🔘 حضور مقامات دولتی و ارتشی تاجیکستان در سفارت ایران برای ابراز تسلیت مراسم امضاء دفتر یادبود شهادت جمعی از فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان و شهروندان عادی جمهوری اسلامی ایران در نتیجه تجاوز رژیم صهیونیستی، در سفارت ایران در تاجیکستان برگزار شد. دلیر جمعه وزیر انرژی به همراه عصمت الله نصرالدین معاون اول وزیر خارجه و سرور بختی مدیر کل منطقه‌ای وزارت خارجه و برخی مقامات لشکری تاجیکستان، سفرای مقیم (سفیر عربستان، روسیه ...) و جمعی از شخصیت های علمی، فرهنگی، هنری، ادبی، دانشگاهی و رسانه ای تاجیکستان با حضور در این مراسم، ضمن گرامیداشت یاد شهدا و امضا دفتر یادبود، مراتب همدردی و تسلیت خود را به دولت و ملت شریف ایران ابراز نمودند. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5Amu

🔘 دیدار روسای جمهور ایران و تاجیکستان در آذربایجان در حاشیه هفدهمین اجلاس اکو روسای جمهور ایران و تاجیکستان در شهر خانکندی آذربایجان دیدار کرده و وضعیت فعلی همکاری ها و همچنین در دستور کار اجلاس را مورد بحث و بررسی قرار دادند. آقای امامعلی رحمان رئیس جمهور تاجیکستان اظهار داشت که کشورش متعهد به تقویت و گسترش بیش از پیش روابط چندجانبه با جمهوری اسلامی ایران است. در رابطه با وقایع و تحولات اخیر نیز وی مراتب تسلیت صمیمانه رئیس دولت و مردم کشورش را به تمام ملت ایران ابراز داشت. طرفین از وضعیت فعلی روابط دوجانبه و توسعه و گسترش آن ابراز رضایت کردند. بهره‌برداری از نیروگاه برق آبی سنگتوده-۲ و حل مؤثر مسائل مرتبط نیز به عنوان نمونه خوبی از همکاری دو کشور معرفی شد. طرفین به اجرای مستمر و پیگیری توافقات انجام شده در دیدارهای پیشین تاکید نمودند. دو جانب همچنین حول تحولات و مسائل منطقه ای به گفتگو پرداختند. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5Amu

🔘 سرمایه‌گذاری‌های سعودی در آموزش تاجیکستان و تلاش برای تقویت قدرت نرم و نفوذ فرهنگی ۴ ژوئیه ۲۰۲۵ ، عربستان سعودی یک پروژه زیرساختی آموزشی قابل توجه در تاجیکستان را آغاز کرد که شامل ساخت ۱۱ مدرسه با سرمایه‌گذاری کلی ۲۰ میلیون دلار می‌شود. صندوق توسعه عربستان سعودی (SFD) رهبری این ابتکار را بر عهده دارد و پنجمین مدرسه از این مجموعه، در زمینی به مساحت ۱.۶ هکتار و با ظرفیت ۶۴۰ دانش‌آموز، نقطه عطفی مهم محسوب می‌شود. نمایندگان عالی‌رتبه ، از جمله مدیر اجرایی صندوق توسعه عربستان سعودی و سفیر عربستان سعودی در تاجیکستان، در این مراسم حضور داشتند و بر اهمیت این پروژه تأکید کردند. این پروژه فاز پنجم پروژه کلان تر سعودی برای حمایت از آموزش در تاجیکستان است و پیش از این نیز در چهار مرحله 57 مدرسه را با ۷۵ میلیون دلار سرمایه گذاری احداث کرده بود.

عربستان سعودی با استفاده از دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم، مانند سرمایه گذاری در مدارس و کمک‌های مالی برای آموزش به دنبال تقویت روابط اجتماعی-سیاسی بین‌المللی خود است که نشان‌دهنده علاقه روزافزون شورای همکاری خلیج فارس به آسیای مرکزی و برجسته کردن جاه‌طلبی ریاض برای تبدیل شدن به یک بازیگر اصلی در توسعه و جهت‌گیری استراتژیک منطقه بویژه کشورهای اسلامی است. سرمایه گذاری مذکور در حوزه آموزش و احداث مدرسه، نشان دهنده یک استراتژی نفوذ با تکیه مستقیم بر قدرت نرم از راه آموزش است. دیده می شود که کشورهای حوزه خلیج فارس قصد دارند نفوذ خود را در آسیای مرکزی که به طور سنتی تحت سلطه روسیه، چین و ایران بوده است، افزایش دهند. سرمایه گذاری عربستان سعودی در تاجیکستان از سال 2002 تاکنون بالغ بر 325 میلیون دلار بوده که 95 میلیون دلار آن در چند سال اخیر و برای ساخت مدرسه و کمک های آموزشی بوده است که به روشنی بیانگر اولویت سعودی در این کشور است. مابقی سرمایه گذاری نیز به بخش‌هایی مانند بهداشت، کشاورزی و زیرساخت‌ها اختصاص داشته است. (البته قابل توجه است که سرمایه گذاری های مستقیم عربستان در این کشور تنها در یک دهه اخیر به طور جدی پیگیری می شود.) در راستای تقویت حضور اجتماعی نیز ریاض کمک های بلاعوض بشردوستانه خود در مناطق مختلف تاجیکستان را افزایش داده و سعی در حضور پررنگ در خلا های رفاهی مردم این کشور دارد. سرمایه‌گذاری عربستان سعودی در نظام آموزشی تاجیکستان، نمونه‌ای از استراتژی گسترده‌تر این کشور برای گسترش قدرت نرم در منطقه‌ای است که پیش از این تحت تأثیر سایر بازیگران بزرگ جهانی بوده است. تقویت حضور و نفوذ نرم ریاض در تاجیکستان اهداف متعددی را دنبال می‌کند: تحکیم نفوذ در منطقه‌ای حساس از نظر ژئوپلیتیکی، ایجاد موازنه در برابر حضور ایران و همسویی با تلاش‌های شورای همکاری خلیج فارس (GCC) برای ایجاد یک سیاست واحد در آسیای مرکزی. این سرمایه‌گذاری‌های غیرنظامی از اهداف قدرت نرم عربستان سعودی پشتیبانی می‌کنند و اعتبار آن را به عنوان یک حامی خیرخواه مبتنی بر پیوندهای مذهبی و اجتماعی-فرهنگی افزایش می‌دهند. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5_Amu

🔘 توقف اعطای تابعیت قرقیزستان به شهروندان روسیه دولت قرقیزستان به طور موقت روند اعطای تابعیت به شهروندان روس را متوقف کرده است. بر اساس اظهارات میخائیل ژوخوویتسکی، مشاور امور گذرنامه و سیاست‌های مهاجرتی قرقیزستان، کلیه درخواست‌هایی که پس از ۲۴ ژانویه ۲۰۲۵ ارسال شده‌اند، بررسی نخواهند شد و وزارت کشور قرقیزستان و کمیته دولتی امنیت ملی هیچ درخواست تابعیت از طرف شهروندان روسیه را نخواهند پذیرفت.

ژوخوویتسکی تاکید کرد: «اخذ شهروندی قرقیزستان اکنون غیرممکن است. هیچ مقدار پولی کمکی نخواهد کرد. تحت هیچ شرایطی. مجموعه‌ای بی‌رحمانه از پیش‌پرداخت‌ها وجود دارد و همه طرف‌های درگیر - واسطه‌ها، دلالان، حتی مقامات - می‌دانند که نتیجه تضمین شده کلاهبرداری است.»«اخذ شهروندی قرقیزستان اکنون غیرممکن است. هیچ مقدار پولی کمکی نخواهد کرد. تحت هیچ شرایطی. مجموعه‌ای بی‌رحمانه از پیش‌پرداخت‌ها وجود دارد و همه طرف‌های درگیر - واسطه‌ها، دلالان، حتی مقامات - می‌دانند که نتیجه تضمین شده کلاهبرداری است.» ▫️ گفتنی ست پس از تحریم‌ روسیه توسط ایالات متحده و اتحادیه اروپا، روش دور زدن تحریم ها از طریق اخذ گذرنامه قرقیزستان و فعالیت با آن در بین روس‌ها رواج پیدا کرد. این امر طبیعتا به باز کردن کارت‌های بانکی، اخذ ویزا و انجام تجارت در کشورهای ثالث به این افراد و به روسیه کمک کرد که منجر به تسهیل دور زدن تحریم ها توسط تجار روس و در ظاهر افزایش واردات و تجارت قرقیزستان شده بود. تنها در سال 2022، بیش از 2 هزار نفر از شهروندان روسیه گذرنامه قرقیزستانی دریافت کردند. برخی از رسانه ها علت اصلی لغو مطلق (اما موقت) اعطای تابعیت به روس ها در قرقیزستان را امر مذکور دانسته اند. ▫️ گفتنی ست، در جریان جنگ روسیه و اوکراین و تحریم روسیه، دهها شرکت و شخصیت از کشورهای آسیای مرکزی نیز بدلیل همکاری با روسیه در دور زدن تحریم ها در لیست تحریم های ایالات متحده قرار گرفته اند. قرقیزستان از جمله کشورهایی در آسیای مرکزی ست که به طور رسمی نسبت به این تحریم ها ابراز نگرانی کرده و برای گفتگو حول این مسئله با طرف آمریکایی اعلام آمادگی کرده است. چند ماه گذشته نیز چندین نشست به طور رسمی میان نمایندگان دو کشور با این موضوع برگزار شده است. از جمله تحریم های نگران کننده بیشکک، تحریم بانک Keremet است که وزارت خزانه‌داری آمریکا علت تحریم را همکاری بانک Keremet با Promsvyazbank روسیه اعلام کرده است. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5_Amu

‍ 🔘 قزاقستان میزبان شعب جدید دانشگاه‌های بین‌المللی وزارت علوم و آموزش عالی قزاقستان اعلام کرد که شماری از دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی از روسیه، بریتانیا، ترکیه، کره جنوبی، آلمان و ایتالیا قرار است شعبه‌هایی در این کشور افتتاح کنند.

بر اساس این برنامه، مؤسساتی از جمله دانشگاه‌های بریتانیایی کاردیف و کاونتری و دانشگاه غازی ترکیه در قزاقستان شعبه‌هایی تأسیس خواهند کرد. همچنین دانشگاه ووسونگ کره جنوبی در شهر ترکستان، دانشگاه آنهالت آلمان در آلماتی و دانشگاه پلی‌تکنیک دله‌مارکه ایتالیا در تالدیکورگان شعبی را افتتاح خواهند کرد. دانشگاه روابط بین‌الملل مسکو (MGIMO) نیز شعبه ای را در قزاقستان افتتاح خواهد کرد. به گفته سیاست نوربک، وزیر علوم و آموزش عالی قزاقستان، این دانشگاه‌ها به عنوان سرمایه‌گذاران استراتژیک در نظر گرفته شده و از مشوق‌های مالیاتی و امتیازاتی همچون واگذاری رایگان زمین برای احداث پردیس بهره‌مند خواهند شد. انتظار می‌رود بیشتر این مؤسسات تا سال‌ تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ آغاز به کار کنند. ▫️ گفتنی ست، این اقدام بخشی از استراتژی گسترده بین‌المللی‌سازی آموزش عالی قزاقستان است که با هدف جذب ۱۰۰ هزار دانشجوی بین‌المللی تا سال ۲۰۲۸ اجرا می‌شود. در سال گذشته، شمار دانشجویان خارجی در قزاقستان به ۳۱٬۵۰۰ نفر رسید و برای نخستین‌بار، دانشجویان آسیایی از دانشجویان کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) پیشی گرفتند. بیشترین دانشجویان بین‌المللی قزاقستان در حال حاضر از هند، روسیه و چین هستند. ▫️ این روند، به گفته وزیر علوم قزاقستان نه‌تنها به جذب استعدادهای بین‌المللی کمک می‌کند بلکه اعتبار جهانی سیستم آموزش عالی این کشور را نیز افزایش می‌دهد. ▫️ بر اساس گزارش وزارت علوم قزاقستان در سال 2024، این کشور از سال 2022 تا 2024 با دانشگاههای برتر جهانی از کشورهای آمریکا، بریتانیا، ترکیه، ایتالیا، فرانسه، روسیه و چین قرارداد همکاری مستقیم منعقد ساخته و به آنها اجازه افتتاح شعبه رسمی در این کشور را صادر کرده است. بر اساس این گزارش، تعداد دانشگاه هایی که قزاقستان با آنها قرارداد مستقیم برای افتتاح شعبه دارد به 34 رسیده است؛ 23 تا از این دانشگاه ها تا اواسط سال 2024 شعب خود را در قزاقستان افتتاح کرده بودند. بر اساس این گزارش تا پایان سال 2025 11 دانشگاه دیگر شعب خود را باید افتتاح کرده و فعالیت خود را آغاز کنند. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5_Amu

🔘 آنکارا آستانه را به مدار ناتو می‌کشاند یادداشتی از آینور کورمان اف، فعال سیاسی قزاق: مشارکت نیروهای ویژه قزاقستان در رزمایش‌های آناتولی ۲۰۲۵ (Анадолу-2025) ترکیه که با حضور ۳۳ کشور، از جمله حامیان قسم‌خورده ناتو برگزار می‌شود، پرسش‌های جدی را مطرح می‌کند، به‌ویژه با توجه به عضویت قزاقستان در سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) که به عنوان وزنه تعادل در برابر ناتو ایجاد شده است. این رویداد، سوالاتی را در مورد اولویت‌های استراتژیک آستانه و نقش آنکارا در این چشم‌انداز پیچیده ژئوپلیتیکی مطرح می‌کند.

در نگاه اول، مشارکت نیروهای مسلح جمهوری قزاقستان در رزمایش‌ها را می‌توان با تمایل به تبادل تجربیات و تقویت همکاری‌های بین‌المللی توضیح داد. با این حال، این توضیح بیش از حد ساده‌انگارانه به نظر می‌رسد و پیچیدگی وضعیت را در نظر نمی‌گیرد. موقعیت ژئوپلیتیکی قزاقستان که پیوندهای اقتصادی و جغرافیایی نزدیکی با روسیه و چین دارد، مشارکت این کشور در رزمایش‌های ناتو، هرچند غیرمستقیم از طریق ترکیه، را به اقدامی واقعاً بحث‌برانگیز تبدیل می‌کند. نشان دادن «چند برداری» در این مورد، خطر تبدیل شدن به یک بازی خطرناک در آستانه یک پرتگاه ژئوپلیتیکی را به همراه دارد. قزاقستان، که بین شرق و غرب در حال ایجاد تعادل است، سعی در حفظ بی‌طرفی دارد، اما چنین اقداماتی می‌تواند به عنوان فاصله گرفتن از متحدان سنتی تلقی شود و به طور بالقوه وضعیت منطقه‌ای را بی‌ثبات کند. اقدامات آنکارا علیرغم اظهارات لفاظانه اردوغان، نشان دهنده همکاری نزدیک آن با غرب در حوزه نظامی-سیاسی است. بنابراین، هنگام بررسی مشارکت قزاقستان در رزمایش‌های آناتولی ۲۰۲۵، نمی‌توان نفوذ ترکیه و جاه‌طلبی‌های ژئوپلیتیکی آن را نادیده گرفت. ناتو به نوبه خود درگیر تبادل تجربه بی هدف نمی‌شود؛ اقدامات او همواره در جهت دستیابی به اهداف خاص، از جمله گسترش نفوذش در فضای پس از فروپاشی شوروی، صورت می‌گیرد. مشارکت قزاقستان، هرچند نمادین، بخشی از این استراتژی است. با این حال، جذاب‌ترین جنبه این وضعیت، زمینه مشارکت قزاقستان است. آنکارا به طور فعال ایده «توران» را ترویج می‌دهد - یک پروژه پان ترکی که طبق برنامه‌های حامیانش، باید همه مردمان ترک زبان را از آناتولی تا آلتای متحد کند. این ایده، اگرچه رمانتیک به نظر می‌رسد، در واقع محصول استراتژی ژئوپلیتیکی بریتانیا است که در آغاز قرن بیستم توسعه یافت. در این طرح، ترکیه به عنوان یک اپراتور منطقه‌ای عمل می‌کند و اهداف ژئوپلیتیکی بریتانیا را در پوشش وحدت فرهنگی اجرا می‌کند. مشارکت قزاقستان در این پروژه، حتی به شکل غیرمستقیم مانند مشارکت در رزمایش‌ها تحت نظارت ترکیه، می‌تواند گامی در جهت اجرای این استراتژی دیرینه باشد. عوامل داخلی که قزاقستان را به شرکت در رزمایش‌های ناتو ترغیب می‌کنند، قابل رد کردن نیستند. این ممکن است تلاشی برای تنوع بخشیدن به شرکای نظامی خود، کاهش وابستگی به روسیه و چین یا دسترسی به فناوری‌های نظامی مدرن و روش‌های جنگی باشد که از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی در دسترس نیستند. با این حال، چنین اقدامی مملو از خطراتی است، از جمله بدتر شدن روابط با متحدان سنتی و احتمال درگیری در درگیری‌های ژئوپلیتیکی. در پایان، مشارکت قزاقستان در رزمایش‌های آناتولی ۲۰۲۵ فقط تبادل تجربه نظامی نیست. این یک مانور ژئوپلیتیکی پیچیده است که نتایج آن هنوز غیرقابل پیش‌بینی است. این اقدام باید با توجه به نفوذ ترکیه، اهداف ناتو و پیامدهای ژئوپلیتیکی بلندمدت، از جمله اجرای بالقوه پروژه پان ترکی «توران» و تأثیر آن بر ثبات منطقه‌ای، مورد بررسی قرار گیرد. آستانه باید پیش از برداشتن گام بعدی در این رقص ژئوپلیتیکی خطرناک، تمام خطرات و عواقب آن را به دقت بسنجد. هنوز در اقدامات آستانه شفافیت وجود ندارد و فقدان پاسخ‌های روشن به سوالات نوظهور، تنها نگرانی‌ها در مورد معنای واقعی این رویداد را افزایش می‌دهد. درک عمیق‌تری از اهداف استراتژیک قزاقستان و جایگاه آن در جهان چندقطبی نوظهور مورد نیاز است. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5_Amu

🔘 سفر وزیر امور خارجه قزاقستان به افغانستان مراد نورتلئو معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قزاقستان برای یک سفر کاری وارد کابل شده و با مقامات عالی‌رتبه این کشور دیدار و گفتگو کرد. نورتلئو با عبدالغنی برادر معاون نخست‌وزیر افغانستان در امور اقتصادی و همچنین امیرخان متقی سرپرست وزارت امور خارجه دیدار کرد.

◀️ دیدار با عبدالغنی برادر معاون نخست‌وزیر افغانستان در امور اقتصادی در دیدار با عبدالغنی برادر، نورتلئو تأکید کرد که قزاقستان افغانستان را شریک مهمی برای خود در منطقه می‌داند و بر تعهد کشورش برای تقویت فضای اعتماد و همکاری بین‌المللی تأکید کرد. عبدالغنی نیز با اشاره به ظرفیت‌های فراوان همکاری، خواستار اجرای پروژه‌های زیرساختی مشترک برای اشتغال‌زایی در افغانستان شد. طرفین همچنین بر گسترش همکاری‌های تجاری، اقتصادی، ترانزیتی، کشاورزی و حوزه‌های نوینی چون زمین‌شناسی و دیجیتالی‌سازی تاکید کردند. در حاشیه این دیدار، یک تفاهمنامه مهم حمل‌ونقلی میان وزارت حمل‌ونقل قزاقستان و وزارت فواید عامه افغانستان برای ساخت و بهره‌برداری از راه‌آهن میان آسیای مرکزی و جنوبی امضا شد. قزاقستان همچنین آمادگی خود را برای سرمایه‌گذاری در پروژه راه‌آهن تورغندی–هرات اعلام کرد. دو جانب توافق کردند که برای گسترش تجارت دوجانبه، مسیر صادرات محصولات کشاورزی افغانستان به قزاقستان از طریق ترکمنستان تسهیل شود. ◀️ دیدار وزرای خارجه قزاقستان و افغانستان نورتلئو با امیرخان متقی سرپرست وزارت خارجه دولت افغانستان دیدار کرده و طرفین حول توسعه مناسبات دوجانبه به بحث و تبادل نظر پرداختند. نورتلئو بر تداوم حمایت‌های بشردوستانه، ارتقای امنیت غذایی و افزایش دسترسی به خدمات درمانی برای مردم افغانستان تأکید کرد. وی همچنین اعلام کرد که کشورش قصد دارد تعداد سهمیه‌های تحصیلی برای دانشجویان افغانستان را دو برابر کند. وزیر قزاق با اشاره به جایگاه افغانستان به‌عنوان یکی از شرکای کلیدی منطقه‌ای قزاقستان گفت: «هدف ما افزایش گردش مالی دوجانبه به ۳ میلیارد دلار است و برای تحقق آن، قزاقستان آماده گسترش صادرات محصولات کشاورزی، سوخت، کودهای معدنی و مواد شیمیایی است.» طرفین همچنین بر گسترش واردات محصولات افغانستان از جمله میوه‌های تازه و خشک و نوشیدنی‌ به بازار قزاقستان توافق کردند. دو جانب بر تقویت روابط تجاری و اقتصادی تأکید کردند و پیشنهاد شد مسیر حمل‌ونقل از طریق گذرگاه مرزی تورغندی و خاک ترکمنستان به منظور تسهیل تجارت فعال شود. موضوع ایجاد زیرساخت‌های حمل‌ونقلی از جمله توسعه مسیر ترانس‌افغانستان و سرمایه‌گذاری در خط آهن تورغندی–هرات از دیگر محورهای اصلی مذاکرات بود. در مقابل، متقی از کمک‌های قزاقستان و حمایت آن از موضوع افغانستان در مجامع بین‌المللی قدردانی کرد و از ایجاد مرکز منطقه‌ای اهداف توسعه پایدار سازمان ملل در آلماتی استقبال کرد. در پایان، طرفین بر آمادگی برای تداوم گفت‌وگوهای فعال و گسترش همه‌جانبه روابط دوجانبه تأکید کردند. 📌 آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی ایکس | تلگرام | ایتا @C5_Amu