‌ 📝 گزارش سومین نشست علمی از سلسله نشست‌های تخصصی با موضوع: «نقش خواص کوفه در حوادث عاشورا» روز سه‌شنبه ۲۴ تیرماه، سومین نشست علمی‑تخصصی از سلسله نشست‌های عاشورایی با عنوان «افق‌های نو در مطالعات عاشورایی»، با حضور جمعی از پژوهشگران و تاریخ‌پژوهان، به صورت برخط برگزار شد. در این نشست که از طرف انجمن تاریخ‌پژوهان حوزه علمیه و با همکاری پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) و دیگر مراکز علمی برگزار گردید، یافته‌های پژوهشی دربارهٔ نقش و عملکرد خواص کوفه در بستر تحولات منجر به عاشورا مورد بررسی و واکاوی قرار گرفت. 🔹 چکیده‌ای از مباحث مطرح‌شده: ۱. وضعیت مذهبی کوفه؛ از آغاز تا عصر امام حسین(ع) در ابتدای نشست، تصویری از ترکیب مذهبی کوفه ارائه شد و تأکید گردید که کوفیان به‌طور کامل شیعه نبوده‌اند. این شبهه که شیعیان، امام را دعوت کرده و سپس به شهادت رساندند، نادرست است؛ زیرا بسیاری از کوفیان شیعه نبودند و پس از سلطهٔ معاویه، حتی آن تعداد شیعه نیز کوچانده شدند. بنابراین، کوفه با تغییر بافت جمعیتی مواجه شد و نمی‌توان آن را شهری یکدست شیعی قلمداد کرد. ۲. تعریف خواص خواص، کسانی معرفی شدند که با علم و آگاهی حرکت می‌کنند و تابع جو و هیجانات سطحی نیستند. بر این اساس، نقش آنان در حوادث عاشورا، نقشی تعیین‌کننده و دوگانه ارزیابی شد. ۳. دو گروه خواص در کوفه: طرفدار حق و طرفدار باطل ▫️خواص طرفدار حق: نمونهٔ بارز، سلیمان بن صرد خزاعی است. او و همراهانش با وجود توانایی برای پیوستن به امام حسین(ع) (چنان‌که عبدالله بن عمیر چنین کرد)، در یاری امام کوتاهی ورزیدند. حرکت بعدی آنان در قالب قیام توابین نیز نتوانست تأثیر شایسته‌ای بر تاریخ بگذارد؛ در حالی‌که اگر همین خواص در کربلا حضور می‌یافتند، سرنوشت واقعه دگرگون می‌شد. ▫️خواص طرفدار باطل: نمونهٔ برجسته، شریح قاضی است. زمانی که هانی بن عروه مجروح و در زندان ابن‌زیاد بود، قبیلهٔ او برای نجاتش اطراف دارالاماره را گرفته بودند. شریح به دستور ابن‌زیاد نزد آنان رفت و تنها به زنده بودن هانی اشاره کرد، بدون آنکه از وضعیت وخیم او سخن گوید. اگر او وضعیت واقعی را بازگو می‌کرد، قوم هانی دست به اقدام می‌زدند و احتمالاً تاریخ مسیر دیگری می‌یافت. ۴. سخن پایانی با نقل قولی از رهبر شهید نشست با این جملهٔ کلیدی از رهبر شهید به پایان رسید: «یک وقت یک حرکت بجا، تاریخ را نجات می‌دهد و گاهی یک حرکت نابجا که ناشی از ترس و ضعف و دنیاطلبی و حرص به زنده ماندن است، تاریخ را در ورطهٔ گمراهی می‌غلطاند.» ایشان تصریح کردند: اگر خواص امری را که تشخیص دادند، به‌موقع و بدون فوت وقت عمل کنند، تاریخ نجات پیدا می‌کند و دیگر حسین بن علی‌ها به کربلا کشانده نمی‌شوند. اما اگر خواص بد فهمیدند، دیر فهمیدند، یا فهمیدند ولی با هم اختلاف کردند، کربلاها در تاریخ تکرار خواهد شد. ◀️ این نشست نشان داد که واکاوی نقش خواص کوفه، نه‌تنها برای فهم دقیق‌تر عاشورا، بلکه برای درک مسؤولیت‌پذیری نخبگان در تمام اعصار، ضرورتی انکارناپذیر است. تأکید شد که بازخوانی این مقطع تاریخی، می‌تواند چراغ راهی برای خواص امروز جوامع اسلامی باشد تا از تکرار کربلاهای تاریخی جلوگیری کنند. 📎 انجمن تاریخ‌پژوهان حوزهٔ علمیه 🗓 تاریخ برگزاری نشست: سه‌شنبه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۵ #انجمن_تاریخ‌پژوهان #افق‌های_نو_در_مطالعات_عاشورایی #نشست_علمی 💠 کانال‌رسمی‌انجمن‌تاریخ‌پژوهان‌حوزه 💠 @a_tarikh

📝 گزارش چهارمین نشست علمی از سلسله نشست‌های تخصصی با موضوع: «تحلیل علل قیام امام حسین(ع) از منظر قائد شهید امت» روز چهارشنبه ۲۴ تیرماه ۱۴۰۵، چهارمین نشست علمی‑تخصصی با حضور پژوهشگران، تاریخ‌پژوهان و علاقه‌مند به موضوعات تاریخی به صورت برخط برگزار شد. این نشست که از طرف انجمن تاریخ‌پژوهان حوزهٔ علمیه با همکاری پژوهشکدهٔ تاریخ و سیرهٔ اهل بیت(ع) و دیگر مراکز علمی برگزار گردید، به بررسی و تحلیل علل قیام عاشورا از منظر اندیشه‌های قائد شهید، حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (رحمت‌الله علیه) اختصاص داشت. 🔹 چکیده‌ای از مباحث مطرح‌شده: ۱. ضرورت و اهمیت بازخوانی نگاه قائد شهید به عاشورا در ابتدای نشست، با اشاره به رویدادهای اخیر و تطابق عینی شرایط امروز با فضای پیش از عاشورا، بر ضرورت بازخوانی دیدگاه‌های رهبر شهید دربارهٔ قیام امام حسین(ع) تأکید شد. ایشان با شهادت خود، یکی از پیام‌های عاشورا را عینیت بخشیدند و جملهٔ «مثل لای وای مثل یزید» را در برابر طاغوت زمانه تکرار کردند. از این‌رو، فهم عمیق نگاه ایشان به عاشورا، نه یک مسئلهٔ تاریخی صرف، بلکه نیازی مبرم برای امروز جامعهٔ اسلامی است. ۲. منابع اصلی برای فهم دیدگاه قائد شهید مهم‌ترین منبع برای دستیابی به اندیشهٔ عاشورایی ایشان، کتاب «آفتاب در مصاف» معرفی شد که شامل حدود هزار صفحه سخنرانی، پیام و بیانات ایشان دربارهٔ عاشورا از سال ۱۳۵۷ تا دههٔ ۱۳۹۰ است. این اثر که به‌صورت زمانی تنظیم شده، داده‌های خام و مرجعی گران‌قدر برای پژوهشگران محسوب می‌شود. همچنین کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» و مجموعهٔ «همرزمان حسین(ع)» از دیگر آثاری است که نگاه انقلابی ایشان به تداوم حرکت حسینی در سیرهٔ دیگر ائمه(ع) را تبیین می‌کند. ۳. شیوهٔ تبیین واقعهٔ عاشورا از نگاه قائد شهید قائد شهید در تبیین قیام عاشورا، دو روش را مطرح می‌کنند: ▫️روش اول: بررسی جزئی و گام‌به‌گام حوادث از دوران امام حسن(ع) تا شهادت امام حسین(ع) و استخراج علل از میان رویدادها. ▫️روش دوم: ورود مستقیم به مسئلهٔ «چرایی و انگیزهٔ قیام» با نگاهی کلان به شرایط جامعهٔ اسلامی. ایشان، روش دوم را برمی‌گزینند و زمینه‌سازی آن را با اشاره به جامعهٔ نمونهٔ نبوی آغاز می‌کنند؛ جامعه‌ای که پیامبر اکرم(ص) در آن عمل به قوانین اسلام را به‌طور کامل به نمایش گذاشت، اما یک تکلیف مهم در آن عصر موضوعیت نیافت: ایستادن در برابر انحراف کلی جامعه از مسیر اسلام. ۴. تکلیف الهی در برابر سلطان ستمگر؛ روایت نبوی و مصداق عینی آن استناد اصلی قائد شهید، روایتی از امام حسین(ع) در تاریخ طبری (ج۵، ص۴۰۳) است که رسول خدا(ص) فرمودند: «اگر کسی سلطان ستمگری را ببیند که حرام‌های خدا را حلال کرده، عهد الهی را شکسته، با سنت رسول خدا مخالفت ورزیده و با مردم به ظلم و ستم رفتار کرده است، و با گفتار یا کردار در برابر او قیام نکند، خداوند او را به همان جایگاه عذابِ آن سلطان درخواهد آورد.» امام حسین(ع) در یکی از منازل، این روایت را برای یاران خود بازخوانی کرده و تصریح نمودند که مصداق عینی این روایت، عصر یزید است؛ دورانی که فساد نه به‌صورت پنهان، بلکه با رسمیت یافتن حلال‌شماری محرمات و تعطیلی حدود الهی، آشکار شد. امام خود را سزاوارترین فرد برای ایفای این تکلیف دانستند، زیرا به پیامبر(ص) منتسب هستند و این وظیفه بر دوش ایشان سنگینی می‌کند. ۵. نقد دو دیدگاه رایج دربارهٔ هدف قیام عاشورا ▫️دیدگاه تشکیل حکومت: بر اساس این دیدگاه، هدف اصلی امام، تشکیل حکومت اسلامی برای پیاده‌سازی احکام و سنت نبوی بوده است. قائد شهید این دیدگاه را نقد می‌کنند و می‌فرمایند که اگر تشکیل حکومت هدف نهایی بود، وقتی امام در مسیر حرکت با بن‌بست مواجه می‌شدند (مانند ناامیدی از یاری کوفیان)، باید از حرکت دست می‌کشیدند، در حالی‌که امام مسیر خود را ادامه دادند. بنابراین، تشکیل حکومت می‌تواند نتیجهٔ قیام باشد، نه هدف غایی. ▫️دیدگاه شهادت‌طلبی: برخی بر این باورند که امام(ع) صرفاً برای شهادت قیام کرد تا اسلام را با خون خود حفظ کند. قائد شهید این نگاه را نیز نقد می‌کنند و می‌فرمایند: در منابع اسلامی، هدف، جهاد و انجام وظیفه است، نه خودکشی و شهادت‌خواهی محض. شهادت، نتیجهٔ طبیعی حرکت در مسیر الهی است، نه هدف ابتدایی. همچنین ایشان هشدار می‌دهند که تفسیر شهادت به‌عنوان کفارهٔ گناهان، برداشتی تحریف‌شده و برگرفته از عقیدهٔ گناه نخستین در مسیحیت است که با آموزه‌های اسلامی سازگاری ندارد. 📌 ادامه دارد... ‌

‌ ۶. هدف نهایی قیام از نگاه قائد شهید؛ نفس قیام و اصلاحگری قائد شهید با تأکید بر وصیت‌نامهٔ امام حسین(ع) به محمد حنفیه (که در آن امام تصریح می‌فرمایند: «خرجت لطلب الاصلاح فی امة جدی»؛ برای اصلاح در امت جدم قیام کردم)، هدف اصلی را «نفس قیام» و «مقاومت در برابر ظلم و انحراف» معرفی می‌کنند. امام نه به‌دلیل دشمنی شخصی با یزید، بلکه در برابر شخصیت حقوقی و نظام فاسدی که اسلام را از مسیر اصلی منحرف کرده بود، ایستاد. این قیام، عملی بود برای زنده نگه داشتن اصل «نکبت در برابر طاغوت» و «انفعال‌ناپذیری» که خود قائد شهید نیز در طول حیات خویش بارها بر آن تأکید داشتند. ◀️ جمع‌بندی: قیام عاشورا در اندیشهٔ قائد شهید، واکنشی هوشمندانه و تکلیف‌محور به انحراف کلی جامعهٔ اسلامی از خط اصیل نبوی بود. امام حسین(ع) با حرکت خود، به همهٔ مسلمانان آموخت که در شرایطی که حلال و حرام الهی جابه‌جا شده و سنت رسول خدا(ص) نادیده گرفته می‌شود، وظیفهٔ شرعی، قیام و مقاومت است، هرچند این قیام به تشکیل حکومت یا شهادت بینجامد. این حرکت، کانونی برای تمام جنبش‌های حق‌طلبانه در طول تاریخ، از قیام توابین تا انقلاب اسلامی ایران شد و پیام جاودانهٔ «پیروزی خون بر شمشیر» را به جهان اسلام هدیه داد. نشست با این جملهٔ کلیدی از قائد شهید به پایان رسید که: «عاشورا فقط یک حادثه نیست؛ یک فرهنگ است، یک مکتب است، یک خطِّ حرکت است. هر کسی می‌تواند در هر عصری، حسینی باشد یا یزیدی.» در پایان، بر ضرورت پژوهش‌های بیشتر دربارهٔ تطبیق نگاه قائد شهید بر شرایط معاصر و بهره‌گیری از این چارچوب نظری برای تحلیل تحولات امروز تأکید شد. 📎 انجمن تاریخ‌پژوهان حوزهٔ علمیه 🗓 تاریخ برگزاری نشست: چهارشنبه ۲۴ تیرماه ۱۴۰۵ #انجمن_تاریخ‌پژوهان #نشست_علمی 💠 کانال‌رسمی‌انجمن‌تاریخ‌پژوهان‌حوزه 💠 @a_tarikh

‌ با سلام و احترام پنجمین نشست تا دقایقی دیگر آغاز خواهد شد. ‌

#تسلیت مراسم یادبود درگذشت استاد ارجمند مجتمع عالی تاریخ جناب حجت‌الاسلام والمسلمین استاد محمدمهدی پریشانی برگزار می‌شود: ⏰ یکشنبه ۲۸تیرماه، بعد از نماز عصر 🕌 قم، میدان جهاد، مسجد مجتمع جامع امام خمینی ره

‌ 🔊 صوت نشست #پنجم از سلسله‌ نشست‌های تخصصی دهه سوم محرم «افق‌های نو در مطالعات عاشورایی؛ از علل‌شناسی تا فرهنگ‌پژوهی» 🔹 با موضوع: «نقش قیام امام حسین(ع) در دوگانه قیام و تقیه در عصر صادقین(ع)» 🎙باارائهٔ: دکتر حامد قرائتی عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) عضو هیئت مدیرهٔ انجمن تاریخ پژوهان حوزهٔ علمیه 🔊https://room.aou.ir/p95e88dzbcns/ 🗓زمان برگزاری: ۲۵ تیرماه ساعت ۹ تا ۱٠:۳٠ ‌#انجمن_تاریخ‌پژوهان #دههٔ_سوم_محرم #نشست_علمی 💠 کانال‌رسمی‌انجمن‌تاریخ‌پژوهان‌حوزه 💠 @a_tarikh ‌‌

‌ 🔊 صوت نشست #پنجم از سلسله‌ نشست‌های تخصصی دهه سوم محرم «افق‌های نو در مطالعات عاشورایی؛ از علل‌شناسی تا فرهنگ‌پژوهی» 🔹 با موضوع: «نقش قیام امام حسین(ع) در دوگانه قیام و تقیه در عصر صادقین(ع)» 🎙باارائهٔ: دکتر حامد قرائتی عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) عضو هیئت مدیرهٔ انجمن تاریخ پژوهان حوزهٔ علمیه 🗓زمان برگزاری: ۲۵ تیرماه ساعت ۹ تا ۱٠:۳٠ ‌#انجمن_تاریخ‌پژوهان #دههٔ_سوم_محرم #نشست_علمی 💠 کانال‌رسمی‌انجمن‌تاریخ‌پژوهان‌حوزه 💠 @a_tarikh ‌‌