کاظمین:
کاظِمَیْن (به عربی الکاظمیة) منطقهای در شمال بغداد و غرب رودخانه دجله در عراق که بهخاطر وجود مرقد امام کاظم(ع) و امام جواد(ع) از اماکن مقدس شیعیان و بعد از نجف و کربلا سومین شهر مهم شیعیان عراق به شمار میآید.
اهمیت این منطقه برای شیعیان سبب شده است که برخی آن را شهری مستقل به حساب آورند اما کاظمین در مجاورت شهر بغداد، سمت غرب رودخانه دجله قرار دارد و از لحاظ اداری تابع شهر بغداد است و منارههای طلایی آن از داخل شهر بغداد نمایان است.
سبب نامگذاری کاظمین، وجود آرامگاه امام کاظم(ع) و امام جواد(ع) از امامان شیعه است.نام مشهور عربی این منطقه «کاظمیه» است و به «المشهد الکاظمی» نیز معروف میباشد.
حرم مطهر:
ساختمان کنونی حرم از ساختههای دوره آغازینِ صفویه و اضافات دورههای بعدی است. حرم مطهر دارای دو گنبد طلایی است که هر یک بر روی بقعه یکی از دو امام(ع) قرار گرفته است. در زیر دو گنبد فضای مربع مستطیل است که میانه دو دیوار شرقی و غربی را دو ستون عظیم دربرگیرنده گنبدها اشغال کرده است؛ یک ضریح نقرهای قبر دو امام را با دو صندوق خاتم نفیس در بردارد.
.
رواقها
در چهار سمت روضه و ضريح مبارك، چهار رواق قرار دارد:
۱ـ رواق باب المراد: اين رواق به دستور ناصر الدين شاه قاجار آينه كاري شده و در قسمت شرقي قرار دارد. آن را رواق شرقي نيز مي گويند. رواق باب المراد در برابر ايوان شاه اسماعيل صفوي است و در آن شيخ مفيد و ابن قولويه، دو تن از محدثان و متكلمان شيعه، به خاك سپرده شده اند.
2 ـ رواق باب القريش: اين رواق در جنوب ضريح قرار دارد و به دستور سلطان محمد رشادخان مرمت و بازسازي شده است.
3 ـ رواق شمالي: در شمال ضريح مطهر واقع است.
4 ـ رواق غربي: اين رواق در برابر رواق شرقي است و به سبب دفن خواجه نصير طوسي در آن به رواق خواجه نصير نيز شهرت دارد.
اين رواق ها از طريق هشت درب، به صحن مرتبط مي شود.
.
مقبره بزرگان:
۱-آرامگاه شیخ مفید، که در مشرق رواق جنوبی قرار دارد. وی از بزرگان شیعه و فقها و متکلمان چیرهدست و توانا بود. بر روی قبر او ضریحی فولادی و کهن قرار دارد و بر بالای قبرش، بر روی مرمر قطعه شعری است که امام زمان(عج) در رثای فوت او سروده است: لا صوّت الناعی بفقدک إنّه * یومٌ علی آلِ الرسول عظیمُ.
۲-آرامگاه جعفر بن محمد بن قولویه؛ از بزرگان و فقها و محدثین امامیه است. آرامگاهش در مشرق رواق جنوبی به همراه قبر شیخ مفید است.
۳-ضریح منسوب به شریف رضی در جوار حرم امامین موسی بن جعفر و محمد بن علی(ع)
۴-آرامگاه سید مرتضی و سید رضی، این دو برادر از اعیان و مشاهیر و بزرگان امامیه در قرن پنجم هجری بشمار میآیند. قبر این دو تن در دو ساختمان جداگانه بیرون صحن مطهر و در نزدیکی یکدیگر در جنوب شرقی دیوار صحن قرار دارد.
۵-آرامگاه خواجه نصیرالدین طوسی؛ وی از بزرگان جهان علم و دانش و از مشاهیر دانشمندان است که دوست و دشمن بر جلالت قدر و عظمت مقام او اتفاق نظر دارند. او در سال ۶۷۲ هـ.ق درگذشت و در گور یکی از خلفای بنی العباس که در جوار حرم مطهر کنده و آماده شده بود مدفون گردید. بر روی قبر او ضریحی فولادی و کهن قرار دارد.
IMG_20230218_114148_233.jpg
2.71M
فایل با کیفیت نقشه راهنمای حرم کاظمین
مسجد صفوی:
این مسجد از ساختههای شاه اسماعیل صفوی است که پس از تسخیر عراق آن را به سبک ساختمانهای عراقی ساخت. مسجد از زیبایی خاصی برخوردار است که حس تحسین بیننده را در برابر عظمت ستونهای ضخیم و طاقهای قوسی آن برمیانگیزد و دارای گنبد کاشیکاری بسیار کوتاهی است که به زحمت میتوان آن را از درون صحن دید. در جنب محراب و منبر کهن مسجد، پنجرهای به درون رواق شمالی حرم مطهر باز شده است که از میان آن، ضریح مطهر قابل مشاهده است.
این مسجد از مسجدهاى قدیمى کاظمین، که در ضلح شمالی صحن و با سه درب به رواق شمالى حرم امام موسی کاظم(ع) و امام جواد(ع) متصل شده و مسجد جامع الجوادین نیز به آن گفته می شود.
سایر اماکن کاظمین:
مسجد براثا؛ از مساجد کهن و مبارک شیعه است که در میانه راه کاظمین ـ بغداد در محلهای به همین نام واقع است. بنابر روایات تاریخی امیرالمومنین(ع) هنگام بازگشت از جنگ با خوارج در نهروان، در این مکان نماز خوانده است. شیعیان از دیرباز در این مسجد تجمع نموده و به عبادت میپرداختهاند.
مسجد المنطقه؛ که در محلهای به همین نام واقع شده و به نام «مسجدالعتیقه» هم شهرت دارد. بنا به گفته روایات، امیرالمؤمنین(ع) در یکی از سفرهای خود در این مسجد نماز گزارده است
و اما سامرا:
سامرا از شهرهای اسلامی کهن در عراق است که در فاصله حدود ۱۲۰ کیلومتری شمال بغداد، واقع شده است.
پس از تاسیس شهر اسلامی سامرا در دوره بنیعباس، این شهر به نام «سُرَّ مَن رای» (به معنای این کس هرکه آن را ببیند، مسرور میشود) نامیده شد و تا مدتها بدین نام مشهور بود.
ساختن شهر اسلامی سامرا، در سال ۲۲۱ ه. ق، به دستور معتصم عباسی، آغاز شد و پنجاه سال مرکز خلافت و در رونق بود.
معتضد عباسی، پایتخت خلافت را به بغداد بازگرداند و این شهر را رها کرد. از آن پس، سامرا پس از گذشت حدود نیم قرن از زمان تاسیس آن، به یکباره اهمیت خود را از دست داد و به تدریج، رو به ویرانی نهاد.
پس از استقلال عراق، سامرا به شهرستانی تابع بغداد، تبدیل شد، اما در زمان رژیم بعثی پیشین عراق، به استان صلاحالدین، با مرکزیت شهر تکریت، ملحق شد.
سامرا از شهرهای اسلامی کهن در عراق، به شمار میآید و وجود بقایای آثار تاریخی مهم و کمنظیری، از قبیل مسجد جامع و مسجد ابودلف (نزدیک شهر دور در شمال شرق سامرا)، از نظر معماری، اهمیت ویژهای به این شهر داده است، تا جاییکه این شهر در سال ۲۰۰۷ م، در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو، به ثبت رسید.