🎞 #روایت_تبیینی از #موکب_تبیینی_بصیرتی ج ۶۸ | ۲۳ مردادماه (۶/۱)
📌 موضوع: نقش رهبر شهید در پیشرفت‌ها و مدیریت بحران‌ها
👤 مهمان: حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی شهروزخواه
🔶شصت‌وهشتمین جلسه موکب تبیینی ـ بصیرتی مرکز اساتید، مدیران و نخبگان حوزه علمیه قم، با موضوع «نقش رهبر شهید در پیشرفت‌ها و مدیریت بحران‌ها» و با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین شهروزخواه برگزار شد؛ جلسه‌ای که تلاش داشت به جای تقلیل پیشرفت‌ها و عبور از بحران‌ها به نقش یک فرد، نسبت میان رهبری، مردم و ساختار حکمرانی را به‌عنوان سه عنصر به‌هم‌پیوسته در تجربه جمهوری اسلامی بررسی کند.
🔷استقبال مردم از این جلسه بسیار خوب بود. پیش از آغاز برنامه، سوره مبارکه فتح قرائت شد، سرود جمهوری اسلامی ایران اجرا شد و پس از آن صلوات خاصه حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها قرائت شد. فضای موکب نیز در طول برنامه با عبور مستمر دسته‌های عزاداری و خونخواهی امام شهید همراه بود؛ تقریباً هر پانزده دقیقه یک دسته از مقابل موکب عبور می‌کرد و حاضران و سخنران با شعارهای آنان همراه می‌شدند. همین مسئله باعث شده بود فضای جلسه در عین برخورداری از محتوایی عاقلانه، تحلیلی و درس‌آموز، با حال‌وهوای حماسی و عاشورایی نیز همراه باشد.
🔷مجری برنامه در آغاز، پس از استعاذه و بسم‌الله، با سلام به حضرت اباعبدالله الحسین علیه‌السلام و یاران ایشان، فضای جلسه را با ابیاتی عاشورایی همراه کرد:
دو ماه زندگیم خرج روضه‌های تو بود
سلام روز و شبم سمت کربلای تو بود
دلیل سجده ما تربت تو بود فقط
دلیل گریه ما مجلس عزای تو بود
نگاه کن به دلی که تپیده با غم تو
دلی که در همه حالات مبتلای تو بود
یا اباعبدالله
شبی برای گدایان خود دعا کردی
خدا هر آنچه به ما داد از دعای تو بود
نوشته‌اند که جبریل هم دلش می‌خواست
به جای این همه منصب فقط گدای تو بود...
🔷مجری سپس با خیرمقدم به حاضران توضیح داد که موکب تبیینی ـ بصیرتی به همت مرکز بسیج اساتید، مدیران و نخبگان حوزه علمیه قم برپا شده و بناست هر شب رأس ساعت ده با حضور اساتید، به شبهات و مسائل روز جامعه بپردازد.
🔷در همین میان، یکی از دسته‌های عزاداری و خونخواهی امام شهید نیز از مقابل موکب عبور کرد و با شعار «تو صاحب این پرچمی، بقیةالله گره‌گشای عالمی» بر فضای حماسی جلسه افزود.
🔶پس از آن، حجت‌الاسلام والمسلمین شهروزخواه بحث خود را با این پرسش آغاز کرد که برای فهم نقش رهبر شهید در پیشرفت‌ها و مدیریت بحران‌ها، ابتدا باید منطق حکمرانی در اندیشه ایشان و امام خمینی را شناخت.
🔸سخنران گفت از ادبیات رهبر شهید، چه در دوران پیش از انقلاب و چه در دوران پس از انقلاب، می‌توان یک مثلث سه‌وجهی در باب حاکمیت و حکمرانی اسلامی استخراج کرد؛ مثلثی که سه ضلع آن عبارت است از مردم، ساختار و رهبری.
🔺او برای توضیح این مسئله به مباحثی که رهبر شهید در سال ۱۳۵۳، در ماه مبارک رمضان، تحت عنوان «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» مطرح کرده بود اشاره کرد؛ مجموعه‌ای که طی ۲۸ جلسه ارائه شد و به گفته سخنران، بخشی از مبانی این نگاه را می‌توان در آن مشاهده کرد. این نگاه در سال‌های پس از انقلاب نیز، چه در دوره پیش از رهبری و چه در دوران زعامت، در سخنان ایشان تداوم پیدا کرده است.
🔶ضلع نخست این مثلث، مردم‌اند.
سخنران تأکید کرد که هر نظام اسلامی برای پیشبرد اهداف حاکمیت اسلامی به همراهی مردم نیاز دارد؛ از پیامبر اسلام صلی‌الله علیه و آله و سایر انبیای الهی گرفته تا دوران غیبت امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه و نظام جمهوری اسلامی.
🔺از نگاه او، این مسئله صرفاً یک توصیه سیاسی نیست، بلکه یک اصل کلان در حکمرانی اسلامی است. به همین دلیل، اگر پیشرفتی قرار است تعریف شود، باید در قواره همین مثلث دیده شود و اگر مدیریت بحرانی قرار است بررسی شود نیز باید نسبت آن با همین سه ضلع سنجیده شود.
🔶او سپس به ضلع دوم، یعنی ساختار و نظام حاکمیت اسلامی پرداخت و به تعبیر رهبر شهید در بیانیه گام دوم انقلاب اشاره کرد که امام خمینی «مبدع نظریه نظام انقلابی» بود.
🔺سخنران توضیح داد که در ادبیات علوم سیاسی، «انقلاب» معمولاً با بی‌نظمی، شورش، فروپاشی ساختارهای پیشین و آشفتگی همراه می‌شود. برای توضیح این ادعا نیز به انقلاب‌های بزرگ تاریخ، از انقلاب فرانسه و روسیه گرفته تا انقلاب چین و آمریکا اشاره کرد و گفت در بسیاری از این نمونه‌ها، انقلاب با نوعی فروپاشی و به‌هم‌ریختگی ساختار همراه بوده است.
💢 برای مطالعه قسمت دوم اینجا کلیک کنید
🎞 روایت_تبیینی از موکب_تبیینی_بصیرتی ج ۶۸ | ۲۳ مردادماه (۶/۲)
🔰 قسمت دوم
🔷اما در تجربه جمهوری اسلامی، امام خمینی توانست دو مفهوم ظاهراً متعارض را کنار یکدیگر قرار دهد: انقلاب و نظام.
🔸شور و هیجان نسل جوان دهه پنجاه و انرژی نسل اول انقلاب، تحت مرجعیت و رهبری امام درون یک چارچوب قرار گرفت و تبدیل به یک نظام حکمرانی جدید شد. یک نظام سیاسی ساقط شد و نظام جدیدی جای آن را گرفت، اما کشور و زیرساخت‌های آن به‌گونه‌ای دچار فروپاشی نشد که اصل کشور از بین برود.
👌بنابراین، در الگوی حکمرانی امام خمینی و رهبر شهید، سه ضلع اصلی عبارت‌اند از:
♦️ مردم؛ ساختار و نظام حاکمیت؛ و رهبری.
لذا پیشرفت و مدیریت بحران نیز باید در همین قواره تحلیل شود.
🔺از دل همین سه ضلع، او دو راهبرد کلان را در ادبیات حکمرانی امام و رهبر شهید برجسته کرد.
🔶راهبرد نخست، مردم‌سالاری دینی و حفظ و تقویت حضور مردم است.
سخنران گفت این تعبیر که در ادبیات رهبر انقلاب بارها تکرار شده، در حقیقت همان ضلع پایه‌ای مثلث حکمرانی است. حتی اگر حکومت پیامبر اسلام (ص) در مدینه را بررسی کنیم، با حکومتی مواجهیم که با هدایت و رهبری پیامبر شکل گرفته، اما همراهی مردم در آن وجود داشته است.
🔸انقلاب اسلامی نیز بر همین اساس شکل گرفت. امام خمینی می‌توانست مسیر برخی جریان‌های دیگر را انتخاب کند؛ جریان‌هایی که پیش از انقلاب به شکل نقطه‌ای با برخی مظاهر رژیم مبارزه می‌کردند، علیه بهائیت فعالیت می‌کردند یا حتی دست به ترور می‌زدند. اما امام چنین مسیری را انتخاب نکرد. او از سال ۱۳۴۱ و حتی با محاسبه دقیق‌تر، بیش از پانزده سال برای همراه کردن مردم تلاش کرد و هنگامی که این همراهی شکل گرفت، انقلاب به نتیجه رسید.
👌سخنران تأکید کرد این مسئله پس از انقلاب نیز ادامه یافت؛ در دوران امام خمینی و پس از رحلت ایشان نیز رهبر شهید بر این نکته تأکید بیشتری کرد که مردم باید «از اول تا آخر کار پای کار باشند».
🔺از همین منظر، گفتمان «حرکت عمومی مردم» که در سال‌های پایانی دهه نود بیشتر مطرح شد، به تعبیر سخنران یک گفتمان جدا از مبانی حکمرانی امام و رهبر شهید نیست، بلکه ریشه در همان اصل راهبردی دارد.
♦️بدون مردم نمی‌توان کاری کرد؛ بدون مردم پیشرفتی حاصل نمی‌شود و بدون مردم هیچ بحرانی به‌درستی مدیریت نخواهد شد.
🔶راهبرد دوم، حفظ، تقویت و هدایت نظام و ساختار است.
سخنران برای توضیح این اصل، به اقدامات امام خمینی پس از پیروزی انقلاب اشاره کرد. امام بر این باور بود که نظام جدید باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن صاحب ساختار حقوقی و سیاسی شود. به همین دلیل، کمتر از یک سال پس از پیروزی انقلاب، در آذر ۱۳۵۸، فرآیند تدوین و تصویب قانون اساسی به مرحله مهمی رسید.
🔸 امام می‌دانست کشور در خلأ سیاسی نمی‌تواند اداره شود چرا که می‌توانست زمینه را برای دسیسه‌های مختلف فراهم کند.
او در همین زمینه به جریان‌هایی مانند نهضت آزادی و برخی چهره‌های آن دوره اشاره کرد و گفت پیش‌نویس‌ها و طرح‌هایی برای آینده قانون اساسی وجود داشت که می‌توانست مسیر نظام را منحرف کند.
🔷بنابراین، طراحی «نقشه مهندسی حکمرانی اسلامی» ضرورت داشت و قانون اساسی و ساختارهای ناشی از آن باید حفظ و تقویت می‌شدند.
👌او تأکید کرد که رهبر شهید نیز در تمام دوران رهبری خود بر همین مسئله ایستادگی کرده و هرجا احساس کرده ساختار نظام نیازمند تقویت، هدایت یا اصلاح است، ورود کرده است.
🔸سخنران در اینجا به اصل ۱۱۰ قانون اساسی و وظیفه رهبری در تعیین سیاست‌های کلی نظام اشاره کرد و گفت سیاست‌گذاری کلان یکی از ابزارهای ولی فقیه برای هدایت و تقویت ساختار است؛ به این معنا که هرجا ضعف یا نقصی در مسیر حرکت نظام مشاهده شده، سیاست‌های کلی می‌توانند برای جبران آن به کار گرفته شوند.
♦️از همین جا، سخنران به یک نکته مهم در تحلیل پیشرفت‌های جمهوری اسلامی رسید: نباید همه پیشرفت‌ها را صرفاً به شخص رهبر نسبت داد.
🔸به گفته او، امام خمینی و رهبر شهید خودشان نیز چنین نگاهی نداشتند. هر پیشرفت یا موفقیت، زمانی محقق می‌شود که سه ضلع مثلث کنار هم قرار گیرند: رهبری جهت را تعیین کند، مردم همراه شوند و ساختار و ظرفیت‌های نظام امکان تحقق آن جهت‌گیری را فراهم کنند.
سپس سخنران به مصادیق پرداخت.
در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی، پرسش اصلی این بود که جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ چه میزان توان اثرگذاری داشت و امروز به چه نقطه‌ای رسیده است؟
🔺از نگاه سخنران، جمهوری اسلامی طی کمتر از پنج دهه از کشوری که در معادلات بین‌المللی نقش تعیین‌کننده‌ای نداشت، به یک عنصر اثرگذار در نظام بین‌الملل تبدیل شده است. او این تحول را نتیجه کار مشترک امام خمینی و رهبر شهید در هدایت، همراه کردن مردم و استفاده از ظرفیت‌های نظام و ساختار جمهوری اسلامی دانست.
💢 برای مطالعه قسمت سوم اینجا کلیک کنید
🎞 روایت_تبیینی از موکب_تبیینی_بصیرتی ج ۶۸ | ۲۳ مردادماه (۶/۳)
🔰قسمت سوم
🔷سخنران برای توضیح علت دشمنی گسترده آمریکا و نظام سلطه با جمهوری اسلامی نیز به سخنانی از رهبر شهید اشاره کرد و گفت دشمنی آنان با جمهوری اسلامی قابل مقایسه با دشمنی‌شان با گروه‌ها و احزاب کوچک اسلامی نیست.
🔸به گفته او، خود رهبر انقلاب علت این تفاوت را وجود «نظام» در جمهوری اسلامی دانسته است؛ جمهوری اسلامی صرفاً یک گروه یا جریان سیاسی نیست، بلکه دارای نظام اقتصادی، نظام سیاسی، نظام آموزشی، نظام بهداشت، نظام علمی و مجموعه‌ای از خرده‌نظام‌هاست که در کنار هم یک کلان‌نظام را تشکیل می‌دهند.
🔺از نگاه سخنران، همین ساختار است که جمهوری اسلامی را به یک بازیگر مؤثر تبدیل کرده است.
🔷او سپس با اشاره به وضعیت منطقه و تقابل‌های جاری، ادعا کرد که دشمن طی ماه‌ها تلاش کرده برخی مسیرهای راهبردی را تحت فشار قرار دهد، از ابزار رسانه‌ای و قدرت نظامی و همچنین فشارهای اقتصادی استفاده کرده، اما به اهداف خود نرسیده است. این ناکامی نیز در چارچوب همان مثلث تحلیل می‌شود: نظام و ساختار، رهبری و همراهی مردم.
🔸از عرصه بین‌الملل که فاصله گرفت، سخنران به علم و فناوری پرداخت.
او دهه هفتاد را یادآور شد؛ زمانی که رهبر شهید گفتمان «جنبش نرم‌افزاری» را مطرح کرد. به گفته سخنران، در آن زمان حتی بسیاری نمی‌دانستند جنبش نرم‌افزاری به چه معناست و برخی آن را با فعالیت‌های رایانه‌ای اشتباه می‌گرفتند.
🔸اما حدود دو دهه بعد، در دهه نود، آثار آن گفتمان در رشد علمی کشور بیشتر آشکار شد. سخنران با استناد به آماری که در جلسه مطرح کرد، گفت سرعت رشد علمی ایران در مقطعی به حدود یازده برابر سرعت رشد علمی جهان رسید.
🔺 او این روند را به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند نانو، فناوری هسته‌ای، هوافضا و شرکت‌های دانش‌بنیان قابل مشاهده دانست.
🔷استدلال او این بود که رهبری، گفتمان‌سازی و میدان را مشخص کرد؛ مردم و نخبگان علمی وارد میدان شدند؛ ظرفیت‌های نظام و ساختار حاکمیتی نیز در کنار آنها قرار گرفتند و در نتیجه این سه ضلع، رشد علمی اتفاق افتاد.
🔺از نگاه سخنران، اگر هرکدام از این سه عنصر حذف شود، چنین پیشرفتی شکل نمی‌گیرد.
🔸سپس بحث به حوزه معنویت و اخلاق رسید؛ حوزه‌ای که یکی دیگر از عرصه‌های مهم تحول پس از انقلاب است.
🔺او با اشاره به وضعیت فرهنگی دوران پهلوی گفت اگر جمهوری اسلامی با همان «دست‌فرمان» فرهنگی دوران پهلوی حرکت می‌کرد، معلوم نبود امروز وضعیت معنویت و اخلاق جامعه به کجا می‌رسید.
🔷سخنران در این بخش به خاطرات شهید حاج قاسم سلیمانی اشاره کرد و گفت یکی از تعابیر مهم شهید سلیمانی این بود که امام خمینی جوانان آن دوران را نجات داد.
🔷همچنین با اشاره به دوران دفاع مقدس و فتح بستان گفت امام خمینی پس از پیروزی در بستان، فتح اصلی را صرفاً تصرف یک منطقه ندانست، بلکه «فتح‌الفتوح» را تربیت جوانان معرفی کرد.
🔺از همین منظر، سخنران شهدای دفاع مقدس، شهدای مدافع حرم و شهدای مدافع امنیت را خروجی همان مسیر تربیتی و معنوی دانست.
جمهوری اسلامی در دوران دفاع مقدس حدود ۳۶۰ هزار شهید تقدیم کرده است و پرسش این است که این نسل در دوران پهلوی کجا بود؟ به اعتقاد او، یک «نفس مسیحایی» امام خمینی توانست نسل جوان را در مسیر دیگری قرار دهد.
🔺در همین زمینه، سخنران به اعتکاف، راهیان نور، حضور نوجوانان و جوانان در برنامه‌های دینی و وجود فضاهای معنوی در نقاط مختلف کشور اشاره کرد و پرسید: قبل از انقلاب چه میزان از این ظرفیت‌های عمومی و گسترده برای معنویت وجود داشت؟
👌او البته تأکید کرد که این به معنای ادعای رسیدن جامعه به وضعیت مطلوب نیست. ریزش‌ها وجود داشته‌اند، بی‌حجابی و کم‌حجابی وجود دارد و آسیب‌های فرهنگی قابل انکار نیست؛ اما در کنار ریزش‌ها، باید رویش‌ها را نیز دید.
🔺برای توضیح این مسئله، به دیدار رهبر شهید با خانواده‌های شهدا و ایثارگران در سفر خراسان شمالی در مهرماه ۱۳۹۱ اشاره کرد.
در آن دیدار، یکی از حاضران پیش از سخنان رهبر انقلاب، به وصیتی منسوب به شهید باکری درباره رزمندگان پس از جنگ اشاره کرد و گفت برخی پای رکاب می‌مانند، برخی تغییر مسیر می‌دهند و برخی بی‌تفاوت می‌شوند و در نهایت کسانی که پای انقلاب می‌مانند، دق می‌کنند.
🔺 رهبر انقلاب این بخش آخر را نپذیرفت و برای پاسخ به آن به آیه ۵۴ سوره مبارکه مائده استناد کرد: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا مَن یَرْتَدَّ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْکَافِرِینَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا یَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ذَٰلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَن یَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ.»
💢 برای مطالعه قسمت چهارم اینجا کلیک کنید
🎞 روایت_تبیینی از موکب_تبیینی_بصیرتی ج ۶۸ | ۲۳ مردادماه (۶/۴)
🔰قسمت چهارم
🔺از این آیه، سخنران مفهوم سنت ریزش‌ها و رویش‌ها را توضیح داد؛ یعنی ممکن است عده‌ای ریزش کنند، اما خداوند گروه دیگری را جایگزین کند که حتی از نظر کیفیت ایمانی و معنوی قوی‌تر باشند.
👌او تأکید کرد که اگر کسی منکر ریزش‌ها باشد، واقعیت جامعه را نادیده گرفته، اما اگر کسی فقط ریزش‌ها را ببیند و رویش‌ها را نبیند نیز تصویری ناقص از جامعه ارائه داده است.
🔻در ادامه، سخنران به ارزش‌گذاری رهبر انقلاب نسبت به شهدای مدافع حرم اشاره کرد و گفت در دیدارهای مربوط به این شهدا، میزان توجه و ارزش‌گذاری رهبر انقلاب نسبت به آنان نشان می‌دهد که از نگاه ایشان، رویش‌های معنوی نسل جدید موضوعی واقعی و قابل توجه است.
🔶مدیریت بحران‌ها
پس از بررسی پیشرفت‌ها، سخنران وارد بخش مدیریت بحران‌ها شد و گفت در دوران زعامت رهبر شهید، نمونه‌های متعدد و مهمی از بحران‌های داخلی و خارجی وجود دارد که بررسی آنها نیازمند ساعت‌ها بحث است.
🔷یکی از نمونه‌های نخست، حمله عراق به کویت بود. به گفته سخنران، در آن مقطع برخی در مجلس فشار می‌آوردند که ایران باید به کمک صدام برود. اما رهبر انقلاب اجازه چنین کاری را نداد و موضع این بود که «این جنگ، جنگ ما نیست.»
استدلال مهم این بود که چگونه ممکن است صدامی که تا دیروز مورد حمایت نظام سلطه بوده، ناگهان به دلیل قرار گرفتن در مقابل آمریکا تبدیل به بخشی از «جهان اسلام» شود و ایران به حمایت از او وارد جنگ شود؟
⚠️ بعدها مشخص شد که پشت آن ماجرا نقشه‌هایی وجود داشته که ورود ایران به آن می‌توانست پیامدهای سنگینی داشته باشد.
🔻پس از آن، جنگ افغانستان و جنگ عراق مطرح شد؛ جنگ‌هایی که در سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ در اطراف ایران رخ دادند و محیط امنیتی کشور را به‌شدت ملتهب کردند.
🔺سخنران گفت در همان دوره، جرج بوش دوم ایران را در چارچوب «محور شرارت» قرار داد، اما به تعبیر او مدیریت سیاسی و رسانه‌ای رهبر انقلاب مانع شد که بحران به داخل کشور کشیده شود.
سپس به تحولات موسوم به بهار عربی و آنچه جمهوری اسلامی «بیداری اسلامی» می‌نامید اشاره کرد.
🔸به گفته سخنران، همزمان با تحولات مصر و تونس و سایر کشورهای منطقه، بحران سوریه و عراق شدت گرفت و گروه‌هایی مانند داعش و جبهه النصره شکل گرفتند.
🔸او در این بخش به حمایت برخی کشورهای منطقه از این جریان‌ها اشاره کرد و گفت بحران سوریه صرفاً یک بحران داخلی نبود، بلکه بخشی از یک پروژه بزرگ‌تر برای تحت‌الشعاع قرار دادن بیداری اسلامی بود.
⚠️در همین چارچوب، سخنران به یک نکته درباره حماس اشاره کرد و گفت بخشی از جریان حماس در مقطعی به دلیل تحولات سوریه در مقابل ایران قرار گرفت و حتی از جریان‌های مخالف دولت سوریه حمایت کرد. با این حال، رهبر انقلاب نگاه خود را از «گروه» فراتر برد و مسئله اصلی را «فلسطین» دانست.
🔺بنابراین، حتی پس از اختلافات، حمایت از مقاومت فلسطین ادامه پیدا کرد؛ زیرا مسئله، شخص حماس نبود، بلکه مسئله فلسطین و مقاومت بود.
🔷سخنران سپس مجموعه‌ای از بحران‌های داخلی را برشمرد: حوادث سال ۱۳۷۸، ترورهای کور و بحران‌های سیاسی آن دوره، حوادث سال ۱۳۸۸ و استمرار آن تا ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، حوادث دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، حوادث سال ۱۴۰۱ و در نهایت بحران‌های اخیر.
👌او تأکید کرد که مدیریت همه این مقاطع نیازمند بررسی جداگانه است و اگر بخواهیم درباره نقش رهبری در پیشرفت‌ها و مدیریت بحران‌ها مثال بیاوریم، تا صبح نیز می‌توان نمونه‌های متعدد مطرح کرد.
🔶در ادامه، بخش پرسش و پاسخ جلسه آغاز شد.
⁉️ نخستین پرسش به یک مسئله تاریخی مهم مربوط بود: اگر سه ضلع مورد اشاره سخنران یعنی مردم، ساختار و رهبری برای شکل‌گیری انقلاب ضروری هستند، پس در نهضت‌های پیش از انقلاب چه چیزی وجود نداشت؟
پرسش‌کننده به علمای بزرگ تاریخ شیعه مانند سید مرتضی، شیخ طوسی و علامه اشاره کرد و در تاریخ معاصر نیز از میرزای شیرازی و شیخ فضل‌الله نوری نام برد و پرسید چه چیزی باعث شد حرکت‌های آنان به انقلاب اسلامی منتهی نشود؟
🔺سخنران در پاسخ، به دیدار ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۵ رهبر انقلاب با طلاب تهران اشاره کرد و گفت رهبر انقلاب در آن جلسه سه نهضت مهم را با انقلاب اسلامی مقایسه کرده است: نهضت تنباکو، نهضت مشروطه و نهضت ملی شدن صنعت نفت.
🔷 هر سه نهضت دارای دو عنصر مهم بودند: رهبران دینی در میدان بودند و مردم نیز پیرامون علما و مراجع جمع می‌شدند؛ اما هر سه در ادامه با شکست یا انحراف مواجه شدند، در حالی که انقلاب اسلامی به نتیجه رسید و ساختار خود را تثبیت کرد.
♦️تفاوت اصلی در این بود که امام خمینی توانست از شبکه حوزه و روحانیت برای حفظ ارتباط مستمر میان مردم و مرجعیت استفاده کند اما در نهضت‌های پیشین، استعمار توانسته بود میان مردم و مرجعیت فاصله ایجاد کند.
💢 برای مطالعه قسمت پنجم اینجا کلیک کنید
🎞 روایت_تبیینی از موکب_تبیینی_بصیرتی ج ۶۸ | ۲۳ مردادماه (۶/۵)
🔰قسمت پنجم
🔻سخنران حتی درباره نهضت تنباکو نیز توضیح داد که ممکن است کسی بگوید این نهضت موفق شد و قرارداد لغو شد، اما مسئله صرفاً یک پیروزی مقطعی نیست؛ زیرا در ادامه، قراردادها و امتیازات استعماری دیگری نیز توسط مسئولان ایران پذیرفته شد. بنابراین، از نگاه او، مشکل در استمرار ارتباط و حفظ دستاوردهای نهضت بود.
🔸در مورد مشروطه نیز نقش روحانیت و مردم وجود داشت، اما جریان انقلاب نتوانست همان پیوند مستمر را حفظ کند.
🔸امام خمینی اما از شبکه حوزه و روحانیت بهره گرفت. طلبه‌ها در نقاط مختلف کشور حضور پیدا می‌کردند، پیام‌ها و بیانیه‌های امام را منتقل می‌کردند و به همین دلیل شعاری که در تهران یا قم مطرح می‌شد، می‌توانست در فاصله کوتاهی به نقاط دورافتاده کشور برسد.
🔺سخنران در همین بخش به تعبیر رهبر شهید اشاره کرد که «همان‌طور که تز انقلاب از قم است، آنتی‌تز انقلاب هم از قم و حوزه علمیه می‌تواند شکل بگیرد» و از این تعبیر برای توضیح اهمیت انقلابی ماندن حوزه استفاده کرد.
🔸به این ترتیب، یکی از مهم‌ترین وجوه تمایز نهضت امام با نهضت‌های پیشین، حفظ شبکه ارتباط حوزه، روحانیت، رهبری و مردم بود.
⁉️پرسش دوم درباره جهاد تبیین بود که با اشاره به دستور رهبر شهید درباره جهاد تبیین سوال شد: آیا اینکه امروز این مسئولیت فقط متوجه روحانیون نیست و هرکس تریبون یا مخاطبی دارد باید وارد میدان تبیین شود، به معنای یک مرحله جدید در ارتباط میان نظام، رهبری و جامعه است؟
🔺سخنران در پاسخ گفت نمی‌توان گفت جهاد تبیین ناگهان در مهرماه ۱۴۰۰ ایجاد شده است.
او به آثاری مانند «همرزمان حسین»، «دو امام مجاهد» و «انسان ۲۵۰ ساله» اشاره کرد و گفت مفهوم مبارزه و روشنگری در ادبیات رهبر انقلاب سابقه‌ای طولانی دارد.
🔺همچنین به خاطرات رهبر انقلاب، از جمله کتاب «خون دلی که لعل شد» اشاره کرد و گفت خود ایشان در بیان تفاوت میان خود و برخی شاگردان امام خمینی گفته‌اند که بعضی از شاگردان امام بیشتر بر روشنگری و تبیین تمرکز داشتند، اما ایشان همزمان هم روشنگری و تبیین می‌کردند و هم مبارزه.
🔷بنابراین، ترکیب «جهاد تبیین» از نظر سخنران یک ابداع جدید نیست؛ بلکه مفهوم تبیین و روشنگری از پیش از انقلاب در اندیشه رهبر انقلاب وجود داشته است. اما آنچه در سال‌های اخیر تغییر کرده، شدت میدان و ماهیت جنگ دشمن است.
🔷سخنران گفت دشمن از جنگ سخت و نظامی به سمت جنگ شناختی و جنگ روایت‌ها حرکت کرده و چون دشمن در این عرصه شمشیر را از رو بسته است، رهبر انقلاب نیز بر جهاد تبیین تأکید بیشتری کرده‌اند.
🔶او همچنین جهاد تبیین را به سه شکل دفاعی، درمانی و تهاجمی تقسیم کرد و گفت در ادبیات رهبر انقلاب، تأکید ویژه‌ای بر تبیین تهاجمی وجود داشته است.
🔸مثلاً اگر در مسئله حقوق زنان و حقوق بشر، جمهوری اسلامی صرفاً در جایگاه دفاع از خود در برابر غرب قرار بگیرد، بخش مهمی از ظرفیت تبیین را از دست داده است. باید تناقض‌های ادعاهای طرف مقابل یعنی تمدن غرب را مطرح کرد و پرسش را به سمت او برگرداند؛ به تعبیر رهبر انقلاب، «ما باید به بنیان‌های فکری آنها حمله کنیم و آنها باید پاسخگو باشند. ما در مقام مدعی هستیم نه آنها»
🔸از این منظر، جهاد تبیین صرفاً این نیست که هر هفته سراغ یک جوان برویم و ببینیم چه شبهه‌ای پیدا کرده و بعد به همان شبهه پاسخ دهیم.
سخنران گفت باید ریشه مسئله را هدف گرفت؛ مثلاً تاریخ استعمار، استعمار نو، روش‌های نفوذ و سازوکارهای فکری و رسانه‌ای دشمن را برای نسل جوان تبیین کرد. اگر ریشه شناخته شود، بسیاری از شاخه‌های شبهه نیز قابل فهم خواهد بود.
👌او در نهایت تأکید کرد که خود انقلاب اسلامی نیز محصول جهاد تبیین علما و بزرگان بوده است و بنابراین جهاد تبیین یک دستور مقطعی یا محصول مهر ۱۴۰۰ نیست؛ بلکه یک منطق مستمر در مبارزه فکری و اجتماعی انقلاب اسلامی است که در مقاطع مختلف، با توجه به نوع تهدید، شدت و شکل متفاوتی پیدا می‌کند.
🔸سخنران بار دیگر به همان محور اصلی بازگشت و تأکید کرد که از نگاه امام خمینی و رهبر شهید، راهبری پیشرفت‌ها و مدیریت بحران‌ها بدون همراهی مردم و بدون وجود ساختار امکان‌پذیر نیست.
👌او تأکید کرد که مدیریت بحران از مسیر ساختارشکنی امکان‌پذیر نیست. اگر کسی ساختارهای حاکمیت را تخریب کند و بعد بخواهد از دل همان تخریب، بحران را مدیریت کند، نتیجه دقیقاً برعکس خواهد شد.
از نگاه او، باید همزمان سه عنصر را دید: رهبری و هدایت، مردم و همراهی آنان، و ساختار و نظامی که امکان تحقق سیاست‌ها را فراهم می‌کند.
💢 برای مطالعه قسمت پایانی اینجا کلیک کنید