. هشداری که میگوید: ببینید آنها چگونه با ابزارهای مدرن و تشکیلاتی توانستند نفوذ کنند. ما صدای آنها را پخش کردیم تا مخاطب هوشمند بداند در اتاقهای فکر آنها چه میگذرد، نه اینکه آن را بپذیرد.
۳. سلب مسئولیت مجدد: تکرار میکنیم که محتوای این پادکستها، بازخوانیِ صرفِ متن کتاب است و مورد تأیید اعتقادی ما نیست. هوش مصنوعی بدون سانسور متن را خوانده تا «روایتِ رقیب» را بدون روتوش بشنوید و نقد کنید.
🎯 هدف ما روشن است: شناخت دقیقِ سلاحهای شناختی طرف مقابل، برای مجهز شدنِ جبهه خودی. نمیتوان با بستن چشم و گوش بر تحلیلهای جهانی، وارد جنگ شناختی شد.
✅ از شما دعوت میکنیم با همین نگاه انتقادی و تحلیلی بشنوید: اینها حرفهایی است که دشمن درباره ما میزند؛ پاسخ شما چیست؟
🆔 @code_gosha
🟢 آیا دین باید به مرخصی برود؟ | توافق عجیب «تحجر» و «تجدد»
تصور کنید بیماری در اتاق اورژانس نیاز به جراحی فوری دارد، اما دو پزشک بالای سر او بحث میکنند:
پزشک اول (سنتی): «جراحی نمیکنم، چون پروفسور اصلی (امام معصوم) در سفر است.»
پزشک دوم (مدرن): «جراحی نمیکنم، چون ابزارهای پزشکی بومی (فقه) قدیمی است و تجربه جهانی میگوید نباید بیمار را اذیت کرد.» نتیجه چیست؟
بیمار (جامعه) روی تخت میمیرد.
🔸 این داستان، حکایتِ امروزِ برخی نظریهپردازیها در حوزه اندیشه دینی است.
آقای سروش محلاتی مدعی است که فقه، ابزار اداره جامعه را ندارد و حکومت نباید برای اجرای دین از قدرت استفاده کند.
🔸 در این تحلیل نشان میدهیم که چگونه این سخنانِ شیک و امروزی که با کلیدواژه «تجربه بشری» تزیین شده، دقیقاً همان خروجیِ تفکرِ سنتی و بستهی «انجمن حجتیه» را دارد.
🔸 هر دو جریان (یکی به بهانهی قداست و دیگری به بهانهی تخصص)، حکم به «تعطیلیِ حکومت دینی» میدهند.
اما سؤال اینجاست: اگر دین از صندلی قدرت برخیزد، چه کسی جای آن مینشیند؟ آزادی یا استبداد؟
🔸 جمهوری اسلامی بزرگترین «تجربه بشری شیعه» در تاریخ است؛ چرا آقایان تجربه سکولارِ غرب را حجت میدانند، اما تجربه بومیِ خودمان را نادیده میگیرند؟
تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر [👇] بخوانید.
🌐 متن کامل در سایت تنویر: https://tanwir.ir/suspension-of-religious-governance/
🌐 نسخه منتشر شده در خبرگزاری فارس: https://farsnews.ir/tanwir/1766916799978834436
#سروش_محلاتی #انجمن_حجتیه #حکومت_دینی #سکولاریسم #تنویر
🆔 @Tanwir
هدایت شده از کدگشا
🛡آیا سیستمعامل ذهن شما به «آنتیویروس» نیاز دارد؟
ذهن ما روزانه زیر بمباران هزاران بدافزار اطلاعاتی است: ترس از آینده، اضطرابهای اجتماعی و خرافات مدرن. آیا در برابر این هجمه، بیدفاع هستیم؟
در کانال کدگشا، ما سوره مبارکه «انعام» را نه فقط به عنوان یک متن مقدس، بلکه به عنوان یک پروتکل دفاع شناختی پیشرفته رمزگشایی کردهایم.
🎧 در این پادکست ویژه خواهید شنید:
⚡️ چگونه حضرت ابراهیم(ع) با یک «الگوریتم منطقی»، ریشه ناامنی روانی را خشکاند؟
⚡️ چرا تکرار ۴۰ بارهی یک کلمه خاص در این سوره، کلید بازیابی قدرت اراده است؟
⚡️ چگونه نصب این پروتکل، ترکهای ذهنی و شخصیتی ما را ترمیم میکند؟
اگر به دنبال امنیت ذهنی در دنیای پرآشوب امروز هستید، این تحلیل متفاوت را از دست ندهید.
👇 شنیدن پادکست کامل در کانال کدگشا: 👇
https://eitaa.com/code_gosha/294
🆔 @code_gosha
🟢 کارفرما یا ولیامر؟ | وقتی رابطه «امام و امت» به «قرارداد طلاق» تبدیل میشود
تصور کنید پدری ورشکسته شده و دیگر نمیتواند پول توجیبی فرزندش را بدهد. آیا فرزند میگوید: «پدر! تو اخراجی! من میروم یک پدرِ پولدار پیدا کنم»؟
فرزند غیرت به خرج میدهد و کار میکند تا پدر را سر پا نگه دارد. اما اگر «شوهر» ورشکسته شود و نفقه ندهد، زن
حق دارد به دادگاه برود و طلاق بگیرد.
🔸 آقای سروش محلاتی در سخنرانی «حق رفاه»، برای توصیف رابطه مردم و حکومت، شبیه دومی (رابطه زن و شوهر) را انتخاب کرده است! ایشان استدلال میکند: همانطور که اگر شوهر نفقه ندهد، زن حق تمکین ندارد؛ اگر حکومت هم رفاه ندهد، مشروعیتش ساقط است.
🔸 سوال ما این است: چرا ایشان از میان تمام مدلهای انسانی، سراغِ مدلِ «قراردادِ طلاق» رفته است؟ چرا رابطه «پدر و فرزندی» را مثال نزد؟ در فقه، اگر پدر «تنگدست» شود، بر فرزند واجب است که کار کند و خرج پدر را بدهد، نه اینکه او را رها کند!
🔸 این انتخابِ گزینشی، بیدلیل نیست. مدلِ «همسری»، مردم را تبدیل به «مشتری و طلبکار» میکند که اگر سرویس نگیرند، میروند. اما مدلِ «فرزندی» (رابطه امام و امت)، مردم را تبدیل به «یاور و مجاهد» میکند.
🔸 این تئوری، دقیقاً یک «بمب ساعتی» برای روزهای سختِ نظام است؛ تلاشی تئوریک برای اینکه در اوجِ فشارِ دشمن، خیانت و رها کردنِ جبهه را شرعی جلوه دهند.
تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر [👇] بخوانید.
🌐 متن کامل در سایت تنویر: https://tanwir.ir/political-divorce-theory/
#سروش_محلاتی #حق_رفاه #مشروعیت #نفوذ_تئوریک #تنویر
🆔 @Tanwir
هدایت شده از کدگشا
دیدبانِ تلآویو | کالبدشکافیِ قمارِ «رونن کوهن» روی بازگشتِ انجمن حجتیه
ما اغلب فکر میکنیم «اسرائیل» یعنی موشک و ترور. اما خطرناکترین سلاح آنها در دانشگاههایشان ساخته میشود.
«رونن کوهن»، استاد دانشگاه آریل در قلب اراضی اشغالی، سالهاست که ذرهبینش را از روی «مجاهدین خلق» برداشته و روی «انجمن حجتیه» گذاشته است.
چرا؟ چون او معتقد است «ترور فیزیکی» دیگر جواب نمیدهد؛ باید به دنبال ویروسی گشت که سیستم ایمنی انقلاب را از کار بیندازد.
او حجتیه را نه یک گروه مذهبی ساده، بلکه «اسب تروای» غرب برای دورانِ گذار میداند.
در این اپیزود ویژه، ما کتاب او را ورق نمیزنیم؛ ما ذهنِ امنیتیِ پشتِ آن را جراحی میکنیم.
پادکست نقدِ آثار و رویکرد رونن کوهن را در پست بعد ببینید👇:
کدگشا؛ ذهنت را پس بگیر
@code_gosha
هدایت شده از کدگشا
طرح_رونن_کوهن_برای_جایگزینی_حجتیه.mp3
زمان:
حجم:
14.1M
رونن کوهن، استاد دانشگاه آریل در قلب اراضی اشغالی، عاشقِ چشم و ابرویِ مذهبیهای ایران نیست.
او در حالِ کدنویسی برای یک «بدافزار» است. او فهمیده است که برای امنیت اسرائیل، هیچچیز بهتر از یک «شیعهیِ خنثی» نیست.
دلسوزی او برای حجتیه، دلسوزیِ قصاب برای گوسفند است تا آرام بماند. او میخواهد به غرب بگوید:
«این نسخه از اسلام (حجتیه) را تقویت کنید، چون کاری به کارِ موشکهای ما ندارد».
در این پادکست، ما این نقابِ فریبنده را کنار میزنیم و نشان میدهیم که چگونه «دلسوزیِ آکادمیک»، پوششی برای «براندازیِ نرم» است.
@code_gosha