مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۱۹ | ۰۹ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی حفظه الله جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله-سبحان
📢 برای دسترسی به صوتهای درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید:
@Elmolyaghin
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۱۹ | ۰۹ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی حفظه الله جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله-سبحان
راز انحراف از مسیر حق و نگاه «آیهبین» به هستی
در مواجهه با آیات شریفهٔ سورهٔ مبارکهٔ انعام، نخستین پرسشی که ذهن پژوهشگر معارف را به خود مشغول میسازد، فلسفهٔ توبیخ الهی در آیهٔ شریفه است: ﴿فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ﴾. واژهٔ «إفک» در ادبیات قرآنی فراتر از یک اشتباه ساده است؛ این واژه دلالت بر یک انحراف عمیق و بنیانی دارد. معنای دقیق إفک این است که انسان با وجود روشن بودنِ مسیر و آشکار بودن نشانهها، مطلوبِ حقیقی خود را رها کرده و به سمت یک مطلوب دروغین و سرابگونه گام برمیدارد. انسان همواره در حرکت و تحول است؛ اما این حرکت زمانی به کمال میرسد که در صراط مستقیمِ توحید قرار گیرد، در غیر این صورت هر گامی جز این، سقوط در وادی انحراف است.
برای روشن شدن این معنا (انحراف ز مسیری که روشن است)، قرآن کریم ما را به حقیقتِ «صنع» در پدیدههای هستی رهنمون میشود تا از این رهگذر روشن بودن مسیر مشخص شود.
هر پدیدهای در این جهان پهناور، یک «صنع» است و هر صنعی لزوماً به یک «صانع» محتاج است. تفاوت بنیادینِ صنع با افعال عادی در این است که در ساختار هر صنع، سه مؤلفهٔ حیاتی نهفته است: نخست «علم» و آگاهی، دوم «مهارت» در پیادهسازی، و سوم «دقت» در جزئیات.
هنگامی که اتقانِ شگفتانگیزِ موجود در شکافتن دانهها و هستهها را نظاره میکنیم، درمییابیم که این افعال، تجلیِ ربوبیتِ همان «إلهی» است که تدبیر حیات ما را نیز در دست دارد. شناخت خدا به عنوان صانع، یک گزارهٔ ذهنیِ خنثی نیست، بلکه جهتدهندهٔ تمام اراده و حرکت انسان است.
اما برای درک عمیقتر این ارتباط، قرآن کریم ما را از نگاههای سطحی عبور داده و به نگاه «آیهبین» دعوت میکند. خطای رایج این است که نگاه آیهبین را به استدلالهای خشک منطقی (مانند برهان نظم) فروکاهیم؛ یعنی بگوییم چون این صندلی یا این پدیده منظم است، پس ناظمی دارد. در این نگاهِ سطحی، هیچ تناسب سنخیتی میان اثر و مؤثر درک نمیشود. اما در نگاه اصیلِ آیهبین، انسان با مشاهدهٔ ظرافت، انحنا و زیباییِ یک اثر هنری، حالات درونی، عشق، محبت و دقتِ جاری در روحِ هنرمند را در کالبد اثر تماشا میکند. اثر، آینهای است که صفات صانعِ خود را بازمیتاباند.
در این ساحتِ رفیع، پدیدههای عالم طبیعت صرفاً اشیای مادیِ بیروح نیستند، بلکه مظاهر و تنزلیافتهی حقایقی هستند که در عوالم برتر استقرار دارند. آرامشِ شب، درخششِ روز، و زیباییِ رویش نباتات، همگی تنزلات و مراتب پایینیِ آن انوار و حقایق قدسی هستند. وقتی انسان به این مقام معرفتی دست یابد، نگاهش به عالم دگرگون میشود؛ کثراتِ طبیعت را رها نکرده، بلکه در پسِ هر پدیده، دستِ تدبیر و جمالِ جمیلِ صانعِ متعال را به تماشا مینشیند و از وادی انحراف و گمگشتگی نجات مییابد.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: ایتا / سایت اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۹
#توحید_ربوبی #آیهبین #انحراف_از_حق
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۱۹ | ۰۹ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی حفظه الله جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله-سبحان
شب آبستن روز است؛ تبیین حقیقتی نوین در طلوع هر سپیدهدم و سفر در ظلمات با دیدهبان علم
در نظام معرفتی قرآن کریم، پدیدههای کیهانی و جریانات طبیعت هرگز اموری تصادفی یا صرفاً فیزیکی نیستند، بلکه حامل ژرفترین حقایق وجودیاند. قرآن در وصف آغاز روز و آرامش شب میفرماید: ﴿فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنًا﴾. با نگاهی دقیق به این تعبیر، راز بزرگی آشکار میشود: شب آبستنِ روز است.
در این نگاه عمیق، روز پس از شب پدید نمیآید بلکه این شب است که روز را در بطن خود میپروراند و به عرصهٔ ظهور میآورد؛ درستمانند شکوفایی جوانه از درون دانه.
کیفیت روز هر انسان، ثمره و بازتاب روشنِ شبی است که سپری کرده است. طلوع هر صبحگاه، تکرار دیروز نیست، بلکه یک «انشای جدید» و تجلیِ تازهای از ارادهٔ الهی است که به تعبیر روایات، برای نخستین و آخرین بار به دیدار انسان آمده و هرگز تکرار نمیشود. این نظم شگرف بر مدار تقدیری دوگانه استوار است؛ «علیم» که حکایت از آگاهی بینهایت در طراحی این نظام دارد، و «عزیز» که دلالت بر استواری و نفوذناپذیری قطعی این سنتها دارد.
در ادامهٔ این سیرِ کیهانی، قرآن کریم به نقش هدایتگری ستارگان در ظلمات برّ و بحر اشاره فرموده و میفرماید: ﴿وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ﴾. این ظلمات و نجوم، فراتر از بیابان و دریای مادی، ناظر به سیر افقی و عمودی انسان در عالم ماده و معناست. در فرهنگ روایی، علمای ربانی و اولیای الهی همان ستارگانِ هدایتگرند که مانع از گمراهی انسان در چنگال شیاطین میشوند. درک عمیق این آیات و برونرفت از ظلمات، مستلزم «علم» است. در تمثیل دقیق معصومین (علیهمالسلام)، کشتی وجود انسان واجد «عقل» به عنوان ناخداست، اما بدون حضور «علم» به عنوان دیدهبان، هرگز به مقصد نخواهد رسید. دیدهبان است که از دور خطرات، طوفانها و مسیرهای منحرف را بازمیشناسد. از این روست که درک آیات الهی و نجات از وادی گمگشتگی، نیازمند علمآموزی و تبعیت از راهنمایان بصیر است تا کشتی جان به ساحل امن توحید برسد.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۹
#شب_و_روز #نزول_نجومی #دیده_بان_علم #هدایت
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۱۹ | ۰۹ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی حفظه الله جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله-سبحان
اتصال وجودی آحاد بشر به «نفس واحده» و راز وحدت در کثرات طبیعت
در سیر مباحث معرفتی سورهٔ مبارکهٔ انعام، قرآن کریم به یکی از بنیادینترین حقایق خلقت انسان اشاره فرموده و میفرماید: ﴿وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ﴾. تعبیر «انشا» در این آیه بسیار راهگشا است؛ انشا به معنای مجسمهسازی یا ترکیب مادی مواد نیست، بلکه ایجادِ وجودی و صدور از ساحت غیب است. نسبت میان آن «نفس واحده» و آحاد بشریت، یک اتصال عمیق وجودی است. همانگونه که وقتی یک اندیشهٔ نابی در ذهن میدرخشد، تمامی جزئیات و کلمات در آن هویتِ بسیط جمع هستند و سپس در مقام بیان تفصیل مییابند، تمامی انسانها نیز ریشه در آن حقیقتِ واحد دارند. به تعبیر دقیق فلسفی و روایی، فرزند یک پدیدهٔ جداگانه نیست، بلکه ادامه و استمرار وجودی پدر محسوب میشود؛ و از همین روست که خیرات و شقاوت نسل، در ساحت وجودی منشأ اثرگذار است و ارتباط قلبی میان نسلها برقرار میماند.
حقیقتِ «وحدت در کثرت» در بستر طبیعت و نباتات نیز به زیباترین شکل تجلی یافته است. خداوند متعال در وصف نزول باران میفرماید: ﴿وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ﴾. سرشتِ اصلی آب، آسمانی است و آبِ بیرنگ و یکسان، منشأ پیدایش تنوعی خیرهکننده از سبزهها، حبوبات متراکم، خوشههای آویزان نخل، باغهای انگور، زیتون و انار میگردد. در نگاه عامیانه، این کثرات مایهٔ سردرگمی است؛ اما حقیقت ایمان و علم دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا میکند: علم و ایمان حقیقی عبارت است از کشف ارتباط و یافتن ریشهٔ واحد در پسِ این کثرات. مؤمن واقعی کسی است که وقتی به تنوع میوهها و ثمرات مینگرد، در پسِ این پرده، آن «آبِ واحدِ آسمانی» را میبیند که نازل شده و این زیباییها را آفریده است. این نگاهِ وحدتبین، عالم را از تکثرِ وهمآلود رهانیده و تمامی ذرات هستی را به سوی صانع واحد رهنمون میشود.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۹
#نفس_واحده #وحدت_در_کثرت #باران_و_رویش #ایمان
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۱۹ | ۰۹ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی حفظه الله جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله-سبحان
بنبست معرفتی بیتقوایی؛ چرا وهم انسان را از تفکر منطقی بازمیدارد؟
در انتهای آیات شریفهٔ سورهٔ مبارکهٔ یونس، قرآن کریم به شرطی بنیادین برای درک آیات الهی اشاره فرموده و میفرماید: ﴿إِنَّ فِي اخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ﴾. ذکر صفت «تقوا» در این سیاق معرفتی،چراغ راه بزرگی است که نشان میدهد تفاوت میان انسان متقی و غیرمتقی، تنها به حوزهٔ عمل و رفتار محدود نمیشود، بلکه ساحت نظر، ادراک و اندیشهٔ این دو نیز کاملاً متمایز است. اگر بنا باشد منطقی بر اساس مبانی اصیل دینی برای خروج صحیح از جهل به سوی علم تدوین شود، بیشک «تقوا» یکی از ارکان اصلی آن خواهد بود. بسیاری از اساطین حکمت و اندیشه، با وجود تسلط بر قواعد صوری تفکر، در ورطهٔ مغالطات بزرگ گرفتار آمدهاند؛ ریشهٔ اصلی این لغزشها، عدم رعایت لوازم معرفتیِ تقواست.
بر اساس نگاه عمیق معارفی، بیتقوایی صرفاً یک گناه اخلاقی نیست، بلکه یک بنبست معرفتی و سقوط در وادی وهم است. تقوا در حقیقت عبارت است از هماهنگ ساختن تمام مناسبات، ادراکات، عواطف و افعال با «خداوند» که کمال مطلق است. در مقابل، بیتقوایی یعنی تکیه بر غیرِ خدا و تنظیم روابط با موجودات فانی؛ و این همان معنای انحراف و تکیه بر مطلوب دروغین است. اینکه انسان تصور کند در هستی موجودی غیر از خدا اصالت دارد و «کارهای» است، محصول مستقیمِ تسلط قوهٔ واهمه و وهم بر انسان است. چون منشأ تمام مغالطات منطقی در تفکر بشری ریشه در غلبهٔ «وهم» دارد، کسی که از تقوا تهی باشد و تحت سیطرهٔ وهم قرار گیرد، عملاً از تفکر منطقیِ حقیقی بازمیماند؛ چرا که بیتقوایی خود عین مغالطه است.
انسان موجودی یکپارچه و واحد است و نمیتوان او را به ساحتهای کاملاً مجزا تجزیه کرد؛ این پندار که کسی در مقام نظر فیلسوفی حقبین باشد اما در مقام عمل و اراده راه باطل بپیماید، محالی عقلی است. اگر قوهٔ وهم بر وجود کسی حاکم شود، تمام ساختار ادراکی و عقلانی او را به تباهی میکشد. به همین دلیل است که قرآن کریم هشدار میدهد در غیاب تقوا، حتی روشنترین آیات و نشانهها — و حتی خودِ قرآن که هدایت محض است — به دلیل کارکرد واهمه، نه تنها مایهٔ هدایت نمیشوند، بلکه به حجاب و عامل گمراهیِ بیشتر بدل میگردند: ﴿وَهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى﴾. تقوای واقعی یعنی حضورِ آگاهانهٔ ناظرِ حق در تمامی لحظات ادراک و اندیشه، تا عقل از چنگال وهم رها شده و مسیر صواب را بازشناسد.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۱۹
#تقوا_و_معرفت #قوه_وهم #تفکر_منطقی #بنبست_معرفتی
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
هدایت شده از علم الیقین
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ (معرفینامه جلسه)
🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
📅 ۱۶ اسفند ۱۴۰۲
چرا گاهی شنیدنِ کلام حق به جای نورانیت، به جان انسان کدورت میبخشد؟ و چه رازی در خطاب «وَ أَوْحَى رَبُّكَ» نهفته است که پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله) را از تمام هستی متمایز میسازد؟
کلام، همسنخ با گویندهٔ خویش است؛ اگر معارف نورانی قرآن و اهلبیت (علیهم السلام) از مجرای وجودی بگذرد که خود گرفتار «توهم کمال» و آلودگیهای نفسانی است، آن تیرگی به جان مخاطب نیز سرایت میکند. در ابتدای این جلسه و در آستانهٔ ماه مبارک رمضان، به این حقیقت پرداخته میشود که در کویر دنیا، هیچکس «چشمه» نیست؛ بلکه همهٔ ما همسفرانی تشنه هستیم که باید به قصد پندپذیری (اتعاظ)، خود را به سرچشمهٔ وحی عرضه کنیم.
در ادامه، با تدبر در آیات سورههای رعد و نحل، پرده از «عادت» کنار میرود تا ببینیم آنچه روزانه در طبیعت میبینیم — از رویش گوناگونِ زمینهای همجوار با یک آب واحد تا جوشش شیرِ خالص از میان علوفه و خون — نه یک روند عادی، بلکه معجزهای دائمی و جلوهٔ آگاهی، دقت و مهارتِ حضرت حق است که همچون حرکتِ قلم در سرانگشتانِ یک استاد خوشنویس، در کالبد طبیعت جریان دارد.
اوج مباحث این جلسه، تبیین راز خطاب «وَ أَوْحَى رَبُّكَ» (نحل: ۶۸) است؛ جایی که روشن میشود چرا وجود مبارک پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به عنوان «کلمهٔ جامعه»، تمام زیباییها و کمالات پراکنده در هستی و انبیای پیشین را یکجا در خود جمع کرده و حقیقتِ خاتمیت را رقم زده است.
📌 آغاز از عبارت: جلد ۱، صفحه ۲۷:
«و منها قوله -عزّ اسمه- في سورة الرعد: وَ هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ»
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰ #معرفی_نامه_جلسه
#آداب_تبلیغ #توحید_افعالی #حقیقت_خاتمیت #ربوبیت_خاصه
📢 برای دسترسی به سایر جلسات، به کانال صوتها بپیوندید:
@Elmolyaghin
مدرسه معارفی ذکریٰ
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ (معرفینامه جلسه) 🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) 📅 ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ چرا گاهی
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲
استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عزّ اسمه- في سورة الرعد: وَ هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ»
📋 فهرست تولیدات رسانهای مرتبط:
۱. معرفینامه جلسه
۲. لیست مباحث مطرح شده + صوت / سایت
۳. خلاصه جلسه
پستهای فرعی:
۴. چشمهٔ هدایت یا همسفرِ تشنه؟ راز اثرگذاری کلام مبلّغ بر جان مخاطب
۵. نماز شبِ ریائی! مرز باریکِ «فرار از ریا» و «تخفیف دین»
۶. با مردم از «ترس» بگوییم یا «امید»؟ نسخهپیچی تربیتی در کلام مرحوم ملکی تبریزی (رحمه الله)
۷. حرکت قلم در دست خوشنویس؛ راز آگاهیِ جاری در طبیعت و معجزاتِ هرروزه
۸. راز خطاب «رَبُّكَ»؛ چرا بعد از حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) پیامبری نخواهد آمد؟
فهرست مطالبِ: جلسه ۱۹ ¦ جلسه ۲۱
#علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #فهرست_مطالب
📢 برای دسترسی به صوتهای درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید:
@Elmolyaghin
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ (خلاصه جلسه)
🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
📅 ۱۶ اسفند ۱۴۰۲
بسم الله الرحمن الرحیم
🔹 بخش اول: آداب تبلیغ در آستانهٔ ماه رمضان
🔸 ۱. خودساختگی و خطر توهم کمال:
ملاک تصدی مسند وعظ، «خودساختگی» و رهایی از ظلمات نفس است؛ اما چون تعطیلی منبر و مسجد جایز نیست، این وظیفه با وجود کاستیها بر دوش ماست اما باید بدانیم «اهل این کار نیستیم» و با رجوع مردم در مسائل مختلف دچار توهم تخصص و کمال نشویم. پرهیز از «جوزدگی» ضروری است؛ چراکه طبق آیهٔ «إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»، خودبزرگبینی انسان را از فیوضات محروم میسازد.
🔸 ۲. از «وعظ» تا «اتعاظ»؛ همسفر تشنه:
همهٔ ما در کویر دنیا هستیم. نباید خود را «چشمه» بپنداریم، بلکه همسفری تشنهایم که همراه مردم به سوی منابع زلال قرآن و روایات اهلبیت (علیهم السلام) میرویم. نخستین مخاطب سخن، خودمانیم و تغییر صادقانهٔ ضمیر از «اینگونه باشید» به «اینگونه باشیم»، قساوت قلب را به رقت بدل میکند.
همچنین اگر مبلّغ با تتبع، سخنی جاندار فراهم کند، به برکت انس مستقیم با آیات و روایات، بهرهٔ علمی او از سنوات تحصیلی رسمی بیشتر خواهد بود.
🔸 ۳. مسانخت فعل با فاعل و پرهیز از لاابالیگری:
«کلام، فعلِ مسانخِ فاعل است»؛ اگر معارف از مجرای وجود آلوده بگذرد، آن کدورت به مخاطب نیز سرایت میکند. لذا مبلّغی که بر سفرهٔ حضرت ولیعصر (عجل الله فرجه) متنعم است، باید مخفیانه تضرع کند تا تیرگیهایش مانع رسیدن نور وحی به جانهای تشنه نشود. همچنین نباید به بهانهٔ فرار از ریا دچار لاابالیگری، طنز بیمحتوا و تخفیف دین شد. به تعبیر آیتالله جوادی آملی (حفظه الله)، ایمان اکثر مردم مرهون حضور علماست؛ چنانکه به نقل آیتالله انصاری شیرازی (رحمه الله)، یکی از علما در سفر به طلاب فرمود امشب «ریاءً» نماز شب بخوانید تا ایمان مردم با دیدن خواب بودن طلاب سست نشود.
🔸 ۴. توازن خوف و رجاء و حفظ اصل ایمان:
به فرمودهٔ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی (رحمه الله) در *المراقبات*، برای عموم مردم که تدین مرسوم دارند و نشانی از ترس حقیقی در آنها نیست، باید جنبهٔ «خوف» و انذار غلبه داشته باشد.
اولین رسالت روحانی آن است که هیچکس بیایمان از دنیا نرود؛ لذا نباید با طرح شبهات بدون قدرت پاسخگویی در لحظه، یا طرح مباحث عالیهٔ سیاسی پیش از بسترسازیِ هویت دینی و چشاندن حلاوت دین، دافعه ایجاد کرد.
🔹 بخش دوم: توحید قرآنی در زمینشناسی (رعد: ۳ و ۴)
🔸 ۱. صنع الهی و آگاهی جاری در طبیعت:
آیات سوره رعد قوانین طبیعی و کارکرد کوهها را نفی نمیکند، بلکه آنها را مصداق «صنع الهی» (مهارت، علم و دقت)، «وحدت تدبیر» و «مناسبت با انسان» معرفی مینماید. همانگونه که در خط استاد خوشنویس، آگاهیِ نفس او در حرکت دستش جاری است، قوانین طبیعت نیز ابزارهایی هستند که علم و حکمت حق در کالبدشان جریان دارد.
🔸 ۲. پیوند خاک با طینت انسان:
در زمینهای همجوار که با یک آب سیراب میشوند، ثمراتی متفاوت میروید. سیر تحول خلقت از خاک به میوه، حیوان و انسان میرسد؛ لذا میان خاک هر اقلیم و طینت ساکنان آن تناسبی تکوینی برقرار است.
🔹 بخش سوم: اعجاز آفرینش و حقیقت خاتمیت (نحل: ۶۵ تا ۶۸)
🔸 ۱. حقیقت معجزه و مراتب ادراک:
تولید شیر خالص از میان «فرث» (علوفهٔ هضمشده) و «دم» (خون)، و تنوع محصولات نخل و انگور («سَكَرًا وَ رِزْقًا حَسَنًا»)، معجزهای دائمی است. معجزه خلاف قانون طبیعت نیست، بلکه «خرق عادت» برای شکستن غفلت ناشی از انس است.
قرآن در احیای زمین با باران که حسی است تعبیر «يَسْمَعُونَ»، و در تولید شیر و ثمرات که نیازمند کشف ربط میان مواد اولیه و محصول نهایی است، تعبیر «يَعْقِلُونَ» را میآورد.
🔸 ۲. راز خطاب «رَبُّكَ» و کلمهٔ جامعه:
اضافه شدن «رب» به پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیانگر مقام «ربوبیت ویژه» ایشان است. هر موجودی مظهر یک اسم الهی است، اما وجود حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) جامعِ تمام کمالاتِ پراکنده در کل هستی و انبیای پیشین است؛ لذا «ربّ پیامبر» همان «ربّ العالمین» است. راز خاتمیت و حفظ ذکر («إِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ») همین جامعیت وجودی و مسانخت تامّ با رسالت است که ایشان را به «کلمهٔ جامعه» و «رحمة للعالمین» بدل کرده است.
و صلّی الله علی محمد و آله الطاهرین
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰ #خلاصه_جلسه
#آداب_تبلیغ #توحید_افعالی #حقیقت_خاتمیت #ربوبیت_خاصه
📢 برای دسترسی به صوتهای درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید:
@Elmolyaghin
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
چشمهٔ هدایت یا همسفرِ تشنه؟ راز اثرگذاری کلام مبلّغ بر جان مخاطب
ملاک و معیار اصلی برای تصدی مسند امامت و وعظ، «خودساختگی» و رهایی از ظلمات نفس است؛ اما از آنجا که تعطیلی مساجد و منبرها جایز نیست، این وظیفه با وجود کاستیها بر دوش ما نهاده شده است. با این حال، شرط نخست ورود به این عرصه آن است که مبلّغ همواره بداند «اهل این کار نیست» و فریب رجوع مردم را نخورد:
🔸 با مراجعهٔ مردم برای مشاورهٔ خانوادگی، گمان نکند مشاور خانواده است؛
🔸 با پرسشهای روانشناسی، تصور نکند روانشناس است؛
🔸 و با سؤالات طبی، دچار توهم تخصص در تغذیه نشود.
مبلّغ باید مراقب وساوس ظریف شیطان باشد تا در فضای منبر، مباحث علمی یا مناجات دچار «جوزدگی» و انفعالات کاذب نگردد. طبق آیهٔ شریفهٔ «إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»، گرفتار شدن به توهم کمال و خودبزرگبینی، انسان را از سفرهٔ گستردهٔ فیوضات ماه مبارک رمضان محروم میسازد.
🔹 در کویر دنیا، هیچکس «چشمه» نیست!
حقیقت آن است که همهٔ ما — اعم از مبلّغ و مخاطب — در کویر این دنیا به سر میبریم. مبلّغ نباید خود را «چشمهٔ هدایت» بپندارد؛ بلکه رسالت او این است که بگوید: «من نیز همچون شما تشنهام؛ برخیزید تا دست در دست هم به سوی منابع زلال قرآن، روایات اهلبیت (علیهم السلام) و ادعیه برویم». هدف مبلّغ باید «اتعاظ» (پندپذیریِ خود) باشد، نه صرفاً «وعظ» دیگران. با این نگاهِ صادقانه، نخستین مخاطب سخن خودِ گوینده خواهد بود و ضمایر کلام از «ای مردم، اینگونه باشید» به «اینگونه باشیم» تغییر مییابد؛ تغییری که قساوت قلب را میزداید و اثر کلام را دگرگون میسازد.
🔹 قاعدهٔ «مسانخت فعل با فاعل»
بر اساس روایات کثیره و بیان *تفسیر المیزان*، کلام، فعلِ مسانخِ فاعل است. کسی که وجودش تاریک است، کلامش نمیتواند دیگری را نورانی کند؛ و اگر معارف نورانی از مجرای وجودِ آلوده عبور کند، آن کدورت به جان مستمع نیز سرایت کرده و از نورانیت حقایق میکاهد. از این رو، مبلّغی که بر سفرهٔ حضرت ولیعصر (عجل الله فرجه) متنعم است، باید در مناجاتی مخفیانه عرضه بدارد: «خدایا مرا از بیچارگی نجات بده» و از درگاه الهی بخواهد که تیرگیهای وجودش مانع رسیدن نور قرآن و عترت به جانهای تشنه نشود.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#آداب_تبلیغ #خودساختگی #مسانخت_فعل_و_فاعل #اتعاظ
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
نماز شبِ ریائی! مرز باریکِ «فرار از ریا» و «تخفیف دین»
وساوس و فریبهای شیطان بسیار ظریف و پیچیده است. گاهی فردی که در خلوت و پنهان خود برخی آداب الهی را رعایت نمیکند یا حدودی را میشکند، با خود میاندیشد که اگر در برابر مردم رعایت مبالات و آداب را بکند، مرتکب «ریا» و نفاق شده است؛ از همین رو، به بهانهٔ پرهیز از ریا، در برابر دیگران نیز دچار لاابالیگری میشود!
این تفکر، دروغ و از القائات شیطان است؛ چراکه ریا در همه جا مذموم نیست. مبلّغ دین — حتی اگر خود را واجد کمالات نداند — در جایگاه «سخنگوی قرآن و سنت» نشسته است و مردم او را به عنوان کسی که سالها با کتب و معارف دینی مأنوس بوده میشناسند. بنابراین، هرگونه رفتار ناصواب و بیمبالاتی از سوی او، مستقیماً به سستیِ دین و ایمان مردم میانجامد.
🔹 ایمان مردم به چه بند است؟
حضرت آیتالله جوادی آملی (حفظه الله) بارها در دروس خود این حقیقت تکاندهنده را متذکر میشدند که:
«از میان حدود دو میلیارد مسلمان، با نگاهی خوشبینانه تنها یک میلیون مسلمانِ تحقیقی وجود دارد؛ مابقی مردم اگر دین و ایمانی دارند، مرهون حضور علما و ارتباط با اهل علم و روحانیون در مقام ترویج دین است.»
از این رو، اگر مبلّغ به بهانهٔ فرار از ریا و خودنمایی، به اموری همچون بحثهای دنیوی سخیف، طنزهای بیمحتوا یا تماشای هر فیلم و سریالی روی آورد، در حقیقت موجب «تخفیف دین» در چشم مردم شده است.
🔹 توصیهٔ عجیب در مسافرخانهٔ کاظمین!
در همین راستا، مرحوم آیتالله انصاری شیرازی (رحمه الله) نقل میفرمودند که یکی از علمای بزرگ، جمعی از طلاب را در سفری از نجف به کاظمین برد و شبهنگام در مسافرخانه به آنان فرمود:
«طلبهها! امشب برخیزید و "ریاءً" نماز شب بخوانید تا مردم بدانند که طلاب در نیمهشب خواب نیستند!»
این سنخ از ظاهرسازی و حفظ شؤون دینی مطلوبیت دارد؛ زیرا هدف آن خودنماییِ شخصی نیست، بلکه مستحکم کردن دین در قلوب مردم و جلوگیری از تزلزل ایمان آنان به واسطهٔ دیدن سستیهای مبلّغ است. بر اساس عهد الهی، هر کس حقیقتی از دین را دریافته باشد، موظف به تبیین و آشکار ساختن شؤون آن در جامعه است.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#آداب_تبلیغ #حفظ_شؤون_دین #پرهیز_از_لاابالی_گری #ترویج_دین
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
با مردم از «ترس» بگوییم یا «امید»؟ نسخهپیچی تربیتی در کلام مرحوم ملکی تبریزی (رحمه الله)
اگرچه تربیت باطنی انسان بر دو بال «خوف و رجاء» استوار است، اما تشخیص اینکه در هر مجلس و برای هر مخاطبی کدام کفه باید سنگینتر باشد، نیازمند حکمت و مخاطبشناسی است. مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی (رحمه الله) در کتاب شریف *المراقبات* (ذیل اعمال شبهای قدر) نکتهٔ دقیقی را دربارهٔ تناسب سخن با مستمع مطرح میفرمایند:
در مواجهه با عموم مردم که نوعی تدین مرسوم و عادی دارند، باید جنبهٔ «خوف» و انذار در منبر غلبه داشته باشد و آنان را نسبت به حیات عظیمی که در پیش است و تهیدستی انسان در برابر آن بیم داد. برخی گمان میکنند باید همواره بیشتر از رحمت خدا سخن گفت، اما میرزا جواد آقا (رحمه الله) در پاسخ میفرمایند:
«ما جنبههای خوف را تقویت کردیم؛ اما اگر مردم حقیقتاً ترسیدند، نشانهٔ این ترس کجاست که من برای تعدیل آن از رحمت سخن بگویم؟!»
🔹 تفاوت نسخهٔ نوجوانان با عموم مردم
البته این انذار و بیم دادن، نسبت به مخاطبان گوناگون متفاوت است:
🔸 برای دانشآموزان و نوجوانان: باید جنبهٔ تخویفی را کاهش داد و بیشتر از لطائف، زیباییها و جاذبههای دین سخن گفت تا دلهایشان با حقیقت ایمان انس بگیرد.
🔸 پرهیز از طرح شبهات علنی: طرح برخی مباحث دقیق و چالشبرانگیز در جلسات عمومی صلاح نیست؛ چراکه اگر در ذهن مخاطب شبههای ایجاد شود و گوینده در لحظه قادر به رفع کامل آن نباشد، فرد دچار گرفتاری اعتقادی خواهد شد.
🔹 خط قرمز تبلیغ: هیچکس بیایمان از دنیا نرود!
اولین و مهمترین رسالت یک روحانی و مبلّغ آن است که اجازه ندهد هیچ انسانی — در هر سن و موقعیتی که باشد — اسیر شیطان شده و بیایمان از دنیا برود. نجات یک انسان ارزشی بیبدیل دارد؛ بنابراین نباید سخنی گفت که دافعه ایجاد کند. حتی طرح مباحث عالیهٔ سیاسی همچون انقلاب اسلامی نیز منوط به ملاحظهٔ مستمع است. کسی که هنوز با اصل هویت دینی انس نگرفته، آمادگی پذیرش این مباحث را ندارد؛ ابتدا باید بسترها فراهم شود و حلاوت و زیباییهای دین — همچون الگوی درخشان زندگی شهید چمران — به کام جان مردم چشانده شود تا چشمِ زیباییبین برای درک حقایق عالیتر گشوده گردد.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#خوف_و_رجاء #ملکی_تبریزی #المراقبات #تربیت_دینی #مخاطب_شناسی
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
حرکت قلم در دست خوشنویس؛ راز آگاهیِ جاری در طبیعت و معجزاتِ هرروزه
هنگامی که قرآن کریم از پیدایش لایههای زمین و کوهها سخن میگوید، با تعبیر «هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ» (رعد: ۳) آنها را به خداوند نسبت میدهد. این سخن به معنای نادیده گرفتن قوانین زمینشناختی و کارکردهای حیاتی کوهها — همچون تداوم حیات، تنظیم آبوهوا، جوشش چشمهسارها و مهار زلزله — نیست؛ بلکه دعوت به دیدنِ «صنع الهی» (مشتمل بر مهارت، علم و دقت) و «وحدت تدبیر» در پسِ این قوانین است.
🔹 مثال استاد خوشنویس و آگاهیِ جاری در طبیعت
وقتی یک استاد خوشنویس — حتی در حین گفتوگو با دیگران — حرف «دال» را با کمال زیبایی بر کاغذ مینگارد، شاگرد با دیدن این اتقان به آگاهی و مهارتِ نهفته در سرانگشتان استاد پی میبرد. در حقیقت دستِ استاد مینویسد، اما آگاهیِ نفس اوست که در دستش حضور دارد. در نظام طبیعت نیز نباید علم و نظم را به خودِ طبیعت نسبت داد؛ عوامل طبیعی تنها ابزارند و این علم و حکمتِ حضرت حق است که در کالبد آنها جریان دارد. همین تدبیر واحد است که از قطعاتِ همجوارِ خاک و با یک آب واحد، میوههایی با طعم و کیفیت گوناگون پدید میآورد و میان خاک هر اقلیم با میوه، حیوان و در نهایت «طینت» انسانِ آن منطقه، پیوندی تکوینی برقرار میسازد.
🔹 معجزه؛ شکستنِ عادت، نه شکستنِ قانون!
در آیهٔ ۶۶ سورهٔ نحل، خداوند ما را به تأمل در کارخانهای شگفتانگیز فرا میخواند: تولید شیرِ خالص و گوارا از میان «فرث» (علوفهٔ هضمشده در معده) و «دم» (خون)، بدون آنکه رنگ و بویی از خون یا علوفه در آن باشد!
حقیقتِ معجزه امری خلاف قوانین هستی نیست، بلکه «خرق عادت» است. چون ما در متن قوانین طبیعت بزرگ شدهایم، تکرار و عادت سبب شده از دیدن اعجاز در رویش گیاهان یا تولید شیر غافل شویم. قرآن در احیای زمین با باران که با حس درک میشود تعبیر «يَسْمَعُونَ»، اما در تولید شیر و تنوع محصولات نخل و انگور («سَكَرًا وَ رِزْقًا حَسَنًا» که طبق بیان علامه طباطبایی (رحمه الله) در *المیزان* ناظر به ظرافت صنع است) تعبیر «يَعْقِلُونَ» را به کار میبرد؛ زیرا کشفِ ربط و وحدت میان علوفه و خون تا شیر خالص، نیازمند «تعقل» است.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#توحید_افعالی #صنع_الهی #حقیقت_معجزه #طینت
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool