بندگی، آزادی، استقلال مطلق 🔹 برخی معتقدند آزادی یعنی اینکه انسان مالک مطلق همه چیز وجودش باشد: بدن، جان، اراده، زمان، نیروی کار، اندیشه، آبرو، خانواده، قرارداد و دستاوردش. از این نظر، اگر کسی ناچار باشد رزق، امنیت، معنا یا قانونش را از دولت بگیرد، در مسیر بردگی افتاده، حتی اگر اسم آن را عدالت یا دینداری بگذارند. 🔴 اما حقیقت این است که مالک مطلق بودن نه ممکن است نه مطلوب. انسان هرگز تنها زندگی نمی‌کند. ما در شبکه‌ای از روابط و مسئولیت‌ها نسبت به دیگران و حقیقتی فراتر از خودمان قرار داریم. کسی که نپذیرد هیچ قیدی داشته باشد، در واقع برده‌ی خود محدود و خطاپذیرش شده است. ❇️ آزادی واقعی دو لایه دارد: یکی رهایی از سلطه دیگران و ستم اجتماعی که حق مسلم هر انسانی است. دیگری رهایی از بندهای درونی: حرص، ترس، خودبزرگ‌بینی و شهوت. کسی که از درون بنده‌ی خواسته‌های نفس خودش باشد، حتی اگر در ظاهر مالک همه چیز هم باشد، آزاد نیست. 🔻 پیامبران برای همین آمدند: هم زنجیرهای بیرونی را از پا باز کنند، هم بارهای سنگین درونی را از دوش بردارند. آزادی راستین نفی هر قیدی نیست، بلکه انتخاب آگاهانه بهترین قید است. قید عشق به حقیقت، قید مسئولیت در برابر دیگران، قید بندگی خدا. این بندگی، ذلت نیست، عزت و رهایی از هر بت کوچک دیگری است. ✅ پس انسان وقتی آزاد است که نه برده قدرت دیگران شود، نه برده نفس خودش و نه برده توهمِ استقلال مطلق. بنده خدا بودن، آزادترین حالت ممکن است. https://eitaa.com/adamestan

ابروهایت، موهایت، مژگانت همه ریخت. ریخت در جانت زهری که جسمت را ربود. هنوز هر شب خود را با تو به خاک می‌سپارم. بهار که می‌آید، خرداد که می‌شود، پس از خاک‌سپاری دایی در نخستین روز خرداد، مویان به امتحان فیزیک پیش‌دانشگاهی می‌رسم تا یادم برود اکنون باید در دفن دایی‌ام، دویست کیلومتر آن‌طرف‌تر باشم و نیستم. پیش می‌روم تا به خرداد نودوهشت برسم تا باز خودم را با برادرم در نوزدهمین روزش در خاک کنم. شرحش بماند با قاریان سوره‌ی انشراح. اکنون نوبت آخرین خاک‌سپاری من است. باز هم دستان من حاوی جسمی است. جسمی رنج‌کشیده و انا لله و انا الیه راجعون. عجیب است که ما هنوز زنده‌ایم و مانند خر عصاری بام تا شام پاسوخته می‌دویم. طلا و نقره می‌خریم. مظنه‌ی دلار می‌جوییم. به اعضای تیم ملی فوتبال ایران غبطه می‌بریم که چندی از هیاهوی جنگ ترامپ به کشور ترامپ گریخته‌اند. نجم‌الدین رازی همه را رها کرد تا در ایلغار مغول زنده بماند و کتاب مرصادالعباد بنویسد. به تف نمی‌ارزد آن کتاب. عزیزم بیا پیکرت را به من بسپار تا در زادگاه مادر و مادربزرگ و پدربزرگ و جدم، در آن هر سو بیابان، همه‌جا خاک و صحرا و دشت و تپه، همان‌جا که خاله لیلای نوزاد مدفون است نهانت کنم. بیا عزیزم آنجا برویم. لان ترکتنی ناطقا لاضجّن الیک بین اهلها ضجیج الاملین و لاصرخنّ الیک صراخ المستصرخین و لابکینّ بکاء الفاقدین. https://eitaa.com/adamestan

افراد یا ساختار؟ این‌که گفته می‌شود در ایران همه‌چیز وابسته به افراد است و در دیگر نقاط جهان این ساختار است که کار را پیش می‌برد از جهاتی محل تأمل است. اکنون نمی‌خواهم بخش نخست یعنی ایران را بررسی کنم. فقط همان بخش دوم را ببینید. شوروی لنین با استالین با خروشچف با پوتین همه یک راه را می‌رفتند؟ حتی آمریکایی که بسیاری مدعی‌اند بر آن سیستم حاکم است، از زمان کارتر تا ترامپ در یک راه قدم نهاده است؟ اگر ترامپ در آغاز انقلاب ایران رئیس آمریکا بود، بعید بود جمهوری اسلامی راهی به دهی ببرد. واقعیت این است که اتفاقاً افراد مهم‌اند و این به معنی بی‌اهمیت بودن بسترها و ایدئولوژی‌ها نیست. این افرادند که با ظرفیت‌های خود می‌توانند آن افکار و خواسته‌ها را به نتیجه‌های بهتر یا بدتر برسانند. نمی‌شود با کلیشه‌ها زندگی کرد. تاریخ سیری یک‌خطی و ساده نیست که با یک جمله بشود از خیرش گذشت. تأمل باید. درست است که در برخی جوامع نهادها و رویه‌های تثبیت‌شده می‌توانند بخشی از نوسان‌های فردی را تعدیل کنند، اما این تعدیل به معنای حذف تأثیر افراد نیست. در هر نقطه از جهان، از روسیه تا آمریکا و از اروپا تا شرق آسیا، افراد کلیدی در بزنگاه‌های تاریخی مسیر ساختارها را تغییر داده‌اند؛ گاه با تصمیم‌های شخصی، گاه با تفسیر خود از ایدئولوژی، و گاه صرفاً با ضعف یا قدرت تدبیرشان. بنابراین تقابل «وابستگی به فرد» در برابر «پیش‌برندگی ساختار» یک دوگانهٔ نادرست است. هیچ جای دنیا خالی از اثر افراد نیست و هیچ جای دنیا نیز افراد در خلأ عمل نمی‌کنند. آنچه تفاوت ایجاد می‌کند، نسبت این دو و چگونگی تعامل آن‌هاست. اگر این نسبت را نادیده بگیریم، به کلیشه‌ای دیگر دچار شده‌ایم: اینکه گویی جز ایران، بقیهٔ جهان فارغ از خطاها و تأثیرات فردی، در مدار نظام‌مند و بی‌خطایی از ساختارها حرکت می‌کند. چنین تصوری نه با تاریخ شوروی سازگار است، نه با فرازونشیب‌های سیاست آمریکا، نه حتی با تجربهٔ بسیاری از دموکراسی‌های به‌ظاهر نهادینه‌شده. تأمل در این نکات به ما کمک می‌کند نه ایران را به‌تنهایی استثنا ببینیم و نه دیگر نقاط جهان را بهشت ساختارهای بی‌نقص. تاریخ همواره آمیخته‌ای از جبر ساختاری و عاملیت انسانی بوده است. https://eitaa.com/adamestan

احتمالاً مردم کوبا از پایان جنگ علیه ایران استقبال نکنند و احتمالاً مکزیکیون! از این‌سو مردمان ایرانی مشتاق خواهند شد نکبت‌خان لشکرش را سوی چین و ماچین و کوبا و ذرت مکزیکی بکشاند و دست از حصار ایران بردارد. راستی، خدا به دعای چه کسی گوش کند وقتی بودن ترامپ برای خیلی از دزدان داخلی بازاری چرب ساخته است؟ https://eitaa.com/adamestan

⚔️ هلال محاصره؛ چین، روسیه، ایران در کمند غرب / آیا مهار جغرافیایی شرق ممکن است؟ 🔺 هندسه پیچیده محاصره‌ی امروز از اعماق تاریخ آمده است. روزگاری، در دشت‌های بی‌کران مغولستان، شکارچیانی صف می‌بستند. آن‌ها نِرگه را می‌شناختند: تاکتیکی که در آن سوارکاران در خطی طویل، حلقه‌ای به دور منطقه‌ای وسیع می‌کشیدند. هیچ حیوانی اجازه خروج نداشت. حلقه تنگ و تنگ‌تر می‌شد تا آن که شکار در مرکز به دام می‌افتاد. مغول‌ها این روش را نه فقط برای شکار، که در میدان نبرد نیز به کار بستند و امپراتوری‌ها را با آن در هم کوبیدند. امروز، قرن‌ها پس از آن روزگار، گویی جهان غرب همان تاکتیک را در قالبی نو احیا کرده است. فقط این بار طعمه، رمه‌ای از حیوانات نیست، سه رأس از قدرتمندترین تمدن‌های شرق است: چین، روسیه، ایران. 🔹 جهان غرب سال‌هاست که تلاش می‌کند شرق را در محاصره جغرافیایی قرار دهد. از شرق آسیا تا اروپای شرقی، آمریکا و متحدانش در حال کشیدن یک قوس یا هلال فرضی هستند که از ژاپن و کره جنوبی شروع می‌شود، از تایوان و فیلیپین می‌گذرد، به هند و کشورهای عربی خلیج‌فارس می‌رسد و بعد از طریق ترکیه و کشورهای بالتیک و اوکراین و فنلاند، حلقه را دور روسیه و چین و ایران کامل می‌کند. هدف این است که این سه کشور را در یک محاصره نظامی و اقتصادی گرفتار کنند. 🔻 در شرق آسیا، آمریکا زنجیره اول جزایر را فعال کرده؛ از ژاپن و کره‌جنوبی تا تایوان و فیلیپین. این کشورها میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند و به صورت منظم با هم رزمایش انجام می‌دهند. در جنوب خلیج‌فارس، آمریکا سال‌هاست که کشورهای عربی را با ایران روبرو کرده و سعی دارد راه‌های دریایی ایران را ببندد. در اروپا، گسترش ناتو به سمت شرق با پیوستن فنلاند و سوئد و تلاش برای عضو کردن اوکراین، مرز مستقیم ناتو با روسیه را دو برابر کرده و دریای بالتیک را عملاً به دریاچه‌ای تحت سلطه ناتو تبدیل کرده است. ⭕️ اما چرا این محاصره طراحی شده؟ پاسخ ساده است: آمریکا و متحدانش نگران ظهور بلوک قدرتمند شرقی متشکل از چین، روسیه و ایران و اضمحلال سیطره دویست‌ساله خود هستند. این سه کشور اگر چه پیمان نظامی رسمی ندارند، در عمل رویارویی با غرب را به صورت هماهنگ پیش می‌برند. چین با اقتصاد دوم جهان و توان نظامی رو به رشد، روسیه با زرادخانه هسته‌ای و منابع عظیم انرژی و ایران با موقعیت راهبردی در خلیج‌فارس و توانایی مختل‌کردن مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی، مثلثی را ساخته‌اند که از شرق مدیترانه تا اقیانوس آرام امتداد دارد. ❓ آیا غرب در این مهار جغرافیایی توفیق خواهد یافت؟ پاسخ ساده نیست. سه دلیل اصلی برای ناموفق‌بودن این محاصره می‌توان برشمرد: نخست، همسایگان شرق، برخلاف انتظار غرب، همگی پشت این هلال متحد نشده‌اند. هند با چین اختلاف مرزی دارد، اما همزمان با روسیه روابط دفاعی قدیمی را حفظ کرده و با ایران نیز همکاری اقتصادی دارد. کشورهای عربی خلیج‌فارس نیز دیگر مانند گذشته در اختیار آمریکا نیستند؛ چین بزرگ‌ترین شریک تجاری عربستان و امارات شده و روسیه با اوپک‌پلاس در بازار انرژی هماهنگ عمل می‌کند. حتی در اروپا نیز کشورهایی مثل مجارستان و اسلواکی و ترکیه پایبندی کامل به تحریم‌های ضدروسی ندارند. دوم، محاصره یک خیابان دوطرفه است. وقتی غرب در شرق آسیا پایگاه می‌زند، چین هم در غرب آسیا و اروپا نفوذ می‌کند. چین و روسیه با ابتکار جاده ابریشم، شبکه حمل‌ونقل و انرژی مستقلی از غرب ساخته‌اند. ایران و روسیه و چین در سازمان‌هایی مثل شانگهای و بریکس و گروه ۱۵ همکاری راهبردی دارند. مهم‌تر این‌که، قدرت پهپادی و موشکی ایران و کره‌شمالی و روسیه، هزینه غلبه بر این محاصره را برای ناتو بسیار بالا برده است. امروز دیگر هیچ ناو هواپیمابری نمی‌تواند مثل سی سال پیش با خیال راحت در خلیج‌فارس یا دریای چین جنوبی رفت و آمد کند. سوم، جهان دیگر تک‌قطبی یا دوقطبی نیست. اکثر کشورهای موسوم به جنوب جهانی، از آفریقا تا آمریکای لاتین و بخش‌هایی از آسیا، تمایلی به پیوستن به محاصره غرب ندارند. آن‌ها تجارت با چین را به امنیت با آمریکا ترجیح می‌دهند. در عمل، کشورهایی مثل برزیل، آفریقای جنوبی، عربستان، ترکیه و هند، نقش وزنه تعادل را بازی می‌کنند و اجازه نمی‌دهند هلال غرب کامل بسته شود.

✅ بنابراین به نظر می‌رسد غرب اگرچه در کشیدن این کمند محاصره مهارتی دارد، اما در بستن کامل آن توفیق نخواهد یافت. شرق دیگر بازمانده قرن بیستم نیست. چین اژدهایی بیدار شده، روسیه کشوری است که در شرایط سخت جنگ عادت کرده و ایران ثابت کرده که تحریم و تهدید را به فرصت تبدیل می‌کند. هلال مهار، بیش از آن‌که واقعیت داشته باشد، برساخت رسانه‌ای و آرزوی راهبردی غرب است. تاریخ نشان داده که محاصره‌های سخت، در صورت غفلت حریف کارگر افتاده‌اند و امروز شرق دیگر شکاری رام نیست. آن‌چه در عمل اتفاق می‌افتد، نه زوال شرق، که فرسایش تدریجی نظم تک‌قطبی و ظهور جهانی است که در آن چند قدرت، نه یک قدرت، حرف آخر را می‌زنند. https://eitaa.com/adamestan

ما آخرین پشت از آتش‌پرستانیم خاکستری خاموش در یاد طوفانیم ضحاک می‌خندد: «جمشیدیان مرده‌ند!» با صد فریدون هم ما بی‌نوایانیم آن‌شب مقدس‌ها از بیم قدست سوخت امروز می‌بینی ققنوسِ پایانیم تا آخرین پرها سیمرغ می‌بالد چون زال زر ما هم سهم بیابانیم رودابه آویزد گیسو ز بام اما ما دست بر سر در سوگ زریرانیم مهریه‌ات آب است، بر آتشم مهری در این سیاووشان دلتنگ بارانیم رستم ز دستانت هرچند رستن نیست انگشتری خون از لعل بدخشانیم ما تازه‌نعلانِ سم‌های اسبانیم بر ما بتازان تا دیگر نتازانیم حالا که بر داده‌ست ای باغبان باغت بر ما هرس بهتر خار گلستانیم شهر شما دور است از این بیابان‌ها بی‌مرگ دقیانوس! در غار می‌مانیم سیزده مرداد دو https://eitaa.com/adamestan

گفت چرا می‌گویی: من لفی خُسرم از آن عصر که کِل شوکران کرده به کامم سرِ هِل؟ گفتم به سبک معلمان ادبیات فارسی به نثر روان یعنی: من همان انسانِ خسران‌زده‌ام از آن عصر که با هلهله و پایکوبی، زهرِ مرگبار را با عطر و ادویه در کامم ریختند. ولی آیا همین ترجمه مسخره کارت را راه خواهد انداخت؟ https://eitaa.com/adamestan

ترامپ، انسان‌رسانه‌ای برای پوشش ضعف‌ها و بحران‌ها 🔻 ترامپ را می‌توان پدیده‌ای بی‌نظیر در تاریخ سیاست آمریکا دانست؛ سیاستمدار نامعمولی که خود به یک رسانه تمام‌عیار تبدیل شده است. برخلاف رؤسای جمهور پیشین که از رسانه‌های سنتی برای انتقال پیام استفاده می‌کردند، ترامپ با بهره‌گیری از شبکه اجتماعی تروث‌سوشال و حضور مستمر در رسانه‌های راست‌گرا، مستقیماً و بدون صافی با پایگاه رأی دهندگانش ارتباط برقرار می‌کند. این ویژگی منحصربه‌فرد، فاصله او را از رؤسای جمهور پیشین به خوبی نشان می‌دهد. 🔴 اما نکته مهم‌تر، کارکرد این رسانه‌ای‌شدن در پوشاندن ضعف‌ها و بحران‌های بزرگ است. ترامپ با تولید مداوم جنجال، توییت و ادعاهای عجیب، فضای رسانه‌ای را چنان پر از هیاهو می‌کند که دیگر جایی برای پرداختن ژرف به یک موضوع باقی نمی‌ماند. این استراتژی که به ابرطوفان اطلاعاتی معروف است، مانع از تمرکز افکار عمومی بر شکست‌های نظامی، خسارات اقتصادی و اقدامات بحث‌برانگیز او می‌شود. 🔹 برای نمونه، هر بار که کیفرخواستی علیه ترامپ صادر می‌شد، او با طرح یک خبر جنجالی دیگر، رسانه‌ها را مجبور به تغییر مسیر می‌کرد. در جنگ اخیر با ایران نیز همین الگو تکرار شد؛ همزمان با انتشار خبر تلفات سنگین پهپادی آمریکا و افزایش قیمت بنزین، ناگهان اخبار نزدیک‌بودن توافق و تماس‌های تلفنی با نتانیاهو راهی رسانه‌ها شد و ذهن مردم از شکست نظامی به جزئیات دیپلماسی منحرف شد. ❇️ منتقدان معتقدند این استراتژی تضعیف نهادهای دموکراسی، بی‌اعتبارسازی رسانه‌های جریان اصلی و عادی‌سازی خشونت سیاسی را در پی داشته است. در فضایی که رئیس‌جمهور رسانه‌ها را دشمن مردم می‌نامد و هوادارانش تنها به شبکه اجتماعی او باور دارند، دیگر نهادی نمی‌تواند او را پاسخگو کند. ✅ به این ترتیب، ترامپ با ترفند انسان‌رسانه، توانسته ضعف‌های بزرگ و اقدامات جنجالی‌اش را زیر سیلاب خبرهای روزانه پنهان کند. او با همین بندبازی هم افکار عمومی و سیاست جهان را تا آخر بازی خواهد داد، هم جیبش را از درآمدهای سیگنال‌گیری سرشار می‌کند و البته شومی و فقر و مرگ را به جان بخش‌های بیشتری از جهان واریز خواهد کرد. https://eitaa.com/adamestan

شما مسخره کنید. مگر نوح علیه‌السلام را مسخره نکردند که در بیابان کشتی‌ساختن دیگر چه مسخره‌بازی‌ای است؟ مگر حرمت لوط علیه‌السلام را برابر مهمانانش نشکستند؟ مگر به یوسف علیه‌السلام حسد نبردند و در چاه نینداختند و عاقبت همه‌شان شد آن‌چه شد. عمری خمینی را مسخره کردید. عمری به خامنه‌ای توهین کردید. حالا هم نوبت آقا مجتبی است. این‌ها که چیزی نیست. امیرالمؤمنین سلام‌الله‌علیه فرمود هر کس پیرو من است لباس رنج بپوشد. این‌ها که چیزی نیست. این جهان مانند دیگی جوشان است که هر کس بخواهد بالا برود لنگش را می‌گیرد و نمی‌گذارد. خر داغ کرده‌اند. به خدا که اگر قرار بود کسی با تمسخر دوستان خدا به جایی برسد، عمرو عاص و لشکر قاتلان سیدالشهداء علیه‌السلام و مأمون ملعون به جایی رسیده بودند. https://eitaa.com/adamestan

محمود همین ساعت‌ها در چنین روزی به دنیا آمد. اگر بود، الآن سی‌ودوساله بود. فردای تولدش سانحه پیش آمد و رفتنی شد. آن شبِ زاده‌شدنش من شش‌ونیم‌ساله بودم. برایم آسان نبود هم تولدش را ببینم، هم مرگش را. یک شب از خدا خواستم برش گرداند. گفتم محمود من را برگردان. خواب دیدم برگشته، ولی اعضای بدنش نیست. هراسان پریدم. گفتم غلط کردم. خیلی بد است آدمیزاد این‌همه ناقص است. وقتی خواستگاری‌اش رد شد درهم بود. گفت داداش برایم قرآن باز کن. آمد چه چیزها که دوست دارید و خوب‌تان نیست. شنگول شد. حدیث امام باقر علیه‌السلام را گفتمش که اگر خواستگاری‌تان پذیرفته نشد غنیمت بدانیدش. خشنود شد. مادربزرگم همیشه می‌گفت آقا محمود، خوش‌گل و خشنود. روز خاکسپاری با همه نالانی‌اش ناله می‌زد. رفت. چند بار گفتم با این ماشین خیلی این‌ور اون‌ور نرو. رفت. دایی علی‌اکبر آمده بود وسط کوچه دنبالم. دنبال مامانم می‌گشتم. صبح با رنو۵ دایی رسیدیم بیمارستان سوم‌شعبان و آنجا برای بار اول دیدمش. آخرین‌بار هم بیمارستان دیدمش. رفت. ولی واقعیت این است که ما رفته‌ایم. ما مدت‌هاست مرده‌ایم. آیا به خاطر این همه مرگ، یک بار از بدی‌هایمان پشیمان شده‌ایم؟ https://eitaa.com/adamestan

تا خوابم نبرده عرض کنم که در آن ایام که جنگ سوریه داغ بود و ایران شهدایی با نام مدافعان حرم تقدیم می‌کرد، یکی از اعاظم وقتی شوق برخی رفقا برای ازدواج با همسران این شهدا را دید فرمود توصیه شده به ازدواج با باکره؛ یعنی تا دختران دم بخت هستند، شمای ازدواج‌ناکرده با اینان مزدوج شوید. مدتی بعد هم وقتی به گوشش رساندیم یکی از رفقا با وجود همسر و فرزندان، با یکی از همسران شهدا ازدواج کرده ناراحت شد و کارش را نادرست اعلام کرد. بنده‌ی کمترین شنیده بودم در اسلام بن‌بستی نیست، ولی به نظر می‌رسد این بزرگان تا رسیدن به آن اسلام راه در پیش خواهند داشت. البته که این بزرگان بی‌مبنا سخنی نمی‌گویند، ولی شاید هم برخی بن‌بست‌های امروزمان برخاسته از همین اندیشه‌های نیازمند به بازنگری باشد. https://eitaa.com/adamestan