📖شاهنامه؛ میراثی ماندگار برای اندیشهی حقوق عمومی ایرانیان🇮🇷
شاهنامهی حکیم ابوالقاسم فردوسی، تنها یک حماسهی منظوم نیست؛ بلکه یکی از کهنترین رهنمودها برای اندیشهی حقوق اساسی ایرانیان است. داستان برآمدن ضحاک ماردوش و استیلای او بر ایرانزمین، یکی از درخشانترین و در عین حال تلخترین تمثیلها در باب «انتقال ارادی حاکمیت ملی به بیگانه» و «تأسیس ساختار استبداد» در دانش حقوق عمومی است.
برای کالبدشکافی این رویداد از منظر حقوق عمومی، باید فرآیند این گذار شوم را در دو پردهی حقوقی تحلیل کنیم:
پردهی اول
تفویض حاکمیت ملی به بیگانه
نقطهی عطف روایت، نه در ذات بیگانهی ضحاک، بلکه در #خطای استراتژیک و انفعال خود ایرانیان نهفته است. آنها به جای تکیه بر خرد جمعی و اتکا به ظرفیتهای درونی برای حل نابسامانیهای داخلی، دچار #استعمارپذیری_فکری شدند و به سوی ضحاک شتافتند تا یک بیگانه را به عنوان منجی برگزینند.
سواران ایران همه شاهجوی / نهادند یکسر به ضحاک روی
به شاهی بر او آفرین خواندند / ورا شاه ایرانزمین خواندند
این اقدام نابخردانهی ایرانیان و سپردن قدرت به دست بیگانهای که هیچگونه تعلق به بافتار جامعهی آنها نداشت نتیجهای جز به مسلخ رفتن حاکمیت ملی را رغم نزد و این تفویض سرابگونه، گسستِ قطعی میان «حاکمیت» و «منافع ملی» را رقم زد.
پرده دوم
استبدادی آشکار، استثماری نهادین و قربانی شدن سرمایهی ملی
پیامد محتوم این واگذاری ارادی، استقرار یک ساختار استثماری بود. ضحاک به عنوان نماد استعمار بیگانه، برای تداوم هژمونی خود، نیازمند تغذیه از مغز جوانان ایرانی بود که این موضوع استعارهای درخشان از «غارت سیستماتیک منابع انسانی» و «تهیسازی ظرفیتهای» یک ملت تحت سلطه است.
پندی که حکیم طوس برای ایرانیان به ارث گذاشته است، یک هشدار بنیادین در حقوق عمومی است.
پناه بردن یک ملت به نیروی #بیگانه برای رهایی از بحرانهای درونی، مصداق بارز «خودکشی سیاسی» است. واگذاری حاکمیت به غیر، به استعمار و استثمار ساختاری میانجامد و هزینهی این خطای تاریخی، با نابودی سرمایههای حیاتی یک ملت (مغزهای جوانان) پرداخت خواهد شد.
رشد یک ملت، تنها از مسیر بیداری ملی و اتکا به #نیروهای_درونی همان ملت قابل تحقق است و استمداد از بیگانه هدیهای به جز نقض استقلال، نابودی سرمایههای ملی و تباهی کیان کشور نخواهد داشت.
✍🏻مریم سادات بنیهاشمی
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق عمومی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
⛔️ ترسوها حق ندارند اسم عقلانیت را بیاورند! ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
⚖ برخورد با وحشتپراکنان، وظیفه حتمی قوه قضائیه
1⃣ این روزها برخی رسانهها با تیترهایی دلهرهآور، تصویری بحرانی از اقتصاد کشور ترسیم میکنند؛ تصویری که گاه ایران را در آستانه سقوط نشان میدهد و از آیندهای بهمراتب سختتر خبر میدهد. اما پرسش اینجاست که آیا چنین فضاسازیهایی را میتوان رویکردی حرفهای و قابل قبول در رسانه دانست؟
2⃣ در ادبیات قرآنی، برای توصیف اینگونه رفتارها از واژه #مرجفون استفاده شده است؛ تعبیری که به ایجاد اضطراب و ناامیدی در جامعه اشاره دارد. مبتنی بر آیات قرآن امام شهیدمان{قدس الله نفسه الزکیه} بارها در سخنان خود نسبت به ابعاد خطرناک ارجاف هشدار داده و بر ضرورت برخورد جدی با آن تأکید کردهاند.
3⃣ مرجفون کسانی هستند که #امنیت_روانی جامعه را نشانه می گیرند. اما اینکه چه تحلیلی را باید #ارجاف دانست و کدام تحلیل را #انصاف یک ملاک روشن دارد. هر تحلیلی که نتیجه آن #ترس، اضطراب و #ناامیدی جامعه باشد، قطعاً تحلیل نادرستی است.
قائد شهید بی پرده اعلام داشته اند که «بعضی ها با خبری که می دهند با تحلیلی که می کنند با تفسیری که از وقایع می کنند در مردم تردید ایجاد می کنند ترس ایجاد می کنند این از نظر خدای متعال مردود است.»(۱۳۶۶/۰۸/۰۶) ستون پنجم دشمن «مردم را می ترسانند: آقا بترسید؛ مقابله با آمریکا مگر شوخی است؟ پدرتان را در می آورند!»(۱۳۹۱/۰۷/۱۹)
4⃣ مرجفون برای پیشبرد اهدافشان از ارزشهای انسانی مانند «آزادی بیان»، «آزادی اطلاعات» و «عقلانیت» سوء استفاده می کنند. به بیان رهبر شهیدمان «اساساً آزادی برای هدایت افکار است، برای رشد افکار است، برای پیشرفت جامعه است.» (۱۳۶۶/۰۲/۱۸) در حالی که ترساندن جامعه هیچ نسبتی با رشد و پیشرفت ندارد!
بنابراین یکی از مرزهای آزادی تشنج عمومی در جامعه است.(۱۳۶۶/۰۲/۱۸) برخی با انتشارات اطلاعات مختلف مانند میزان خسارات جنگ و عواقب ادامه جنگ سعی در القای ضرورت سازش با دشمن به مخاطب خود دارند.
این اطلاعات جهتدار که هرگز هزینه های واقعی سازش را شامل نمیشود به بیان رهبر شهید، مصداق «تحلیل غلط» است.
ارجاف با عقلانیت هم سنخیت ندارد.«ترسوها حق ندارند اسم عقلانیت را بیاورند! ترسیدن و فرار کردن و میدان را خالی کردن اسمش #عقلانیت نیست، اسمش همان ترس و فرار و مانند این ها است! عقلانیت یعنی محاسبه درست.»(۱۳۹۹/۰۷/۲۱)
5⃣ اما با #مرجفون چه باید کرد. سیدشهیدان، خامنه ای عزیز با تکیه بر آیه ۶۰ سوره مبارکه احزاب تکلیف را روشن کرده است.«اگر دست برندارند این شایعه پراکن ها، این تشنج آفرین ها، این کسانی که جامعه را از سلامت و از سکون و آرامش خودش می خواهند خارج کنند ،... ما تو(پیامبر) را به جان آنها خواهیم انداخت تا انتقام مردم را بگیری» (۱۳۶۶/۰۲/۱۸) «تو را مامور می کنیم که به سراغ اینها بروی و مجازاتشان کنی. اینقدر که مسئله امنیت روانی مهم است»(۱۴۰۳/۰۸/۰۶) «لذا باید در زمان خود و با شیوه لازم مرجفون فی المدینه ادب بشوند تا این امنیت دشوار به دست آمده و این وحدت کلمه از بین نرود.»(۱۳۵۹/۱۲/۲۲)
در میان ارکان مختلف حاکمیت، قوه قضائیه به عنوان پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی، مسئولیت تحقق بخشیدن به عدالت را عهدهدار است.
6⃣ اصل ۱۵۶ قانون اساسی «احیای حقوق عامه» را به عنوان دومین وظیفه بر دوش قوه قضائیه گذاشته است. حفظ امنیتروانی شهروندان از روشنترین مصادیق #حقوق_عامه است.
بنابراین از دستگاه عدالت برخورد به موقع و موثر با مرجفون مطالبه ملت ایران می باشد.
✍🏻فاطمه سادات نقوی
دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه تهران
📚مطلب پیشنهادی جهت مطالعه بیشتر:
"مرجفون؛ لرزهاندازان بر امنیّت روانی جامعه"
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
🔸بعثتِ مردم در شاهنامه: کهنالگویی برای فهم یک مفهوم در حقوق عمومی ایران🔸
#قسمت_اول
حقاً و انصافاً، شاهنامه فردوسی اباطیل و اساطیر الاولین نیست؛ بلکه کهنالگوهای متعددی را در ساحتهای گوناگون، از جمله در حقوق عمومی، به نمایش میگذارد. یکی از این کهنالگوها، مفهوم بعثتِ مردم است.
بر خلاف آنچه در ظاهر به نظر میرسد و گمان میرود که #مبعوث_شدن_مردم امری بدیع و نو در ساحت حقوق عمومی ایرانزمین است، این معنا سابقهای طولانی در ضمیر ناخودآگاه جمعی ایرانیان دارد. گویی هرگاه سرمایهای ملی از دست میرود یا آسیبی جدی به کیان کشور وارد میشود، در ژن ایرانیان نوعی جوشش و خروش برای مقابله با آن تهدید پدید میآید.
این استعداد، موهبتی الهی و نوعی وحی تکوینی است که در نهاد ایرانیان به ودیعت نهاده شده است؛ نظیر آنچه در آیه شریفه آمده است:
وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ{نحل: ۶۸}
در چنین وضعی، اتحادی منسجم میان ارکان مردم (فارغ از هرگونه منش سیاسی و مذهبی) رخ میدهد و همگان در برابر آسیبی که خصم وارد کرده است، یکپارچه میشوند.
شاهنامه و صورتهای گوناگون بعثت مردمی
شاهنامه، نمونههای فراوانی از این بعثت را به تصویر کشیده است. از جمله:
۱. بعثت برای خون ریختهشدهی سیامک
۲. بعثت برای قصاص خون ایرج
۳. بعثت برای لرزاندن پایههای قدرت استبدادی ضحاک
۴. و در اوج، بعثت برای خون جوشان سیاووش
🔺ضحاک و بعثت علیه شجرهی ملعونهی #استبداد
ضحاک، آن استبدادِ ریشهدواندهای است که از رهگذرِ خوردن مغز ایرانی، هزار سال تداوم یافته و به شجرهای تناور و ملعونه بدل شده است. در ظاهر، برانداختن چنین قدرتی به دست مردمی مبعوث، واقعبینانه به نظر نمیرسد؛ اما در متن شاهنامه، همین امر تحقق مییابد و مردم کار را تمام میکنند.
این، یکی از برجستهترین جلوههای کهنالگوی بعثت در ضمیر ایرانی است: آنجا که مردم، در لحظهی تهدیدِ وجودی، از پراکندگی به انسجام میرسند و ناممکن را ممکن میکنند.
🔺 سیاووش؛ عالیترین مرتبهی بعثت
به نظر شاید، عالیترین نوع بعثت در شاهنامه، بعثت برای خون سیاووش است.
سیاووش تنها یک شاهزاده نبود؛ او یک سرمایهی گرانمایهی ملی بود. سرمایهای که بر اثر خدعههایی در داخل، زمینهی ترور او به دست توران، یعنی کشور خصم، فراهم شد.
از همینجاست که شاهنامه از سطح یک روایت حماسی فراتر میرود و به الگویی برای فهم مناسبات حقوق عمومی نزدیک میشود: وقتی ضعف و خدعهی داخلی، راه را برای ضربهی دشمن خارجی هموار میکند، ملت در مقام بعثت تاریخی خود وارد میدان میشود و کار را تمام میکند.
در این میان، رستم که نماد #حرکت_خودجوش_مردمی است؛ همان نیرویی که در مهلکهها افتخار میآفریند با آنکه دلِ خوشی از کیکاووس ندارد، باز به نزد او میرود و از او سپاه میطلبد. کیکاووس در اینجا نماد آن #دولتِ_ضعیف و ناتوانی است که به دشمن پالس ضعف میدهد؛ چیزی شبیه شاه سلطان حسینِ عصر صفوی. اما به هر سو، در لحظهی خطر، اتحادی مقدس و منسجم در میان ایرانیان پدید میآید و جبههای مشترک در برابر خصم شکل میگیرد.
❗️ادامه دارد...
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
اســــاس
🔸بعثتِ مردم در شاهنامه: کهنالگویی برای فهم یک مفهوم در حقوق عمومی ایران🔸 #قسمت_اول حقاً و انصافاً
🔸نقطهی برجستهی شاهنامه؛ این کهنالگو🔸
#قسمت_دوم
نکتهی برجسته در این کهنالگو آن است که هر بار این بعثت در میان مردم ایران رخ میدهد، با همهی صعوبتها و موانع، کار در نهایت به دست خودشان تمام میشود.
این نکته در داستان سیاووش (که طولانیترین داستان شاهنامه است) به روشنی دیده میشود. فرجام این بعثت، به نابودی همهی قاتلان سیاووش حتی به نابودی افراسیاب میانجامد.
به بیان دیگر، شاهنامه به ما میآموزد که در لحظههای بحران، اگر #بعثت_ملی رخ دهد، نتیجه هرچند با تأخیر و رنج فراوان، در نهایت به سود ایران و ایرانی رقم خواهد خورد.
🔺بعثت مردم؛ یک مفهوم ریشهدار در حقوق عمومی ایران
از این منظر، این گزاره که "بعد از این هم به توفیق الهی اگر چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابلهی با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد. ۱۴۰۴/۱۱/۱۲" صرفاً یک تعبیر خطابی یا احساسی نیست؛ بلکه با کهنالگوهایی که در ساحت حقوق عمومی شاهنامه بهوفور مشهود است، قابل تأیید و اتکاست.
البته این سخن، نافی جایگاه رهبر الهیِ متصل به عالم معنا نیست؛ چهبسا او از غیب خبر دهد و افق حادثه را بهتر ببیند. اما آنچه در صحنهی عمل تاریخی کار را به انجام میرساند، بعثت ملت است؛ همان نیروی نهفتهای که در بزنگاهها از قوه به فعل درمیآید.
🔺فردوسی را باید از نو خواند
از همینرو، باید بیان آن قائد شهید را جدی گرفت که فرمود: "فردوسی را بزرگ کنید. فردوسی باید هم بزرگ شود. فردوسی در قله است. (۱۳۸۱/۱۱/۸)"
برای رسیدن به قله، باید قلل را شناخت. اگر بخواهیم مفهوم امتِ مبعوث را در ساحت حقوق عمومی بفهمیم، باید آن را نه فقط در نظریههای جدید، بلکه در ادبیات داستانی و عرفانی خود نیز جستوجو کنیم. گاه یک ملت، پیش از آنکه مفاهیم خود را در قالب نظریههای مدرن صورتبندی کند، آنها را در حافظهی تاریخی و در ناخودآگاه جمعیاش زیسته است. شاهنامه یکی از مهمترین منابع این حافظه است.
آری! آخرِ شاهنامه خوش است؛ نه از آن رو که رنج و خون و فراق در آن کم است، بلکه از آن رو که در میانهی حوادث، ژن ایرانی به انبعاث درمیآید و کار را به نفع ایران و ایرانی تمام میکند.
شاید به همین دلیل، «بعثت مردم» در ایرانزمین مفهومی نوظهور نیست؛ بلکه کهنالگویی ریشهدار است که فردوسی آن را در بلندترین قلهی ادبیات ما به تصویر کشیده است.
✍🏻داوود شاهی
دانشآموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه قم
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
📝 اَساسنوشت
📌از کوره حوادث تا اقتدارِ حق: تجلیِ امتِ آگاه
امت، سیاهی لشکر نیست. تودهای منسجم، آگاه و آزاد و بصیر است که از #تجربههای تلخ و شیرین درسها آموخته و از کوره حوادث طاقتفرسا سرافراز به در آمده و همسو با امام خود طريق رشد را میپیماید و دستاوردهای ملموس میطلبد و به کمتر از تنبيه متجاوز، دریافت غرامات و برچيده شدن سایه جنگ راضی نمیشود.
فراتر اینکه، در انتظار برآمدن قالبهای بهروز و تأثیرگذار برای #تداوم_نقش_تعیینکنندگی خویش در ساخت سرنوشت جامعه اسلامی است.
🌐مطلب مرتبط🌐
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
📝 اَساسنوشت
🔄 نهضتِ مستمر؛ چرخهی تحقق اهداف
نهضت انقلاب اسلامی نه صرفاً باهدف ایجاد حکومتی اسلامی، بلکه با عنایت به #ثمرات یک «حکومت اسلامی» بود که توانست مردم مسلمان را حول محوری واحد #متحد نماید و با پذیرفتن نقش و #مسئولیت انقلابیِ «جمعی» به پیروزی برساند. بر همین اساس تا حصول یکایک آن ثمرات و نتایج که امری مستمر، تدریجی و نسبی است، هیچگاه کار انقلاب و وظیفه انقلابی مردم خاتمه نیافته است.
دقیقاً همان روزی که مردم با تصور اتمام مأموریت انقلابی خود صحنه حکومتداری را ترک نمایند، زاویهها و انحرافات از اهداف انقلاب شدت مییابد و البته راهکار بازگشت به مسیر نیز همین ایفای نقش انقلابی، متناسب با شرایط موجود است.
🌐مطلب مرتبط🌐
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
📝 اَساسنوشت
❗️مردم؛ نه تماشاگر، بلکه پیشران
در حکومت اسلامی مبتنی بر مردم سالاری دینی، قطعاً نبود سازوکارهای لازم جهت #مطالبهگری مردمی، مانعی بسیار جدی برای اثرگذاری بهحساب میآید. اما مانع جدیتر #ترویج_فکر و باوری است که در پی آن مردم دیگر برای خود نقشی اساسی در پیش برد و تحقق اهداف و آرمانها قائل نیستند و دیگر خبری از روحیه انقلابی بیدارگرِ بیدادستیزِ عملگرا و آگاه نیست. درحالیکه نسل انقلاب هنوز در میان جامعه ما نفس میکشد و حقیقتاً زمان معتنابهی از آن دوران سپری نشده است.
🌐مطلب مرتبط🌐
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
📍 تیشه به ریشه؛ تأملات اساسی بر انهدام نظم حکمرانی فضای مجازی
⬇️ بخش اول ⬇️
در فرهنگ حکمرانی ایرانی، هرگاه با پدیدهای پیچیده یا مجموعهای از چالشها روبرو میشویم، راهحل نخست، «تشکیل ستاد» است. این رویکرد، که در مواجهه با بسیاری از مسائل گرفته شده است، در حوزه خطیر «فضای مجازی» نیز خود را نشان داده است. «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» مصداق بارز این رویکرد است؛ ساختاری که ظاهراً برای ایجاد هماهنگی در حوزهای چندوجهی و حل موازیکاریها و تشتت در میان دستگاههای متعدد، بنیان نهاده شده است.
اما پرسشِ اساسی که مطرح است، این است که آیا مسئله صرفاً «کمبودِ ستاد» است، یا اینکه «جایگاهِ حقوقی و معماری کلان نهادی» در این حوزه، خود نیازمند بازنگری و شفافسازی است؟ در مورد «فضای مجازی»، ماجرا بسیار فراتر از یک تقسیم کارِ اداریِ صرف است؛ زیرا این حوزه، از ماهیت و اقتضائات خاصی برخوردار است که آن را از سایر حوزههای حکمرانی متمایز میسازد.
بیش از یک دهه پیش، نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران، با درک عمق راهبردی فضای مجازی و چااش پراکندگی تصمیمگیریها و تشتت میان دستگاهها، گامی فراتر از تشکیل ستادهای اجرایی برداشت. «شورای عالی فضای مجازی» و «مرکز ملی فضای مجازی» با حکم صریح مقام رهبری تأسیس شدند. فلسفه این تصمیم آن بود که فضای مجازی نه صرفاً یک «بستر فنی» یا «ابزار ارتباطی»، بلکه عرصهای است که بهطور همزمان، ابعاد حیاتیِ «امنیت ملی»، «فرهنگ عمومی»، «اقتصاد دیجیتال» و «حقوق شهروندی» را در خود جای داده است. لذا، سیاستگذاری کلان در این حوزه، نیازمند نهادی «فراقوهای» بود تا از نوساناتِ سیاسی دولتها و رقابتهای ساختاری مصون و چشماندازی بلندمدت و پایدار را ترسیم کند.
در چنین چارچوبی، ظهورِ «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» پرسشهای جدی و چندلایهای را مطرح میکند:
۱. نسبتِ دولت با ساختار فراقوهای: وقتی نهادی چون «شورای عالی فضای مجازی» با حکم مقام رهبری تأسیس شده و جایگاه حقوقی آن در هرم هنجاری نظام حقوقی کشور تثبیت گردیده است، ایجاد ساختاری جدید، بهویژه توسط قوه مجریه، که عملاً کارویژههای آن با ساختار پیشین همپوشانی داشته یا در عرضِ آن قرار گیرد، از منظر حقوق عمومی محل نقد است. در دانش حقوق عمومی، حتی مداخله در ساختار یک نهاد قانونی عادی نیز نیازمند مبنای صریح و قانونی مشخص است؛ حال آنکه شورای عالی، در سطحی فراقوهای و با استناد به اختیارات رهبری تأسیس شده است.
۲. ابهام در عنوان «رئیس شورای عالی امنیت ملی»: نکته دیگری که بر ابهامات حقوقی این مسئله میافزاید، ذکر عنوان «رئیس شورای عالی امنیت ملی» در ذیل حکم انتصاب مسئول این ستاد است. این عنوان، بلافاصله این پرسش را به ذهن متبادر میکند که آیا تشکیل این ستاد، مبتنی بر «مصوبه» شورای عالی امنیت ملی بوده است؟ اصل ۱۷۶ قانون اساسی، جایگاه این شورا را تبیین کرده و مقرر میدارد که مصوبات آن تنها پس از تأیید مقام رهبری، اعتبار اجرایی مییابند. یعنی حتی اگر چنین مصوبهای در شورا وجود داشته باشد، فرآیند حقوقی کامل آن (تصویب در شورا و سپس تأیید رهبری) باید طی شده باشد.
۳. «بدعتهای خاموش» و فرسایش نظمِ حقوقی: در غیاب یک مصوبه شفاف و رسمی، و یا حتی اگر مصوبهای وجود داشته باشد اما جزئیات آن منتشر نشود، مسئله «مبنای حقوقیِ صلاحیت» به یکی از پرسشهای مهم در تحلیل حقوق اساسی موضوع بدل میشود. در ساختار شعام، «رئیس شورا» نقش هماهنگکننده و ادارهکننده را دارد، نه مرجع صدور دستورات مستقل. تصمیمات این شورا، حاصل اجماع اعضاست و در قالب «مصوبه شورا» شکل میگیرد، نه ابتکار فردی رئیس آن. بنابراین، صرف عنوان «رئیس شورا» نمیتواند مجوزی برای ایجاد سازوکارهای جدید و مستقل از فرآیند شورایی باشد. این وضعیت، مصداق «بدعتهایِ خاموش» است؛ بدعتهایی که با اقدامات اداری ظاهراً کوچک آغاز شده، و در صورت عدم پاسخ و مواجهه مقتضی نسبت به آن، به تدریج به «رویه موجود» بدل شده و صلاحیتهای جدید و مغایر قانون در عمل ایجاد میکنند.
حقوق اساسی، دقیقاً برایِ جلوگیری از چنین «لغزشهای تدریجی» و «فرسایش نظم حقوقی» طراحی شده است. مرز میان صلاحیتها، نه یک تشریفات صرف، بلکه سازوکاری برای جلوگیری از هرج و مرج ساختاری و سردرگمی مسئولیتهاست. هرگاه این مرزها با تفسیرهای موسع، بدعتهای خاموش، یا حتی «کودتا علیه مصرحات قانونی» جابهجا شوند، نظم حقوقی و نهادی نیز به تدریج دچار فرسایش میشود؛ فرسایشی که در کوتاهمدت شاید محسوس نباشد، اما در بلندمدت به تکثرِ مراکز تصمیم و ابهام خطرآفرین در حدود و ثغور مسئولیتها میانجامد.
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
📍 تیشه به ریشه؛ تأملات اساسی بر انهدام نظم حکمرانی فضای مجازی
⬇️ بخش دوم ⬇️
در بخش پیشین، به بررسی ابهامات حقوقی ناشی از تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» پرداختیم. اکنون، پرسش عمیقتری مطرح میشود: این اشتیاق برای «ساختارسازی جدید» و «ایجاد ستادهایِ موازی» در فضایی که خود دارای نهادهای کلان و مصوب است، ریشه در کدام واقعیتهای مدیریتی و سیاسی دارد؟ پاسخ احتمالی، در پدیدهای است که میتوان آن را «سیاستزدگیِ کارگزارانه» نامید.
«سیاستزدگیِ کارگزارانه» به معنای اولویت دادن به منافع کوتاهمدت سیاسی، جناحی، بر منافع بلندمدت ملی و راهبردی است. در زمینه فضای مجازی، این پدیده خود را در قالب تلاش برای «قبضهکردن حوزههای حساس تصمیمگیری» و «انتقال وزن تصمیمگیری از نهادهای تخصصی و رسمی به حلقههای نزدیک به محافل حزبی» نشان میدهد. این رویکرد، «تکنوکراسیِ ستادی» و «حکمرانی محفلی» را به جای «حکمرانی خردورزانه و مبتنی بر تخصص» مینشاند؛ نه به منظور حل عمیق مسائل، بلکه برای تولید قدرت سیاسی و وزنکشی حزبی در فضایی که بیش از هر زمان دیگری بر ادراک جامعه تأثیرگذار است.
این مهم، غالباً با توجیهاتی نظیر «نیاز به هماهنگی بیشتر» یا «چابکسازی فرآیندها» صورت میپذیرد، اما در عمل، منجر به دیوانسالاری موازی و فلج شدن تصمیمگیری میشود. حال آنکه این رویکرد، در حوزهای به نام «فضای مجازی» رخ میدهد، حوزهای که امروز «بستر تام و تمام جنگ ترکیبی دشمن» قلمداد میشود.
وقتی مدیریت فضای مجازی، به جای آنکه بر اساس منطق تخصصی، حقوقی و راهبردی صورت پذیرد، قربانی سیاستبازیهای جناحی و ساختارسازیهای فاقد پشتوانه حقوقی گردد، دو پیامد ویرانگر اجتنابناپذیر در انتظار خواهد بود:
الف. تشتت فرماندهی و از دست دادن ابتکار عمل در نبرد ادراکی:
دشمن، امروز با بهرهگیری از تمام ظرفیتهای خود، در ابعاد گوناگون فضای مجازی – از شبکههای اجتماعی و پیامرسانها گرفته تا پلتفرمهای محتوایی و حتی زیرساختهای فنی – در حال اجرای یک «جنگِ ترکیبی» تمامعیار است. این جنگ، لزوماً با شلیک موشک آغاز نمیشود؛ بلکه با «تحریف روایت»، «ایجاد شکاف اجتماعی»، «تضعیف سرمایه اجتماعی» و «القای ناامیدی» پیش میرود. در چنین میدانی، «انسجام نهادی» و «فرماندهی واحد» نقشی حیاتی ایفا میکند.
اما سیاستزدگی کارگزارانه در این عرصه، که منجر به تشکیل ستادهای موازی و تکثر مراکز تصمیم میشود، دقیقا برخلاف این نیاز راهبردی عمل میکند. در حالی که دشمن با یکپارچگی تمامعیار در حال کنشگری ست، دستگاههای داخلی به جای تمرکز بر دفع تهدید، درگیر «تقابلهای ساختاری»، «رقابتهای باندی» و «اولویتبندیِ منافع کوتاهمدت حزبی و سیاسی» میگردند. این وضعیت، عملاً ابتکار عمل را از دست خارج کرده و فضایِ مجازی را به «میدان باز» برای مانور دشمن تبدیل میکند.
ب. فرسایش شدید اعتماد عمومی و تضعیف سرمایه اجتماعی:
در عصر اطلاعات، اعتماد عمومی به عنوان سرمایه اجتماعی، قدرتمندترین اهرم اقتدار و امنیت ملی محسوب میشود. وقتی شهروندان، تصمیمات حیاتی حاکمیت در حوزهِ حساس فضای مجازی را ناشی از «بدعتهای خاموش» و «منازعات پشت پرده» ببینند،اعتمادشان به تدریج رنگ میبازد.
این وجه از سیاستزدگی با دور زدن سازوکارهای قانونی و شفاف، این اعتماد را به شدت مخدوش میسازد. اقدامات غیرشفاف و ایجاد ساختارهایی که مبنای حقوقی مستحکمی ندارند، این پیام را به جامعه مخابره میکنند که منافع عمومی، فدای منافع گروهی شده است. این امر، نه تنها مشارکت فعال شهروندان در تأمین امنیت فضای مجازی را کاهش میدهد، بلکه جامعه را در برابر «جنگ روانی دشمن» آسیبپذیرتر میسازد. در میدان جنگ ترکیبی، دشمن از همین شکاف اعتماد، بیشترین بهره را میبرد.
نتیجه آنکه راه حل همین است؛ بازگشت به نظم حقوقی برای حکمرانی مقتدر و منسجم.
به عبارت دیگر، فضای مجازی، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند «حکمرانی تخصصی»، «منسجم» و «قانونمدار» است. این امر، نه با خلق ستادهای موازی و نه با تفسیرهای موسع از اختیارات، بلکه با «پایبندی دقیق به نظم حقوقی موجود» و «تقویت نهادهای تخصصیِ مصوب و فراقوهای» در این حوزه حاصل میشود.
با این حال اما، پرسش اساسی و بیپاسخ همچنان پابرجاست: «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» دقیقاً بر کدام مبنای حقوقیِ مستحکم شکل گرفته و این حکم، با استناد به کدام مصوبه رسمی و با کدام اختیار قانونی مصرح صادر شده است؟ پاسخِ روشن و شفاف به همین پرسش ساده، نه تنها بسیاری از ابهامات امروز را برطرف خواهد کرد، بلکه گامی اساسی در جهت بازگرداندن فضای مجازی به مسیر «حکمرانیِ مقتدر، منسجم و مبتنی بر قانون» خواهد بود و از تبدیل آن به «بستر امن جنگ ترکیبی دشمن» جلوگیری خواهد کرد.
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
🔻ائتلاف امت اسلام حول محور "الله اکبر" 🔻
به حکم آیه کریمه " ان هذه امتکم، امه واحده و انا ربکم فاعبدون" ( اصل ۱۱ ق.ا.ج.۱)مسلمانان، #امت_واحده و برادر یکدیگرند و علیه دشمنان اسلام می بایست مصداق آیه شریفه "و اعدو لهم مااستطعتم من قوه"( اصل ۱۵۱ ق.ا.ج.ا) باشند.
"امت" از جمله واژگانی است که برای مسلمانان ارمغان اتحاد و وحدت است؛ و در این برهه از تاریخ که رژیم صهیونیستی کودک کش با مشارکت آمریکای جنایتکار با ترفندهای مختلفی از جمله طرح صلح ابراهیم به دنبال سیطره بر قدس شریف و منابع اقتصادی کشورهای مسلمان خاورمیانه هستند، ضرورت دارد که کشورهای اسلامی بیش از پیش به حکم قرآن شریف، #ائتلاف_امت_اسلام را شکل داده و به صورت یکپارچه علیه رژیم صهیونیستی و آمریکا متحد شده، تا من بعد، عزتمندانه حول محور اسلام، مدیریت منابع و امنیت خود را بر عهده گیرند؛ چرا، علاوه بر آنکه قرآن سلطه کفار را بر مسلمین نمی پذیرد( وَلَن یَجعَلَ اللهُ لِلکافِرینَ عَلَی المُؤمِنینَ سَبیلًا) کسی که محتاج منابع مسلمانان هست، غرب و ابرقدرتهای پوشالی هستند که باید برای تامین نیاز روزمره خود، از جمله نفت، ملتمس مسلمانان باشند.
اصل ۱۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با چنین دیدگاهی و در راستای وحدت و ائتلاف امت اسلام در همه امور، مقرر شده است؛ که نیاز به توجه ویژه مردم، اندیشمندان و دولتمردان جهان اسلام برای رسیدگی به امور مسلمانان دارد؛ "من اصبح لایهتم بامور المسلمین، فلیس بمسلم".
پیام اخیر مقام معظم رهبری( ذی الحجه ۱۴۴۷ ه.ق مصادف با ۱۴۰۵ ه.ش) به حاجیان بیت الله الحرام و امت اسلام می تواند نقطه عطفی بر ائتلاف و وحدت امت اسلام حول محور "الله اکبر" باشد؛ لذا زیبنده است این ایام( ذی الحجه) به نام "ائتلاف امت اسلام" نام گذاری گردد؛ و دلیل آن، اولا، این است که در این ایام، قلوب مسلمانان بیش از همیشه به یکدیگر پیوند خورده و با رمی جمرات موضع مشترکی علیه جنایتکاران و شیاطین عالم اتخاذ می نمایند و ثانیا، اثر پیام مقام معظم رهبری در این شرایط تاریخی اثر جهانی دارد.
در نهایت، این که، وقت آن رسیده که مسلمانان امت اسلام همدلی کرده و به این نتیجه برسند که وعده های آمریکا و اسرائیل سرابی بیش نیست و قدرت و رستگاری مسلمانان حول محور #الله_اکبر در اتحاد و خرد جمعی آنهاست.
✍🏻 حسن طیبی
دانشجوی دکتری حقوق عمومی
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
🍃قلهی غدیر؛ الگوی حکمرانی در نظام انقلابی اسلام🍃
در انديشۀ سياسی اسلام به طور عام و به ویژه در مرام فكری شيعه(اماميه)، انديشهورزی سياسی و تشكيل حكومت و اساساً ورود به عرصه سياست با مفهوم كليدی #امامت به نحو وثيقی گره خورده است.
ولايت امر و امامت امت از مفاهيم ريشهدار در ادبيات فقهی و كلامی شيعه است. اصل امامت با گستره وسيع خود، كه مقولهای اعم از حكومت و دولت است، مبنای فلسفه سياسى تشيع به شمار میرود.
مقوله امامت كه جايگاه خاصی در علم كلام دارد، پیامدهاى فقهى مشخصى نيز داشته است که بخشی از این اقتضائات در ابواب گوناگون کتب و آثار فقهی مانند «حج»، «جهاد»، «زکات» و «حدود» بازتاب یافته است.
اصل امامت در مکتب تشیع، تبلور حساسیت و اهتمام حداکثری مکتب به #اجرای_قانون و اجرای #صحیح قانون است.
🔸هم قانون خدا اجرا بشود و هم درست اجرا بشود.
از آنجا که بر اساس اندیشه بنیادین این نظام فکری-عقیدتی، اجرای احکام همهجانبه و جاویدان اسلامی و پایبندی به آنها در ساحت فردی و اجتماعی، صراط مستقیمِ نیل به رستگاری حقیقی این جهانی و آن جهانی است، تشریع اصل امامت تمامکننده و اکمالبخش مکتب و عینیتبخش آن است.
به مدد اصل امامت، #قانون_احسن (شریعت اسلامی) به نحو احسن (با امامت امام و حضور و مشارکت امت) اجرا میشود. افزون بر این، اصل امامت، توأمان قاعده «نظامساز» و «نظامبرانداز» است.
اقتضای نظام امامت که پیوندی معنادار با اصل #عدالت دارد، به نحو سلبی طرد نظامهای حکومتی جائرانه و مقابله با آنها و نپذیرفتن ولایت آنها، و به نحو ایجابی تلاش در مسیر برپایی نظام امامت عدل و پیوستن به آن و پذیرش چنین نظامی است. لذا پایبندی به اصل امامت، نظام عادلانه را میسازد و نظام ظالمانه را برمیاندازد.
انقلاب اسلامی، هم به لحاظ معرفتی و هم سیاسی امتداد پیام غدیر در عصر ماست. خمینی کبیر به یاری مردم مسلمان بپاخاسته، نظام امت و امامت را بر مبنای این آموزه اساسی، در عصر انقلاب اسلامی در ایران زمین بنیاد نهاد.
همین پیام تاریخی و ابدی غدیر، با ظرافت خاصی در #اصل_دوم_قانون_اساسی بهعنوان يکی از پایههای ایمانی جمهوری اسلامی درج شده است
"امامت و رهبرى مستمر و نقش اساسى آن در تداوم انقلاب اسلام"
✍🏻دکتر حامد نیکونهاد
عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse
اســــاس
🔸نقطهی برجستهی شاهنامه؛ این کهنالگو🔸 #قسمت_دوم نکتهی برجسته در این کهنالگو آن است که هر بار ا
🔸چشم اسفندیار: تمثیلی لطیف و البته راستین، از خطای تشخیص جمعی در ساحت عمومی🔸
#قسمت_سوم
برای شناخت بهتر شخصیت فردوسی، با رجوع به بیانات #قائد_شهید میتوان جایگاه این فرد حکیم را بهتر شناسایی کرد. ایشان در خصوص این شخصیت برجسته فرمودند: «فردوسی، ایران را سروده است. ۱۳۷۲/۰۶/۱۰»
در واقع، فردوسیِ در قله، با حکمت و اشرافی که داشت، #هویت_جمعی ایرانیان را بهنیکی ادراک کرد و نقاط ضعف و قوت آن را به رشتهی نظمی منسجم درآورد.
یکی از رفتارها و منشهای جمعیِ هویت ایرانی، در تمثیل چشم اسفندیار صورتگری شده است؛ چشم اسفندیار برای ایرانیان به مثابه پاشنهآشیل برای یونانیان است. البته ذکر این نکته لازم است که مقایسهی چشم در برابر پاشنه، اوج غنا و لطافت ادبی تمدن ایران در برابر تمدن یونان را میرساند؛ زیرا پاشنه در حضیضترین نقطهی آناتومی بدن انسان قرار دارد و چشم در فوقانیترین نقاط آن. همچنین لطافت و حساسیتی که به هنگام آسیب رسیدن در چشم هست، به هیچوجه در پاشنه احساس نمیشود و غلیان احساس خواننده در تیر خوردن چشم بسی بیشتر از پاشنه است.
حال، چشم نماد چیست؟ آنچه از ظاهر آن متبادر میشود، مراد از این قوهی باصره، داشتن #بصیرت و هوشیاری است؛ همانطور که «برخورداری از عنصر بصیرت به مثابه برخورداری از نعمت چشم در انسان است. ۱۴۰۰/۱۰/۱۰»
همچنین داستان اسفندیار و رستم نیز خود قرینهی گویای این مطلب است؛ این جنگ، که یک جنگ داخلی بود، به دلیل بیبصیرتی اسفندیار انجام گرفت و نوک پیکان را مقابل رستم، یعنی نیروی دلسوز و مؤثر در ساحت عمومی، نشانه گرفت و به تبع آن پهلو به دشمن واقعی نهاد. در واقع، این داستان مشعر این مطلب است که اسفندیارِ رویینتن، که هیچ زخمی بر او کارگر نیست، از ناحیهی بصر و بصیرت سخت آسیبپذیر است و متوجه دوست از دشمن نمیشود؛ چرا که «شناخت دشمن، شناخت دوست، شناخت وسیلهای که در مقابل دشمن باید به کار برد؛ این شناختها بصیرت است. ۱۳۹۳/۰۹/۰۶»
این کهنالگو به زیبایی به محل آسیب در حیات جمعی اشاره میکند؛ در واقع، از هیچ طریقی و با هیچ گزینهای نمیتوان به این هویتِ روئین خدشهی جدی وارد ساخت، جز از ناحیهی آگاهی و بصیرت. آنگاه که خطای جمعی در تشخیص پدید آید، ممکن است رستم دشمن تلقی شود و ضحاک در جای دوست بنشیند، و این خود زمینهی تفوق دشمن را فراهم میآورد؛ دشمنی که در همهی عرصهها متوجه روئین بودن این پیکره شده است و امیدوار به گسست در ناحیهی هوشیاری و تشخیص جمعی. «مراقب باشید پهلو به دشمن ندهید. دشمن بیش از آنکه به تواناییهای خودش امیدوار باشد، به خطاهای ما امیدوار است. به تعبیر رایج فارسی "چشم اسفندیار" را در خودمان کشف کنیم. ۱۴۰۱/۰۳/۰۵»
از این منظر، چشم اسفندیار را میتوان تمثیلی از آسیبپذیری در ساحت تشخیص جمعی و خطای عمومی دانست؛ آنجا که ضعف در تمییز، عرصهی عمومی را از درون دچار اختلال میکند و راه را برای غلبهی دشمن هموار میسازد.
✍🏻داوود شاهی
دانشآموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه قم
◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇◇
همراه ما باشید...⚖📜
@asaas_discourse