مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ (خلاصه جلسه)
🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
📅 ۱۶ اسفند ۱۴۰۲
بسم الله الرحمن الرحیم
🔹 بخش اول: آداب تبلیغ در آستانهٔ ماه رمضان
🔸 ۱. خودساختگی و خطر توهم کمال:
ملاک تصدی مسند وعظ، «خودساختگی» و رهایی از ظلمات نفس است؛ اما چون تعطیلی منبر و مسجد جایز نیست، این وظیفه با وجود کاستیها بر دوش ماست اما باید بدانیم «اهل این کار نیستیم» و با رجوع مردم در مسائل مختلف دچار توهم تخصص و کمال نشویم. پرهیز از «جوزدگی» ضروری است؛ چراکه طبق آیهٔ «إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»، خودبزرگبینی انسان را از فیوضات محروم میسازد.
🔸 ۲. از «وعظ» تا «اتعاظ»؛ همسفر تشنه:
همهٔ ما در کویر دنیا هستیم. نباید خود را «چشمه» بپنداریم، بلکه همسفری تشنهایم که همراه مردم به سوی منابع زلال قرآن و روایات اهلبیت (علیهم السلام) میرویم. نخستین مخاطب سخن، خودمانیم و تغییر صادقانهٔ ضمیر از «اینگونه باشید» به «اینگونه باشیم»، قساوت قلب را به رقت بدل میکند.
همچنین اگر مبلّغ با تتبع، سخنی جاندار فراهم کند، به برکت انس مستقیم با آیات و روایات، بهرهٔ علمی او از سنوات تحصیلی رسمی بیشتر خواهد بود.
🔸 ۳. مسانخت فعل با فاعل و پرهیز از لاابالیگری:
«کلام، فعلِ مسانخِ فاعل است»؛ اگر معارف از مجرای وجود آلوده بگذرد، آن کدورت به مخاطب نیز سرایت میکند. لذا مبلّغی که بر سفرهٔ حضرت ولیعصر (عجل الله فرجه) متنعم است، باید مخفیانه تضرع کند تا تیرگیهایش مانع رسیدن نور وحی به جانهای تشنه نشود. همچنین نباید به بهانهٔ فرار از ریا دچار لاابالیگری، طنز بیمحتوا و تخفیف دین شد. به تعبیر آیتالله جوادی آملی (حفظه الله)، ایمان اکثر مردم مرهون حضور علماست؛ چنانکه به نقل آیتالله انصاری شیرازی (رحمه الله)، یکی از علما در سفر به طلاب فرمود امشب «ریاءً» نماز شب بخوانید تا ایمان مردم با دیدن خواب بودن طلاب سست نشود.
🔸 ۴. توازن خوف و رجاء و حفظ اصل ایمان:
به فرمودهٔ میرزا جواد آقا ملکی تبریزی (رحمه الله) در *المراقبات*، برای عموم مردم که تدین مرسوم دارند و نشانی از ترس حقیقی در آنها نیست، باید جنبهٔ «خوف» و انذار غلبه داشته باشد.
اولین رسالت روحانی آن است که هیچکس بیایمان از دنیا نرود؛ لذا نباید با طرح شبهات بدون قدرت پاسخگویی در لحظه، یا طرح مباحث عالیهٔ سیاسی پیش از بسترسازیِ هویت دینی و چشاندن حلاوت دین، دافعه ایجاد کرد.
🔹 بخش دوم: توحید قرآنی در زمینشناسی (رعد: ۳ و ۴)
🔸 ۱. صنع الهی و آگاهی جاری در طبیعت:
آیات سوره رعد قوانین طبیعی و کارکرد کوهها را نفی نمیکند، بلکه آنها را مصداق «صنع الهی» (مهارت، علم و دقت)، «وحدت تدبیر» و «مناسبت با انسان» معرفی مینماید. همانگونه که در خط استاد خوشنویس، آگاهیِ نفس او در حرکت دستش جاری است، قوانین طبیعت نیز ابزارهایی هستند که علم و حکمت حق در کالبدشان جریان دارد.
🔸 ۲. پیوند خاک با طینت انسان:
در زمینهای همجوار که با یک آب سیراب میشوند، ثمراتی متفاوت میروید. سیر تحول خلقت از خاک به میوه، حیوان و انسان میرسد؛ لذا میان خاک هر اقلیم و طینت ساکنان آن تناسبی تکوینی برقرار است.
🔹 بخش سوم: اعجاز آفرینش و حقیقت خاتمیت (نحل: ۶۵ تا ۶۸)
🔸 ۱. حقیقت معجزه و مراتب ادراک:
تولید شیر خالص از میان «فرث» (علوفهٔ هضمشده) و «دم» (خون)، و تنوع محصولات نخل و انگور («سَكَرًا وَ رِزْقًا حَسَنًا»)، معجزهای دائمی است. معجزه خلاف قانون طبیعت نیست، بلکه «خرق عادت» برای شکستن غفلت ناشی از انس است.
قرآن در احیای زمین با باران که حسی است تعبیر «يَسْمَعُونَ»، و در تولید شیر و ثمرات که نیازمند کشف ربط میان مواد اولیه و محصول نهایی است، تعبیر «يَعْقِلُونَ» را میآورد.
🔸 ۲. راز خطاب «رَبُّكَ» و کلمهٔ جامعه:
اضافه شدن «رب» به پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیانگر مقام «ربوبیت ویژه» ایشان است. هر موجودی مظهر یک اسم الهی است، اما وجود حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) جامعِ تمام کمالاتِ پراکنده در کل هستی و انبیای پیشین است؛ لذا «ربّ پیامبر» همان «ربّ العالمین» است. راز خاتمیت و حفظ ذکر («إِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ») همین جامعیت وجودی و مسانخت تامّ با رسالت است که ایشان را به «کلمهٔ جامعه» و «رحمة للعالمین» بدل کرده است.
و صلّی الله علی محمد و آله الطاهرین
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰ #خلاصه_جلسه
#آداب_تبلیغ #توحید_افعالی #حقیقت_خاتمیت #ربوبیت_خاصه
📢 برای دسترسی به صوتهای درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید:
@Elmolyaghin
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
چشمهٔ هدایت یا همسفرِ تشنه؟ راز اثرگذاری کلام مبلّغ بر جان مخاطب
ملاک و معیار اصلی برای تصدی مسند امامت و وعظ، «خودساختگی» و رهایی از ظلمات نفس است؛ اما از آنجا که تعطیلی مساجد و منبرها جایز نیست، این وظیفه با وجود کاستیها بر دوش ما نهاده شده است. با این حال، شرط نخست ورود به این عرصه آن است که مبلّغ همواره بداند «اهل این کار نیست» و فریب رجوع مردم را نخورد:
🔸 با مراجعهٔ مردم برای مشاورهٔ خانوادگی، گمان نکند مشاور خانواده است؛
🔸 با پرسشهای روانشناسی، تصور نکند روانشناس است؛
🔸 و با سؤالات طبی، دچار توهم تخصص در تغذیه نشود.
مبلّغ باید مراقب وساوس ظریف شیطان باشد تا در فضای منبر، مباحث علمی یا مناجات دچار «جوزدگی» و انفعالات کاذب نگردد. طبق آیهٔ شریفهٔ «إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ»، گرفتار شدن به توهم کمال و خودبزرگبینی، انسان را از سفرهٔ گستردهٔ فیوضات ماه مبارک رمضان محروم میسازد.
🔹 در کویر دنیا، هیچکس «چشمه» نیست!
حقیقت آن است که همهٔ ما — اعم از مبلّغ و مخاطب — در کویر این دنیا به سر میبریم. مبلّغ نباید خود را «چشمهٔ هدایت» بپندارد؛ بلکه رسالت او این است که بگوید: «من نیز همچون شما تشنهام؛ برخیزید تا دست در دست هم به سوی منابع زلال قرآن، روایات اهلبیت (علیهم السلام) و ادعیه برویم». هدف مبلّغ باید «اتعاظ» (پندپذیریِ خود) باشد، نه صرفاً «وعظ» دیگران. با این نگاهِ صادقانه، نخستین مخاطب سخن خودِ گوینده خواهد بود و ضمایر کلام از «ای مردم، اینگونه باشید» به «اینگونه باشیم» تغییر مییابد؛ تغییری که قساوت قلب را میزداید و اثر کلام را دگرگون میسازد.
🔹 قاعدهٔ «مسانخت فعل با فاعل»
بر اساس روایات کثیره و بیان *تفسیر المیزان*، کلام، فعلِ مسانخِ فاعل است. کسی که وجودش تاریک است، کلامش نمیتواند دیگری را نورانی کند؛ و اگر معارف نورانی از مجرای وجودِ آلوده عبور کند، آن کدورت به جان مستمع نیز سرایت کرده و از نورانیت حقایق میکاهد. از این رو، مبلّغی که بر سفرهٔ حضرت ولیعصر (عجل الله فرجه) متنعم است، باید در مناجاتی مخفیانه عرضه بدارد: «خدایا مرا از بیچارگی نجات بده» و از درگاه الهی بخواهد که تیرگیهای وجودش مانع رسیدن نور قرآن و عترت به جانهای تشنه نشود.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#آداب_تبلیغ #خودساختگی #مسانخت_فعل_و_فاعل #اتعاظ
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
نماز شبِ ریائی! مرز باریکِ «فرار از ریا» و «تخفیف دین»
وساوس و فریبهای شیطان بسیار ظریف و پیچیده است. گاهی فردی که در خلوت و پنهان خود برخی آداب الهی را رعایت نمیکند یا حدودی را میشکند، با خود میاندیشد که اگر در برابر مردم رعایت مبالات و آداب را بکند، مرتکب «ریا» و نفاق شده است؛ از همین رو، به بهانهٔ پرهیز از ریا، در برابر دیگران نیز دچار لاابالیگری میشود!
این تفکر، دروغ و از القائات شیطان است؛ چراکه ریا در همه جا مذموم نیست. مبلّغ دین — حتی اگر خود را واجد کمالات نداند — در جایگاه «سخنگوی قرآن و سنت» نشسته است و مردم او را به عنوان کسی که سالها با کتب و معارف دینی مأنوس بوده میشناسند. بنابراین، هرگونه رفتار ناصواب و بیمبالاتی از سوی او، مستقیماً به سستیِ دین و ایمان مردم میانجامد.
🔹 ایمان مردم به چه بند است؟
حضرت آیتالله جوادی آملی (حفظه الله) بارها در دروس خود این حقیقت تکاندهنده را متذکر میشدند که:
«از میان حدود دو میلیارد مسلمان، با نگاهی خوشبینانه تنها یک میلیون مسلمانِ تحقیقی وجود دارد؛ مابقی مردم اگر دین و ایمانی دارند، مرهون حضور علما و ارتباط با اهل علم و روحانیون در مقام ترویج دین است.»
از این رو، اگر مبلّغ به بهانهٔ فرار از ریا و خودنمایی، به اموری همچون بحثهای دنیوی سخیف، طنزهای بیمحتوا یا تماشای هر فیلم و سریالی روی آورد، در حقیقت موجب «تخفیف دین» در چشم مردم شده است.
🔹 توصیهٔ عجیب در مسافرخانهٔ کاظمین!
در همین راستا، مرحوم آیتالله انصاری شیرازی (رحمه الله) نقل میفرمودند که یکی از علمای بزرگ، جمعی از طلاب را در سفری از نجف به کاظمین برد و شبهنگام در مسافرخانه به آنان فرمود:
«طلبهها! امشب برخیزید و "ریاءً" نماز شب بخوانید تا مردم بدانند که طلاب در نیمهشب خواب نیستند!»
این سنخ از ظاهرسازی و حفظ شؤون دینی مطلوبیت دارد؛ زیرا هدف آن خودنماییِ شخصی نیست، بلکه مستحکم کردن دین در قلوب مردم و جلوگیری از تزلزل ایمان آنان به واسطهٔ دیدن سستیهای مبلّغ است. بر اساس عهد الهی، هر کس حقیقتی از دین را دریافته باشد، موظف به تبیین و آشکار ساختن شؤون آن در جامعه است.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#آداب_تبلیغ #حفظ_شؤون_دین #پرهیز_از_لاابالی_گری #ترویج_دین
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
با مردم از «ترس» بگوییم یا «امید»؟ نسخهپیچی تربیتی در کلام مرحوم ملکی تبریزی (رحمه الله)
اگرچه تربیت باطنی انسان بر دو بال «خوف و رجاء» استوار است، اما تشخیص اینکه در هر مجلس و برای هر مخاطبی کدام کفه باید سنگینتر باشد، نیازمند حکمت و مخاطبشناسی است. مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی (رحمه الله) در کتاب شریف *المراقبات* (ذیل اعمال شبهای قدر) نکتهٔ دقیقی را دربارهٔ تناسب سخن با مستمع مطرح میفرمایند:
در مواجهه با عموم مردم که نوعی تدین مرسوم و عادی دارند، باید جنبهٔ «خوف» و انذار در منبر غلبه داشته باشد و آنان را نسبت به حیات عظیمی که در پیش است و تهیدستی انسان در برابر آن بیم داد. برخی گمان میکنند باید همواره بیشتر از رحمت خدا سخن گفت، اما میرزا جواد آقا (رحمه الله) در پاسخ میفرمایند:
«ما جنبههای خوف را تقویت کردیم؛ اما اگر مردم حقیقتاً ترسیدند، نشانهٔ این ترس کجاست که من برای تعدیل آن از رحمت سخن بگویم؟!»
🔹 تفاوت نسخهٔ نوجوانان با عموم مردم
البته این انذار و بیم دادن، نسبت به مخاطبان گوناگون متفاوت است:
🔸 برای دانشآموزان و نوجوانان: باید جنبهٔ تخویفی را کاهش داد و بیشتر از لطائف، زیباییها و جاذبههای دین سخن گفت تا دلهایشان با حقیقت ایمان انس بگیرد.
🔸 پرهیز از طرح شبهات علنی: طرح برخی مباحث دقیق و چالشبرانگیز در جلسات عمومی صلاح نیست؛ چراکه اگر در ذهن مخاطب شبههای ایجاد شود و گوینده در لحظه قادر به رفع کامل آن نباشد، فرد دچار گرفتاری اعتقادی خواهد شد.
🔹 خط قرمز تبلیغ: هیچکس بیایمان از دنیا نرود!
اولین و مهمترین رسالت یک روحانی و مبلّغ آن است که اجازه ندهد هیچ انسانی — در هر سن و موقعیتی که باشد — اسیر شیطان شده و بیایمان از دنیا برود. نجات یک انسان ارزشی بیبدیل دارد؛ بنابراین نباید سخنی گفت که دافعه ایجاد کند. حتی طرح مباحث عالیهٔ سیاسی همچون انقلاب اسلامی نیز منوط به ملاحظهٔ مستمع است. کسی که هنوز با اصل هویت دینی انس نگرفته، آمادگی پذیرش این مباحث را ندارد؛ ابتدا باید بسترها فراهم شود و حلاوت و زیباییهای دین — همچون الگوی درخشان زندگی شهید چمران — به کام جان مردم چشانده شود تا چشمِ زیباییبین برای درک حقایق عالیتر گشوده گردد.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#خوف_و_رجاء #ملکی_تبریزی #المراقبات #تربیت_دینی #مخاطب_شناسی
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
حرکت قلم در دست خوشنویس؛ راز آگاهیِ جاری در طبیعت و معجزاتِ هرروزه
هنگامی که قرآن کریم از پیدایش لایههای زمین و کوهها سخن میگوید، با تعبیر «هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ» (رعد: ۳) آنها را به خداوند نسبت میدهد. این سخن به معنای نادیده گرفتن قوانین زمینشناختی و کارکردهای حیاتی کوهها — همچون تداوم حیات، تنظیم آبوهوا، جوشش چشمهسارها و مهار زلزله — نیست؛ بلکه دعوت به دیدنِ «صنع الهی» (مشتمل بر مهارت، علم و دقت) و «وحدت تدبیر» در پسِ این قوانین است.
🔹 مثال استاد خوشنویس و آگاهیِ جاری در طبیعت
وقتی یک استاد خوشنویس — حتی در حین گفتوگو با دیگران — حرف «دال» را با کمال زیبایی بر کاغذ مینگارد، شاگرد با دیدن این اتقان به آگاهی و مهارتِ نهفته در سرانگشتان استاد پی میبرد. در حقیقت دستِ استاد مینویسد، اما آگاهیِ نفس اوست که در دستش حضور دارد. در نظام طبیعت نیز نباید علم و نظم را به خودِ طبیعت نسبت داد؛ عوامل طبیعی تنها ابزارند و این علم و حکمتِ حضرت حق است که در کالبد آنها جریان دارد. همین تدبیر واحد است که از قطعاتِ همجوارِ خاک و با یک آب واحد، میوههایی با طعم و کیفیت گوناگون پدید میآورد و میان خاک هر اقلیم با میوه، حیوان و در نهایت «طینت» انسانِ آن منطقه، پیوندی تکوینی برقرار میسازد.
🔹 معجزه؛ شکستنِ عادت، نه شکستنِ قانون!
در آیهٔ ۶۶ سورهٔ نحل، خداوند ما را به تأمل در کارخانهای شگفتانگیز فرا میخواند: تولید شیرِ خالص و گوارا از میان «فرث» (علوفهٔ هضمشده در معده) و «دم» (خون)، بدون آنکه رنگ و بویی از خون یا علوفه در آن باشد!
حقیقتِ معجزه امری خلاف قوانین هستی نیست، بلکه «خرق عادت» است. چون ما در متن قوانین طبیعت بزرگ شدهایم، تکرار و عادت سبب شده از دیدن اعجاز در رویش گیاهان یا تولید شیر غافل شویم. قرآن در احیای زمین با باران که با حس درک میشود تعبیر «يَسْمَعُونَ»، اما در تولید شیر و تنوع محصولات نخل و انگور («سَكَرًا وَ رِزْقًا حَسَنًا» که طبق بیان علامه طباطبایی (رحمه الله) در *المیزان* ناظر به ظرافت صنع است) تعبیر «يَعْقِلُونَ» را به کار میبرد؛ زیرا کشفِ ربط و وحدت میان علوفه و خون تا شیر خالص، نیازمند «تعقل» است.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#توحید_افعالی #صنع_الهی #حقیقت_معجزه #طینت
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۰ | ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۷: «و منها قوله -عز
راز خطاب «رَبُّكَ»؛ چرا بعد از حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) پیامبری نخواهد آمد؟
در آیات سورهٔ مبارکهٔ نحل، پس از بیان نشانههای توحیدی در طبیعت که خطاب به عموم مردم است، ناگهان در آیهٔ ۶۸ لحن کلام تغییر کرده و خطاب مستقیماً متوجه شخص پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) میشود: «وَ أَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ» (و پروردگارِ تو به زنبور عسل وحی کرد).
واژهٔ «رب» به معنای مالکی است که برای مِلک خویش کافی است و تمام نیازهای «مربوب» خود را برطرف میسازد. در کل هستی، هر موجودی (از درخت تا کوه و سنگ) مظهر یکی از اسماء الهی و تحت «ربوبیت خاصه آن اسم» است؛ اما تنها یک وجود است که «ربّ او» همان «ربّ العالمین» به نحو مطلق است، و او حضرت ختمیمرتبت (صلی الله علیه و آله) است.
🔹 «کلمهٔ جامعه»؛ تجلیگاه تمام زیباییهای هستی
آن شأن و مرتبهای که وجود مبارک پیامبر (صلی الله علیه و آله) را سرشت، همان شأنی است که تمام هستی را آفریده است. خداوند هر آنچه از کمالات و زیباییها را که در ذرات جهان به صورت پراکنده پخش کرده، یکجا و به نحو جمعی در وجود حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) قرار داده است؛ لذا خطاب «رَبُّكَ» اشاره به حضور تمام زیباییهای حق در این مقام دارد و چنانکه سرودهاند: «نام احمد، نام جمله انبیاست».
🔹 راز حقیقی «خاتمیت» و حفظ ذکر
نبوت امری جدا از وجود نبی نیست؛ پیامبر مانند یک «پستچی» نیست که بیارتباط با محتوای نامه باشد، بلکه وجود او با حقیقت رسالتش مسانخت تام دارد و خودِ وجود او بزرگترین «آیه» است.
راز اینکه حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) خاتم انبیاست، این است که ایشان تمام زیباییها و کمالات ممکن — حتی جلوههایی که در انبیای پیشین همچون حضرت عیسی (علیه السلام) بود — را به کمال ظهور رساندند. اگر کمالی باقی مانده بود که در ایشان ظاهر نمیشد، یا با تحریفهای تاریخی از دست میرفت، ضرورتاً پیامبر دیگری مبعوث میگشت. اما طبق ضمانت الهی «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» (حجر: ۹)، تمام آن حقایق در این «کلمهٔ جامعه» حفظ شده است تا ایشان حقیقتاً «رحمة للعالمین» باشد و تا ابدالدهر، هر انسانی با هر مرتبه و تناسب وجودی، رزق معنوی خویش را در وجود مبارک او بیابد.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۰
#حقیقت_خاتمیت #ربوبیت_خاصه #کلمه_جامعه #رحمة_للعالمین
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
بسم الله الرحمن الرحمن الرحیم
ضمن عرض تسلیت ایام، به مناسبت شهادت حضرت صدیقه سلام الله علیها چند مطلب مناسبتی از جلسات درس علم الیقین پیرامون ایشان تقدیم میشود:
١. تجلی توحید ربوبی در وجود صدیقه طاهره (سلاماللهعلیها): جلسه ٣٩ از ابتدا تا لحظه ١۴:۴٠ (دسترسی)
٢. مرجعیت علمی حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) و سیره ایشان در پاسخگویی به سؤالات: جلسه ۴۰ از لحظه ٣۶:٢٠ (دسترسی)
٣. رأفت مادرانه؛ دعای حضرت زهرا (سلام الله علیها) برای گناهکاران امت در اوج بیماری و رنج و روضه ایشان: جلسه ۴٠ از لحظه ۵٠:١٠ تا انتهای جلسه (دسترسی)
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
هدایت شده از علم الیقین
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۱ (معرفینامه جلسه)
🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
📅 ۲۹ فروردین ۱۴۰۳
آیا تا به حال اندیشیدهاید که خداوند چگونه بدون هیچ صدای بیرونی، پیچیدهترین اسرار حیات را در جان موجودات نجوا میکند و ما چگونه هر لحظه «مهمان باطنِ» خویش هستیم؟
در این جلسه، به تماشای عالم به عنوان «صُنع» و اثر هنریِ پروردگار مینشینیم؛ اثری که برخلاف هنرهای بشری، کارِ خالق با آن هرگز تمام نمیشود و خداوند لحظه به لحظه با عشق، در حال سرشتن و فیضبخشی به آن است. در ادامه، از دریچهٔ شگفتیهای حیات زنبور عسل، حقیقتِ «وحی» را نه به عنوان یک صدای بیرونی، بلکه به مثابه جوشش آگاهی از «دالان باطنی» و کانال اختصاصیِ ولایت الهی بازمیشناسیم.
محور این جلسه، تدبر در آیهٔ شریفهٔ «وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ...» است؛ آیهای که با تعبیر لطیف «رَبُّکَ» نشان میدهد تمام این نظام شگفتانگیز و آگاهیهای جاری در طبیعت، همچون حجرهای آراسته برای تجلی و ربوبیتِ وجود مقدس پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) مهیا شده است.
📌 آغاز از عبارت: جلد ۱، صفحه ۲۸:
«وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي»
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۱ #معرفی_نامه_جلسه
#صنع_الهی #وحی_به_نحل #مهمان_باطن #ربوبیت_پیامبر
📢 برای دسترسی به سایر جلسات، به کانال صوتها بپیوندید:
@Elmolyaghin
مدرسه معارفی ذکریٰ
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۱ (معرفینامه جلسه) 🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) 📅 ۲۹ فروردین ۱۴۰۳ آیا تا
علم الیقین | جلسهٔ ۲۱ | ۲۹ فروردین ۱۴۰۳
استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
جلد ۱، صفحه ۲۸: «وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي»
📋 فهرست تولیدات رسانهای مرتبط:
۱. معرفینامه جلسه
۲. لیست مباحث مطرح شده + صوت / سایت
۳. خلاصه جلسه
پستهای فرعی:
۴. رازی که هنرمند میداند و ناظر نمیبیند؛ چرا خدا عاشق ماست؟
۵. شگفتیهای تمدن زنبور عسل؛ از پرواز انتخاباتی ملکه تا داروسازی در کندو!
۶. دو گوش پنهان در قلب انسان؛ این صدای درون از کجا میآید؟
۷. ما مهمان باطن خویش هستیم؛ راز شکوفایی علم و حقیقت نزول قرآن
۸. جهانی که به عشق یک نفر آراسته شد؛ راز کلمهٔ «رَبُّکَ»
فهرست مطالبِ: جلسه ۲۰ ¦ جلسه ۲۲
#علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #فهرست_مطالب
📢 برای دسترسی به صوتهای درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید:
@Elmolyaghin
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۱ | ۲۹ فروردین ۱۴۰۳ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۸: «وَ أَوْحى رَ
📖 علم الیقین | جلسهٔ ۲۱ (خلاصه جلسه)
🎙 استاد کرمانشاهانی (حفظه الله)
📅 ۲۹ فروردین ۱۴۰۳
بسم الله الرحمن الرحیم
🔹 عالم؛ اثر هنری و «صُنع» پروردگار
قرآن در بیان نشانههای طبیعی با تأکید بر «صُنع»، ما را به پیوند با حق میخواند. هر اثر هنری بر سه رکن علم (شناخت ماهیت)، مهارت (پختگی در اجرا) و دقت (ظرافت) استوار است. موجودات، صُنع الهیاند و میان هنرمند و اثرش پیوندی عمیق به نام «عشق» برقرار است.
🔹 مراتب عشق و راز دلدادگی هنرمند به اثر
صدرالمتألهین رحمه الله در اسفار، عشق را بر سه مرتبه میداند:
۱. علاقه نازله: همان شهوت که به اشتباه عشق نامیده شده.
۲. عشق ناقص به کامل: حاصل مشاهدهٔ کمال در دیگری که شدت آن تابع کمالِ «ادراک»، «مُدرَک» و «مُدرِک» است.
۳. عشق کامل به اثرش: ناظر بیرونی فقط ظاهر اثر را میبیند، اما هنرمند اثر را از «درون» مینگرد؛ زیرا ریشهٔ اثر پیش از ظهور مادی، در جان او بوده و از لایههای عشقش گذشته است.
کار خطاط با اتمام نگارش پایان مییابد، اما پیوند ما با خدا دائمی است. تخمیر سرشت ما همواره به دو دست قدرت حق جریان دارد؛ او بدون تکرار، هر لحظه با عنایات نو در حال سرشتن ماست و اگر فیضش قطع شود، نیستی محض خواهیم بود. خطاباتی چون «یا أَیُّهَا الْإِنْسانُ» فراخوانی است تا انسانِ سرگشته، هنرمند خویش را بشناسد.
🔹 اصالت رحمت و وحدت ساحت غضب و مهر
ساحت حق جز رحمت نیست و حتی غضب الهی نیز «نقاشیِ رحمت» اوست. رحمتش مختص مؤمنان نیست؛ ظرافتها و هماهنگیهای کالبد هر انسانی (فارغ از ایمان و کفر)، گواه عشق و دقت خالق در سرشتن اوست.
🔹 شگفتیهای زنبور عسل و حقیقت «وحی»
خداوند در آیات ۶۸ و ۶۹ نحل ربوبیت خود را در حیات زنبور عسل نشان میدهد:
۱. انتخاب ملکه: گزینش ملکه از میان زنبورهای عادی طی پروازی عمودی و خاص با عمری طولانی.
۲. انضباط تغذیه: اختصاص غذای ویژه به ملکه، بدون دستبرد سایر زنبورها با وجود دسترسی.
۳. جهتیابی و مخابره: پرواز تا ۵ کیلومتر، بازگشت دقیق به کندو و مخابرهٔ آدرس گلها با بالزدنهای معنادار.
۴. تولیدات دارویی: ساخت آنتیبیوتیک قوی «بَرّهموم» برای پاکسازی کندو و تولید عسل شفابخش.
واژهٔ «أَوْحی» سه ویژگی دارد: خفا، سرعت انتقال و اشارهای بودن. برخلاف تصور عامیانه، وحی نجوای موجودی از بیرون در گوش نیست؛ رابطهٔ بیرونی مخصوص اجسام است، اما خدا با باطن هر موجود مرتبط است (چون نسبت نفس با بدن). شواهد این ارتباط درونی:
* شاهد روایی: وجود «گوش مَلَکی» (دریافت الهامات) و «گوش شیطانی» (دریافت وساوس) در قلب که صدا را از درون میگیرند، هرچند انسان هر دو را از خود میپندارد.
* برهان عقلی: طبق قاعدهٔ «فاقد شیء، معطی شیء نمیشود»، جاهل نمیتواند به خود فهم ببخشد؛ پس فهم از ساحت برتر و از درون افاضه میشود، چنانکه گاه انسان چون میکروفونی مجرای کلام حق میگردد.
🔹 قاعدهٔ «مهمانی باطن» و کانال ولایت
چنانکه نقوش گل از درونش میجوشد، هر کمال و فهمی نیز از باطن افاضه میشود؛ به تعبیر آیتالله حسنزاده آملی رحمه الله: «ما مهمان باطن وجودمان هستیم». معطی علم، موجودی مجرد در پشتصحنهٔ وجود است و هر کمالی از «کانال اختصاصی ولایت الهی» (متصل به حق از مجرای امام) افاضه میشود. حقیقت قرآن نیز از بیرون بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) القا نشده، بلکه در جان وسیعشان شکوفا گشته؛ حقیقتی که اگر در باطن کوه تجلی مییافت، متلاشی میشد.
🔹 سریان آگاهی در هستی و غایت خلقت
آگاهی در کل هستی ساری است؛ از آگاهی شهودی نوزاد و بزرگسال در تنفس تا نظم شکوفایی طبیعت در بهار. وحی به زنبور نیز افاضهٔ آگاهی از دالان وجودیِ اختصاصی اوست که حیات مدنیِ آنها را شکل میدهد.
تعبیر «رَبُّکَ» دو حقیقت را میرساند: اولاً به سبب جامعیت وجودی ایشان، ربوبیتشان بر کل عالم گسترده است و هر رحمتی از مجرای ایشان میرسد؛ ثانیاً همچون مادری که پیش از تولد فرزند اتاقی مجهز میآراید، خداوند کل هستی را به عنوان مقدمهای برای ظهور و ربوبیت آن «گلِ سرسبد هستی» مهیا فرموده است. نسبت ما با پیامبر و اهلبیت علیهم السلام حقیقی و تکوینی است و شناخت آن، پیوند وجودی ما را با ایشان متحول میسازد.
و صلّی الله علی محمد و آله الطاهرین
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۱ #خلاصه_جلسه
#صنع_الهی #وحی_به_نحل #مهمان_باطن #ربوبیت_پیامبر
📢 برای دسترسی به صوتهای درس علم الیقین، به کانال زیر مراجعه کنید:
@Elmolyaghin
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
مدرسه معارفی ذکریٰ
علم الیقین | جلسهٔ ۲۱ | ۲۹ فروردین ۱۴۰۳ استاد کرمانشاهانی (حفظه الله) جلد ۱، صفحه ۲۸: «وَ أَوْحى رَ
رازی که هنرمند میداند و ناظر نمیبیند؛ چرا خدا عاشق ماست؟
هنگامی که به یک تابلوی خوشنویسی خیره میشویم، زیباییِ خط ما را مجذوب خود میکند؛ اما میان نگاه ما به عنوان «ناظر بیرونی» و نگاهِ «هنرمند» به اثرش، تفاوتی بنیادین وجود دارد.
🔹 سه رکنِ یک اثر هنری
قرآن کریم در تبیین نشانههای الهی، بر مفهوم «صُنع» تأکید ویژهای دارد. برای پدید آمدن هر اثر هنری، اجتماع سه رکن ضروری است:
۱. علم: آگاهی و شناخت نسبت به ماهیت اثر.
۲. مهارت: پختگی و کارورزی در پدید آوردن.
۳. دقت: ظرافت و نکتهسنجی در مقام اجرا.
تمامی موجودات عالم، صُنع و اثر هنری پروردگارند و میان هنرمند و اثرش پیوندی عمیق برقرار است که حقیقت آن را «عشق» مینامیم.
🔹 عشق از «درون»؛ رازی میان خالق و مخلوق
مرحوم صدرالمتألهین در کتاب شریف اسفار، پس از بیانِ «عشق نازله» (که همان شهوت است) و «عشق موجود ناقص به کامل» (که از مشاهدهٔ کمال و جمال متراکم در دیگری، همچون جذبهٔ کمالات مرحوم علامه طباطبایی، پدید میآید)، به مرتبهٔ لطیفی اشاره میکند: «عشق موجود کامل به اثرش».
ما بر روی کاغذ تنها یک خط زیبا میبینیم، اما هنرمند، اثر را از «درون» تماشا میکند. پیش از آنکه مرکب بر کاغذ بنشیند و محدودیتهای ماده (کاغذ و قلم) بخشی از زیبایی آن را بکاهد، حقیقتِ آن اثر در اعماق جان هنرمند حضور داشته است. او در باطن خویش با این زیبایی عشقبازی کرده و آن را از لایههای حیات و آگاهی خود عبور داده تا به ظهور رسیده است؛ گویی به اثرش میگوید: «آن زمان که نبودی، من عاشق تو بودم!»
🔹 قلمی که هرگز از حرکت نمیایستد
تفاوت بزرگ هنرمند بشری با صانع الهی در آن است که کار خطاط پس از اتمام نگارش به پایان میرسد؛ اما پیوند ما با خداوند هرگز تمام نمیشود. سرشت ما دائماً به دو دست قدرت الهی (بِیَدَیِ الله) در حال تخمیر است. خداوند ما را نساخته که رها کند، بلکه لحظه به لحظه با عنایات، روزیها و ظرفیتهای نو در حال سرشتن ماست و اگر این فیض قطع شود، نیستی محض خواهیم بود. از آنجا که در ساحت ربوبی کار تکراری معنا ندارد، هر حالِ جدید ما، قلمزدنی تازه از سوی آن هنرمند ازلی است.
ساحت حقتعالی جز رحمت نیست و طبق قاعدهٔ «رَحْمَتی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ»، حتی غضب الهی نیز نوعی «نقاشیِ رحمت» اوست. این رحمت و هنر بیبدیل تنها مختص مؤمنان نیست؛ ظرافتها و هماهنگیهای شگفتآور در کالبد هر انسانی (فارغ از ایمان و کفر)، گواهی بر عشق خالق به اثر خویش است. خطابهای قرآنی همچون «یا أَیُّهَا الْإِنْسانُ» تنها یک بیدارباش برای انسانِ سرگشته است تا به خود آید و ببیند در عشق چه هنرمندی غوطهور است!
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۱
#صنع_الهی #عشق_الهی #رحمت_الهی #ملاصدرا
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool
شگفتیهای تمدن زنبور عسل؛ از پرواز انتخاباتی ملکه تا داروسازی در کندو!
خداوند متعال در آیات ۶۸ و ۶۹ سوره مبارکه نحل (وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ...)، جلوهای شگفتانگیز از ظرافت، زیبایی و ربوبیت خویش را در وجود زنبور عسل به نمایش میگذارد؛ موجودی کوچک که تأمل در حیات آن، هر خردمندی را به حیرت وامیدارد.
🔹 انتخاب ملکه و انضباط شگفتآور جامعه
حیات زنبور عسل واجد ویژگیهای اعجابآوری است:
۱. انتخاب ملکه: ملکه از ابتدا ملکه به دنیا نمیآید؛ بلکه طی یک فرایندِ انتخابی و در جریان یک پرواز عمودیِ سریع و پرارتفاع از میان زنبورهای عادی برگزیده میشود و برخلاف زنبورهای کارگر (که طول عمر کوتاهی دارند)، از عمری طولانی برخوردار میگردد.
۲. انضباط و حفظ حریم تغذیه: با آنکه غذای ویژهٔ ملکه در دسترس همه قرار دارد، اما به دلیل آگاهی و نظم حاکم بر کندو، هیچ زنبور کارگری هوس نمیکند از آن بخورد و همه با درک جایگاه خود، آن را منحصراً در اختیار ملکه قرار میدهند.
۳. جهتیابی و مخابرهٔ اطلاعات: زنبور قادر است تا مسافت طولانی (حدود ۵ کیلومتر) از کندو دور شده و گلها را بیابد، بدون آنکه راه بازگشت را گم کند. او پس از بازگشت، با حرکاتِ معنادارِ بالزدن در هوا، آدرس و محل دقیق گلها را به سایر زنبورها مخابره میکند تا مستقیماً به همان مقصد بروند.
۴. تولیدات دارویی و بهداشتی: زنبور علاوه بر عسل، مادهای به نام «بَرّهموم» تولید میکند که یک آنتیبیوتیک بسیار قوی برای پاکسازی محیط کندو از آفات و پیشگیری از بیماریهاست؛ همان مادهای که امروزه در طب سنتی برای درمان بیماریها بهرهبرداری میشود.
این تمدن منظم و مهندسی دقیق در کالبد زنبور عسل، چیزی جز تجلیِ «صُنع» و آگاهیِ برتر پروردگار در دل طبیعت نیست.
🎧 برای شنیدن کامل این جلسه، از این طریق: سایت / ایتا اقدام فرمایید.
🔖 #علم_الیقین #استاد_کرمانشاهانی_حفظه_الله #علم_الیقین_جلسه_۲۱
#وحی_به_نحل #زنبور_عسل #صنع_الهی #شگفتی_خلقت
📢 برای بهرهمندی از نکات معارفی، به مدرسهٔ معارفی ذکریٰ بپیوندید:
@ZikraSchool