eitaa logo
حامد منتظری مقدم- تشیع پژوهی
661 دنبال‌کننده
365 عکس
404 ویدیو
175 فایل
هدف از ایجاد این کانال، نشر و همفکری دربارۀ یافته ها و نکته های تشیع پژوهی است. مشتاق دریافت دیدگاه های شما: حامد منتظری مقدم (دانشیار گروه تاریخ مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی) @H_Montazeri
مشاهده در ایتا
دانلود
فعلا قابلیت بارگیری به دلیل درخواست زیاد فراهم نیست
نمایش در ایتا
❓سؤال عاشورايي (1): آیا امام حسین (علیه السلام) به دست «شیعیان» به شهادت رسید؟ ✍️ پاسخ:‌ 🔷در کربلا، ظاهراً شیعیان محبتی (ونه اعتقادی) در سپاه عمر سعد حضور داشتند؛ البته اینها فرماندهی و نقش اصلی را نداشتند و جریان غالب و مسلط بر سپاه عمربن‌سعد جریان اموی و عثمانی بود؛ اما تشیع اصلی؛ یعنی تشیع اعتقادی (که در آن زمان در اقلیت بودند) شاهدی بر حضورشان در سپاه عمر سعد نیست؛ بلکه برعکس، تعدادی از اینها خود را به امام حسین (عليه اسلام) رساندند و در رکاب حضرت جانفشانی کردند. تعدادی نیز زندانی بودند؛ البته گروهی نیز قطعاً کوتاهی کردند و بعداً پشیمان و در قیامهای توابین و مختار حاضر شدند. 🔹البته قاعدتاً انتظار نصرت از شيعيان (اعتقادي) بيشتر از ديگران بود؛ لذا وقتي خبر شهادت هاني و مسلم‌بن‌عقيل به امام حسين(ع) رسید، به همراهان خود اجازه داد که برگردند و همان جا فرمود: «...شيعيان ما را تنها گذارده‌‌ و ياري ما را ترک کرده‌اند...»؛ وقد خذلتنا (خذلنا) شيعتُنا... 📚طبري، تاريخ الامم والملوک، ج5، ص398ـ399؛ بَلاذُري، انساب ‌الاشراف، ج3، ص379ـ380؛ شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص75ـ76. 🔹خذلتنا يا خذلنا در فرمايش امام حسين (ع) یعنی: ياري ما را ترک کردند؛ نه اينکه در برابر ما شمشير کشيدند. ✍️حامد منتظري مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo
❓سؤال عاشورايي (2): آیا حضرت زینب در ازدواج با عبدالله بن جعفر شرط همراهی با امام حسین(علیه السلام) را در همه سفرها کرده بود؟ 👈 پاسخ: حضرت زینب همسر عبدالله بن جعفر پسر عموي خويش بود. در کربلا حضرت زينب و دو تن از فرزندانشان به نام‌هاي عون و محمد حضور داشتند که به شهادت رسيدند؛ اما عبدالله بن جعفر در کربلا حضور نداشت؛ لذا گاهي سؤال مي‌شود که همراهي حضرت زينب در کربلا بر چه اساسي بود؟ تا جايي که بررسي شد، هيچ شاهد و سند معتبري در دست نيست که بگويد حضرت زينب هنگام ازدواج با عبدالله، با وي شرط (ضمن عقد) کرد که در سفرهاي برادرش حسين همراه وي باشد. اين سخن تنها در يک نوشتة معاصر («وفيات الائمه» نوشتة جمعي از بحرين و قطيف، ص433)، بدون ذکر منبعي مشخص نقل شده است. مضافاً اينکه در منابع معتبر تاريخي هيچ دليل و شاهدي نيست که بگويد عبدالله‌بن‌جعفر با همراهي حضرت زينب و فرزندانش در کربلا مخالف بود؛ بلکه برعکس، او گرچه خود توفيق حضور در کربلا را نداشت، اما پس از دريافت خبر شهادت فرزندانش، وقتي‌که از غلامش شنيد: «اين مصيبتي است که از حسين‌بن‌علي به ما رسيد!»، با خشم و ناراحتي او را راند و صريحا گفت: اگر نزد حسين بود، از او جدا نمي‌شد و دوست داشت که همراه حسين کشته شود. همچنين خدا را شکر کرد که اگر خود نتوانست حسين را ياري کند، فرزندانش او را ياري کردند (مقتل جامع سيدالشهداء، ج2، ص520). 🏴https://eitaa.com/Tashayo
❓سوال عاشورایی (3): «آیا در شهدای کربلا، شهید ایرانی هم وجود دارد»؟ 🖊 پاسخ: به صراحت در منابع کهن، ذکری از شهید ایرانی در میان شهیدان کربلا نیامده است؛ اما در برخی منابع متأخر در میان شهدای کربلا، از یک غلام ایرانی به نام اسلم دیلمی و یا قزوینی نام برده شده است. ✅سه نکته: ❇️ یک) ایرانیان در دوران خلفای دوم و سوم و سپس حکومت امویان با بی عدالتی های شدید مواجه بودند، و عمدتاً زیر عنوان «موالی» شهروند درجه دو به شمار می آمدند و در برابر آن رفتارهای ناعادلانه به امیرمؤمنان علی(ع) و دیگر اهلبیت پناه میآوردند. ❇️ دو) احتمال دارد که یک یا چند ایرانی در سپاه امام حسین (ع) (در بین چند نفري که به عنوان مولی نام برده میشوند) حضور داشته اند، اما به جهت پایین بودن جایگاه اجتماعی شان، با بی توجهی مورخان مواجه شده باشند. همچنين احتمال دارد که ایرانیان از ترس حکومت ابن‌زياد يا به دلایل ديگر، سیاست بی طرفی در پیش گرفته و لذا نه در سپاه امام حسین(ع) و نه در سپاه عمرسعد حضور نیافته باشند. ❇️ سه) ایرانیان در قیام مختار که با شعار «خونخواهی امام حسین(ع)» انجام شد, حضور چشمگیر داشتند؛ چنانکه در سپاه مختار به زبان فارسی سخن گفته میشد و اشراف کوفه به همراهي ايرانيان با مختار، اشکال مي‌کردند. ✍️حامد منتظری مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo
❓سؤال عاشورايي (4): اصحاب امام حسين(علیه السلام) در شب عاشورا با وجود منع آب از آن‌ها چگونه به انجام غسل شهادت موفق شدند در حالی که گفته می‌شود حتی کودکان نیز چند روزی از آب بی‌بهره بودند؟ 👈 پاسخ: يک) اساساً مسأله آب همواره يک حربة نظامي بوده و در کربلا نيز يزيديان از همان آغاز به اين حربه توجه داشتند. چنانکه ابن‌زياد به حرّ فرمان داده بود تا امام حسين(ع) را در سرزميني بدون آب فرود آورَد که نهايتاً حضرت را در کربلا فرود آورْد. در ادامه، سه روز پيش از عاشورا (روز هفتم محرم)، ابن‌زياد به عمربن‌سعد فرمان داد تا آب را بر روي کاروان امام حسين(ع) کاملاً ببندد. پس عمر‌بن‌سعد، عمرو‌بن‌حَجَّاج زُبَيْدي را با پانصد سوار به‌سوي شريعة فرات روانه کرد تا امام و يارانش را از رسيدن به آب منع کنند. در اين هنگام عبداللَّه‌بن‌حُصَيْن اَزْدي بانگ برآورد: اي حسين، آيا اين آب را نمي‌بيني که [گويا در صفا و زلالي] چون صفحة آسمان است؛ به خدا از آن قطره‌اي نمي‌چشي تا درحال تشنگي بميري. امام حسين او را نفرين کرد... اهداف دشمن از منع آب: اولاً، کاهش توان نظامي و رزمي نيروهاي امام بر اثر تشنگي؛ ثانياً فشار بر اطفال و زنان و نهايتاً فشار روحي و رواني بر امام تا به‌ناچار تسليم شود؛ ثالثاً استفادة رواني و تبليغي از آن با تکرار اتهام جلوگيري امام علي از رسيدن آب به عثمان در هنگام محاصرة خانة او و بدين‌وسيله تحريک کردن کينه‌هاي ديرين طرف‌داران خود؛ چنانکه ابن‌زياد در نامه‌اش به عمر‌بن‌سعد از عثمان و نرسيدن آب به او ياد کرد؛ البته اين صرفاً يک اتهام دروغين بود؛ زيرا علي(ع) در محاصرة عثمان و منع آب از او، به او آب‌رساني کرد. دو) امام در اين ايام (سه روز) به آب دسترسي داشت؛ البته بسيار محدود و با سختي زياد. امام حسين(ع) حداقل يک بار اقدام به حفر چاه کرد (چه به کرامت و چه به‌طريق عادي). حضرت عباس(ع) نيز موفق شد با گروهي از ياران امام، محاصره آب را بشکند و مقداري آب (بيست مشک) براي اردوگاه بياورد. سه) مسألة تشنگي و عطش در کربلا جزء قطعيات است؛ البته بيش‌تر مربوط به روز عاشورا مي‌شود که در شرايط جنگي و مبارزه و جراحت، جنگ به‌شدت نابرابر، گرماي شديد، محاصره دشمن، اين عطش بسيار شديد شد و خودش مصيبت بسيار بزرگي بود؛ يک نمونه، حضرت علي اکبر(ع) است که به پدر بزرگوارش امام حسين(ع) عرض کرد: العطش قد قتلنی؛ «تشنگی مرا کشت». نمونة ديگر، سخن حربن‌يزيد حر خطاب به کوفيان است: «...اهل کوفه، مادرتان به عزايتان بنشيند؛... حسين و زنان و دختران و يارانش را از آب فرات بازداشتيد؛ آبي که يهودي و مجوسي و نصراني از آن مي‌نوشند و سگان و خوکان سرزمين عراق در آن غلت مي‌زنند؛ و اينان از عطش پَرپَر مي‌زنند...». نمونة ديگر، شهادت شخص امام حسين با دهان تشنه و در نهايت عطش است. پس از اين سه نکته که از قطعيات تاريخ عاشوراست؛ بايد عرض کرد: غسل کردن امام حسين و اصحاب ايشان در روز عاشورا، مستند به خبر واحدي است که شيخ صدوق آن را در قالب روايتی نسبتاً طولاني از امام صادق(ع) در بيان کيفيت شهادت امام حسين(ع) نقل کرده است (صدوق، الأمالي، ص221): «ثم قال لأصحابه: قوموا فاشربوا من الماء يكن آخر زادكم، وتوضؤوا واغتسلوا واغسلوا ثيابكم لتكون أكفانكم. ثم صلى بهم الفجر...». بر اساس اين روايت، امام حسين(ع) در شب عاشورا (احتمالا اواخر شب و نزديک نماز صبح)، به يارانش دستور داد: «...برخيزيد آبي بنوشيد که اين،‌ آخرين توشة شماست؛ وضو بگيريد و غسل کنيد و لباس‌هايتان را بشوييد». حال آنچه که دربارة غسل کردن امام حسين(ع) و اصحاب ايشان در روز عاشورا مي‌توان گفت، اين است: يک) اين غسل کردن بر اساس «يک» روايت است، لذا ظني است، خبر متواتر و قطعي نيست؛ بررسي سندي هم لازم دارد. دو) چنانچه اين غسل کردن واقع شده باشد، وجهش روشن است: غسل، نمادي از طهارت و پاکيزگي و نيز يک نوع آمادگي براي شهادت و لقاء الهي است؛ سه) غسل کردن بر خلاف عادت و ذهنيت ما، آب فراوان نمي‌خواهد؛ بلکه با آب اندک هم می‌شود غسل کرد. همچنين احتمال دارد آبی که برای غسل استفاده شد، غیر قابل شرب بوده است. در تکميل اين بحث، خوب است اشاره کنم که در منابع تاريخي دارد که امام حسين صبح عاشورا خيمه‌اي قرار داد و در آنجا در ظرف مخصوصي مقداري مُشک و مادة خوشبو گذاشتند و خود امام و بعداً اصحاب رفتند و آنجا بدنشان را آغشته به آن و خوش‌بو کردند و به نوعي مهياي شهادت شدند. عبارت عربي آن «توره» است که به معناي همان ظرفي است که مشک را در آن گذاشتند؛ اما اين عبارت را نوعا اشتباه «نوره» گفته و بعد اشکال شده است که صبح عاشورا با کمبود آب، تنظيف بدن چه وجهي داشته است. اين نکتة دقيقي است که در مقتل جامع سيدالشهداء ج1، ص742 آمده است. ✍️حامد منتظری مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo
🔴 عاشورا؛ صحنه آزمون عقلانیت و انتخاب‌های سرنوشت‌ساز 🎤 حامد منتظری مقدم 🔷 «عاشورا» گرانیگاه معرفی شخصیت امام حسین(ع) است؛ این حادثه در تاریخ محبوس نشده، بلکه یک عنصر فرهنگ‌ساز و اندیشه‌ساز است و پیام‌های والای انسانی دارد. حادثه عاشورا می‌تواند جوامع انسانی را از کِرختی و مُردگی به شور، نشاط، زندگی و آزادگی برساند و به زندگی انسان‌ها معنا و مفهوم ببخشد. حادثه عاشورا مرزناپذیر است و در حصار تاریخ باقی نمانده است؛ با گذشت نزدیک به ۱۴۰۰ سال، همچنان زنده، پویا و با نشاط در میان انسان‌ها حضور دارد. 🔷«انی سلم لمن سالمکم و حرب لمن حاربکم»؛ یعنی حتی اگر در میان دوستان امام حسین(ع) عیب‌هایی هم وجود داشته باشد، چون آنان با حضرت پیوند خورده‌اند و دوستدار امام حسین(ع) هستند، باید با آنان پیوند محبت داشت. 🔷عاشورا فقط روایت یک حادثه نیست، بلکه صحنه آزمون عقلانیت‌ها، تعلقات، ایمان‌ها و انتخاب‌های سرنوشت‌ساز انسان‌هاست: عبیدالله بن حر جُعفی و زهیر بن قین دو انتخاب کاملاً متفاوت را در برابر دعوت امام حسین(ع) رقم زدند: یکی حقیقت را شناخت اما به دلیل تعلق به دنیا، سعادت همراهی با سیدالشهدا(ع) را از دست داد و دیگری با پذیرش دعوت امام حسین(ع)، به قله افتخار و جاودانگی رسید. 👈 گفت و گویی در خبرگزاری رسمی حوزه؛ لینک: https://hawzahnews.com/xfTtn 🏴https://eitaa.com/Tashayo
جایگاه مذاکره با دشمن در قیام امام حسین.pdf
حجم: 557.7K
❓سؤال: آیا امام حسين (عليه السلام) در گفت‌وگو و مذاکره با عمرسعد پیشنهاد کرد که بگذارد او به شام برود و با يزيد دست بدهد (بيعت کند)؟ ✍️ پاسخ: عمر سعد پس از گفت‌وگو با امام حسين (عليه السلام)، در نامه اي به ابن زياد، نوشت که حسین بن علی پيشنهاد داده است که بگذراند او به شام برود و با یزید دست بدهد (بیعت کند). در واقع, عمر سعد چون از جنگيدن با امام حسین (علیه السلام) اکراه داشت و مي خواست راهي پيدا کند و بدون رویارویی با امام به مُلک ري دست يابد، آن سخن را به دروغ به حضرت نسبت داد. در این باره، برخي بدون توجه به دروغ بودن ادعای عمر سعد، تصور کرده اند که امام حسين (عليه السلام) واقعاً چنان پيشنهادي را داده است. پاسخ بیشتر در👆 📖 مقاله پژوهشی: «جايگاه مذاکره با دشمن در قيام امام حسين(ع)؛ نقدي بر ديدگاه محمد سروش محلاتي» ✍️حامد منتظري مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo
❓سؤال: کوفيان در ازاي جنگ با امام حسين(عليه السلام)، چقدر پول دريافت کردند؟ زمانی در فضاي مجازي اين سخن مطرح شد: «یزید به هر يک از مردم (یا خواص) کوفه ۳۰ هزار دینار (سکه طلا) داد تا با امام حسین(ع) بجنگند. اين وجه، حدوداً معادل دهها میلیارد تومان امروز است، و اگر ما هم جاي کوفيان بوديم، وسوسه مي‌شديم...»(!). پاسخ: 🔹تردیدی نیست که: يک) کوفيان بر اثر دنياگرايي، دشمني با امام حسين(ع) را برگزيدند؛ چنانکه امام فرمود: النّاس عبيد الدّنيا...؛ نيز فرمود: «شکم‌هايتان از حرام آکنده شده است»؛ دو) يکي از روشهاي معاويه و يزيد و ديگر امويان اين بود که با پرداخت رشوه‌هاي کلان، اشراف و خواص را با خود همراه مي‌کردند؛ مثلا معاويه براي ساکت‌کردن مروان‌بن‌حکم در برابر وليعهدي يزيد، ماهانه هزار دينار برايش مقرري تعيين کرد. 🔹اما: رقم «۳۰ هزار دينار» صرفاً يک ادعا است و طبق بررسي‌هاي انجام شده، در منابع معتبر تاريخي رقم مشخصي براي جنگ با امام حسين(ع) ذکر نشده است. دراين‌باره فقط در نقلي آمده است که ابن‌زياد به مردم کوفه «وعده» داد که عطاي حکومتي آنان را دو برابر خواهد کرد که اين صرفاً وعده بود و قطعاً با رقم نجومي «۳۰ هزار دينار» فاصله بسيار داشت. مُجَمِّع‌بن‌عبدالله عائِذي نيز هنگام پيوستن به امام حسين(ع) در مسير کربلا، براي امام‌ گزارش کرد: «به اشراف کوفه رشوه‌هاي‌ کلاني داده شده...» (تاريخ طبري، ج5، ص405). در اين گزارش نيز عدد مشخصي ذکر نشده، و صرفاً از دريافت‌هاي کلان «اَشراف»، سخن به ميان آمده که خود، گوياي اين است که مردم عادي، مبالغ کلان دريافت نکردند. 🔹امام صادق(ع) نيز به ناچيزبودن اموال دريافتي دشمنان سيدالشهداء(ع) تصريح فرمود: «...آخرتشان را به بهاي ناچيز فروختند... َبَاعَ حَظَّهُ بِالأرْذَلِ‌ِ الأدْني و َشَرَي آخِرَتَه بالثَّمَنِ الأوْکسِ... (تهذيب الاحکام، ج‌6، ص126). ✍️حامد منتظری مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo
🔵 توحیدمان کم است که آمریکا را اَبَرقدرت می‌نامیم؛ نه خدا را 🔰https://eitaa.com/Tashayo
شهادت امام سجاد(علیه السلام) تسلیت باد. ⚫️ خطبه های امام سجاد (علیه السلام): 🔷 خطبه های امام سجاد (ع) و حضرت زینب و دیگر بازماندگان عاشورا، مانع آن شد که امویان نهضت امام حسین(ع) را به دلخواه خویش معرفی و تفسیر کنند و نام و راه و مرام امام حسین(ع) را از تحریفات حفظ کرد. 🔹امام سجاد(ع) به ترتیب در کوفه، شام و مدینه خطبه خواند؛ اکنون مقايسۀ این سه خطبه: یک) در كوفه، امام سجاد(ع) کوفيان را سرزنش و متوجه گناه بزرگشان کرد و کوشید تا وجدان‌ آنان را بيدار كند، چه‌بسا همين سخنان بود كه كوفيان را بر آن داشت تا در سال‌هاي بعد با قيام‌هاي توابين و مختار، همراه شوند. همچنین امام جنايات يزيد و یزیدیان را گوشزد کرد، تا از جعل و تحريف حوادث در آينده جلوگيري کند. از آنجا که بيشتر كوفيان امام را مي‌شناختند، امام سجاد(ع) خود را کوتاه معرفی کرد. دو) شاميان اهل‌بيت را به درستی نمي‌شناختند. ازاين‌رو امام سجاد(ع) در شام بيشتر به بيان انتساب خود به رسول‌ خدا(ص) و فضايل اميرمؤمنان، بيان افتخارات خاندان خويش در خدمت به اسلام، و خيانت‌ها و سوابق بد يزيد و اجدادش ‌پرداخت. هدف از این سخنان این بود که شاميان بدانند اين اسيران، خويشاوندان رسول خدا، اهل قبله و متعهد به اسلام، و برترين مسلمانان‌اند و کشتن و به اسارت گرفتن خاندان آنها ناموجه بوده است. درحقيقت امام سجاد(ع) با سخنان خود، پرده‌هاي تزوير و فريب بني‌اميه را کنار زد و و رهبران واقعي را به مردم شناساند. سه) مردم مدينه نيز مانند كوفه با اهل‌بيت آشنا بودند. ازاين‌رو امام در مدينه، به ‌بيان عمق فاجعه پرداخت؛ فاجعه‌اي كه بايد در سينه‌ها ثبت مي‌شد تا غم و اندوه آن فراموش نشود. امام با بيان زيبا و مؤثر خود، اهل مدينه را به برپايي عزا و ماتم فرا‌خواند. آنان هرچند اصل جنايت كربلا را به‌اجمال شنيده بودند، هنوز به عمق فاجعه و جزئيات آن پي نبرده‌ بودند؛ ازاين‌رو لازم بود عمق فاجعه براي آنها شكافته شود. 📚 برگرفته از: مقتل جامع سيدالشهداء، ج2، ص161-163 افزون بر این: 🔹امویان اندیشۀ انحرافی «جبر» را ترویج و به آن تمسک می کردند. طبق این اندیشۀ باطل، امویان همه حوادث از جمله آنچه را که در عاشورا اتفاق افتاد به خدا نسبت می دادند و انسانها را نسبت به اعمالشان فاقد اختیار و مسؤولیت معرفی می کردند و مهمتر اینکه میگفتند حالا که خدا چنین خواسته، پس حق هم همین بوده است. در برابر این شیوۀ شیطانی، امام سجاد(ع) (در جمع مردم کوفه) با زبان ساده و همه فهم تأکید کرد که نظام اموی و نیز کوفیان مسؤول فجایع کربلا هستند و آن فجایع، همگی از دو جهت نابه حق بود: یک) از جهت نقض عهد و پیمانی که کوفیان با امام حسین(ع) داشتند؛ دو) از جهت شکستن حرمت رسول خدا و تعرض به فرزندان و خاندان ایشان. 🔹امام سجاد(ع) در خطبه شام, در محيط متأثر از حکمرانی امویان و به‌شدت دنيازده، در معرفی خود بر مضامين ديني و اصيل اسلامي تأکيد فرمود (خود را فرزند مکه و منا و... معرفی کرد). امام سجاد(ع) در واقع تأکید کرد که اصل و نسَب و شرافت ما با دین و ارزش‌های دینی و انسانی گره خورده؛ و بر خلاف آنچه که دستگاه اموی تبلیغ کرده است، دنیاطلب نیستیم و اگر در پی تصدی حکومت برآمدیم در واقع برای اعتلای کلمۀ الله و اقامه حق و عدل بوده است. های امام (علیه السلام) ✍️ حامد منتظری مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo
🔴 پیروزِ کربلا: 🔶 پس از ماجراي ، هنگامی که کاروان پس از تحمل مصائب فراوان و رنج اسارت وارد مدينه شدند، ابراهيم‌بن‌طلحه در پرسشی (طعن آلود) از امام (علیه السلام) پرسید: «چه کسي پيروز شد»؟! امام سجاد(عليه السلام) در پاسخی محکم و استوار فرمود: «اگر مي‌خواهي بداني که چه کسي پيروز شد، ‌چون وقت نماز شد، و اقامه بگو». کنايه از اين‌که دشمنان می خواستند نام رسول خدا(ص) را دفن کنند؛ اما آن نام و راه همچنان زنده و پایدار است. 📚طوسي، الامالي، ص677؛ پيامبر از ديدگاه اهلبيت (ع)، ص229. 🔸«آنان مي‌خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند؛ ولي خدا نور خود را کامل مي‌کند هر چند کافران خوش نداشته باشند»؛ يُريدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ» (صف، 8). ✍️حامد منتظری مقدم 🏴https://eitaa.com/Tashayo