📌 «تغیرپاردایم» واقعیت یا روایت‌سازی؟! (گزیده هم‌اندیشی ۲۴ مهرماه ۱۴۰۴) 🔹موضوع تغییر پارادایم در جمهوری اسلامی، از موضوعات پرتکرار این روزهای محافل علمی و رسانه‌ها است و گفته می‌شود که جمهوری اسلامی از شعارهای اصلی خود عقب نشینی یا در راهبردهای خود تجدید نظر کرده است. به نظر می‌رسد این عقب‌نشینی، در حوزه‌های «سیاست‌ خارجه» و مسئله «حجاب» بیش از موضوعات دیگر مورد بحث و مناقشه است. 🔺 در حوزه سیاست خارجه، رفتارهایی وجود دارد که نشان از یک تغییر نه چندان سطحی است؛ به طور مثال گفته می‌شود صِرف تمایل دولت به حضور در اجلاس شرم‌الشیخ و یا ادامه مذاکره با امریکا حتی پس از حمله به تأسیسات اتمی، نشانه تغییراتی در راهبردهای کلان حاکمیتی است. 🔺یا در موضوع حجاب و تغییر پوشش به سمت بی‌حجابی یا بدحجابی، بر اساس مشاهدات میدانی و همینطور پیمایش‌های دقیق، در دوسال گذشته، هرچند عموما حجاب عرفی مراعات می‌شود اما افراد بیشتری به سمت تغییر پوشش و بی‌حجابی رفته‌اند. تغییر وضعیت در مناطق گردشگری، مناطق آزاد و برخی استان‌ها با ترکیب جمعیتی متفاوت، بسیار محسوس‌تر و نگران کننده‌تر است. 🔺یا به طور مثال از قوه قضاییه و نیروی انتظامی که تضمین اجرای قوانین هستند، صداهایی شنیده می‌شود که گویا فشارهای بیرونی اثر کرده و تمایل چندانی به برخورد با بی‌قانونی در حوزه حجاب و عفاف چه در بین مردم عادی، چه پلت‌فرم‌ها، چه بین سلبریتی‌ها و رسانه‌ها ندارند. 🔻از مشاهدات این چنینی می‌توان نتیجه گرفته می‌شود که حداقل در بخشی از نظام و مجموعه‌های حاکمیتی، گویا تغییر پارادایم شکل گرفته و اقدامات (یا ترک فعل‌ها) به سوی ارزش‌های دیگری در حال تغییر است. آیا این نشانه‌ها نشان از یک تغییر پارادایم واقعی دارند یا با یک ادبیات‌سازی مواجه هستیم؟! 🔸 اگر این تغییرات را در دو حوزه مردم و مسئولین تفکیک کنیم، می‌توان اینگونه نتیجه گرفت به نظر می‌رسد که: ▫️ آنچه در بین مسئولین اتفاق افتاده، تغییر جدی پارادایم نیست، اما برخی از مسئولین که با ارزش‌های اصلی جمهوری اسلامی زاویه داشتند و یا به درستی آن ارزش‌ها را فهم نکرده بودند، وارد فاز جدیدی شده و این موضوع را علنی کرده و پرده از یک دوگانگی برداشته‌اند. دوگانگی بین اقدامات نه چندان انقلابی و ارزشی با شعارهای به ظاهر انقلابی که قبلا داده می‌شد؛ الان و با فضای ایجاد شده، به راحتی راجع به آن صحبت می‌کنند. ▫️آن تغییراتی در جامعه و مردم رخ داده، محصول عدم دستیابی به اهدافی است که بارها و بارها اعلام شده و جزو شعارهای اصلی انقلاب بوده ولی در دستیابی کامل به آنها کامیاب نبوده‌ایم. همچنین همان دوگانگی در رفتار و شعار مسئولین، بخشی از علت تغییر رفتار در مردم بوده است. 🔴 البته به نظر می‌رسد این دوگانگی، یک دوگانگیِ واقعیِ بزرگ است! به این بیان که ما در ساحت‌های مختلف زندگی و حکمرانی، نه تنها الگوهای بومی پیشرفت و حکمرانی را تقویت نکردیم، بلکه همان الگوهای برگرفته از نظام مدرن غربی در ایران اجرا شده که پیامدش، فاصله میان ارزش‌های انقلابی و واقعیت میدانی است. 👈 مثال بارز این دوگانگی در سبک زندگی و حوزه معماری است؛ ما شعار فرزندآوری، زندگی عفیفانه، رعایت همسایه، خانواده مقاوم و ... می‌دهیم اما با اجرای سیاست‌های انبوه‌سازی و عمودی‌سازی در معماری، عملا سبک زندگی ایرانی_ اسلامی را در حد شعار باقی نگه داشتیم. یا شعار عدالت و پیشرفت می‌دهیم اما واقعیتی که درک می‌شود وضعیت معیشتی نامناسب، تورم بالا و بی‌ثباتی اقتصادی واقعیتی است. 🔹 در واقع تغییر پارادایم در حوزه اندیشه انقلابی، سیاست‌ها و راهبردهای کلان نظام اسلامی، تقریباً وجود ندارد اما در حوزه اجرا و پیاده‌سازی باورها و ارزش‌های دینی و انقلابی، به درستی عمل نشده و منشاء این دوگانگی شده است. 🔹 اگر از زاویه دیگر به موضوع تغییر پارادایم بنگریم، تغییر پارادایم وجود دارد اما اولا تصمیم نظام نیست؛ دوما این تغییر نتیجه دوگانگی درازمدتی است که در بالا شرح داده شد و الان تبدیل به یک فشار اجتماعی از از سوی مردم و افکار عمومی شده است. (ادامه در پیام بعدی👇) 🏷 اندیشکده زمانه 🆔 @ZamanehThinkTank

(ادامه از پیام قبلی) ✅راهکارها راهکارها در حوزه حکمرانی، نیازمند یک اراده جدّی از سوی افراد تأثیرگذار است و راهکارهای ارائه شده در این نوشتار، صرفا ناظر به جریان‌ها، گروه‌ها و ظرفیت‌های مردمی و رسانه‌ای است. (که عموما امت حزب الله در این حوزه‌ها فعال است) ▫️راهکار فوری و اولویت اصلی، جهاد تبیین نسبت به پارادایم‌ها و ارزش‌های اصلی نظام و دستاوردهای آن تا به امروز است. ▫️ورود جدی و تخصصی به مسائل ضروری است. دوری از کلی‌گویی، دوری از راهکارهای کلی و غیرتخصصی از ضروریات «مسئله محوری» است باید در برنامه‌های، فرهنگی_اجتماعی، تبلیغی_تبیینی و ... مورد توجه قرار گیرد. ▫️باید بتوانیم با ایجاد مطالبه درست و فضاسازیِ گفتمانی، علما و نخبگان جریان انقلابی و حزب‌اللهی را نسبت به موضع‌گیری درست در قبال تغییرات ایجاد شده و دوگانگی‌ها سوق دهیم. ▫️رسانه‌ها نقش مهمی در تقویت یا تضعیف نبض جامعه نسبت به یک موضوع دارند؛ که به نظر می‌رسد در دو موضوع مهم «سیاست خارجی» و «مسأله حجاب» با سستی و انفعال برخورد شده که ضروری است نسبت به این موضوعات حساسیت عاقلانه نشان داده و راهکارهای عملی مناسب کنشگران مردمی را تبیین کنند. ▫️تبیین منطقی از منویاتِ دقیقِ رهبر معظم انقلاب مدظله‌العالی به عنوان امام جامعه و فصل‌الخطاب بودن بیان ایشان، در برخی از جریانات انقلابی کمرنگ شده که ضرورت دارد ضمن تحلیل فرمایشات معظم‌له، صدای واحدی نسبت به تایید و پیروی از آنها شنیده شود. ▫️همزیستی و همنشینی با مردم برای رفع وء برداشت‌ها نسبت به هر دو طرف ضروری است. این همزیستی و همنشینی هم ذهنیت ما را نسبت به واقعیت جامعه و اعتقادات و باورهای مردم باز می‌کند و هم سوء برداشت‌های مردم نسبت به امت حزب‌الله و جریان انقلابی و برطرف می‌کند. ▫️تشتت در کارها واجرای ناقص عملیات‌های فرهنگی_تبیینی بسیار آسیب‌زا است که ضرورت دارد به سمت پیگیری طرح‌ها و برنامه‌های مستمر در طول سال برویم. ▫️باید اولا خودمان حقوق مردم را به رسمیت بشناسیم و دوما تلاش کنیم حقوق عامه مردم در دستگاه‌های اجرایی و قضایی به رسمیت شناخته شود. ▫️باید بتوانیم رفتار دوگانه مسئولین را به سمت اصلاح دوگانگی‌ها سوق دهیم: مطالبه اقتصاد پایدار، عدالت، فرهنگ‌سازی ایرانی_اسلامی و... 🏷 اندیشکده زمانه 🆔 @ZamanehThinkTank

📌فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و آسیب‌شناسی «هیئات مذهبی» (گزیده هم‌اندیشی ۸ آبان‌ماه ۱۴۰۴) 🔸 در فضای پویا و عمیق هیئات مذهبی، که همواره کانون تربیت، خودسازی و اجتماع دلباختگان اهل بیت علیهم السلام بوده، تأمل و بازخوانی نقش و کارکرد آنها در شرایط کنونی جامعه، امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. این نهادهای مردمی و ارزشی، با برخورداری از پشتوانه‌ای عظیم از اعتماد و اقبال عمومی، ظرفیت‌های بی‌بدیلی را در خود جای داده‌اند؛ اما در عین حال، برای تداوم اثرگذاری و نقش‌آفرینی در عصر حاضر، نیازمند بازشناسی دقیق ظرفیت‌ها و چالش‌های پیش رو هستند. 🔹 بر این اساس، جلسه‌ این هفته اندیشکده زمانه با محوریت بارش فکری پیرامون موضوع آسیب‌شناسی هیئات مذهبی، با نگاهی به فرصت‌ها، تهدیدها و در نهایت، ارائه راهکارهای عملیاتی تشکیل شد و آنچه مورد تأکید قرار گرفت، این بود که «تدوین و فهرست‌بندی منظم این مباحث، گام اول و زیربنایی برای هرگونه برنامه‌ریزی و اقدام جدی در جهت تقویت و تعالی هیئات است.» بدون این طبقه‌بندی دقیق، هرگونه اقدامی ممکن است جزئی، مقطعی و فاقد نقشه راه جامع باشد. در ادامه، حاصل این گفت‌وگوی جمعی را در قالب جمع‌بندی نظرات ارائه شده، مرور خواهیم کرد. ▫️ضرورت دارد هیئت را به عنوان یک سازمان و تشکل مردمی ببینیم که در طول زمان ساختار پیدا کرده و یک سازمان مردم نهاد قوی با پشتوانه عمیق دینی و اجرایی است. ▫️ همچنین یکی از بسترهای مهم برای انتقال مفاهیم دینی و مکانی برای ابراز و تعمیق محبت و مودت نسبت به اهل بیت علیهم السلام به تعمیق این رابطه احساسی با حضرات معصومین است. ▫️ هیئت اثر مستقیمی بر تربیت نسل‌ها داشته و فضای معنوی جامعه را در سطح خرد تا کلان، در جهت اهداف انسانی اسلامی تنظیم می‌کند. 🔸 فرصت‌ها در هیئات مذهبی: ▫️ هیئت و مردم - محلی برای تجمیع ظرفیت‌های خُرد مردمی - دارا بودن ظرفیت عظیم مردمی و شبکه ارتباطات غیررسمی - بستر و محلی برای فعالیت‌های دینی_اجتماعی مردم - امکان بسیج سریع و داوطلبانه نیروها و منابع برای برنامه‌های مختلف - حضور جدی و فعال قاطبه مردم در هیئات مذهبی در طول سال خصوصاً مناسبت‌ها - ایجاد حس تعلق و هویت جمعی سالم از طریق فعالیت‌های گروهی - خودگردان وبدون وابستگی به دولت‌ها ▫️هیئت و معنویت - ایجاد فضای معنوی و تامین نیازهای معنوی جامعه - خواستگاه همدلی عموم مردم (اصطلاحا قشر خاکستری) با اهل بیت علیهم السلام - بستر تعظیم شعائر دینی و مذهبی ▫️ هیئت و معرفت - بستر و محلی برای نشر معارف دینی - کانونی برای پاسخگویی به سؤالات دینی و معنوی جوانان - ایجاد بستر برای خلاقیت‌های هنری 🔺 آسیب‌ها در هیئات مذهبی: ▫️محتوایی و معنوی - سنگین‌تر شدن کفه احساسات به کم عمق شدن محتوا در هیئات - افزایش شخص محوری به جای محتوا محوری - مداح محوری و دور شدن از فضای سخنرانی - ضعف در محتوای ارائه شده در هیئات و یا تکراری شدن محتوا - منیت و خودمحوری در ارکان هیئت دور شدن از گفتمان اصلی اهل بیت علیهم‌السلام و جریان ولایت، در مقابل ترویج تفکرات سلیقه‌ای و یا سکولار ▫️شکلی و مناسکی - ظهور رفتارهای جدید و افزایش بدعت‌ها از جمله: سبک‌های نامتعارف مداحی/ افزایش استفاده از تمثال در هیئات/ سبک‌های نامتعارف سینه زنی/ مداحی‌های استودیویی نامتعارف - دور شدن از فرایند استاد و شاگردی و انتقال تجربه - عدم تخاطب جدی و عمیق با مخاطب - ناتوانی در ارتباط مؤثر با نسل جوان - اشرافیگری، تجملات، چشم‌وهم‌چشمی و رقابت‌های ناسالم ▫️ نهادی و ساختاری - کمبود برنامه در غالب هئیت‌ها و جدی نگرفتن برنامه‌ریزی بلندمدت - کاهش جمعیت در برخی هیئات مذهبی - تشکیل سازمان و نهادهای دولتی و شبه دولتی مربوط به هیئت و فاصله گرفتن از تشکل‌های مردمی هیئات - کم توجهی و بی‌برنامگی شکل‌ها برای ارکان هیئت ✅ راهکارها - افزایش و تقویت گعده و گفتگو بین هیئتداران، مداحان، سخنرانان و به طور کلی ارکان هیئات - ضرورت شنیده شدن دغدغه‌ها، ایده‌ها و انتقادات مخاطبین عمومی (قشر خاکستری) - ضرورت تبدیل تهدیدها به فرصت در بستر هیئت - تقویت جریان ولایت با تمرکز محتوایی و عملیاتی در این حوزه - تقویت فرایند تربیت نسل در هیئات ✨به نظر می‌رسد با فهرست‌بندی اولیه و سپس عمق‌بخشی و توسعه این موارد، به جمع‌بندی اجمالی در این حوزه خواهیم رسید و در ادامه ضریب‌دهی به هرکدام و بررسی تخصصی موارد اولویت‌‌دار راهگشا خواهد بود. 🏷 اندیشکده زمانه 🆔 @ZamanehThinkTank