eitaa logo
النزهة
159 دنبال‌کننده
9 عکس
5 ویدیو
1 فایل
النزهة به معنی گردش است. سعی بر تنزه در مطالب حدیثی و تاریخی داریم. @mahdi_mehrara
مشاهده در ایتا
دانلود
🔰 مناجات شعبانیه/کشف یک خطا 🔹 کتاب «اقبال‌الاعمال» مرحوم سید بن طاووس (متوفی 644) به‌عنوان اولین و قدیمی‌ترین منبع [در میان آثار رسیده به دست ما] برای این مناجات است. 🔹ایشان برای توضیح منبع این مناجات، شخصی به‌نام (ابن‌خالویه) را معرفی می‌کنند و می‌گویند که این دعا از او روایت شده است. سپس به معرفی ابن‌خالویه می‌پردازند و می‌فرمایند: اسم او (حسین بن محمد) است و کنیه‌اش نیز (اباعبدالله) است و نجاشی درباره‌اش گفته: ( کان عارفاً بمذهبنا مع علمه بعلوم العربیه و اللغة و الشعر و سکن بحلب) پس از این نیز مطلب دیگری در وصف او نقل می‌کند. 🔸 لذا مرحوم سید بن‌طاووس، ایشان را همان شخص نحوی می‌داند که ساکن حلب بوده و از اوحدی افراد زمان خود در علم ادبیات و لغت و شعر بوده و دارای مناظراتی با (متنبی) شاعر نامدار عرب، بوده و همچنین دارای منزلت نزد (سیف‌الدوله حمدانی) امیر شمال سوریه و حلب، که خود علاقه‌مند به ادبیات عربی بوده، می‌باشد. 🔹 از توصیف نجاشی این‌گونه برمی‌آید که او را شیعه نمی‌دانسته؛ زیرا در موردش می‌گوید: (کان عارفاً بمذهبنا) (با مذهب شیعه آشنا بود) و این مطلب با محل زندگی او و جایگاهش نزد آل حمدان و اساتید و شاگردانش سازگار است. حتی حدیث را هم نزد محمد بن مخلد العطار، محدث حنبلی، فرا گرفته است. سیوطی در مورد او گفته که مشایخ ما از او روایت کرده‌اند و او شافعی‌مذهب بوده است. در کتاب‌های «تاریخ الیافعی» و «طبقات النحاة» و «تاریخ ابن‌خلکان» از احوالات و کتب او گفته شده است که همگی تعریف از قدرت و تسلط او در علم ادبیات است. سال وفات او را ۳۷۰ گفته‌اند. ❓ تا این‌جا علامت سؤالی در ذهن شکل می‌گیرد که چطور یک نحوی غیرشیعه که تمام عمر خود را در ادبیات و شعر و لغت گذرانده و در مقام حدیث‌آموزی هم از حنابله حدیث یاد گرفته و آن را انتشار داده، و در میان فهرست کتبش هیچ کتابی که مربوط به موضوع ادعیه و ... باشد یافت نمی‌شود، ناقل این مناجات باشد؟ مرحوم ابن‌طاووس (متوفی ۶۴۴) این مناجات را حتماً از یک نوشته نقل می‌کند، اما در میان نوشته‌های این نحوی که به طول و تفصیل ذکر شده، هیچ‌کدام ارتباطی به این مناجات ندارد و همگی حاکی از مشغولیت این شخص در علم نحو و ادب عربی است. مضاف بر این موارد، مرحوم نجاشی نیز او را فرد قابل اعتمادی در حدیث معرفی نکرده است (رجال نجاشی، ص ۷۶) ❔ آیا واقعاً ابن‌خالویه همان شخصی بود که مرحوم ابن‌طاووس معرفی کرد؟ ✅ پاسخ این سؤال شاید با ورق زدن کتاب نجاشی و رسیدن به صفحه ۲۶۸ یافت شود. در آنجا مرحوم نجاشی به معرفی شخصی به‌نام (علی بن محمد بن یوسف بن مهجور) می‌پردازد و در وصفش می‌گوید: (شیخ من اصحابنا، ثقة، سمع الحدیث فأکثر، ابتعت اکثر کتبه) علی بن محمد بن یوسف، شیخی از مشایخ ثقه شیعه است و خودم (مرحوم نجاشی) اکثر کتاب‌هایش را خریده‌ام (شاید کتاب‌هایش کاربردی و رایج بوده که برای فروش در دسترس بوده است) و در لیست اسامی کتبش می‌گوید: (له کتاب عمل رجب و کتاب عمل شعبان و کتاب عمل شهر رمضان) این شیخ ثقه شیعه کتابی تحت عنوان (عمل شعبان) داشته است. تمام این مطالب زمانی حائز اهمیت می‌شود که مرحوم نجاشی توصیف دیگری نیز در مورد این شخص دارد: ( المعروف بابن خالویه) یعنی آن شیخ ثقه شیعه که در زمینه اعمال ماه شعبان کتاب داشته، به (ابن‌خالویه) شهرت داشته است. نگارنده احتمال زیادی می‌دهد که ابن‌خالویه که منبع این مناجات است، این شیخ ثقه شیعه می‌باشد نه آن نحویی سنی از نزدیکان سیف الدولة ساکن حلب و مرحوم ابن‌طاووس در تطبیق ابن‌خالویه دچار خطا شده است. ❇️ مرحوم شوشتری در کتاب (قاموس الرجال) صراحتاً نسبت دادن این مناجات توسط مرحوم سید بن‌طاووس به ابن‌خالویه نحوی را وهم خوانده و این مناجات را منسوب به ابن‌خالویه شیخ ثقه شیعه می‌داند. 📚 رجال نجاشی 📚قاموس الرجال ج ۳ ص ۴۴۵ 📚بهجة الآمال فی شرح زبدة المقال ج ۳ ص ۲۶۶ https://eitaa.com/alnuzha
🔰 آیا شب نیمه شعبان عملی خاص و فضلیتی دارد؟ 🔹 سألت علي بن موسى الرضا عليه‌السلام عن ليلة النصف من شعبان قال : هي ليلة يعتق الله فيها الرقاب من النار ويغفر الذنوب فيها. 🔻 ابن فضال [از خواص و نزدیکان امام رضا علیه السلام] می گوید از امام رضا علیه السلام در مورد شب نیمه شعبان پرسیدم. حضرت فرمودند: شب نیمه شعبان شبی است که خداوند گناهان را در آن می بخشد و بندگان را از آتش جهنم آزاد میکند. 🔹 قلت هل جعل فيها صلاة زيادة على سائر الليالي؟ فقال ليس فيها شئ موظف ولكن إن أحببت أن تطوع فيها بشيء فعليك بصلاة جعفر بن أبي طالب واكثر فيها من ذكر الله عز وجل ومن الاستغفار والدعاء فان أبي عليه‌السلام كان يقول : الدعاء فيها مستجاب. 🔻 ابن فضال میگوید از امام پرسیدم : آیا برای آن شب نمازی بیشتر از نماز شب های دیگر قرار داده شده است؟ [یعنی افزون بر نماز های نافله هر شب و نماز وتر] امام رضا علیه السلام فرمودند: در آن شب چیز خاص و معینی وجود ندارد. اما اگر دوست داری در آن شب نماز مستحبی بخوانی بر تو باد نماز جعفر (علیه السلام)، و در آن شب یاد خدا و استغفار و دعاء بسیار انجام بده چرا که پدرم [امام کاظم علیه السلام] پیوسته می گفت: دعاء در شب نیمه شعبان مستجاب است. ❇️ موظف: یعنی یک چیز محدّد و تعین شده به کیفیتی خاص از جانب شریعت. 📚 فضائل الاشهر الثلاثة ص 45 📗 روایت معتبر و صحیح است. https://eitaa.com/alnuzha
سوالی که ذهن نگارنده را درگیر خود می کند این است که شب نیمه شعبان با این فضلیت و عظمت عمل خاصی (مقصود نماز است) از جانب شارع در آن وجود ندارد و صرفا به پیشنهاد یک نماز که مشروعیت و فضیلتش قطعی است بسنده شده. آنگاه چگونه در شب و روز های دیگر ماه های مختلف سال (اعم از ذی القعده و لیلة الرغائب و...) نماز هایی با کیفیات بسیار خاص همراه با ثواب های عجیب و غریب در آنها از کتاب های ضعیف و ناشناخته نقل شده و مالا مال برخی از کتب را پر کرده است؟