📖«و ذلك أن كون شريعة أكمل من شريعة أمر، و كون المتمسك بشريعة أكمل من المتمسك بشريعة أمر آخر وراءه، فإن المؤمن المتعارف من مؤمني شريعة محمد ص مع كون شريعته أكمل و أوسع ليس بأكمل من نوح و إبراهيم (ع) مع كون شريعتهما أقدم و أسبق،
📖و ليس ذلك إلا أن حكم الشرائع و العمل بها غير حكم الولاية الحاصلة من التمكن فيها و التخلق بها، فصاحب مقام التوحيد الخالص و إن كان من أهل الشرائع السابقة أكمل و أفضل ممن لم يتمكن من مقام التوحيد و لم تستقر حياة المعرفة في روحه و لم يتمكن نور الهداية الإلهية من قلبه،
📖و إن كان عاملا بالشريعة المحمدية ص التي هي أكمل الشرائع و أوسعها، فمن الجائز أن يستهدي صاحب المقام الداني من أهل الشريعة الكاملة و يسأل الله الهداية إلى مقام صاحب المقام العالي من أهل الشريعة التي هي دونها»
👈همین است که در باب ۴۴ انجیل برنابا همین جامعیّت شریعت ختمی و برتری آن را با این عبارات توصیف میکند:
📖«فرستاده ی خدا روشنایی است که تقریبا هر چه را خدا ساخته است مسرور میسازد. زیرا او آراسته شده به روح دانش و مشورت روح حکمت و توانایی روح خشیت و روح احتیاط و اعتدال. او آراسته است به روح نیکوکاری و رحمت روح عدل و پرهیزگاری. روح نجابت و صبر که آنها را ز خدا گرفته است.
📖سه برابر آنچه که او به سایر خلق خود عطا فرموده است. چه فرخنده است زمانی که او در آن به جهان خواهد آمد. مرا باور کنید که او را دیده ام و تکریم نموده ام چنانکه هر پیغمبری او را دیده است. دیدن از روحی که خدا به نبوّت به ایشان عطا میکند.
📖چون او را دیدم جانم از تسلّی پر شد و گفتم: ای محمّد! خدا با تو باد و مرا لایق آن نمایاد که بند کفشهای تو را باز کنم. زیرا هر گاه به این افتخار برسم پیغمبری بزرگ و یکی از مقدّسین خدا خواهد شد»
🔸«بیان عرفانی»🔸
در جای خود به ثبوت رسیده و بزرگان عرفان بیان کرده اند که در نحوه تعیّن علم و وجود خارجی، جمیع حقائق تابع و فرع حقیقت انسان کامل هستند. در حضرت علمیه اوّلین متعیّن که برای استیفای جمیع مراتب وجودی به صورت حقائق خارجی از موطن علم تنزل نمود تا از باب رجوع حقایق به بدایت انتهای سیر خود را که استقرار در رحم است طی کند حقیقت محمّدیه است؛ همو که از مقام نطفه ترقّی و استکمال نمود تا به اصل خودش که مقام تعیّن اوّل باشد برگردد و در این نزول و صعود منصبغ به احکام همه ی موجودات شود.
👈این همان است که لازمه ی مقام خاتمیت است و جز انسان قابلیت اعتدالی چنین مقامی را ندارد که در نزول و صعودش منصبغ به احکام همه ی اشیاء شده و کمالات همه ی حقائق را با رفض نقائصشان در مقام صعود استیفاء نماید.
👈در بین افراد انسان نیز کسی که واجد جمیع این شرائط است همان حقیقت محمدیه است. لذاست که شریعت ختمی ناسخ الشرائع بوده و حقیقت ایشان واسطه ی ایجاد و افاضه و منشأ تشکیل عوالم و مبدأ و معاد است.
👈زیرا حقیقت وجود و تعیّن ایشان حقیقتی سعی و احاطی و ساری در جمیع حقائق است لذا حقيقت كلى ایشان متصل بوجود ساير انبياء از نوع اتصال اصل بفرع و حقيقت به رقيقت و كل بجزء است؛ لذاست که آدم و ساير انبياء بعد از آدم تحت لواء وجود سعى ایشانند و فقط نبوت ایشام ازلى و ولايت خاتمان ولايت محمديه ازلى و ابدى است.
👈البته تجلّی ایشان به حسب ظهور به وجود مادی كه لازمه خاتميت و استيفاى جميع مراتب وجودى است، منافات با مبدئيت و علميت و ربوبيت ایشان نسبت به انبياء گذشته ندارد، و حقيقت جامع بين حقايق وجودى، بايد بحسب رتبه مادى، متأخر و باعتبار ابتداى وجودى مقدم بر كل باشد: «كنت نبيا و آدم بين الماء و الطين» و «آدم و من دونه تحت لوائى».
👈آری احاطه قيومى و ربوبى حقيقت محمدى نسبت به اشياء و به مظاهر اسماء و سريان هويت او در مظاهر جميع انبياء و اولياء، و خاتميت او نسبت به رسل قبل از خود از خواص مرتبه و ولايت كليه است.
👈لذاست که نبوت و ولايت ایشان خاتم نبوت و ولايت جميع انبياء و اولياء عليهم السلام است. از طرفی مرتبه جامع جميع صفات كمال، مماثلی در عالم وجود و ايجاد نمیتواند داشته باشد و بحسب نشأتين اختصاص بشخص اطلاقى ایشان دارد: «صرف الشىء لا يتثنى و لا يتكرر».
👈بنا بر اين، نشئه صورى مقام محمدى به اعتبار ظاهر و باطن و غيب و شهادت وجود، خاتم جميع مراتب و نشئات نبوات و ولايات است. ولايت مطلقه مثل نبوت مطلقه و عامه و كلى به او ختم میشود.
👈اما ولايت خاصه و امامت كه تابع ولايت مطلقه است، بدوام وجود حق ادامه دارد زیرا اين ولايت بالاصاله نيست، بلكه تبعى و فرعى است و با وراثت به اهل بیت علیهم السلام منتقل میشود.
👈همین است که ائمه ی اثنا عشر امامان مفترض الطاعه ای بالوراثة هستند که از حقیقت محمدیه فیض ولایت یافته اند و همه عبد من عبید محمّد صلی الله علیه و آله بوده و در برابر ایشان خضوع تامّ داشتند.
باسمه تبارک و تعالی (۴۰۶)
«خطوراتی پیرامون زیارت عاشورا»
🔹یکی از برادران دینی گفتند میخواهند شبهای قدر را کربلا مشرّف شوند! در کنار مولایمان باشند! زهی سعادت! طوبی لک! هنیئا لک! در آن دیار عطش و شیدایی یادی هم از ما لب تشنگان جام سعادت کن! در آن حائر نورانی زیر آن قبّه ی آسمانی ما سیاه رویان درگاه الهی را فراموش نکن! «إنَّ لِلَّهِ تَعَالَى بِقَاعاً يُحِبُ أَنْ يُدْعَى فِيهَا فَيَسْتَجِيبَ لِمَنْ دَعَاهُ»
🔸مسجد مقدّس جمکران رفته بودم. زیارت عاشوراء خواندم. این بار که میخواندم مدام مضامین آن برایم برجسته میشد و متوجّه ابعاد مختلف آن میشدم. راستش قبل از این وقتی زیارت عاشورا میخواندم عمدتا با این احساس و حال میخواندم که میخواهم با امام حسین علیه السلام درد دل کنم! گویا دلم تنگ شده بود و میخواستم با زیارت عاشورا به یاد مولایمان بیافتم و نگاه مهربانش را به خودم جلب کنم.
🔹ابراز محبّت کنم و بگویم مولا جان آن واقعه ی بزرگت را یادم نرفته! آن امتحان بزرگ تمام تاریخ بشر را از یاد نبرده ام! فراموش نکرده ام چه مظلومانه از این سرای دنیایی رفتی و ما را داغدار غربتت کردی! بعد از تو دیگر خاک بر سر این دنیا و خوشی هایش! بعد از تو و اهل بیت و اصحابت دیگر خاک بر سر این دنیایی که اینگونه از آن رفتی! اگر این دنیا لیاقتی داشت حاضر نمیشد تو معدن پاکی و نور را اینگونه بدرقه کند!
💡ولی این بار در آن فضای احساسی مضامین زیارت هم برایم بیشتر جلوه میکرد. بخشی را به ذهنم خطور کرد بیان کنم.
🔸ابتدایش این سلامها انسان را به خود جذب میکند! راستی در چه محضری ایستاده ای؟! راستی داری چه نورهای والایی را میخوانی؟! السّلام علیک یا أبا عبد الله! راستی تو چه شأن عظیمی عند الله داری! راستی من دارم که را میخوانم؟! دارم توجّه چه بلند مرتبه مقامی از عوالم هستی را به خودم جلب میکنم؟!
🔹وقتی به این فراز میرسم منقلب میشوم: «لَقَدْ عَظُمَتِ الرَّزِيَّةُ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتِ الْمُصِيبَةُ بِكَ عَلَيْنَا» و «بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي لَقَدْ عَظُمَ مُصَابِي بِك» مولای من خدا شاهد است که مصیبتت خیلی بر دل ما گران آمده! از دلم نرفته و هیچ وقت نخواهد رفت! به راستي برايت مصیب زده ام و از خدا میخواهم به خاطر این مصیب به من عطای افضل بدهد. اجر بدهد! تسلّی بدهد!
🔸راستی چه زیباست! مصیبت زدگان امام حسین را خداوند متعال با عطای افضلش تسلّی میدهد. راستی چه مصیبتی و چه تسلّی ای! مولای من لعنت خدا بر آنانی که مناصب شما پاکان را غصب کردند! همان جایگاه هایی که در عالم تکوین شایسته ی شما بود. حکمت الهی در برنامه ی آفرینش شما را حاکمان عالم قرار داده بود.
🔹مولا جان! لشگر جهل و ظلمت دیگر راه هیچ صلح و تقیه ای باقی نگذاشت؛ ظلمتها باطن متعفنشان را در برابر نور قاهر شما چه آشکارا بر ملا کردند. لعنت خدا تا روز قیامت بر ریز و درشت و جزء و کلّ و رگ و ریشه و تک و طائفه شان! مخصوصا بر اولشان و همچنین بر آخرشان! بر مؤسس و مؤید و شیعیان و تابعین و اولیائشان! کلی هم نمیگویم و فاش و علنی و جزئی میگویم! بر همه شان! بر آل زیاد و آل مروان و بنی امیة و ابن مرجانه و عمر بن سعد و شمر و اصل و فرع و همه و همه! بر هر کسی ذرّه ای مقصّر بود و به ریخته شدن آن خونهای پاک راضی بود.
🔸مولای من به راستی خدا چه خیری در من دید که «أکرمنی» و به من کرامت این جایگاه را داد که برای تو مصیبت زده باشم! خدایا چهره ی گنهکار من را که میشناسی! هیچ آبرویی پیش تو کانون نور و پاکی ندارم! ولی میدانم به خاطر محبّتم به مولایم این چهره ی گناهکار هم نزدت در دنیا و آخرت محبوب میشود! مولایم کیمیای سعادت است! وسیله ی بزرگ درگاه توست؛ خدایا میخواهم نزد تو در دنیا و آخرت وجیها بالحسین شوم!
⚪راستی از اینجا به بعدش در این فرازهای براءت چه تکان دهنده و کوبنده به نبرد آلودگی ها و ظلمتها میرویم! شمشیرها را دیگر از نیام کشیده ایم و دلیرانه به یاد مولایمان به دل حادثه زده و به جان همه ی ظلمتها می افتیم.
✔ماها گمان میکنیم تقرّب به خداوند متعال همه اش با محبّت و موالات و عبادات است. یک میانبر و یک عمق دیگری از تقرّب به خداوند متعال و آن اولیاء نور را امام حسین علیه السلام برایمان باز کرد! آن هم تقرّب با براءت و لعن دشمنان است. همان چیزی که کمال تقرّب را میسور میکند. محبّت را به اوج خودش میرساند. صدق و طلب را پرورش میدهد.
✔بسیاری از مؤمنین و اهل عرفان تقرب بالموالاه دارند ولی تقرب بالبراءه ندارند. اینها از زیارت عاشوراء محرومند! آن امام مظلوم، آن قتیل العبرة آمد تا با خون پاکش به ما درس تقرّب بالبراءة بیاموزد. بیزاری از دنیا و همه ی زشتی ها و پلیدی هایش! ما را از ظلمتها متنفّر کند! ریشه شان را در وجودمان بخشکاند! در وجودمان لعنی ابد الآبدینی و الی یوم القیامتی برای این تاریکی ها ایجاد کند. همین است که واقعا تقرّب بالبراءة رزقی است که نصیب هر کسی نمیشود. هر کسی به کرامت «رزقنی البراءه من اعدائکم» نمیرسد! اوج دیگری است. میانبر سعادت است.
🔹در فراز دیگر به ما می آموزد اگر قرار است با امام حسین علیه السلام در دنیا و آخرت باشیم بعد از معرفت به جایگاه ایشان باید حتما تبرّی را در کنار تولّی داشته باشیم. فرازهای زیارت عاشورا خیلی پیامها دارد. به ذهنم آمد راستی زیارت عاشورا مثل شمس و قمر در جریان است و متوقّف نمیشود.
🔸اگر امام حسین علیه السلام امروز بینمان بود و عاشورا بر پا میشد این همه لعن و برائت را باید به چه کسانی و چه جریانهایی میگفتیم؟! حواسمان هست که اگر بخواهیم صادقانه زیارت عاشورا بخوانیم باید واقعا از همه ی آنها برائت بجوییم؟! اینها همان اتباع و اولیاء همان جنایتکاران بزرگ اند!
🔹راستی در پایان این جهاد و انتقام مقدس از ظلمتها و ناپاکی ها و در معرکه ی قتال خونین با دیوها و پلیدی ها چه سجده ی عرفانی زیبایی دارد! یکی را دیدم خیلی از مرحوم سید بن طاووس انتقاد میکرد که چرا گفته روز عاشورا را اگر نمیفرمودند عزاداری کنید روز عید میدانستم! دیدم عمق کلام ایشان را نفهمیده است. ایشان همان مقام «ما رأیت الّا جمیلا» را میگوید. همان که در سجده ی پایانی زیارت عاشورا آن را میگوییم. خیلی سجده ی عرفانی ای است.
🔸وقتی به سجده می افتیم گویا دیگر خدا را میبینیم و وارد عمق برتری میشویم که همه چیز سر جای خودش است! دیگر باطن این مصیبت را میبینیم. از ظواهر میگذریم و متوجّه باطن عوالم هستی میشویم. برنامه ی الهی بر اساس حکمت بالغه اش انجام شده است. هیچ چیزی از دست خدا خارج نشده! حتّی در آن لحظات سخت و مصیبت بزرگ امام حسین علیه السلام نیز باید خدا را حمد و ثناء گفته و شکر کرد! باز حمد و شکر حاکم است:
🔹«اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْدَ الشَّاكِرِينَ عَلَى مُصَابِهِمْ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى عَظِيمِ رَزِيَّتِي» خدایا در این ماجرای عاشورا هم باز حمد تو را میگویم. گله ای ندارم. همه اش خوبی تو بود. منّت تو بود. شکایتی دیگر ندارم. بلکه بالاتر! شکایت ندارم؟! نه شکر تو را هم برای این مصیبت میگویم! این مصیبت را نعمت بزرگ تو میدانم! خدایا تو را برای این مصیبت بزرگ حمد و ثناء میگویم! راستی چه باطنی از هستی است که چنین فرازهای نورانی در آن جریان پیدا میکند؟!
✅زیارت عاشورا گنج شیعه است. زیارت عاشورا درد دل شیعه با امام مظلومش است. معجونی برای قلع و قمع محبت دنیا و محبت پلیدی ها و ظلمتها از قلب است! میانبر سلوک با تقرب بالبراءه است. قیام آشتی ناپذیر شیعه علیه همه ی جبهه ی تاریکهاست!
🔸ای کاش زیارت عاشورا را هر روز بخوانیم و بگوییم مولای ما! آری دنیا مشغولمان کرده! همان دنیای پستی که با تو چنان کرد! مولا جان! نکند اگر مشغولش شده ایم گمان کنی با دشمنت دوست شده ایم و داغت را از یاد برده ایم! نه! لعنت بر این دنیایی که با تو چنان کرد! مگر گلوی علی اصغر و بدن ارباً اربای علی اکبر و دستان بریده ی عباس و محاسن خونینت فراموشمان میشود؟! هرگز!😭
🔹هیچ گاه از یادمان نرفته ای! تا ابد به یادت هستیم! تو هم تا ابد به یاد ما باش! میخواهیم به قیام خونین تو بپیوندیم و ذیل لوای حجت کبرای الهی خودمان را به صف قتال در جهاد بزرگ برای خونخواهی تو علیه همه جبهه ی کفر و جهل و ظلمت و آلودگی برسانیم! میخواهیم با قدم صدق در راهت به پا خیزیم و به شهدای این راه نورانی که برای تقرب به سوی آن نور ازل و ابد برایمان گشودی بپیوندیم. خودت با کرمت دست ما را هم بگیر و در وادی پاکی شفاعتمان کن!
باسمه تبارک و تعالی (۴۰۷)
«تفاوت طرح حکمرانی ولایی با طرح حکمرانی پادشاهی و انتخاباتی»
«قالوا لنبیّ لهم ابعث لنا ملکا»
«سموئیل پیامبر و انتخاب طالوت پادشاه»
🔹یکی از برادران دینی پرسشی را مطرح کردند که دیدم خوب است پاسخش را به شکل عمومی بذل کنم. ایشان در ذیل آیاتی که بنی اسرائیل به پیامبر زمانشان گفتند که برای ما ملکی تعیین کن: «ابعث لنا ملکا» مطرح نمودند که:
💭چرا به خود پیامبرشان نگفتند تا بر ما پادشاهی کن تا در رکابت بجنگیم؟ آیا در مقام تفکیک جنبه نبوّت و مقام معنوی با جنبه های سیاسی و حکومتی است؟! اگر چنین نیاز قطعی به چنین پادشاهی در برابر جالوت که آنها را منسجم کند وجود داشت چرا خود پیامبرشان آن را بر عهده نمیگرفت؟!
🔸سؤال خوبی است. دقیقا این آیه شریفه چه میخواهد بگوید؟! مرحوم علامه ی طباطبایی در تفسیر شریف المیزان بیان میکنند وقتی جالوت که از قبطی ها بود به نوعی بر بنی اسرائیل مسلّط شد و دوران سختی بر آنها گذشت بزرگانشان جمع شدند و نزد پیامبر زمانشان رفتند و گفتند ملکی برای ما تعیین کن تا بتوانیم جمع شده و به جنگ با دشمنان بپردازیم!
👈در اینجا لحن قرآن کریم به نوعی توبیخ آنان در این درخواست است. ولی چرا؟! مرحوم علامه ی طباطبایی میفرمایند چون دستور جنگ و قتال را باید خداوند میداد نه اینکه اینها خودسرانه از پیامبرشان طلب آن را بکنند آن هم با آن سابقه ی خرابی که در این زمینه داشتند!
👈طرح کلّی مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر این آیات به نوعی مبتنی بر همان روایت ابو بصیر از امام باقر علیه السلام در تفسیر قمّی است که بیت نبوّت و بیت ملک در بنی اسرائیل متفاوت بوده است.
⬇
🔹در تفسیر تسنیم نیز آمده بنی اسرائیل برای آنکه مدیریت جهاد و دفاع اگر بخواهد خدایی باشد باید به دست صاحب وحی باشد به پیامبر زمانشان برای انتخاب فرمانده ی لشگر رجوع نمودند! ایشان ملک را به معنای فرمانده ی لشگر گرفته اند! در ادامه به شکل ضمنی کلام علامه طباطبایی را نقد میکنند و میگویند رجوع بنی اسرائیل به پیامبرشان برای انتخاب فرمانده در واقع همان رجوع به خداوند متعال بود و از این منظر توبیخی در کار نیست!
👈از نظر ایشان پرسش پیامبرشان از اینها نیز صرفا برای تعهد گرفتن از آنها بود! توبیخی در آن نبود لذا استفهام را استفهام تقریری معنا میکنند! برای اتمام حجّت بود! در ادامه ایشان از این آیه لزوم دفاع و پرهیز از ستم پذیری را استفاده نموده اند.
👈ایشان بر روایت عیّاشی از حلبی از امام صادق علیه السلام به نوعی در تفسیر این آیه ی شریفه تکیه کرده است و معتقد است پیامبر الهی مقنن من الله است و مَلِک بسان مجری دستورات وحی است لذا ملک در بنی اسرائیل حکمی در عرض دستور الهی نداشت! «كان الملك في ذلك الزمان هو الذي يسير بالجنود و النبي يقيم له أمره و ينبئه بالخبر من عند ربه».
🔸«نقدی بر تفسیر مشهور»🔸
از خود آیات قرآن کریم در این قسمت روشن است که در سیاق مذمّت بنی اسرائیل مطرح شده که چرا چنین درخواستی از پیامبرشان کردند و در ادامه نیز پیامبرشان به نوعی به آنها هشدار میدهد که چیزی را طلب نکنید که بعدا نتوانید به لوازمش عمل کنید و به ضررتان تمام شود! ولی آنها قبول نکردند و طالوت از سوی پیامبر زمانشان به عنوان پادشاه بنی اسرائیل منصوب شد. قرآن کریم دیگر مطلب را بیش از این باز نمیکند.
✅باید بدانیم قرآن کریم به نوعی متنی اشاری به تورات است. یعنی اگر بخواهیم عمق مباحث را بهتر درک کنیم یکی از ابزارهای جدی داشتن نگاه های فاسئلوا اهل الذکری و نگاه به قرآن کریم از منظر تورات و اهل کتاب است.
✅اگر از چنین افقی به قرآن کریم نگاه کنیم ابعاد دلالی و اشاری دیگری از قرآن کریم و مقاصد آن برایمان شکوفا میشود. لذا مطالعات تطبیقی بین شریعت اسلام و شرایع پیشین و همینطور قرآن کریم با تورات بسیار راهگشاست.
🔹تا جایی که بنده تتبّع کردم ورای نقلها عامّه در تفسیر این جریان تنها دو روایت از اهل بیت علیهم السلام در این زمینه موجود است. یکی روایت تفسیر قمّی از ابو بصیر از امام باقر علیه السلام و دیگر روایت عیّاشی از حلبی از امام صادق علیه السلام. ولی هر دو روایت یا برداشت از آنان به گونه ای خلاف تاریخ ضروری بنی اسرائیل است. از این رو باید با احتیاط در مورد آنها رفتار نمود. نقد دقیق سندی و متنی این روایات مجال دیگری میطلبد.
👈مرحوم علامه ی طباطبایی هم به شکل لطیفی به این تعارض متفطّن شده و در یک عبارت بسیار گذرا در ذیل این قسمت که برخی گفته اند نبوت در بیت لاوی بود و ملک در بیت یهودا میگویند به این مطلب چنین اعتراض شده که اساسا قبل از طالوت بنی اسرائیل هیچ پادشاهی نداشت که بخواهد در بیت یهودا بوده باشد!
👈علامه در همینجا میگوید این اعتراض مؤیّدی برای روایت امام باقر علیه السلام است که در آن آمده ملک در بیت یوسف بود زیرا این مطلب از مسلّمات است که حضرت یوسف صاحب مملکت بوده است: «فإن كون يوسف ملكا مما لا ينكر»!
👈در اینجا ضمن مشکوک بودن این قسمت که آیا از مدرجات است یا واقعا در روایت هم بوده باید گفت این مطلب چیزی را حل نمیکند و مشکل این فراز از این نقل و تعارضش را با تاریخ قطعی یهود برطرف نمیکند.
✔ما یک سلسله امور متواتر و قطعی در تاریخ بنی اسرائیل داریم که در نصّ تورات آمده و سینه به سینه اهل کتاب آن را تاریخ خود میدانسته اند! از آنهایی نیست که بتوان در آن عادتا تشکیک نمود. گفت چون نقلی خلافش آمده پس تاریخ متواتر باطل است و این خبر واحد صحیح است!
⚪آن نکته ی تاریخی که نقش اساسی در فهم عمق این جریان دارد این است که اساسا تا قبل از این درخواست بنی اسرائیل هیچ گاه پادشاهی نداشت تا بر اسباط دوازده گانه اش حکمرانی کند!
👈در اندیشه ی دینی بنی اسرائیل بعد از حضرت موسی علیه السلام اساسا پادشاهی چیزی در عرض خدایی بود و پادشاه همان خداوند متعال بود و امورات اسباط بنی اسرائیل میبایست با رجوع به انبیاء بنی اسرائیل و سپس تعیین شورای قاضیان توسّط پیامبر الهی برای مدیریت آنان رتق و فتق میشد.
⬇⬇
👈اسباط بنی اسرائیل با رجوع به این قاضیان و منصوبین توسّط پیامبرانشان میبایست اداره میشدند هر چند مدام نافرمانی میکردند. تا آنجا که برای اوّلین بار بعد از زمانهای طولانی گفتند ما هم مانند دیگر اقوام پادشاه میخواهیم!
👈مشکلاتمان به خاطر این است که پادشاه برای ما قرار نمیدهید! در تفکّر آن زمان پادشاهی که اینها طلب میکردند به نوعی بدیل برای پیامبر خدا و حتّی خود خدا بود. زیرا پادشاه در ارتکاز آنها قدرت و شوکت زیادی داشت که آن میزان از قدرت و شوکت را همواره مختصّ خداوند متعال میدانستند.
👈اینجا بود که برای اوّلین بار سموئیل نبی را واداشتند که طالوت را به عنوان پادشاه همه اسباط بنی اسرائیل مسح کند!
🔻این واقعه انتخاب طالوت در عرض سموئل نبی و جدایی نبوت و حکمرانی اساسا شروع فصل جدیدی از تاریخ بنی اسرائیل و تحوّلی بزرگ در نظام سیاسی آنها بود که مورد صلاح دید پیامبر و شریعت موسی نبود!🔺
✔اگر چنین است پس اساسا این آیه ی شریفه نمیخواهد بگوید بنی اسرائیل از پیامبرشان شخصی را خواستند تا بتوانند در راه خدا از خودشان دفاع کنند! بلکه بحث در تمرّد بزرگ و تاریخی دیگری در تاریخ بنی اسرائیل است که بر اساس آن گفتند ما میخواهیم بجنگیم ولی ذیل لوای تو نه! میخواهیم پادشاهی مانند دیگر اقوام بر ما بگماری تا بعد از آن به جنگ برویم! گویا مشکل سموئیل بود نه نافرمانی آنها! به نوعی بر علیه نظم سیاسی مشروع در شریعت یهود شورش کردند! همانکه مبدأ عصر پادشاهان در تاریخ بنی اسرائیل شد.
👈این را باید مقداری توضیح بدهم تا نکات بسیار مهمّ آن روشنتر شود.
🔸«تفاوت عصر داوران و عصر پادشاهان در تاریخ بنی اسرائیل»🔸
آری بعد از آنکه بنی اسرائیل به دست حضرت موسی علیه السلام از زیر سلطه ی پادشاهی فرعون نجات یافتند تا سالهای سال نظم حاکم بر آنها بر اساس وحی الهی با نوعی حکومت ولایی انبیاء بنی اسرائیل و داوران نصب شده توسّط ایشان بود. این دوره را دوره ی داوران مینامند. از زمان یوشع تا آخرین آنها که همین پیامبری است که قرآن کریم از او ذکر میکند که گفتند به جای حکومت ولایی خودت برایمان یک حکومت پادشاهی تأسیس کن و برایمان مانند دیگر اقوام پادشاه انتخاب کن!
👈این پیامبر در تورات سموئیل معرّفی شده و شرح این وقائع در کتاب اوّل سموئیل مخصوصا فصل هشتم آن بیان شده است. در واقع سموئیل نبی حاکم بنی اسرائیل هم بود و از طرف او قضات منصوب میشدند و امور بنی اسرائیل رتق و فتق میشد.
👈مسأله ای که بارها و بارها در این زمان طولانی عصر داوران وجود داشته که قرآن کریم هم به آن اشاره نموده این است که بنی اسرائیل به هیچ وجه روی خوشی به این نوع حکمرانی ولایی اولیاء الله رضایت ندادند!
👈گاهی نافرمانی میکردند و گاهی انکار و تکذیب انبیاء را مینمودند و حتّی تا آزار و اذیّت و کشتن آنها جلو رفتند! مدام بهانه تراشی میکردند. دقیقا در اینجا نیز به همان سیاق: «اجعل لنا الها کما لهم آلهة» کارشان به جایی رسید که برای اوّلین به شکل صریحی بعد از مدّتها به طرح مشروع حکمرانی در شریعت موسی اعتراض کردند و به نوعی به سموئیل نبی گفتند نمیخواهیم تو حاکم ما باشی!
👈ما هم میخواهیم مانند دیگر پادشاه داشته باشیم! همان پادشاهانی که همه سیره و روش آنها را میشناختند که تفاوتی واضح با روش و سیره ی حکمرانی و زندگی داوران بنی اسرائیل داشتند لذا بود که گفتند: «ابعث لنا ملکا»!
👈درخواستشان هم نوعی درخواست عمومی بود و به گونه ای شبیه شورش و کودتا مینمود لذا تعبیر قرآن کریم نیز این است که اینها ملأ بنی اسرائیل بودند. بزرگان همه ی اسباط به این امر تن دادند.
🔹بر اساس متن تورات ابتدا بر علیه سموئیل نبی بهانه آوردند که قاضیانی که بر ما منصوب کرده ای خوب حکم نمیکنند و تو هم پیر شده ای و پسرانت فساد میکنند و...! بعد صریح گفتند ما میخواهیم دیگر مانند دیگر اقوام پادشاه داشته باشیم. در اینجا تورات میگوید این پیامبر الهی از کلامشان محزون شد و به ایشان وحی رسید که اینها تو را تحقیر نکردند بلکه من را تحقیر نمودند!
👈اینها نمیخواهند سلطانشان من باشم بلکه دنبال سلطانهای دنیایی هستند! اینها از همان زمانی که از مصر بیرون آمدند همیشه نافرمانی من را کردند و حال با تو چنین کردند! در اینجاست بود که فرمان رسید درخواست آنها را اجابت کن و آنها دیگر قرار است مبتلا به سیره ی پادشاهان شوند و از طرح حکومت ولایی محروم خواهند شد!
👈سپس وحی آمد که به آنها بگو که اگر برایشان پادشاه نصب کنی دیگر سیره ی پادشاهان خیلی با سیره ی داوران فرق خواهد کرد! قاعده ی پادشاهی ذلیل شدن مردم نزد آنها و فسادهای مناسب چنین طرحی است؟! آیا حاضرند چنین چیزی را قبول کنند؟!
⬇⬇⬇
👈باید بدانند نهایت این طرح آن است که بنده ی پادشاهان شوند و اگر در آن زمان پشیمان هم شدند و خدا را خواندند دیگر استجابتی در کار نخواهد بود! بنی اسرائیل گفتند آری ما همین نظام پادشاهی را میخواهیم!
⚪به دلیل اهمیت این فرازهای تورات در فصل هشتم کتاب اوّل شموئیل آن را نقل میکنم:
📖«خداوند به شموئیل فرمود که آواز قوم قوم خود را در هر چه به تو گفتند استماع نما زیرا که تو را تحقیر ننمودند بلکه مرا تحقیر نمودند تا بر ایشان سلطنت ننمایم ... قاعده ی پادشاهی که بر شما سلطنت نماید این میشود که پسران شما را گرفته از برای خود بر عرّاده ها و بر اسبها خواهد گذاشت تا آنکه در برابر عرّاده اش بدوند*
📖و ایشان را سرداران هزاره و سرداران پنجاهه تعیین خواهد نمود تا آنکه کشتش را بکارند و محصولش را درو نمایند و آلات جنگش را و اسباب عرّاده اش را بسازند* و دخران شما را تا آنکه عطرکشان و طبّاخان و نانبایا باشند خواهد گرفت*
📖و کشت زارهای شما و تاکستانهای شما و باغات زیتون شما را خوبترینش را گرفته به بندگان خود خواهد داد* و عُشر زراعات و تاکستانهای شما را گرفته به خواجه سرایان خود و بندگانش خواهد داد*
📖و بندگان شما و کنیزکان شما و جوانان شما از گزیده گان ایشان و همچنین حماران شما را خواهد گرفت و ایشان را کارکُنان خود خواهد کرد* عشر گوسفندان شما را میگیرد و خود شا بندگانش خواهید بود* و در آن روز به خصوص پادشاهی که از برای خود برگزیده اید فریاد خواهید کرد و خداوند در آن روز شما را استجابت نخواهد نمود*
📖اما قوم از شندین قول شموئیل ابا نمودند گفتند نه البته از برای ما پادشاهی باشد* تا آنکه ما نیز مثل تمامی قبائل باشیم و پاشاه ما بر ما حکم نماید و در حضور ما بیرون رفته جنگهای ما را بجنگد! ...»
🔹در این زمان شموئیل نبی برای بنی اسرائیل طالوت را انتخاب میکند. باز اینها بهانه می آورند که این نه پولدار است و نه تنومند است و مانند آن! بعد از طالوت پادشاهی با عنایت الهی به حضرت داوود و سپس حضرت سلیمان میرسد و این دوره ای است که دوران پادشاهان بنی اسرائیل است. البته برخلاف نظر یهودیان قرآن کریم داوود و سلیمان را از انبیاء الهی هم میدانند. ولی دیگر طرح پادشاهی به عنوان عقوبتی برای بنی اسرائیل مشروع شده است.
👈لذاست که در همین زمان است که ساخت کاخها و صرح ممرّدها و هیکل بزرگ اورشلیم و لشگر کشی و جنگ و... آغاز میشود. بعدا هم دوران افول این پادشاهان و فلاکت بنی اسرائیل شروع میشود.
👈پادشاهان ظالم می آیند و پادشاهان مناطق دیگر به آنها حمله میکنند. شرح این قسمت دیگر مجال دیگری میطلبد.
⚪حالا برگردیم به پرسش این برادرمان! در واقع باید گفت مسأله در اینجا بیان یکی دیگر از معاصی سیاسی بزرگ بنی اسرائیل است که نظام حکومت ولایی انبیاء را ردّ کردند و گفتند ما هم میخواهیم مانند عقلانیت حاکم بر آن زمان که نظام پادشاهی بود پادشاهانی برای خودمان داشته باشیم! نظام سیاسی مشروع در وحی الهی را نپذیرفتند. و الا این انبیاء خودشان به نوعی حکومت میکردند و قاضی نصب میکردند و لشگرها را مدیریت میکردند و فرمان میدادند ولی دیگر در آن قصرهای کذایی و آن آداب کذایی و ... نبودند. مردم را به بندگی خود نمیکشیدند.
🔹بنی اسرائیل هم خوب این را میفهمیدند و چون قومی حس گرا بودند از چنین اولیاء پاکی درک عظمت نمیکردند لذا فرامینشان را خوب امتثال نمینمودند. در روایت منقول از امام باقر علیه السلام نیز در ذیل همین آیه در تفسیر قمّی آمده که: «کَانَ فِيهِمْ نَبِيٌّ يَأْمُرُهُمْ وَ يَنْهَاهُمْ فَلَمْ يُطِيعُوه» اینها دقیقا به دنبال شخصی مانند فرعون و نمرود و... متناسب با قوم خودشان بودند.
👈آن قصرها و دربارها و عظمتهای ظاهری و آن را میخواستند. به جای منّ و سلوی در پی خیار و عدس و سیر و مانند آن بودند. دقیقا نظام پادشاهی به معنای دقیق کلمه اش را طلب کردند.
👈لذاست که وقتی طالوت انتخاب شد قبول نکردند زیرا میگفتند نه ثروتمند است و نه از سبط برتر است بلکه فقیری از سبط بنیامین است که هیچ منشأ برتری بر ما ندارد!
👈دیگر برتری جویی در امور مادّی در وادی پادشاهی برایشان مطرح بود که خطاب آمد اگر قرار است پادشاه را خدا انتخاب کند و انتخاباتی نباشد چون طالوت در علم و جسم برتری دارد خداوند متعال او را برای پادشاهی شما برگزیده است.
⚪در هر حال در اینجا به شکل بسیار جالبی طرح حکومت ولایی برجسته میشود که دقیقا چه کیفیتی داشته است! این اولیاء الهی دقیقا طرحشان برای حکومت چگونه بوده است. تورات از این منظر اطلاعات جالب توجّهی به دست میدهد. در دوران اسلام نیز همین بود. پیامبر اکرم هرگز طرح پادشاهی را اعمال نکرد بلکه به نوعی طرح حکومت ولایی داشتند.
⬇⬇⬇⬇
👈در روایت مشهور نیز بیان فرمودند که به زودی خلافت من تبدیل به مملکت و پادشاهی خواهد شد و با این تعابیر تفاوت این دو روش را به خوبی به جشم آورده اند! حالا فعلا به دنبال کشف ابعاد این نظام سیاسی دینی نیستیم.
👈طرح ولایت فقیه در واقع امری است که تکیه ی اصلیش به چنین سرچشمه هایی برمیگردد هر چند به دلیل عقلانیت معاصر به نوعی به جای پادشاهی از رئیس جمهور و انتخابات برای پیش برد جامعه ی دینی استفاده میکند ولی باید دانست چنین امری اصالتی در طرح حکومت ولایی ندارد.
👈فعلا به دلیل مصلحت اینگونه است و الّا این انتخاب نیز به خودی خود در امر حکومت مشروعیّتی ندارد زیرا امر حکومت امر النّاس نبوده تا شوری در آن جریان داشته باشد بلکه امر الله است و باید نصب الهی در آن باشد «و لو یطیعکم فی کثیر من الأمر لعنتّم»!
🔹در پاسخ این برادرمان باید بگوییم که واقعا شموئیل به تصریح تورات و دیگر مسلّمات تاریخی از عصر داوران بنی اسرائیل حکومت ولایی داشت. این مشکل بنی اسرائیل بود که زیر بار فرامین چنین طرح حکومتی نمیرفتند. گویا حاکم باید کاخی داشته باشد و حشمی و یال و کوپال و تاج و جواهراتی تا از او منفعل شوند! لذا ذیل چنین حاکم الهی ای منسجم نمیشدند.
👈از همینجاست که هم طبق سیاق آیات قرآن کریم در اینجا و هم بر اساس نصّ تورات اساسا چنین طرحی برای حکومت مطلوب نبود. طرحی بود که طبق آیه ی ۱۷ از فصل هشتم کتاب اوّل شموئیل منجر به بنده شدن انسانها ذیل نظام پادشاهی میشد! انسانهایی که قرار بود فقط بنده ی خدا باشند.
👈لذاست که در آیه ی ۷ نیز آمده است که عدم پذیرش چنین طرحی به معنای آن است که خداوند متعال را تحقیر کنند و سلطنتش و ربوبیتش را بر خودشان نپذیرند و زیر یوغ پادشاهان برود! از آنها درک عظمت کنند! از ترس ظلم و عقوبت آنها و به طمع پاداش و مقامهای آنها منفعل شوند!
✋قرار نبود مؤمنان از احدی جز خدا بترسند! قرار نبود زیر دست حاکمان و پادشاهان خوار باشند بلکه قرار بود تحت ولایت بندگان پاک خدا بدون این کاخها و ... زندگی کنند.
✔یکی از مهمترین بلکه مهمترین ثمره ی نهضت آزادی در عصر اخیر کنار گذاشتن نظام سیاسی پادشاهی و برجسته کردن نظام سیاسی مبتنی بر دموکراسی و انتخابات بوده است. مدرنیته با خود پیام نفی نظام پادشاهی مرسوم و بندگی انسانها در زیر دست این پادشاهان را آورد. ولی این طرح چقدر موفّق بود؟! آیا واقعا انسانها به آزادی رسیدند؟ آیا انسانهای شایسته حاکم سرنوشت آنها شدند؟! بحث از طرح سیاسی نظام پادشاهی و نظام دموکراسی جای دیگری میطلبد ولی همینقدرش را باید گفت هزاران سال قبل طرح حکومت ولایی اساسا در آن عصر برای نفی همین طرح حکومت پادشاهی آمده بود. به انسانها واقعا آقایی داده بود. در عین حال حاکمان را هم شایستگان قرار داده بود.
🔹خلاصه آنکه تعبیر (ابعث لنا ملکا) دقیق بوده و به معنای فرمانده لشگر یا استمراری بر یک سیره ی موجود نبوده! بلکه درخواست نوعی بدعت و شورش علیه نظام سیاسی مشروع در شریعت یهود بود. بر اساس آنچه گذشت نه تنها نبوّت با حکومت تفکیکی نداشت بلکه تا قبل از این تمرّد بزرگ بنی اسرائیل نبوّت در پیوند راسخ با حکومت بود و تشریع نظام پادشاهی برای بنی اسرائیل بعد از درخواست آنها به نصّ تورات نوعی عذاب و عقوبت برای آنها معرّفی شده است.
👈البته پادشاهی حضرت داوود و حضرت سلیمان علیهما السلام تنافی با نبوّت این دو بزرگوار هم ندارد و اینها جمع دو عنوان است و قرار نبود انبیاء مانند حضرت سلیمان قصر نشین شده و آنگونه بر تخت پادشاهی تکیه بزنند! این دیگر شریعت ثانوی یهود بعد از آن تمرّد بود.
✔تاکید بر کاخ و کرسی نشینی پاشاهان یا پرهیز از آن در فضای حکمرانی ولایی تنها یک نماد برای اشاره به دو فضای حکمرانی متفاوت بود که یکی مشروعیتش را در روان انسانها میخواهد از امور مادی و عظمتهای آن مانند کاخ و کرسی و تاج و اموال زیاد و ارتش و القاء ترس و ... بگیرد و دیگری از امور معنوی و فضائل و نصب الهی که اصلا گویا واقعا پادشاهی جز خداوند متعال در کار نیست و انسانها در آن احساس پادشاهی خداوند و احکام او را میکنند که واقعا دو نوع فضای حکمرانی را رقم میزند و لوازم زیادی دارد که اجمالا در حکمرانی علوی و معاویه ای بوده است. اما اینکه طرح ولایی حکومت دقیقا چه بوده نیاز به بحث و استنباط دیگری دارد.
باسمه تبارك و تعالي (۴۰۸)
«تجربه ی یک شب نیاوران گردی!»
«نیاوران نشینان وادی حقیقت»
🔹یکی از اقوام برای افطار فامیل را دعوت کرده بود. تأکید داشت که بنده هم بروم؛ دیدم فامیل همه جمع اند و صله رحم خوبی میشود. آدرس محل پذیرایی در نیاوران تهران بود. قبل از افطار به نیاوران رسیدیم و در این کوچه پس کوچه ها و خیابانهای آنجا مقداری متحیّر شدیم!
🔸در همین حالی که میرفتیم توجّهم به بافت زندگی در این مناطق جلب شد! شاید از جهتی اعیانی نشین ترین مناطق مسکونی در کشورمان باشد. برخی کوچه ها آنقدر شیبشان تند بود که باید با دنده ی یک میرفتیم و گویا داشتیم از کوه بالا میرفتیم!
🔹واقعا تعجّب کردم چطور میشود اینجور جاها خانه ساخت! ماشینها در یک شیب خیلی تند پارک کرده بودند. دقّت کردم ببینم تجربه ی زندگی در این منطقه و این کوچه ها چگونه میتواند باشد! چیزی که خیلی نظرم را جلب کرد این بود که ماشینهای معمولی و سطح پایین به وفور در این کوچه ها دیده شده و وارد پارکینگهایشان میشد! ما فکر میکنیم افرادی که اینجا زندگی میکنند لابد از ثروتمندترین ها هستند!
🔸ولی وقتی دقّت کردم دیدم اصلا لزوما اینگونه نیست! بخش قابل توجّهی از اینها واقعا ثروتمند نیستند. ولی اگر نیستند پس چرا اینجا زندگی میکنند؟! اگر منزلشان را بفروشند و به منطقه ای دیگر بروند میتوانند منزلی بسیار مناسبتر با وسایل زندگی بسیار بهتری تهیه کنند! پس چرا اینجا مانده اند؟!
⬇
💡به ذهنم خطور کرد اینها ورای آن نگهبانهای این خانه ها یا چون اینجا از مناطق پر سابقه تهران است از قدیم ساکن بوده اند یا ارثی به آنها رسیده یا پدرانشان برایشان خریده اند و مانند اینها!
👈اینها در واقع به نوعی خودشان را متعلّق به اینجا میدانند! بلکه بالاتر بگویم! اصلا بعید نمیدانم بخشی از اینها واقعا انسانهای فقیری باشند! مخارجشان به سختی تأمین شود! ولی باز هم اینجا را ترک نمیکنند.
✋ولی چرا؟! آیا واقعا اینجا خیلی کیفیت زندگی بهتر از جاهای دیگر است یا خیلی آب و هوایش بهتر است که اینها را واداشته اینجا باشند؟! یا اینجا خیلی متمدّن ترند؟!
👈در افرادی که آنجا قدم میزدند و انسان احساس میکرد اینجا زندگی میکردند دقت میکردم اصلا احساس نکردم اینجا محلّ زندگی مثلا فلاسفه و انسانهای لزوما فرهیخته و نمیدانم چه و چه باشد!😊 اینها هم بندگان خدایی هستند مثل بقیه و حالا شاید مقداری برخی آداب را بهتر رعایت کنند! شاید این اندکی آداب زائد هم برای آن باشد که پُز محلشان پایین نیاید! ولی مگر این چقدر نمود دارد؟! دیدم نه! اینها نمیتواند پاسخ مناسبی به این پرسش باشد.
💡به ذهنم خطور کرد اینها به خاطر لذّت خیالی زندگی در چنین منطقه ای است که به اینجا چسبیده اند. واقعا اینها از اینکه اینجا زندگی میکنند لذّت میبرند! یک لذّت بعضا بیمارگونه! برای آنها یک نشانه و نماد تعلّق به سطح خاصی از زندگی است.
👈اعتبار وهمی بالایی برایشان دارد! اینکه از چنین محیطی که آن را فعلا دارند بروند و در منطقه ای پایینتر ساکن شوند هر چند باعث لذّت حسّی بیشتری برایشان شود و بتوانند خانه ی بهتر و وسیله ی نقلیه بهتر و زندگی بهتری داشته باشند ولی آن لذّت خیالی را از دست میدهند! همان لذتی که ما چون آن را نچشیده ایم و تعلقی به آن نداریم خوب نمیتوانیم درکشان کنیم.
👈آری واقعا لذّت خیالی عمیقتر از لذّات حسّی است. حاضر است سختی معیشت را تحمّل کند ولی از این لذّت خیالی محروم نشود! از دست دادن آن برایش شاید بزرگترین شکست زندگی باشد! چیزی از سنخ لذت آبرو برایشان است! بی آبرویی ترک نیاوران درد و المی بالا برایشان دارد!
👈واقعا احساس کردم اینها یک قسمت قابل توجّهی شان اساسا معتاد به زندگی در این منطقه شده اند! وابسته شده اند! تعلّق وجودی شدیدی به اینجا پیدا کرده اند!
✋ولی این باعث نمیشود که نسبت به آنها احساس ترحّم نکنیم! شاید لازم باشد گاهی در منازل اینها نیز سرکشی بکنیم! گاهی مشکلات اقتصادی و معیشتی سنگینی را شاید متحمّل میشوند. واقعا شاید بخشی از فقرا در این مناطق زندگی میکنند!
👈البته فقیر امری نسبی است. حتّی در مورد آنهایی که وضع مادّی بهتری نیز دارند شاید بسیاریشان روح فقر را داشته باشند. یعنی آنقدر خودشان را به مخارج زائد شرطی کرده و برای درآمدشان چاله کنده اند که واقعا کم می آورند! اگر چنین است خرجی گاهی ماهانه یا سالانه را به خوبی تأمین نمیکنند. این هم به نوعی روح همان فقر است!
💡به ذهنم خطور کرد ای دل غافل! بشر در پی لذت است! اصلا میشود زندگی و تاریخ بشر را از منظر جستوجوی لذت برتر نگریست!
👈ببین اینها برای از دست ندادن این لذّت خیالی زندگی در چنین منطقه ای حاضرند بعضا چه محرومیت هایی را تحمّل کنند! اگر میدانستند لذّات عقلی چطور است چه میکردند؟! لذّات عقلی بسیار عمیقتر و شدیدتر از لذّات حسّی و خیالی است.
👈همه انسانها دنبال لذّت اند! اگر اینها در نیاوران زندگی میکنند هم به خاطر لذّتی است که برایشان دارد! به قول ابن سینا در اشارات:
📖«لن يتحرك متحرك إرادي إلا لطلب شيء أن يكون للطالب أولى و أحسن من أن لا يكون إما بالحقيقة و إما بالظن و أما بالتخيل العبثي فإن فيه ضربا خفيا من طلب اللذة»
⬇⬇
🔹مشکل انسانها این است که لذّت را محصور در این لذّات حسی و خیالی میکنند. مدام دنبال شکم و شهوت و پول و مقام و شهرت اند! مقداری که رشد میکنند دنبال لذائذ حسی بالاتر میروند مانند لذّت موسیقی و هنر و ادبیات و مناظر زیبا و تفریح و جهانگردی و مانند آن! ولی آیا لذّت همینهاست! لذّت و درد به درک ملائم و منافر برمیگردد. ولی آیا دامنه ی ملائمات و منافرات همینهاست؟!
👈هیهات! اینها آدمی را نشناختند تا مراتب لذّت و دردش را بشناسند! از همینجاست که گمان کردند سعادت در زندگی در نیاوران و داشتن مقام و معیشت خوب و نکاح موفّق و گوش کردن موسیقی و تفریح و هنر است!
👈رفقا لذّت ندیده ایم که بفهمیم لذّت اصلا یعنی چه؟! عمرمان گذشت و کلاه بر سرمان رفته! هر چه لذّت بود را این اولیاء الهی و پاکان بردند! از آن خداوند متعال که عین ابتهاج بوده و از ازل تا ابد بالاترین مبتهج بوده و ابتهاجی دارد که اصلا قابل درک برای احدی نیست و هیچ درد و ألمی نداشته تا آن ملائکه ی بزرگ الهی و سپس پاکان درگاه الهی!
👈راستی ما چه چیزی از این لذّتهای عقلی میدانیم؟! از آن بارقه های نوری میدانیم؟! راستی ما چه چیزی از لذّت یقین میدانیم؟! چه چیزی از لذّت ذکر الله میدانیم؟! حلاوت ایمان را چشیده ایم؟!
👈ما که اندکی لذّتهای معنوی و فوق مادّی را در مثل زیارتها و گریه در روضه ها و مانند آن تجربه کرده ایم باز هم واقعا این لذّتها را برتر می یابیم. به همین قیاس بدانیم لذّتهای بسیار عمیقتری هم وجود دارد! از آن لذّتهایی که انسان در کنج تنهایی و فقر هم اگر شمّه ای از آن بچشد با تمام وجود فریاد میزند: «أین الملوک و أین أبناء الملوک»!
👈خدا میداند این لذتهای حسّی و خیالی اگر بخواهد انسان را متوقّف کند ننگی برای وجود انسانی است. به لکه ی ننگ کسی افتخار میکند؟! این لذّتهای دنیایی چیزی از سنخ لذّت حمار از کاه و یونجه است! آیا گمان کرده ایم این الاغها از ملائکه ی مقرّب الهی بیشتر لذّت میبرند؟!
🔹رفقا یکی از اموری که انسان را خیلی زاهد میکند! خیلی بی رغبت و بی میل به لذتهای دنیا میکند! اشتغال به علم فلسفه الهی مخصوصا حکمت متعالیه صدرایی است. واقعا آدم را گویا میخواهد نیاوران نشین وادی حقیقت کند. دیگر حاضر است هر مشکلی را تحمّل کند ولی از این نوع ذکر و توجّه محروم نماند. حقیقتا شمّه ای از آن لذّتهای عمیق را انسان را از دور میتواند احساس کند!
👈مرحوم ملاصدرا در جلد ششم اسفار در ابتدای شروع سفر سوّم از کتابش و آغاز علم الاهی میگوید میخواهم از علمی برایتا بگویم که اگر کسی آن را بداند و به مقتضای آن عمل کند به آن بهجت بزرگ و مقام عالی دست پیدا خواهد کرد! همان لذّتی که بسی والاتر از نیاوران نشینی و پادشاهی و مانند آن است!
📖«سينكشف لك في هذا السفر بيان هذا المطلب بالبرهان و يلقى إليك معرفة العلم الذي من أجله يستوجب من علمه و عمل بموجبه تلك البهجة الكبرى و المنزلة العظمى فافهم و اغتنم به و كن به سعيدا ...»
✅رفقا مراتب لذّت انسان در مراتب تقرّب به خداوند متعال است. هر چه مقرّبتر پر لذّت تر!
👈آیا میدانیم داریم چه میگوییم؟! آدم و بنی آدم همه به دنبال لذّتند! فقط نمیدانند جنس نابش کجا یافت میشود!
✅معدن بهجت خداوند متعال است. آدمی نیز همواره طالب لذّت بیشتر است. از اینجاست که تا به مقام توحید و فنای در آن نرسد آرام نخواهد شد! همه ی لذّت و همه ی گمشده ی آدمی وقتی برآورده میشود که انسان فانی فی اللّه شود. تا قبل از آن این تشنگی پر رمز و راز بر طرف نمیشود! و این لذّت چه پدیده ی پر اسراری است!
✔گاهی فکر میکنم اصلا این لذّتها آمده تا خودش دلیلی برای خدا پرستی باشد! بگوید اگر دنبال لذّتی حدس بزن که از همین دست میتوانی لذّتهای بسیار عمیقتری داشته باشی! به دنبال آن بگرد! لذّتی بی پایان و بی زوال! آیا اگر آدمی از این سرّ بزرگ خبر دار شود دیگر روز و شبی برایش می ماند؟!
💡به ذهنم خطور کرد اگر چنین است نیاوران نشینان وادی حقیقت آنانی اند که ساکن منطقه ی فنای فی اللّه شده اند! به آن معدن نور و بهجت و سرور رسیده و آن عطش وجودی شان را به وصال محبوب ازل و ابد تسکین داده اند!
👈ای کاش میشد الآن که در این کوچه های نیاوران، سرگردان به دنبال آدرس مکان افطاری میگردم زمانی هم میشد در وادی نور سری به منطقه ی نیاوران نشینان وادی حقیقت هم میزدم! همان جایی که هر کس به آنجا رسید دیگر به مقصد و مقصود رسید!
✅آیا به راستی وقتی ما از پیامبر و ائمه علیهم السلام و سپس از علمای ربانی و بزرگان دین تا عصر حاضر برای مردم میگوییم توانسته ایم برایشان جا بیاندازیم که وقتی مثلا از آیت الله بهجت میگوییم داریم از چه دریایی از لذت و بهجت صحبت میکنیم؟! وقتی از اولیاء الله صحبت میکنیم داریم از چه اقیانوسهایی از بهجت و سرور دم میزنیم؟! همانکه گمشده ی انسانها در این تکاپوی زندگیست؟! آیا توانسته ایم این بعد عمیق دینداری را تبلیغ کنیم؟!
باسمه تبارک و تعالی (۴۰۹)
«تبیین جایگاه شب قدر در قالب استعاره مفهومی پیچ»
«زمان کامل»
🔹مشکل بسیاری از مؤمنین در بهره مندی از شب قدر نداشتن تصویری مناسب از اهمیت این شب در قالب یک استعاره ی مفهومی گویا است. برای انسانها به دلیل انس با محسوسات این استعاره ها خیلی کارگشاست. انسانها منطقه های مجهولی را برای ذهنشان با استعاره های مفهومی روشن و قابل درک و قابل حرکت میکنند.
🔸استعاره هایی که در قالب آن یک فضا به فضای دیگر تشبیه شده و در دل این تشبیه کلان بسیاری از پرسشهای جزئی تر پاسخ اجمالی میگیرد. سعی در تولید و استنباط این استعاره های تمثیلی مناسب و نزدیکتر به واقع در امور دینی مانند شب قدر وظیفه ی متفکّرین دینی است.
💡به ذهنم خطور کرد که میتوان برای قابل درک تر کردن لیلة القدر از استعاره ی «پیچگاه حوادث آینده» یا «چهار راه حوادث آینده» هم استفاده کرد.
👈البته استعاره های دیگری هم مانند «شب شتاب دهنده ی امورات» و... وجود دارد که هر کدام قابلیتهای ممتازی در به چشم آوردن ابعاد تازه ای از حقیقت لیلة القدر دارد. حقیقت آن دیگر چیز دیگری است که: «و ما أدراک ما لیلة القدر»
⚪ما در امور مادّی به خوبی اهمیت مفهوم پیچ و دو راهی و چهار راه و مانند آن را درک کرده ایم. همه ی طول مسیر و تلاش و داشتن انگیزه و خستگی ناپذیری در آن یک طرف و آن لحظات حساسی که در آن آینده ی حرکت روشن میشود یک طرف! کاملا هم برایمان عقلایی است.
👈دیده اید گاهی یک لحظه حواستان نیست جایی باید بپیچید و نمیپیچید و حالا باید کلّی بروید و مسیر طولانی طی کنید تا بتوانید دوباره به نوعی برگردید و از آن پیچ مسیر درست را بروید!
👈همه بالوجدان اهمیت توجّه به این زمانهای حساس را درک کرده ایم. گاهی یک لحظه بی توجّهی به این زمانهای حساس باعث حسرتهای زیاد است. مدام به خود یا به همراهمان میگوییم حواست باشد فلان جا را رد نکنیم! به فلان جا که رسیدیم باید بپیچیم! اگر نرویم دیگر به ترافیک میخوریم و یا خیلی کارمان سخت میشود.
✅این پیچ را فعلا لحظة القدر مسیرمان مینامم. همان لحظه ای که آینده ی مسیرمان را مقدّر میکند.
🔹حالا این پیچها و لحظة القدرها در امور مادّی است. با مقداری الغاء خصوصیت در امور دیگر نیز حقیقت این پیچ وجود دارد! در امور مختلف چنین لحظات حساس سرنوشت ساز وجود دارد. مثلا گاهی در اثر عدم توجّه انتخاب غیر صحیحی کرده و همسری که مناسب نیست را برگزیده! آن زمان حساسی که آن مسیر را بر خود گشود همان پیچ زندگی زناشویی و لحظة القدر آن بود.
👈یا مثلا آداب مناسب برای فرزند آوری را رعایت نکرده و طینت فرزند مقداری نفسانی رقم خورده! آن نطفه و آن رحم نیز یکی از پیچها و لحظة القدرهای مهم انسانها هستند. حالا به همین قیاس در امور دیگر هم جریان دارد.
👈مثلا در امور اجتماعی نیز چنین پیچهای تاریخی و لحظة القدرهایی وجود دارد. اینها همیشه نیستند و گاهی چند صد سال طول میکشد تا پیچ بعدی و لحظة القدر بعدی زمانش برسد. لذا اینقدر این لحظات حساس و مهم است. بقیه حوادث آینده گویا تفصیل اجمالی است که در این لحظه های عجیب رقم میخورد.
👈مثلا پیچ مهم و لحظة القدر تاریخ اسلامی اجتماع نا مشروع سقیفه و انتخاب خلیفه به جای امیر المؤمنین علی علیه السلام بود. همان لحظات مهمی که دیگر معلوم نیست کی بتوان جلوی تبعات آن را گرفت. یا مثلا برخی جنگهای بزرگ و پیمانهای بزرگ در دورانهای اخیر پیچها و لحظة القدرهای تاریخ معاصر بودند.
👈الآن هم به تعبیر رهبر عزیزمان در دل یک پیچ مهم تاریخی قرار گرفته ایم که باید نسبت به آن خودآگاه بوده و بسیار حساس نقش آفرینی کنیم تا بعدا حسرت این لحظة القدر را نخوریم.
🔻اگر چنین است ممکن است پرسیده شود آیا در مقیاس عمیقتر، کلان تر و باطنی تری میتوان انتظار داشت چنین پیچهایی وجود داشته باشد که همه ی حوادث آینده به نوعی در گرو آن باشد. آیا چنین پیچهای اعظم و لحظة القدرهایی که حاکم بر همه ی پیچهای جزئی و لحظة القدر های دیگر باشد وجود دارد؟! پاسخ دین اسلام آن است که بله وجود دارد. اگر مفهوم پیچ و اهمیت آن را خوب درک کرده اید بدانید اگر مصداق آن را همینطور مهمتر و مهمتر و مهمتر کنید به مهمترین مصداق آن میرسید که همان لیلة القدر است🔺
👈فقط چنین شبی بود که ظرفیت نزول قرآن کریم را داشت. اینقدر کشش این ظرف عمیق است. همان شبی که بهتر از هزار ماه است. کسی که مفهوم پیچ و لحظة القدر را درک کرده میفهمد که یعنی چه! چطور میشود یک لحظه از صدها هزار لحظه ی دیگر ارزشمندتر باشد! هیچ جای انکار و استبعاد و تعجبی هم ندارد.
👈لیلة القدر چنین عظمتی دارد! همان شبی که ملائکه و روح بر قلب قطب عالم امکان نازل میشوند. همان شبی که همه اش ناب و پاک و خالص و ارزشمند است. عین ارزشمندی است. عین سلام است. و تو چه میدانی چه شب عظیمی است؟!
🔹رفقا اگر احتمالش را هم بدهیم چنین شبی که اینقدر آثار عمیق میتواند بگذارد وجود دارد آیا دیگر میتوانیم از کنار آن آسان بگذریم؟! آن را جدّی نگیریم؟! سعی در پاکیزه کردن تن و جان و سرّ و سریره خود در آن نکنیم؟! از خدا طلب توفیق در آن نکنیم؟!
👈حالا یک بعدی از عظمت این شب را میتوان با این استعاره ی مفهومی شب قدر به پیچ حوادث و مانند آن به چشم آورد. هر چند همه ی ماجرا این نیست.
🔸زمان کامل🔸
یک تقریر دیگر از عظمت شب قدر هم میگویم. آن هم استفاده از مفهوم (زمان کامل) است! ادبیات کمال از جمله اموری است که در مواطن مختلف استفاده میشود. چیزی والاتر از مفهوم زمان برتر است زیرا در آن معنای به فعلیت رسیدن همه ی امکانهای استعدادی و قوای وجودی نیز اشراب شده است. در هر چیزی میتوان از فرد کاملش پرسید. مثلا انسان حیوان کامل است. اگر چنین است انسان کامل چگونه است؟ به همین قیاس میتوان پرسید زمان کامل یا مکان کامل کدام است؟ به گمانم مکان کامل ذیل قبه ی امام حسین و در حائر حسینی است و زمان کامل نیز لیله القدر است.
👈ولی زمان کامل یعنی چه؟! یعنی آن لحظه هایی که بیشترین آثار وجودی بر آنها مترتب است. چیزی شبیه مفهوم پیچ در آنها محقق میشود. اگر چنین است شب از جهتی مهمتر از روز است. زیرا آرامش و تاریکی و فراغت شب زمان نقشه کشیدن و مهیا شدن است و روز زمان اقدام و حرکت است.
👈اگر چنین است کدام زمان و در ادامه کدام شب است که ظرفیت مهترین برنامه ریزی ها و نقشه کشیدن ها را دارد؟ به عبارت دیگر زمان کامل و در ادامه شب کامل کدام است؟ لیله القدر همان زمان کاملی است که برتر از هزار ماه است.
✅آری لیله القدر هنگام بزرگ پیچ حوادث آینده و زمان کامل است.
🔹در اینجا یک هدیه ای هم به دوستان میدهم تا بنده را هم از دعای خیرشان در این شبهای عزیز محروم نکنند. مرحوم شیخ صدوق در کتاب ثواب الاعمال با سند خوبی از ابو بصیر از امام صادق علیه السلام نقل میکند که خداوند متعال به حضرت داوود علی نبیّنا و آله و علیه السلام وحی کرد که:
👈ای داوود! بنده ی مؤمن من وقتی گناهی کند ولی بعد از آن برگردد و از آن گناه توبه کند و وقتی آن را به یاد می آورد از من حیا کند او را می آمرزم! کاری میکنم که کاتبان اعمالش آن را فراموش کنند! بلکه بالاتر از آن گناه او را به ثواب تبدیل میکنم و برای من چنین کاری محذوری ندارد زیرا که من ارحم الراحمینم!
👈بشارت از این بالاتر؟! حقا که بندگی چنین خدایی را سزاست! حقّا که نا امیدی از درگاه چنین ارحم الراحمینی جهل عظیم و کید بزرگ شیطان است. ای جاهل غافل! با چنین خدایی غصّه ی چه را میخوری؟! گاهی انسان از شادی رقصش میگیرد!
📖«أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى دَاوُدَ النَّبِيِ ع يَا دَاوُدُ إِنَّ عَبْدِيَ الْمُؤْمِنَ إِذَا أَذْنَبَ ذَنْباً ثُمَّ رَجَعَ وَ تَابَ مِنْ ذَلِكَ الذَّنْبِ وَ اسْتَحْيَا مِنِّي عِنْدَ ذِكْرِهِ غَفَرْتُ لَهُ وَ أَنْسَيْتُهُ الْحَفَظَةَ وَ أَبْدَلْتُهُ الْحَسَنَةَ وَ لَا أُبَالِي وَ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ»
👈این روایت با روایات دیگر با اسناد بسیار خوب و صحیح نیز تأیید شده لذا نگذاریم وسواس خنّاس تردیدی به دلمان بیاورد. غرضم جمع این روایات نیست ولی این را که به شما هدیه دادم از مسلّمات بود. واقعا هدیه بود. حفظش کنیم و از این بشارت بزرگ سجده ی شکری به جا بیاوریم و فراموشش نکنیم.
باسمه تبارک و تعالی (۴۱۰)
«إنّ الله شاء أن یراهنّ سبایا»
«مقام رضا و تسلیم و روضه اسارت»
🔹با واسطه با یک بنده خدایی آشنا شدم که احوالات معنوی قابل توجّهی داشت. یک انسان معمولی بارکش بود ولی به دلیل قوّت یقین و صفای باطن خداوند متعال به او تفضّلاتی داشته است. برخی را که متوجّه شدم واقعا تعجّب کردم و غبطه خوردم. گویا از آنهایی است که وقتی برای مناجات با خداوند متعال به جنگلها و صحراهای اطراف تهران میرود درخت و سنگ و همه با او به نیایش و تسبیح در می آیند!
🔸زندگی ایشان شرح مفصّلی داشت. از ارتشی های زمان شاه بوده که در انقلاب هم به شغل حساسی منصوب میشود ولی متفطن تخلفی بزرگ میشود و به قول خودشان رشوه را برای سکوت قبول نمیکند و همین باعث میشود برایش پاپوش درست کنند و او را تا لب اعدام شدن و تیرباران شدن ببرند. آنجا نیز با عنایت حضرت زهرا سلام الله علیها عفوش میکنند و همین شروع ابتلائات و فقر ایشان میشود که از آن غنا و مقامهای ظاهری به حقارت کارهای پست کشیده میشود.
🔹به دلیل عزّت نفسی هم که دارد به هیچ وجه هیچ کمکی را قبول نکرده و با بارکشی زندگی اش را میگذارند. همین شدّت ابتلائات باعث شده مراتب پاکی بیشتری را طی کند.
با بنده تماس گرفت و گفت چند بار برای کار خاصی استخاره کرده و آیه ی خاصی آمده ولی معنایش را نفهمیده است. به ایشان عرض شد که به شما دستور صبر داده شده و اینکه بدانید روزی از این دنیا خواهید رفت و دنیا گذراست و خداوند متعال اجر و پاداش بزرگی در آخرت برای انسان صابر در نظر گرفته است.
🔹ایشان گفت راستش از خدا خواستم یا مرگم را برساند یا فرجی در کار من ایجاد کن! دیدم شروع به درد دل کرد و اینکه چه سختی طاقت فرسایی بر ایشان رفته است. گفت برای خودم هیچ ناراحتی ندارم و روزی را از خدا میدانم. دیدم راست میگوید. باطنش همین است. ولی گفت دخترانم را نتوانسته ام شوهر بدهم و از نگاه پسرانم و فرزندانم خجالت میکشم! آزارم میدهد.
👈نمیتوانم تحمّل کنم! آخر چرا اینها دیگر باید اینقدر عذاب ببینند! اذیت شوند! مرگ برایم بهتر است تا خجالت کشیدن از نگاه این فرزندان! به خاطر همین از خدا خواسته ام یا مرگم را برساند یا فرجی برساند!
👈نمیتوانم این وضعیت را تحمّل کنم. نمیتوانم زنده باشم و جلوی فرزندانم اینگونه خجالت زده شوم! نمیتوانم به این راضی بشوم!
💡این را که گفت تازه تا اندازه ای عمق دیگری از مصیبت امام حسین علیه السلام و مقام رضا و تسلیم مطلق مولایمان ابا عبدالله برایم بهتر جا افتاد.
👈آری روضه ی امام حسین روضه ی اسارت آل الله بود! امام حسین علیه السلام حتّی به این هم راضی شد! چون خدا میخواهد زنان و فرزندانم را اسیر ببیند من راضی ام! هیچ گله ای ندارم! گله کنم؟! شکرش را هم میگویم.
✋رفقا فکر میکنیم شوخی است؟! برادر امام حسین علیه السلام محمد حنفیة به ایشان اعتراض کرد اگر خودتان میخواهید بروید دیگر چرا این زنان و کودکان را با خودتان همراه کرده اید؟! حضرت فرمود درست میگویی ولی چه کنم که خدا میخواهد آنها را در لباس اسیری ببیند! اگر او میخواهد حسین راضی است.
📖«مَا مَعْنَى حَمْلِكَ هَؤُلَاءِ النِّسَاءَ مَعَكَ وَ أَنْتَ تَخْرُجُ عَلَى مِثْلِ هَذِهِ الْحَالِ قَالَ فَقَالَ لَهُ قَدْ قَالَ لِي إِنَّ اللَّهَ قَدْ شَاءَ أَنْ يَرَاهُنَ سَبَايَا»
⚪دیدم عجب! این خودش امتحان بزرگ دیگری بود. امام حسین علیه السلام از همه چیز گذشت. گاهی انسان حاضر میشود از جان خودش بگذرد! رشادت و جهاد کند! هر نوع سختی را تحمل کند! ولی دیگر زن و بچه اش چرا؟! خیلی سخت است به این رضایت دهد! در باطن انسان گویا اگر کار به اینجا بکشد به خدا با حالت وجودی اش به گونه ای اعتراض میکند. هر چند به زبان نیاورد ولی حقیقتا راضی نیست. یک رضایت عمیق و بلندی میخواهد تا بتواند قلبا به این هم راضی شود!
👈این بنده خدا هم دیدم همین را میگفت. حق داشت. امتحان بزرگی بود. باطن حرفش این بود که چرا اینها باید عذاب بکشند؟!
🔹به ایشان گفتم من که خودم این حقایق را واقعا نچشیدم ولی عقلم چیزی میگوید. به نظرم خداوند میخواهد شما به مقام رضا برسید. یکی اینکه هنوز به آن جریان پاپوش و آن ضربه بزرگ راضی نشده اید. هنوز هم ناراحتید! دوم اینکه به این شرایط خانواده تان هم که از دست شما خارج است راضی شوید. اگر واقعا صادقید و تلاش خودتان را کرده اید بدانید این هم امتحان بالاتر شماست که خدا میخواهد خانواده تان را اینگونه ببیند: «إنّ اللهَ شاء أن یراهنَّ سبایا»؛
👈برادر من! از کدام نگاه میگویی؟! آیا نمیدانی امام حسین علیه السلام با زن و کودک به آن بیابان آمد؟! آیا ندیدی برای رضای خدا به این هم تن داد که ناموسش و عزیزانش به اسارت کشیده شوند؟!
😭از کدام نگاه سنگین میگویی؟! آیا کلام سکینه در آن لحظه ی آخر به امام حسین را نشنیدی؟! وقتی که گفت پدرم حالا که خودت را تسلیم مرگ کرده ای چرا قبلش ما را به حرم جدّمان برنمیگردانی؟! آیا آتش به دل حسین نزد؟! ولی امام حسین علیه السلام از این امتحان هم به خاطر خدا سربلند بیرون آمد. فرمود دخترم: هیهات! صدای ناله ی زنها بلند شد و حضرت آنها را در آن بیابان در بین این گرگها و کفتارها تنها به خدایش سپرد و رفت!
👈تا آن لحظات آخر هم با نگاه های کم رمقش به خیمه هایش نگاه میکرد! وقتی به خیمه هایش حمله کردند صدا زد ای نامردها! اگر از قیامت نمیترسید ولی واقعا فکر میکنید که عرب هستید پس تا من زنده هستم به آنها نزدیک نشوید! غیرت خداست ولی چگونه تسلیم و راضی به قضای الهی است.
👈آری امتحان بزرگ امام حسین علیه السلام تیغ و نیزه بر پیکرشان و شهادت عزیزانشان نبود. به گمانم بالاتر از اینها همین اسارت حرمشان بود. آوارگی حرم رسول الله در این بیابانها و ماجرایی بود که قرار است بر سر آنها برود! امام حسین علیه السلام رضا و تسلیم مطلق را از خود در برابر پروردگارش ظهور داد.
باسمه تبارک و تعالی (۴۱۱)
«نقد مسیحیت» (۱)
«تاریخ انجیل»
«إنّ هذا لهو القصص الحقّ»
🔹آیات سوره مبارکه آل عمران را میخواندم. از همان ابتدا و سپس در اوایل این سوره مبارکه یک ورود دقیقی به اختلافات بین ادیان ابراهیمی نموده و معنای اسلام ابراهیمی را بیان میکند. موضع رسمی قرآن کریم را نیز در مورد یهودیت و مسیحیت بیان مینماید. آیا واقعا کسی از تاریخ این مباحث آشنا نباشد متوجّه میشود که این آیات الهی در این فرازها چه پیامهای مهمی دارد؟! چه دقایقی دارد؟! به چه پرسشهایی پاسخ میدهد؟!
🔸در قسمتی نیز اینطور بیان میکند که: «إنّ هذا لهو القصص الحقّ» روایت و قرائت و خوانش صحیح از جریان دین و اختلاف ادیان و ماجرای عیسی این روایتی است که در قرآن آمده است. ولی روایت غیر قرآنی چیست و روایت قرآنی کدام است؟! بر اساس این آیات شریف دین واقعی نزد خداوند متعال همان اسلام است. همانکه دین ابراهیمی بود که کان حنیفا مسلما. این تعیّنهای بعدی فضای اسلام یعنی یهودیت و مسیحیت تنها صوری از اسلام متناسب با زمان خودش بود. الآن هم اسلام به معنای کاملش ظهور کرده!
👈صحنه را اینگونه ببینید. اصلا دین همه ی موجودات اسلام است که: «له أسلم من فی السموات و الارض» در ادامه وارد دعوای تاریخی پدیده ی چند قرن پیش از ظهور اسلام یعنی حضرت عیسی علی نبیّنا و آله و علیه السلام میشود. یهودی ها العیاذ بالله میگفتند شیّادی بیش نبود!
👈مسیحی ها پس از برخی اختلافات اولیه به زودی نوعا گفتند او پسر خدا بود که برای بستن عهد جدید با بشر آمده بود! ولی قرآن میگوید این دیگر چه افترائی است که به عیسی میبندید؟! همین است که قرآن فرقان است!
⬇
👈در آیات سوره ی مبارک آل عمران گفته میشود عیسی انسانی از صالحین و از مقربین بود. صاحب معجزات بزرگ بود. مسیح و کلمه ی خدا بود. از آن زمان که مادر بزرگش همسر عمران به مادرش مریم باردار شد و او را نذر خدا کرد خدا نیز مادر او را با با قبولی حسن، پرورش و انباتی حسن داد! مستقیما مورد تربیت الهی قرار گرفت. ملائکه الهی با مریم حرف میزدند.
👈عیسی که بود؟! عیسی فرزند چنین مادری بود که به اعجاز الهی همانطور که آدم بدون پدر و مادری به دنیا آمد او نیز بدون پدر زاده شد. از این معجزات مگر کم بوده است؟! مگر زکریای پیر مرد و همسر عاقرش نبودند که به اعجاز الهی خداوند متعال یحیی را به آنها داد؟!
👈ولی مخاطبش که بود؟! قرآن کریم صریحا میفرماید عیسی رسولی به سوی بنی اسرائیل بود. پیامی جهانی نداشت زیرا پیامبر خاتم نبود. برای برخی اصلاح گریها در شریعت یهود و حلال کردن برخی حرامها آمده بود. نیامده بود شریعت الهی را ابطال کند. پیامبری از پیامبران یهود و بنی اسرائیل بود.
👈این چه حرفی است که میگویید عهدی جدید آورد و شریعت را نسخ کرد؟! این چه حرفی است که میگویید فرزند خداست؟! خود عیسی میگفت خدا رب من است و هیچ ادعای خدایی نداشت! جایگاه عیسی را در تاریخ دین الهی اینگونه ببینید! قصه و روایت صحیح از جریان پر اختلاف او اینگونه بود.
👈اینهایی که عرض کردم خلاصه ی آیات سوره ی مبارکه آل عمران در این بخش بود. بر اساس بیان قرآنی این حرفها دیگر کدام است که خدا عهد قدیمی داشته و عهد جدیدی! نخیر! اگر قرار است عهد جدیدی هم رخ داده باشد بعد از تورات عهد جدید با انسانها و آن هم همه ی انسانها و نه فقط بنی اسرائیل قرآن کریم است.
👈جدید بودن این عهد هم به معنای ابطال شرایع نیست بلکه به معنای نسخ شریعت پیشین و آمدن شریعت کامل اسلام است. پیامبر خاتم نیز هر چند از نسل ابراهیم است ولی دیگر از بنی اسحاق و بنی اسرائیل نیست همانطور که مخاطبینش هم دیگر بنی اسرائیل نیستند بلکه همه ی بشر هستند.
👈برای اینکه جایگاه دقیق این نکات قرآنی روشن شده میبایست مشهورات آن زمان که بافت و بستر بیان این آیات قرآن کریم است روشن شود؛ راستش چند کتاب تخصصی در باب ادیان را خواندم دیدم همه به نوعی ناقصند و یک دوره تاریخ پیوسته از جریان تاریخ انجیل را نیاورده اند. به ذهنم رسید آنچه در این زمینه میدانم را به نوعی نظم دهم و بیان کنم.
🔸«اجمالی از تاریخ انجیل»🔸
یکی از پدیده های عجیب در تاریخ بنی اسرائیل که بعد از ظهور حضرت موسی علیه السلام بین آنها شاید از مهمترین حوادث تاریخ بنی اسرائیل است ظهور شخصی به نام عیسی ناصری فرزند مریم بین آنها بود. فردی که نظام دینی و مذهبی حاکم بر یهودیان را به چالش کشیده و با آوردن معجزات زیاد تحوّلی مذهبی بزرگی را نوید میداد. گویا سر سازش هم با بزرگان و علمای بنی اسرائیل نداشت و از همین جهت حضورش برای حوزه های یهود بسیار گران تمام میشد.
👈آنقدر این حجم معجزات زیاد بود که گویا در همان زمان بسیاری معتقد شدند که ایشان خدا یا پسر خداست. در ادامه نیز در همان زمان جریان صلیب پیش آمده و این حادثه ی بزرگ تاریخی به شکل رازی دینی در آمد. علمای بنی اسرائیل پیامبری ایشان را نپذیرفتند و تنها در این بین ۱۲ تن از شاگردان خاص ایشان به نشر افکار و خاطرات ایشان پرداختند.
⛔ولی آیا عیسی خدا بود؟! فرزند خدا بود؟! آیا تنها یک پیامبر بود؟! اصلا برای چه آمده بود و پیامش چه بود؟! نسبت تعالیم او با تعالیم تورات و انبیاء سابق چیست؟! اصلا مخاطب او فقط بنی اسرائیل بودند یا پیامی برای همه ی بشر آورده بود؟! اختلاف مهمّی در این بین درگرفته بود.
⚪حواریون همه در اورشلیم مانده و در همان محیط یهودی به فعالیت خود ادامه دادند. گویا معتقد بودند پیام عیسی تنها برای همان بنی اسرائیل بوده. ولی گفته میشود حواریون دو تن را برای تبلیغ بزرگ مسیحیت بین دیگر اقوام غیر یهودی در ممالک آن زمان برگزیدند. یکی برنابا و دیگر یک یهودی تازه مسیحی شده عجیب به نام پولس! شخصی که اصلا عیسی را ندیده بود.
👈پولس شخصی بسیار با اراده و بلیغ و مصمم بود. تبلیغ او در ممالک دیگر بین غیر یهودیان بسیار موفقیت آمیز بود و به تدریج عقاید جدیدی را ابراز کرد که باعث اختلاف جدّی بین او و برنابا و دیگر حواریون در اورشلیم مانند پطرس یا همان شمعون شد.
👈پولس و برنابا ۱۴ سال با هم همراهی کردند و سپس در مسیر انطاکیه بر سر بدعتهای پولس به مشکل خورده و جدا شده و پولس به آسیای صغیر رفت و برنابا به قبرس و همانجا کشته شد! هر دو از بنی اسرائیل بودند.
✔خلاصه ی قرائت مسیحی جدید پولس که میتوان او را مؤسس بزرگ کلیساهای مسیحی در نقاط مختلف آن زمان دانست در سه محور اساسی خلاصه میشود؛ یکی اینکه «عیسی پسر خداست» و دیگر اینکه «مرگ و رستاخیزش از بین مردگان برای کفاره ی گناهان بشر است» و سوّم هم اینکه «شریعت موسی برای غیر یهودیان لغو است».
⬇⬇
✔اندیشه ی تثلیث هم تلاشی فلسفی برای توجیه همین قرائت پولسی از مسیحیت است. اندیشه ای که بر اساس سه مفهوم پدر، پسر و روح القدس و رابطه ی آنها با خداوند متعال رقم میخورد. بر اساس آن این سه واقعا با هم فرق دارند و سه چیزند ولی در عین حال هر سه واقعا خدا هستند! تناقض مشهور تثلیث همین است که به جای اندیشه ی توحید پاک آمد.
✔میگویند ذات الهی جوهر واحدی است که سه اقنوم دارد! اقنوم چیست؟ همان صفت و تجلی شیء برای دیگری است ولی صفت چیزی غیر موصوف نیست! یکی اقنوم وجود و دیگر علم و کلمه و دیگر حیات و روح که در واقع همان پدر و پسر و روح القدس میشود. کلمه یا همان پسر از نزد پدرش یا همان اقنوم وجود به مصاحبت روح القدس یا همان اقنوم حیات نازل شد! بعد از این اختلافاتی در تقریر این اقانیم ثلاثه کرده کرده اند.
🔹در نامه ی مهم پولس به غلاطیان یا همان گالاتیان گوشه ای از این اختلافات جدّی که نطفه ی مسیحیت امروزی است نمایان شده است. پولس تفسیر جدیدی از پیام عیسی مسیح ارائه کرد که بر اساس آن عیسی پیامبر بنی اسرائیل نبود بلکه پیامبر همه ی بشر بود و آمده بود تا عهد قدیم یا همان تورات را نقض کرده و پیمانی جدید با همه ی بشر برای سعادت ببندد. پیمانی که دیگر بر اساس آن لازم نبود افراد با رعایت شریعت یهود به سعادت برسند بلکه اینبار دیگر پیامبری در کار نیست تا رعایت دستوراتش فدیه گناهان شود بکه خود خدا خودش را فدیه گناهان معتقدین خود کرد😐
⛔اندیشه ی فدیه مسیحی که به نوعی تکیه بر اندیشه ابطال جزاء به واسطه ی فدیه و اعتقاد به آن است ربطی به اندیشه ی شفاعت اسلامی هم ندارد. قرآن کریم اساسا یکی از شافعان روز جزا را همین عیسی علیه السلام معرفی میکند.
👈دیگر شرط سعادت تنها یک چیز است. آن هم ایمان به مسیح و محبّت به او! اگر کسی اینچنین به مسیح ایمان پیدا کند اهل نجات است و الا هیچ نجاتی برای او قابل تصور نیست! این همان عهد جدید و پیام انجیل است. آن تورات و کتب انبیاء پیشین عهد قدیم بود. مختص بنی اسرائیل بود.
👈در عهد قدیم الفاظ خدا نازل شد و در عهد جدید خود خدا فرزندش را نازل کرد! جنبه ای از الوهیت مجسم شد و خود خدا به صورت بشر ظاهر شد و در انسانی به نام عیسی حلول کرد! خداوند با این کار سعادت را برای محبین خود ارزان کرد!
👈فقط باید با جان و دل معتقد به چنین خدایی باشید تا از عهد جدید او با بشر بهره ببرید! لغت یونانی انجیل به معنای مژده و بشارت در واقع اشاره به همین فرا رسیدن ملکوت آسمان و عهد جدید است. همانطور که لغت عبرانی تورات به معنای شریعت است.
✋اینها اصلا در مقام مجاز گویی نیستند. به دنبال تیمن و تبرک و تشریف نیستند. وقتی میگویند عیسی پسر خداست و عیسی خود خداست واقعا میگویند. گمان نکنیم اینها تعابیر مجازی است و از آن معنای حقّی را قصد کرده اند! اصلا دعوا دقیقا در همین است. البته در تقریر آن اختلاف دارند. برخی میگویند عیسی حقیقتا پسر خداست و برخی مانند یعقوبیان میگوید خدا انقلاب یافته و بهشکل گوشت و خون در آمده و نسطوریان هم معتقدند مراد اشراق نور بر جسمی شفاف همچون بلور است😐 شیطان را ببین که چه کرد؟! به تعبیر عجیب قرآنی با وجود وضوح حقیقت: انظر أنّی یؤفکون!
✅رسما کافر شدند: لقد کفر الذین قالوا إن الله ثالث ثلاثه! رسما دین الهی را به کفر الهی تبدیل کردند! همین است که فلاسفه ی بزرگ آن زمان مانند افلوطین و فرفوریوس و ثامسطیوس و... مسیحیت پولسی را نپذیرفتند! آن راتناقضی آشکار یافتند برخلاف امثال فارابی و ابن سیناها که آنطور شیفته ی اسلام شدند. همین است که کلیسا اینقدر از فلسفه بدش می آمد و پولس در رسائلش اینقدر فلسفه را کوبیده است!
👈پولس حکم به الغاء شریعت یهود نموده و رعایت احکام آن را مانند احکام مأکولات و مشروبات و مانند آن برای دیگران لغو دانست و در ادامه ضمن الغاء دستور دینی ختنه که رمز ورود به شریعت موسی و عهد ابراهیمی بود تفسیر خود از مسیحیت را ارائه کرد. مسیحیان را باید پولسیان نامید! جالب است بدانیم خود او تصریح میکند که برخی حواریون و برنابا مخالف آنند!😕
👈پولس صریحا ادّعا میکند که در مکاشفه ای عیسی بر او ظاهر شده و انجیلی خاص به او داده که همه باید به آن ایمان بیاورند! انجیل من را هر کسی رد کند شیاد و ریاکار است چون من به آن یقین دارم! حتی اگر خود من یا ملائکه چیز دیگری بعدا بگویند خلاف انجیل من قطعا کذاب اند!😮
👈از رسائل پولس روشن میشود در این زمان یک انجیل مکتوب دیگر هم موجود بوده که پولس در برخی رساله هایش از آن انتقاد میکند و نشان میدهد که برخلاف اعتقادات پولس بوده است. گویا بر اساس قرائن همان انجیل برنابا بوده است. البته مرادم لزوما انجیل برنابای موجود نیست.
👈شدّت تبلیغ پولس باعث شد که قرائت او از مسیحیت شایع شده و فراگیر شود. مسیحیت پولسی یک خوانش خاصی از مسیح است و قرائتهای دیگری از مسیحیت نیز از همان ابتدا وجود داشت.
⬇⬇⬇
🔹بعد از حداقل ۳۰ سال از جریان صلیب انجیلهای دیگری از میراث شفاهی موجود بین شاگردان حواریون جمع آوری شده و توسّط برخی نگارش شد! مسیحیان در اعصار بعدی اختلاف کردند که آیا اینها مضامینشان فقط حق است یا الفاظشان نیز همانطور که ارتدوکسها قائلند هم وحیانی است.
👈بین این انجیلها اختلافهایی هم دیده میشد؛ اختلافات بارزی در نحوه ی روایت زندگی مسیح و نکات مورد اشاره در آن! اگر فرضا تنها اصل پیام و نه الفاظش حاصل تأیید روح القدس است پس این اختلافات چیست؟!
👈معمولا در پاسخ میگویند خدا انجیل را بر این مؤلفین املاء نکرده بلکه هر کدام از اینها انسان بوده اند و سبک نگارش و نگاه مخصوص خود را داشته اند و تنها چیزی که رخ داده آن است که خداوند متعال ایشان را برای بیان پیام الهی با شیوه های خاص خودشان توفیق داده است! دیگر این را نگویند چه بگویند؟!
👈خب اگر چنین است پس اساسا انجیل کتاب آسمانی نیست! میگویند نه! اینطور بگویید که عیسی وجودش وحی الهی بود. اینبار به جای وحی ملفوظ وحی متجسد آمد! مسیح در زندگی و شخص خودش خدا را منکشف کرد و سپس نویسندگان این انجیلها تجربه ی خودشان از عیسی را در قالب این انجیلها با توفیق الهی بیان کردند. پس خدا ذات خود را وحی کرد و انجیلها این وحی ذاتی را آشکار و تفسیر کردند! سبحان الله! این همان است که قرآن کریم میفرماید: انتهوا خیرا لکم! بس کنید این خزعبلات فطرت گریز را!
📖«يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا في دينِكُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسيحُ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ»
🔹به مرور توسّط رؤسای کلیسا با محوریّت یافتن قرائت پولسی از مسیحیت برخی انجیلها مطرح شده و برخی نیز ممنوع اعلام شدند. تا آنکه مخصوصا در قرن چهارم میلادی با ظهور مترجم بزرگ مسیحی که سالگرد وفات را امروزه روز جهانی ترجمه اعلام نموده اند به نام ژروم قدّیس عهد قدیم و جدید به زبان لاتین ترجمه شد. یک تحوّل بزرگ تاریخی بود. انجیلها به لغت یونانی نوشته شده بود و وی عهد قدیم را از عبری به لاتین برگردانده و از بین انجیلها نیز همانطور که در مقدمه ی اثر مشهورش نوشته تنها ۴ مورد را که تشخیص داده بود ادبیاتشان به یکدیگر نزدیکتر است انتخاب کرد که همان انجیلهای اربعه معروف است. اثر معروف او وولگات نام دارد که متن رسمی کلیسای کاتولیک رومی است.
👈در واقع در قرون وسطی عملا وولگات به زبان لاتین متن دینی اصلی مسیحیت بود. اختلاف نسخه هایی در آن وجود داشت. از همینجاست که میخ نهایی بر حصر انجیلها را در این ۴ انجیل موجود متوجّه میشویم. چیزی شبیه انحصار مذاهب فقهی اهل سنت در اربعه است.
👈در همان زمان بود که در مجمع روحانی کارتاژ در سال ۳۹۷ میلادی همه ی انجیلهای غیر از این چهار انجیل کنار گذاشته شد.
✋البته حرفهای دیگری نیز در مورد این عدد چهار بیان کرده اند. مثلا قدیس ایرنائوس در اواخر قرن دوم در سخنی گفته همانطور که بادهای اصلی چهارند و کرّوبیان نیز چهار صورت دارند و خداوند چهار عهد با انسان بسته پس انجیلها هم چهارتا هستند!😐
👈در بین این چهار انجیل ادبیات انجیل یوحنّا و نحوه بیان مطالب تفاوتی آشکار با سه انجیل دیگر دارد ولی با این حال آن را هم انتخاب کرده است. از همینجاست که گاهی گفته میشود که احتمالا منبع این سه انجیل انجیل قدیمیتری بوده که به ما نرسیده است.
👈شاید سرّش تأکید خاص انجیل یوحنّا بر فوق بشری بودن مسیح و قرابت زیاد آن با قرائت پولسی باشد. در بین آن سه انجیل دیگر نیز انجیل متّی سیره و سخنان عیسی مسیح را عمدتا با تأکید بر پیشگویی های عهد عتیق آورده و انجیل مرقس که قدیمی ترین انجیل است که احتمالا ۳۰ سال بعد از جریان صلیب نوشته شده از همه مختصرتر است و انجیل لوقا نیز سیره و سخنان را با جزئیات بیشتری نقل کرده است.
👈متّی و لوقا از ادبیات گفت و گو زیاد استفاده کرده اند ولی در انجیل مرقس چنین نوع روش بیانی وجود ندارد. بلکه متّی و لوقا طوری جریان عیسی را روایت میکنند که گویا میخواهند بگویند مسیحیت در واقع ادامه ی یهودیت است نه دینی تازه!
👈اختلاف بین این چهار انجیل هم کم نبوده است. حتی در استناد این انجیلها به مؤلفینشان هم چندان دلیل قطعی در دست نیست.
✔️همچنین برای زدودن این اختلافات و ارائه ی یک انجیل واحد از این چهار انجیل برجسته تر تلاشهایی انجام شد. به این دست انجیلها نیز انجیلهای همساز یا «دیاتِسّارون» به معنای چهار در یک میگویند که بر اساس انجیلهای چهارگانه سرگذشت واحدی از زندگی مسیح را بازسازی میکنند تا یک متن واحد و جامع را از انجیل به دست دهند.
⬇️⬇️⬇️⬇️
👈اوّلین انجیل همساز انجیل تاتیان اسقف سریانی در اواخر قرن دوم میلادی بود و پس از وی نیز بسیاری از این نوع انجیلها که در واقع نوعی منتاژ بین متنها بود نگاشته شد. اینها چون تابع سلیقه ی شخصی بودند خودشان اختلاف داشتند.
🔴با توجه به آنچه گذشت تاریخ انجیل در واقع چهار مرحله دارد. یکی زمان خود حضرت عیسی علیه السلام که واقعا گویا کتابی آسمانی و جدید به ایشان وحی شد که کسی از آن خبر ندارد.
👈مرحله ی دوّم تاریخ انجیل ظهور حداقل دو انجیل بلافاصله بعد از جریان صلیب است که یکی انجیل پولس است و دیگر انجیل ناشناخته که پولس از آن انتقاد میکند که احتمالا همان انجیل برنابا باشد.
👈مرحله ی سوّم زمانی است که انجیلهای متعددی نوشته شد مانند انجیل پطرس و انجیل فیلیپ و انجیل توماس و انجیل یهودای اسخریوطی و...
👈مرحله ی چهارم هم زمانی است که انجیلهای رسمی و مورد قبول در ۴ مورد خلاصه شده و همراه برخی اعمال رسولان و نامه های رسولان و کتاب مکاشفه یوحنّا به عنوان عهد جدید به لاتین ترجمه شده و شایع گشت.
✋سخن گفتن در مورد انجیل برنابا که اخیرا پیدا شده و مباحث بسیاری را برانگیخته مجال دیگری میطلبد. بالکل روش دیگری در بیان مطالب داشته و حجم بیشتری داشته و در محتوا نیز بسیار متفاوت است. یکی از کتب بسیار شگفت انگیز تاریخ مسیحیت است که باید جداگانه از آن بحث نمود.
⚪️در هر حال ورای هر نقدی انصافا مسیحیت با قرائت پولسی آن فطرت پسند نیست. خیلی از فضای ادیان ابراهیمی به دور افتاده است! اندیشه ی توحید ناب در آن گم شده است. حال و هوای انحرافی آشکاری گرفته است. برخلاف مسیحیت با قرائت و روایت قرآنی آن که کاملا امری معقول و قابل درک است: إنّ هذا لهو القصص الحق!
👈مرور این وقایع و اختلافات تاریخی تازه انسان را با حقیقت «إنّا نحن نزّلنا الذکر و إنّا له لحافظون» آشنا میکند. تازه میفهمیم تواتر قرآن کریم یعنی چه؟! تازه میفهمیم مهیمن بودن تاریخی قرآن کریم چیست. تازه میفهمیم قرآن کریم اگر نبود توان درک تاریخ واقعی را نداشتیم. قصص حق و روایت صحیح را باید از قرآن کریم بیاموزیم.
باسمه تبارک و تعالی (۴۱۲)
«بحث با یک گیاه خوار»!
🔹شبهای ماه مبارک رمضان برای نماز به خوابگاه دانشجویی میروم. بعد از نماز در اتاقهایشان افطار میکنیم و به شکل دوستانه حرف میزنیم. خیلی خطورات فراوانی می آید که فرصت پرداختن به آن را ندارم. امشب به یکی از دانشجویان گفتم شما خیلی لاغر هستید. مراقب باشید غذای دانشگاه و عادات غذاییتان باعث آن نشود که صحت مزاجتان را از دست بدهید
👈این بدن مثل الاغ است. یک ماشین است. خدا یک ماشین صفر کیلومتر به شما داده! بعدا که به استهلاک بیافتد دیگر تازه میفهمید چه چیزی را از دست دادید. طوری با آن رفتار کنید تا ۶۰ سالگی ان شاء الله سر حال باشد. خیلی باید از آن کار بکشید
👈بعد گفتم هفته ای یکبار اگر توانستی برو کبابی! دوستانش گفتند ایشان اصلا گوشت نمیخورد! گیاه خوار است! پرسیدم چرا نمیخوری؟! گفت آخر چرا باید حیوانات را برای خوردن ما بکشند؟!
✋لحن ایشان طوری بود که گویا گوشت نخوردنش را امتیازی میدانست و به نوعی دیگران را متّهم میکرد! داستان این نیست که از گوشت بدش می آید بلکه برای این کارش نظریه دارد! اینجا دیگر باید وارد بحث میشدم.
👈به آنها گفتم به نظرتان پاسخ این دوستمان چیست؟! گفتند خب خدا گفته اشکال ندارد! از این حرفها! گفتم حالا اینها همه درست است ولی اشکال ایشان یک اشکال پیشینی است. نمیخواهم از موضع دینی فعلا به آن پاسخ دهم.
👈ایشان در واقع اشکالش نوعی اشکال اخلاقی است. میخواهند در خوردن گوشت حیوانات یک حیثیت قبح عقلی اخلاقی را اثبات کنند که اساسا مقدّم بر این نوع پاسخ هاست. بعد شروع کردم شقوق بحث را مطرح کردن.
⚪گفتم گوشت نخوردن شما دقیقا ریشه اش چیست؟ آیا چون حیوان زنده است و بعد آن را میکشند نمیخوری؟! اگر چنین است خب اگر فرضا گوسفندی به مرگ طبیعی بمیرد حاضری از گوشتش بخوری؟! کاری به ذبح شرعی هم فعلا ندارم. گفت نه باز هم نمیخورم! گفتم پس به خاطر کشتن حیوان نیست! ببینیم ریشه اش چیست!
👈گفتم حالا این گیاهانی که میخوری قبول داری حیات دارند و زنده هستند؟! گفت بله! گفتم چطور حاضری گیاهان را خودت یا دیگران بچینند و به نوعی بکشند و تو آن را با کمال میل میخوری ولی حاضر نیستی گوشت یک حیوانی که فرض کنیم به مرگ طبیعی مرده را بخوری؟!
👈گفت خب مجبورم! گفتم واقعا اینجا چه اجباری هست؟! یک تناقض در آن منطقی که ادّعا میکنی پیش می آید. چیزی نگفت.
✋ورای اینکه امارات اجبار هم در سیمای این گیاه خواران دیده نمیشود. زیرا احتمالا منطقشان آنها را ملزم به آن میکند که به قدر ضرورتی که با آن نمیرند اکتفا کنند ولی شما که عاشقانه و مشتاقانه گیاه میخورید! اصلا ناراحتی در چهره تان دیده نمیشود. تازه بسیاری از امور هست که از بدن حیوانات به دست می آید. آیا واقعا از همه ی اینها پرهیز میشود کرد؟!
🔹باز گفتم آیا فقط گوشت را نمیخوری یا مشتقات گوشتی را هم نمیخوری؟! دیدم گوشت را اصلا نمیخورد ولی مشتقاتش را گاهی میخورد. گفتم مثلا چلوکباب میخوری؟! گفت بله دوست دارم ولی اگر یادم بیاید که حیوان را کشته اند دیگر نمیخورم!
👈گفتم خب همینجا را بگذار باز کنیم! اینکه کباب را میخوری ولی اگر یادت بیاید دیگر نمیخوری یک چیز را نشان میدهد! آن هم این است که واقعا این اندیشه ی تو بی تأثیر نیست. ولی یک پرسشی را مطرح میکنم. آیا اگر همان گوشت را به شما نگویند و طوری که نفهمید بخورید مشکلی دارید؟! گفت نه!
👈گفتم اگر چنین است پس از آنهایی نیستید که مشکل جسمی دارند! آخر یکی از دوستانم میگفت پیاز دوست ندارد و اگر حتّی نادانسته بخورد حالش به هم میخورد! این نشان میدهد واقعا دوست نداشتن شما از این نوع نیست. پس از کدام نوع است؟!
👈گفتم حالا بگذار اینطور بپرسم! اگر فرضا این شبهه را نداشتی گوشت را میخوردی؟! گفت: نه باز هم نمیخوردم! گفتم اگر نادانسته میخوردی و متوجه هم نمیشدی مشکل بدنی پیدا نمیکردی! گفت نه!
🔹گفتم پس معلوم شد ریشه ی گیاه خواری تو چیست؟! این است که اساسا از کودکی به هر علّتی که شاید باید روان کاوی کنیم تا مشخص شود گوشت را دوست نداشته ای! این دوست نداشتن هم به خاطر مشکل جسمانی نبوده بلکه مانند این است که برخی بادمجان دوست ندارند و برخی پیاز و برخی ... بسیاری هم بعدا از این عادتشان دست میکشند.
👈اگر چنین است پس در واقع تو گیاه خوار مصطلح نیستی! گیاه خوار مصطلح کسی است که به خاطر نوعی بینش ذهنی دست از گوشت خواری کشیده! ولی تو در واقع گوشت نخوردنت معلول فلسفه گیاه خواری نیست بلکه میل پیشینت به گوشت نخوردن از کودکی به شکل کلامی و نه فلسفی باعث تولید فلسفه ی گیاه خواری شده است.
👈در واقع تو میل قبلی ات را با شبهه اخلاقی گوشت خواری صورت بندی کرده ای و ما را الّاف خودت کردی. تو در واقع متکلّم امیال خودت شده ای نه اینکه گرایشاتت ناشی از نوعی تفلسف باشد.
👈گفتم ممکن است اشکال کنی پس چرا وقتی کباب میخورم و یادم می آید رهایش میکنم؟! پاسخ این است که طبع اوّلی شما چون مشکل جسمانی با گوشت ندارید گوشت خواری است و طبع ثانوی شما به دلیل عاملی که نمیدانم چیست ضدّ گوشت خواری شده است ولی چون به نوعی ثانوی است گویا قابل درمان است و شما یک طبع ثالث اجمالی هم پیدا کرده اید و آن هم طبع اجمالی است که در اثر تلقین فلسفه ی گیاه خواری کسب کرده اید!
👈همین طبع سوّم است که البته هنوز در شما راسخ نشده که نیازمند فکر و رویّه است لذا کباب را میخورید ولی اگر یادتان بیاید نمی خورید! ولی فریب آن را نخورید! گوشت نخوردن شما معلول طبع ثانوی شماست نه این طبع ثالث شما! طبع ثانوی شما هم یک بیماری و یک عیب است که قابل درمان است.
😄مسأله وقتی رسواتر شد که متوجّه شدم نوعی گوشت خاص را که از نمیدانم بلغارستان آمده میخورد! میگوید آن فرق دارد!!!
✅خلاصه از این صحبتها کردیم و نیّتم هم این بود که ایشان گوشت نخوردن خودش را یک امتیاز و یک فرهیختگی نداند! آن را یک نوع عیب برای خودش تلقّی کند! نفسش او را با شبهات اخلاقی فریب ندهد!
👈گفتم حکایت تو میدانی حکایت کیست؟! حکایت همان شخصی است که در خیابان برعکس رانندگی میکرد و بعد میگفت چرا امروز همه مردم دیوانه شده اند؟! همه بر عکس رانندگی میکنند! حاضر شد در عقل هزاران هزار انسان سالم شک کند ولی یک لحظه در رفتار خودش شک نکند!
👈آخر تو فکر کرده ای بین این صدها هزار انسانی که الآن در این شهر هست فقط شما چند نفر از ظلمی که به حیوانات میرود ناراحت میشوید؟! بقیه همه ظالم و بی شعور هستند؟!
🔹حالا گیریم که ما انسانهای گوشت خوار از روی خودخواهی به فکر و عاطفه عمل نمیکنیم و واقعا کارمان باید تقبیح شود. ولی یک پرسش طبیعی میتوان داشت! اگر قرار بود ما گوشت نخوریم پس چرا نوع وجودی ما طوری آفریده شده که نیاز به گوشت دارد؟! آیا میتوان واقعا این نیاز را با گیاهان برطرف کرد؟! اگر بشود آیا به هزینه هایش می ارزد؟! زندگی واقعا مختل نمیشود؟! این میل طبیعی انسان به خوردن گوشت باطل آفریده شده یا در نظام تکامل داروینی یک نقیصه است؟!
👈حالا از انسان بگذریم! آیا این حیوانات گوشت خوار مثل شیر و پلنگ و... واقعا ظالم هستند؟! واقعا کار غیر اخلاقی میکنند یا اینجا چون طبیعی رفتار میکنند اشکالی ندارد؟! این طبیعتی که اشکال را برطرف میکند آیا در انسان هم وجود ندارد؟! آیا آفرینش یا نظام تکامل که رزق و غذای گوشت خواران را در آن قرار داده نقص و عیبی ذاتی دارد؟!
👈مقداری نگریستن به خلقت یا طبیعت هم کاملا نشان میدهد که گوشت خواری به خودی خود یک امر کاملا طبیعی است. در ویژگی نوعی آنها نهاده شده! شیری که گورخری را میدرد و میخورد را کسی تقبیح نمیکند و همچنین گورخری که گیاهان را میخورد و ... . اصلا گویا برای همین نوع حیات و ممات طراحی شده اند.
👈از زاویه ی دیگر میشود این پرسش را مطرح کرد! آیا میشود گفت برخی موجودات در یک نظام خاصی برای استفاده و مسخر شدن برخی دیگر طراحی شده اند یا اینکه قرار است هیچ موجودی کاری به موجود دیگر نداشته باشد! همه به مرگ طبیعی بمیرند و مورد استفاده ی چیز دیگری قرار نگیرند!
👈قطعا مورد اول صحیح است. کمال و غایت سبزی های خوردنی در آن است که توسط حیواناتی که به آنها نیاز دارند خورده شود و غایت عادی برخی حیوانات هم این است که غذای حیوانات دیگر شود و در مورد انسان نیز هم گوشتخواری و هم گیاه خواری تعبیه شده لذا دندانهای مناسب و میل مناسب و توان مناسب و معده ی مناسب هر دو را دارد!
⚪حالا از اینها بگذریم. این نوع گیاه خواری که روشن است در فضای دینی معنایی ندارد. اگر بخواهیم در فضای غیر دینی این حرف را مطرح کنیم قاعدتا باید در این قالب آن را صورت بندی کنیم که چون میخواهی خودخواه نباشی چنین میکنی! چون خوردن گوشت به معنای نوعی خودخواهی است که حاضر شده ای برای لذّت خودت به جانداران دیگر زجر و درد بدهی!
👈خب منطق جالبی است. به نوعی تکیه بر مبارزه با نفس دارد! مبارزه با انانیّت دارد! ولی میدانی ادعای بزرگی میکنی؟! میدانی این منطق خیلی تبعات دارد؟!
👈اگر واقعا توانستی این منطق را در این موضوعات دقیق هم تطبیق بدهی لازمه اش آن است که در مورد انسانهای دیگر که اشرف مخلوقات هستند ذرّه ای ظلم و درد به آنها وارد نکنی! غیبت نکنی! تهمت نزنی! روز و شب برای رفع حوائجشان و کاستن از رنجهایشان تلاش کنی! و... ! از این سیاست کثیف جهانی که باعث این همه درد و رنج به بشر شده بیزار بوده و یک مبارز سیاسی برای نجات مستضعفین باشی و ...
✋این گیاه خواران واقعا اینقدر در همین منطق خودشان به این وارستگی رسیده اند؟! یا دارند ادا در می آورند! ادای اخلاقی است!
⛔نکند شما هم از روی انانیّت و میل به تمایز و اموری اینچنینی است که تافته ی جدا بافته میخواهید باشید! نکند برخیتان میخواهید پز بدهید و کلاس دارد! برخی هایتان هم از روی ضعف تعقل و جهل اینطورید! اصلا میدانید انانیت چیست؟! نفسانیّت چیست؟!
👈انانیت و نفسانیت مخفی در این بحث هم وقتی آشکار میشود که وقتی با استدلال محکوم میشوی باز هم میگویی من باز هم نمیخورم! گوشت خواری بد است! این معمولا یعنی تکبر بر حقیقت و منطق! یعنی نوعی استبداد و انانیت!
👈بحث خیلی پر دامنه است. هدفم این بود دیگر ایشان به گیاه خوار بودن افتخار نکند! بلکه آن را یک بیماری و عیب در خودش ببینید. به ایشان گفتم شما حقیقت طلب باش! مثل مرد بگو من عیب دارم! بعدا هم که خواستی خواستگاری بروی حتما به آنها بگو چه موجودی هستی! چون ممکن است مشکل پیدا کنی!
👈رفقا این مطلب مهمی است. باز در جمعشان گفتم واقعا این گناهانی که با نوعی تبختر از آن برخی یاد میکنند چیست؟! آیا این افتخاری دارد که حیوان نفس را جلویش را باز بگذارید که هر چه خواست بخورد و بنوشد و اعمال شهوت کند؟! این خجالت دارد نه افتخار! اگر چیزی افتخار دارد پرهیز و تقوا و امساک است. والا رها کردن نفس و سوار شدنش بر انسان که افتخار ندارد! این را دیگر نشد زیاد باز کنیم. ولی این هم بحث خوبی است.