💢 تصویبنامۀ جلسۀ مورخ ۱۴۰۳/۰۴/۰۳ هیأت وزیران در خصوص مقررات «ایجاد منطقۀ بینالمللی نوآوری ایران»
❇️ #ارزیابی_مصوبه:
1️⃣ در نظام ادارۀ کشور، قالبهای متنوعی برای تدوین و تنقیح مصوبات مراجع مختلف قانونی در نظر گرفته شده است: «قوانین»، «مقررات»، «آراء حقوقی»، «نظرات حقوقی»، «لوایح» و «طرحها».
2️⃣ بهنظر میرسد «#مقررات»، بیش از دیگر قالبها، به «#مقام_اجراء» نزدیکتر باشد. بنابراین ملاحظۀ اقتضائات اجرایی در «مقررات» ضروری خواهد بود؛ یکی از مهمترین این اقتضائات، توجه جدی و دقیق به #سازوکارهای_کلان_تحقق_اهداف است.
3️⃣ از آنجا که تصویبنامۀ «#ایجاد_منطقۀ_بینالمللی_نوآوری_ایران»، در قالب «مقررات» به تصویب رسیده است، انتظار میرفت بجز درج «اهداف» مطلوب (تصویر پیوستی)، سازوکارهای تحقق اهداف نیز، درج گردد. مرور مواد قانونی مندرج در این تصویبنامه، فقدان سازوکارهای تحقق را نمایان میسازد.
⭕️ آیا چنین نقصانی، منجر به #تشریفاتی و #بیاثر ماندن مصوباتی از این دست نخواهد شد؟
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 مصوبهٔ شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ ۱۴۰۲/۱۲/۰۱ در خصوص «خروج تصمیمات و آرای صادره از هیأتها و کمیتههای تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان سنجش آموزش کشور و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی درخصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی و تشکیل هیأتهای عالی تجدید نظر»
❇️ #ارزیابی_مصوبه:
1️⃣ اصل ۱۷۳ #قانون_اساسی: به منظور رسیدگی به شكایات، تظلّمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آییننامههای دولتی و احقاق حقوق آنها، دیوانی به نام «#دیوان_عدالت_اداری» زیر نظر رئیس قوهٔ قضائیه تأسیس میگردد. حدود اختیارات و نحوهٔ عمل این دیوان را قانون تعیین میكند.
2️⃣ اطلاق این اصل که در مقام بیان تمام و کمال فلسفهٔ وجودی و کارویژهٔ دیوان است، «انحصار» را در پیگیری مأموریت تعیین شده برای دیوان، افاده میکند.
3️⃣ تبصرهٔ ذيل مادهٔ ۱۲ «قانون تشكيلات و آيين دادرسی ديوان عدالت اداری»، «صرفاً» موارد ذیل را از شمول حدود اختيارات ديوان، خارج میكند: آييننامهها، بخشنامهها و تصميمات رئيس قوهٔ قضاييه و مصوبات و تصميمات شورای نگهبان، مجمع تشخيص مصلحت نظام، مجلس خبرگان و شورای عالی امنيت ملی.
4️⃣ در صورت اختلاف در حدود صلاحيت و وظايف هيأت عمومی ديوان، مادهٔ ۱۴ همان قانون، «ديوان عالی كشور» را بهعنوان مرجع حل اختلاف در صلاحيت بين شعب ديوان و ساير مراجع قضایی، معرفی نموده است.
5️⃣ بنا بر مواد قانونی مذکور، تغيير در حدود اختيارات ديوان عدالت اداری، در حدود اختيارات #شورای_عالی_انقلاب_فرهنگی نبوده و صرف حضور رئيس محترم قوهٔ قضاييه و یا رئیس دیوان در جلسات شورای عالی، نمیتواند مبرّر اين مداخله باشد.
6️⃣ در صورت عدم ابطال اين مصوبه و مصوبات مرتبط قبلی، زمينهٔ ايجاد توالی فاسد متعددی، ممكن خواهد شد؛ كه ريشهٔ آنها در #وحدت_قاضی_و_متهم، نهفته است؛ به بيان ديگر اگر كسی به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، در خصوص امور و شئون علمی، آموزشی و پژوهشی، شكايت، تظلم و اعتراضی داشته باشد، بايد به خود شورا يا نهادهای زيرمجموعهٔ شورا رجوع كند! كه مغايرت اين مصوبه با #اصل_تفکیک_مجری_و_ناظر، بهعنوان یکی از زیرساختهای تحقق #عدالت_اجتماعی، بینياز از توضيح میباشد.
7️⃣ اين مصوبه، با رويهٔ جاری و بهرسميت شناخته شدهٔ ديوان عدالت ادرای در ابطال برخی مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، مغايرت جدی دارد؛ نظير: رأی ديوان عدالت اداری در خصوص ابطال مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد احكام صادره توسط هيأت مركزی گزينش دانشجو (روزنامهٔ رسمی مورخ ۱۳۷۸/۰۸/۰۹).
✅ در خصوص مصوبهٔ مزبور چنین سؤالهایی متصور است: آيا بر اساس نص قانون اساسی، میتوان دیوان را انجام وظیفۀ خود در خصوص این مصوبه منع کرد؟ آیا میتوان مانع از دادرسی دیوان، برای ابطال همین مصوبه شد؟ آیا این مصوبه با روح اصلی و مفاد مندرج در مادهٔ ۱۷۳ قانون اساسی، مغایرت ندارد؟
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 آیتاللهالعظمی #بهجت:
✅ کسی که بداند: هر که خدا را یاد کند، خدا همنشین اوست، احتیاج به هیچ وعظی ندارد.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 زمینۀ تقلیلگرایانۀ هوش مصنوعی
❇️ #فروکاستگرایی در آثار #دکارت، بر اساس دو ایدۀ محوری شکل گرفت:
1️⃣ از منظری هستیشناختی: هر جسم یا پدیده، یک «#ماشین_خودکار» یا «مجموعهای از نیرو و حرکت» است؛ که با مطالعۀ اجزاء و ارکانش، میتوان به شناخت کاملی از تمام پیچیدگیهای آن، نائل شد.
2️⃣ از منظری معرفتشناختی: «#فیزیک»، بنمایۀ همۀ علوم دوران مدرن است؛ میتوان همۀ علوم را به فیزیک فروکاهید: جامعهشناسی⬅️ روانشناسی اجتماعی⬅️ روانشناسی فردی⬅️ زیستشناسی سلولی⬅️ زیستشناسی مولکولی⬅️ بیوشیمی⬅️ شیمیفیزیک⬅️ فیزیک.
✅ این دو پایه، زیرساخت «ایدۀ ماشین بودن انسان» در قرن نوزده و پس از آن «نظریۀ هوش ماشینی» در اوائل قرن بیست و سپس «اندیشۀ #هوش_مصنوعی» در دوران معاصر را فراهم آورد.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 آیتاللهالعظمی #شبیری_زنجانی:
✅ خواندن این ابیات برای توسّل [به حضرت ابوالفضل علیهالسلام] خیلی مؤثر است:
ای ماه بنیهاشم، خورشیدلقا عباس
ای نور دل حیدر، شمع شهدا عباس
از محنت و درد و غم، ما رو به تو آوردیم
دست من مسکین گیر، از بهر خدا عباس
✅ در میان اهل دعا معروف است که این شعر تأثیر فوقالعادهای دارد.
📚 جرعهای از دریا؛ ج ۳، ص ۵۷۵
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 آیتاللهالعظمی #بهجت:
✅ مهمتر از #دعا_برای_تعجیل_فرجِ حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف، #دعا_برای_بقای_ایمان و ثبات قدم در عقیده و عدم انکار آن حضرت تا ظهور او میباشد.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 استاد شیخ جعفر #ناصری:
✅ مقدار #تلاوت [روزانهٔ] #قرآن، بستگی به ظرف و ظرفيت افراد دارد؛ اما كمتر از #سه_جزء، شايد آرامبخش نباشد.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 زمینهٔ ریاضیاتی هوش مصنوعی؛ تمهیدات پیش از قرن بیستم
✅ تا قبل از قرن بیستم، شاهد ظهور ایدۀ «#منطقهای_صوریسازیشدۀ_ریاضیاتی در تحلیل دانش بشر»؛ و در مراحل توسعهیافتهتر، شاهد بهکارگیری «منطقهای صورتگرا در تحلیل استنتاجهای منطقی و #صورتهای_تفکر» هستیم. دستاورد این قرن، «امکان #مدلسازی_پدیدههای_مختلف» است؛ چه پدیدههای «نومنی» و چه پدیدارهای «فنومنی».
1️⃣ #لایبنیتس، متأثر از فلسفۀ دکارت - که آنرا دهلیز حقیقت میدانست - و بهویژه جبر تحلیلی دکارتی، برای دستیابی به «#منطقی_جامع با #زبان_ریاضی»، محاسبات دیفرانسیل و انتگرال را ابداع کرد. راهبرد کلان لایبنیتس، امکان «استنتاج تمام حقایق متافیزیکی و فیزیکی»، بر اساس سه پایۀ مشترک بود: منطق، محاسبه و زبانی صوری؛ این راهبرد، رؤیای شورانگیز وی را یعنی «#وحدت_جامع_همۀ_علوم و معارف بشر» محقق میساخت.
2️⃣ #بول، در راستای تعمیق آموزۀ لایبنیتس در ارائۀ زبانی جامع که نمایانگر همۀ علوم بود، مدعی امکان «ترجمۀ #قوانین_بنیادین سازوکارهای #استنباط_ذهن به #زبان_نمادین محاسبات ریاضیاتی» شد. بول با اثبات «تناظر بین استنتاج منطقی و استنتاج ریاضی»، نسبت بین ریاضیات را با منطق و در سطحی وسیعتر، نسبت آنرا با زبان و تفکر نمایان ساخت.
3️⃣ #فرگه با اندیشۀ «#منطقگرایی»، ایدۀ «تحویلپذیری ریاضیات را به منطق»، بهطور کامل توسعه داد. با این ایده، امکان تعریفی دقیق از «#اثبات_ریاضی» فراهم شد: زنجیرهای پایانپذیر از گزارههای صحیح با نسبتهایی تناوبی، اعم از آکسیوماتیک یا اثبات شده. فرگه با نظریۀ «#صوریسازی_مفاهیم در قالب زبان صوری»، سنگ بنای توسعۀ زبانهای صوری را در سامانههای هوشمند گذاشت.
✅ با این اجمال، زمینۀ ساخت «#صورتهای_الگوریتمی برای #شبیهسازی_تفکر» و در نتیجه، امکان «بازآفرینی الگوهای استنباط منطقی»، روشن میشود. این زمینهها را میتوان دستاوردهایی مؤثر برای توسعهٔ ایدۀ #هوش_مصنوعی در قرنهای بعد تلقی کرد.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 نظام موضوعات و نظام احکام
1️⃣ در آثار فقهاء عظام، در خلال مباحثی نظیر اجتماع امر و نهی، تعادل و تراجیح و مسألۀ تزاحم، نوعی #اولویتسنجی میان #احکام_شرعی (مثلاً اولویت و فوریت انقاذ غریق بر ازالۀ نجاست از مسجد) و #نسبتسنجی میان #موضوعات_احکام (مثلاً اهم بودن دماء و نفوس محترمه نسبت به طهارت و نجاست اشیاء) مشاهده میشود.
2️⃣ #ارتقاء_فقاهت به مستوایی اجتماعی، حکومتی و یا تمدنی، مستلزم بازنگری در کیفیت مطالعۀ موضوعات و احکام است؛ به بیانی دیگر، ضرورت اتخاذ #رویکرد_نظاممند به موضوعات و احکام و در نتیجه، استخراج #نظام_موضوعات و #نظام_احکام، جزء پیشنیازهای دستیابی به #فقه_حکومتی است.
3️⃣ محور تأملات در نظام احکام، #کلمات_وحی و در نظام موضوعات، #آثار_عینی است. سهم تأثیر غیر معصوم، در کلمات وحی، به #ادراک، منحصر میشود؛ در حالیکه در آثار عینی، #ادراک_و_ایجاد هر دو، میدان فکر و عمل است. موسعتر بودن میدان کنشگری در نظام موضوعات را میتوان سبب افزایش اهمیت اتخاذ رویکرد نظاممند در آن، به نسبت احکام دانست.
4️⃣ استنباط #نظام_ارزشی، بر اساس #قدر_متیقنهای_وحی و با سیری از اجمال به تفصیل، #مبنای_منطقی_هماهنگسازی نظام موضوعات و نظام احکام خواهد بود. این پایگاه، زیرساخت منطقی ضروری برای پرهیز از #توصیف_الحادی از نظامهای مذکور و حرکت به سمت #توصیف_الهی از آندو را پایهریزی خواهد کرد.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 استاد شیخ جعفر #ناصری:
✅ دو چيز است كه انسان را در مسير انسانيت، سريع به منزل میرساند:
1⃣ يكی #قرآن خواندن نيمهشب است؛
2⃣ و يكی #گريه بر حضرت سيدالشهداء عليهالسلام.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 زمینۀ عصبشناختی هوش مصنوعی
1️⃣ دانش #عصبشناسی بهویژه با پژوهش در موضوعاتی نظیر علوم اعصاب محاسباتی، کدگذاری نورونی و پیامرسانهای عصبی، زمینهای را مهیا ساخت که در مراحل تکاملیتر و در پرتو مطالعاتی میانرشتهای، مدعی تبیین رابطۀ #مکانیزمهای_فیزیکالیستی_مغزی با #فرآیندهای_شناختی_ذهن شد.
2️⃣ #تقلیل_و_شبیهسازی_ذهن_به_مغز، سنگبنای توجه به ساختار بیومکانیستی اعصاب و در نتیجه، تمرکز بر عملکرد فیزیکالیستی #نورون شد. نورونها، سلولهای تحریکپذیر اعصاب هستند که از طریق عبور متناوب جریان الکتریکی، فعل و انفعالاتی را در غشای سلولهای عصبی و عضلانی برای پیامرسانی در شبکۀ عصبی ایجاد میکند.
3️⃣ #شانون متأثر از این ایدۀ لایبنیتس بود که میتوان الگوهای فکری و همۀ دستاوردهای فکر انسان را از طریق سامانۀ محاسباتی #دودویی تحلیل کرد. در همین راستا، او در پایاننامۀ کارشناسی ارشدش بر نحوۀ پیادهسازی الکترونیکی #منطق_دودویی، تمرکز کرد.
4️⃣ ثمرۀ کار شانون را میتوان ارائۀ آموزۀ #تناظر بین گزارههای #صادق_و_کاذب منطقی، با وضعیتهای #روشن_و_خاموش کلیدهای الکترومغناطیسی دانست. بر اساس این آموزه، نورونها را میتوان واحدهای الکترونیکی-منطقیِ دودویی قلمداد کرد که روشن-خاموش یا صادق-کاذب هستند.
❇️ با چنین سیری، تا اواخر قرن بیستم، زمینۀ تحقق آرزوی معنای خاصی از #فکر_کردن توسط #هوش_مصنوعی، فراهم شد؛ اما هنوز ماجرای #یادگیری و #خودآگاهی هوش مصنوعی، در پردهای از ابهام قرار داشت.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم
💢 آیتالله #بهاءالدینی:
❌ انسانِ خودساخته میداند که زید و عمرو و تمام روابط اجتماعی، محکوم خداوند متعال است؛ او از اینها چیزی نمیخواهد.
✅ البته خدا هم چنین فردی را به احسن وجه تأمین میکند، به گونهای که گویا افراد مأمور میشوند که کارهای او را انجام بدهند؛ بدون آنکه او دنبال افراد بدود و التماس و خواهش کند، افراد به سراغش میآیند.
❌ نباید تصور کرد که برآورده شدن احتیاجات، تابع روابط اجتماعی است و با روابط حل میگردد؛ نه این گونه نیست.
✅ روابط اجتماعی، خود محکوم حکومت الهی است. اگر شخص، خود را بسازد و الهی شود، بدون اینگونه روابط، افراد مانند یک مأمور کارهای او را انجام میدهند.
🌐 مطالعاتِ نظریهپردازی و چرخهٔ علم