💢بازار «کاراست»، حتی اگر گرسنه بمانی! داستان یک تعریف 🔹در اقتصاد نئوکلاسیک، «مطلوبیت» اسم شیک و فنیِ همان چیزی است که خیلی ساده می‌شود گفت: رضایت، لذت، یا ترجیح فرد. فرض بنیادین این است که هر فرد می‌داند چه می‌خواهد و طوری انتخاب می‌کند که مطلوبیت خودش را بیشینه کند. نکته‌ی مهم اینجاست که اقتصاددان کاری به چراییِ این ترجیح ندارد؛ اینکه ترجیح از فقر آمده، از نابرابری، از تبلیغ یا از ناآگاهی، همه بیرون از مدل می‌ماند. فقط یک چیز مهم است: انتخاب فرد، چون «انتخاب اوست»، معتبر فرض می‌شود. 🔸گام بعدی این است که مطلوبیت را ذهنی و غیرقابل مشاهده تعریف می‌کنند. اقتصاددان نه می‌تواند وارد ذهن آدم‌ها شود و نه عدد واقعی به لذت یا رنجشان بدهد، پس مطلوبیت را صرفاً به‌صورت ترتیبی می‌پذیرد: این فرد A، گزینه X را به Y ترجیح می‌دهد. همین. به‌طور آگاهانه از گفتن «چقدر بیشتر» یا «نسبت به چه کسی بیشتر» پرهیز می‌شود. این تصمیم فنی، پایه‌ی این گزاره‌ی بسیار مهم می‌شود که «مقایسه‌ی مطلوبیت بین افراد ممکن نیست». 🔹اهمیت این تعریف وقتی روشن می‌شود که می‌بینیم تقریباً تمام ساختمان اقتصاد متعارف روی همین مفهوم سوار است: تقاضا، عرضه، رفاه، کارایی، تعادل بازار و حتی تعریف «بهبود» (مثل بهینه‌ی پارتو). وقتی مطلوبیت فقط فردی و غیرقابل مقایسه باشد، اقتصاد می‌تواند بگوید بازار کاراست حتی اگر عده‌ای خیلی فقیر بمانند، چون درباره‌ی شدت رنج آن‌ها «چیزی نمی‌دانیم». به این معنا، مطلوبیت نه فقط یک مفهوم فنی، بلکه نقطه‌ای است که مرز بین اقتصاد به‌عنوان «علم خنثی» و اقتصاد به‌عنوان «سیاست اجتماعی» دقیقاً روی آن کشیده می‌شود. 🔸اقتصاد نئوکلاسیک می‌گوید نمی‌توان «مطلوبیت» افراد مختلف را با هم مقایسه کرد، چون مطلوبیت ذهنی، غیرقابل مشاهده و صرفاً ترتیبی است. به همین دلیل از نظر فنی ادعا می‌کند نمی‌تواند بگوید دادن شیر به کودک گرسنه «مطلوبیت بیشتری» دارد از لذت خاویارِ یک فرد ثروتمند. این موضع خودش را به‌عنوان بی‌طرفی علمی معرفی می‌کند و می‌گوید هر قضاوتی در این‌باره ورود به اخلاق است، نه علم. 🔹اما این بی‌طرفی در عمل خنثی نیست. کنار گذاشتن مقایسه‌ی بین‌فردی مطلوبیت، دست اقتصاد را از دفاع نظری قوی از بازتوزیع می‌بندد و عملاً به نفع وضع موجود تمام می‌شود. اگر بپذیریم که مطلوبیت نهایی پول برای فقیر بسیار بیشتر از ثروتمند است، آن‌وقت مالیات تصاعدی، یارانه و دولت رفاه به یک ضرورت اخلاقی تبدیل می‌شوند. پس حذف اخلاق، خود یک انتخاب اخلاقی پنهان است، نه یک ضرورت علمی بی‌طرف. 🔸به همین دلیل، بسیاری از اقتصاددانان مدرن این چارچوب را نقد کرده‌اند. آمارتیاسن مطلوبیت را معیار مناسبی برای رفاه نمی‌داند و بر «توانمندی‌ها» تأکید می‌کند، اقتصاد رفاه جدید می‌پذیرد که هر سیاست عمومی ناگزیر بر فرض‌های اخلاقی استوار است، و اقتصاد رفتاری نشان می‌دهد ترجیحات افراد مستقل و خالص نیستند. نتیجه‌ی کلی این است که ناتوانی اقتصاد متعارف در مقایسه‌ی رنج کودک فقیر با لذت ثروتمند، نه یک حقیقت خنثی علمی، بلکه یک ساده‌سازی محافظه‌کارانه با پیامدهای جدی انسانی و سیاسی است. حکمران؛ روایت عمیق سیاست و اقتصاد🔻 @HokmranOnline

💢 رسواییِ یک درس اقتصادی: چرا اجازه نداریم بگوییم «این عادلانه‌تر است»؟ 🎙ساموئل بولز اقتصاددان مرکز تحقیقات استون در مورد نابرابری ثروت 🧠 یک مشکل عجیب در اقتصاد هست: به دانشجوها یاد می‌دهیم «نمی‌شود مطلوبیتِ آدم‌ها را با هم مقایسه کرد»؛ یعنی شادی و رنج را فقط «ترتیبی» می‌گیریم نه «عددی». 🔍 اما گوینده می‌گوید پایهٔ علمی محکمی برای این تعصب نیست؛ ما خیلی هم دربارهٔ اینکه چه چیزهایی مردم را خوشحال‌تر می‌کند می‌دانیم. 🥛 نتیجه‌اش چیست؟ طبق این فرض، نمی‌توانی بگویی لذتِ یک قاشق خاویار برای من کمتر است یا بیشتر از منفعتِ شیر برای بچهٔ یک خانوادهٔ فقیر! چون این یعنی «مقایسهٔ مطلوبیت‌ها». 🏠 بعد با طعنه می‌پرسد: اگر کسی واقعاً نتواند چنین داوری‌های بدیهی بکند، حاضر می‌شوی هم‌خانه‌اش باشی؟ این ناتوانی شبیه رفتار غیرانسانی نیست؟ ⚖️ و نکتهٔ اصلی: این فرض، عملاً جلوی حرف‌های کاملاً معمول دربارهٔ اخلاقِ بازتوزیع ثروت از ثروتمندان به فقرا را می‌گیرد—و این، به‌قول او، یک رسوایی در اقتصاد است. 🔻توضیح بیشتر این مساله در پیام بعد⏪ حکمران؛ روایت عمیق سیاست و اقتصاد🔻 @HokmranOnline

ایا اقتصاد شیلی الگوست ؟ شیلی الگوی اقتصاد نبود الگوی این بود که چطور با زور اسلحه جامعه را به ازمایشگاه تبدیل کنند بعد از کودتای خونین بچه های شیکاگو سیاست هایی را پیاده کردند که هیچ جامعه ای در شرایط عادی نمیپذیرد خصوصی سازی همه چیز نابودی اتحادیه ها سپردن زندگی مردم به بازار نتیجه چه شد ضریب جینی بالای ۵۷ یعنی جامعه ای دوپاره اقلیت ثروتمند در بالا اکثریت بدهکار و بی امنیت در پایین میگویند اقتصاد رشد کرد بله ثروت رشد کرد اما فقط برای بالاها کارگر فقیرتر شد. تحصیل کالایی شد.درمان لوکس شد بازنشستگی به قمار بدل شد وقتی دیکتاتوری تمام شد دولت های بعدی مجبور شدند زخم ها را پانسمان کنند نابرابری کمی کاهش یافت نه چون این مدل جواب داد بلکه چون بدون مداخله دولت جامعه منفجر میشدو بالاخره منفجر شد ۲۰۱۹میلیون ها نفر علیه سیستمی به خیابان امدند.که سال ها به اسم موفقیت فروخته شده بود اگر الگویی فقط با سرکوب زنده میماند اگر فقط برای یک درصد جواب میدهد اگر محصولش خشم توده ای است الگو نیست جنایت اقتصادی است ع.ع.ب. @antineoliberalism

خدا نگذرد از بانیان و حامیانِ وضع موجود. شوک حذف ارز ترجیحی که به مرور آثار خود را نشان می دهد و هر چه جلوتر برویم اثراتش مشهودتر است، هنوز تمام نشده وارد شوک گندم و نان می شویم و سپس شوک انرژی و قس علی هذا فعلل و تفعلل. رسما روندِ استحاله و براندازی را مسئولین به اسم عدالت و مبارزه با رانت و فساد کلید زده اند. آمریکا مگر احمق است که در این شرائط حمله کند؛ او مجددا بواسطه ی ناکارآمدی مسئولین دولتی و شکل گیری شلوغی ها بر روی زخم ها خواهد نشست و ضربات خود را بر پیکر چاک چاک ایران خواهد زد. ما تا کی بناست با دادنِ خون، چوبِ ندانم کاری ها و لج بازی ها و حماقت ها و خیانت های این حضرات را بخوریم؟! هیچ منطق عقلانی و شرعی ای پُشت این اصلاحاتِ اقتصادی نیست. @taammolatenazari

رانت رو باید با نظارت حذف کرد، نه با حذف ابزار. حذف ارز ترجیحی نه‌تنها رانت رو از بین نبرد، بلکه تولیدکننده‌های کوچک رو حذف و انحصار رو تقویت کرد. هزینه‌اش هم افتاد گردن مردم. @antineoliberalism

🔻رفتار رئیس جمهور با کارگران در مقایسه باسرمایه داران !؟ 👈 برشی از دوره MPA 💎 دکتر حجت الاسلام دکتر محسن خاکی ✅ دوره DPA حکمرانی عمومی در ادامه دوره MPA و بسیار کامل تر و مفصل تر از اون برگزار میشه. ⁉️ برای ثبت‌نام‌ در «دوره ی DPA» فرم زیر را تکمیل نمایید👇 فرم 🔹کانال شیپا (شبکه پیشرفت): @shipaa

داستان تخم‌مرغ همه‌ی ما داستان مرغ تخم‌طلا را خوانده‌ایم که یک درس اقتصادی مهم است در قالب یک روایت کودکانه: اگر با حرص و طمع شکم مرغ تخم‌طلا را بدرید، برای فردا تخم مفرغ هم نخواهید داشت. از همه‌ی مخاطبان عزیز عذر می‌خواهم که یادداشتم را با این داستان بچه‌گانه شروع کردم. قصدم توهین به شعور مخاطبان نیست. فقط می‌خواهم متر و معیاری در دست داشته باشیم تا میزان فهم و شعور "اقتصاددانان نولیبرال" را بسنجیم و ببینیم حقیقتا در کدام گروه سنی قرار می‌گیرند. طرفداران شوک درمانی، نوسان قیمت تخم‌مرغ را در یک ماهه‌ی اخیر هوا کرده‌اند و با غرور و افتخار می‌گویند: ببینید شوک‌درمانی نتیجه داد و قیمت تخم‌مرغ کاهش یافت! واقعا که دروغ کودکانه‌ای است. باید گفت شما که از پینوکیو بدترید، دست‌کم نوک دماغ‌تان را ببیند تا کمی جلوتر را هم دیده باشید! به‌راستی که اگر مساله سنجش میزان فهم و شعورشان نبود، حتی ارزش نداشت در جوابشان یادداشتی بنویسم. مرغ تخم‌گذار برای آنکه به حداکثر عمر مفیدش برسد به سه منبع غذایی نیاز دارد: منبع انرژی که مناسب‌ترینش ذرت است، منبع پروتئین که مناسب‌ترینش کنجاله‌ی سویایست، منبع ریزمغذی‌ها که مناسب‌ترینش پودر ماهی است. از ابتدای سال جاری تا قبل از شوک‌درمانی، قیمت ذرت حدود ۱۲ تومان نوسان می‌کرد. با شوک‌درمانی نوساناتش به حدود ۴۰ تومان رسید. از ابتدای سال جاری تا قبل از شوک‌درمانی، قیمت سویا حدود ۲۳ تومان نوسان می‌کرد. با شوک‌درمانی نوساناتش به حدود ۷۰ تومان رسید. از ابتدای سال جاری قیمت پودر ماهی حدود ۶۳ تومان نوسان می‌کرد. با شوک‌درمانی نوساناتش به ۱۴۵ تومان رسید. در نتیجه چه شد؟ قیمت تخم‌مرغ که بین ۹۰ تا ۱۳۰ تومان در نوسان بود ناگهان به ۴۵۰ تومان افزایش یافت. بدیهی است که با این دستمزدها کسی تخم‌مرغ شانه‌ای ۴۵۰ تومن نمی‌خرد. تخم‌مرغ هم تاریخ انقضا دارد و نمی‌تواند تا سال بعد صبر کند که انشاءالله دستمزدها افزایش یابند یا نیابند! بنابرین بعد از ۳ هفته مقاومت، روند کاهش قیمت تخم‌مرغ شروع می‌شود. آیا کاهش قیمت پایدار است؟ خیر! تولیدکننده سوله‌ی تخم‌گذاری را با تجهیزاتش اجاره کرده است. دست‌کم تا پایان دوره‌ی اجاره‌اش مجبور است همانجا بماند و نمی‌تواند به سرعت عقب‌نشینی کند. قبل از هر چیز با فایل اکسل‌اش، با توجه به قیمت‌های جدید، مقیاس بهینه‌ی جدیدش را پیدا می‌کند که پایین‌تر از مقیاس فعلی است. پس پودر ماهی و غیره را از جیره‌ی غذایی کم می‌کند تا عمر مفید مرغ‌ها طبق فورمول‌ها به سرعت تمام شود. چاره دیکری ندارد! به این ترتیب می‌تواند چند ماهی از پس قیمت تخم‌مرغ ۳۰۰ تومنی بر بیاید. شاید ناچار شود تقلب‌های دیگری هم کند. در این مدت مرغ‌ها به سرعت پیر و فرسوده می‌شوند و قابلیت تخم‌گذاری را از دست می‌دهند. سپس سرشان بریده می‌شود و به گوشت تبدیل می‌شوند. آن هم در حالیکه جوجه‌ی یک‌روزه‌ی تخم‌گذار که قیمتش اول سال ۳۱ تومان بود الان به ۷۰ تومان رسیده است. بسیار احمقانه است که فرض کنیم در چنین شرایطی، تعادل عرضه و تقاضا حفظ خواهد شد و قیمت تخم‌مرغ روی ۳۰۰ تومان تثبیت خواهد شد. البته فصل بهار و تابستان در پیش است و مطمئنا با کاهش هزینه‌های گرمایش، باز هم افت و خیزهایی خواهیم داشت. ولی جوجه را آخر پاییز می‌شمارند! با توجه به کل این مباحث واضح و آشکار است که "اقتصاددان‌"های پرادعا حتی به اندازه‌ی بچه‌های ابتدایی سواد اقتصادی ندارند. زیرا بچه‌ها داستان مرغ تخم‌طلا را در دوران دبستان می‌خوانند. ✍️ محمد نوید @antineoliberalism

💢 قرار بود فقط ۴ قلم کالا گران شود ولی سیل گرانی همه چیز را با خود برد! 🔸درسته پولمان ارزشش نصف شد ولی خب عیب ندارد عوضش یک میلیون کالابرگ (صدقه) به ما دادند! ✍🏻امیرحسین جعفری حکمران؛ روایت عمیق سیاست و اقتصاد🔻 @HokmranOnline

بر اساس گزارش کارگزاری آگاه، #بانک_ملت با ۷ میلیارد دلار، #بانک_پاسارگاد با ۱.۹ میلیارد دلار و #بانک_پارسیان با ۱.۴ میلیارد دلار دارایی ارزی، از محل تسعیر نرخ ارز ناشی از حذف نرخهای ترجیحی، به ترتیب ۴۵۰، ۱۳۰ و ۹۲ هزار میلیارد تومان سود میکنند. ✍🏻 کمپین عدالت بانکی 🔻 حکمران؛ روایت عمیق سیاست و اقتصاد @HokmranOnline

زمزمه حقوق ۲۸۰ میلیونی برای کارمندان برخی از دستگاه‌ها برای سال آینده! کارشناس برنامه ثریا: 🔹۷ برابر شدن حداقل حقوق هر دستگاه و وزارتخانه تبعیض‌آمیز است چون بعضی از ارگان‌ها همین الان حداقل حقوقشان ۴۰ میلیون است. مجلس حتما باید درباره این موضوع دقت داشته باشد. 🇵🇸 @Roshangari_ir

💢یاسر باقری، عضو هیات علمی دانشگاه تهران: آزادسازی قیمت نان، مصداق پوپولیسم راست است 🔹دویست و نود هزار میلیارد تومان را اگر به هشتاد میلیون نفر بدهید، به هر نفر سیصد هزار تومان در ماه می‌رسد که می‌شود نفری سه نان در ماه. حکمران؛ روایت عمیق سیاست و اقتصاد🔻 @HokmranOnline

اینکه توسعه بدون فساد ممکن نیست، قیمتگذاری یعنی رانت، یارانه‌ها را بدهیم به خود مردم و... تزهای جدیدی نیستند. این‌ها و چند جمله‌ی کلیشه‌ای دیگر را از فردای پایانِ جنگ با عراق بطرز تهوع‌آوری در گوش ما می‌خوانند. انگارنه‌انگار که چهل سال گذشت و دنیا عوض شده. چرا ما جلو نمی‌رویم؟! ✍🏻 احسان فرزانه 🔻 حکمران؛ روایت عمیق سیاست و اقتصاد @HokmranOnline